<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>23993349
                                                       VERTROUWELIJK
         Inleiding / aanleiding
         Bij brief van   8 november 2017 met als       onderwerp "beoordeling geursituatie” wordt           aan    ESD
         opgelegd     om een   maatregelenrapport        op basis van  artikel 2.7a lid 5 van   het Activiteitenbesluit in te
         dienen:
         "Wij besluiten daarom dat        u, voor 1 maart 2018,     een  rapport  van een   onderzoek moet       overleggen
         waarin, op basis     van  het voornoemde      beheersplan    en  met de resultaten    van  het in 2016    uitgevoerde
         snuffelonderzoek als      uitgangspunt,    aan  de hand   van een   evaluatie  en  update   van  reeds eerder
         onderzochte      (rapport “Eindrapportage geurreductie         Kollo SiC —
                                                                                    Overkoepelend rapport
         haalbaarheidsonderzoeken, d.d.          9 oktober 2007”    en  "Aanvulling op eindrapportage geurreductie
         Kollo SIC  -
                      overkoepelend rapport haalbaarheidsonderzoeken”, kenmerk DZ2-18/gra/002, d.d. 30 juni
         2008)  en   reeds  uitgevoerde geurreducerende maatregelen is uiteengezet dat aan een aanvaardbaar
         geurhinderniveau wordt dan wel met mogelijke aanvullende maatregelen kan worden voldaan.”
         ESD reageert met een bezwaar en een verzoek om voorlopige voorziening, ontvangen van de
         Rechtbank op 22 december 2017. Wij hebben een verweerschrift opgesteld.
         Ter zitting heeft de rechter gevraagd aan de partijen om te kijken of in overleg gekomen kon worden
         tot een proces dat recht doet aan de oplossing van het probleem, in plaats van te strijden over de
         juiste rechtsgrond. In een overleg is vervolgens afgesproken om (een uitdrukkelijke wens van ESD)
         eerst de actuele geursituatie eenduidig vast te stellen en dan als die situatie daartoe aanleiding geeft
         de mogelijke maatregelen vast te stellen. Deze afspraken zijn vastgelegd in de brief van GS aan ESD
         van 13 februari 2018. Eén van de afspraken is:
                "ESD levert uiterlijk 31 juli 2018 het rapport conform NTA 9065 met de beschrijving van de
                geursituatie. Medewerkers van de Omgevingsdienst Groningen zullen in de rol van begeleiders
                tot 31 juli 2018 maandelijks door ESD worden betrokken bij de totstandkoming van het
                 rapport. De beschreven geursituatie zal zodanig zijn, dat GS die situatie kunnen vergelijken
                 met het in het land gebruikelijk beleid (landelijk geurbeleid/geurnormen) alsook de normering
                uit het provinciale beleid en de Structuurvisie Eemsmond Delfzijl".
         In die brief is dat geconcretiseerd in een besluit:
                "dat ESD uiterlijk 31 juli 2018 een rapport conform NTA 9065 bij Gedeputeerde Staten moet
                indienen met de beschrijving van de geursituatie, waarbij bovenstaande afspraken in acht
                worden genomen”.
         In de brief wordt (onweersproken) gesteld dat de gezamenlijk geaccepteerde titel voor het te
         doorlopen proces voor het bepalen van het aanvaardbaar geurhinderniveau is artikel 2.7a lid 2 en 3
         van  het Activiteitenbesluit.
         ESD  heeft,   naar  aanleiding van    de brief, een  geurrapport ["Studie Geursituatie ESD SIC"          van 31 juli
         2018, hierna: het     geurrapport]    en een  addendum      daarop   van 28 september      2018  gestuurd.
         Wij hebben deze rapporten         in samenhang beoordeeld, wij concluderen dat de rapporten voor                een
         belangrijk   deel  maar   niet volledig  voldoen   aan  de uitgangspunten     van  de NTA 9065     en   ook dat,
         ondanks het     voorgaande, voldoende duidelijk        is dat uit de rapporten    blijkt dat  op dat moment niet
         wordt voldaan      aan  de  grenswaarden     van  het provinciale geurbeleid     en er  dus  sprake  is van een
         saneringssituatie.     Dit is meegedeeld aan     ESD in  een  brief van  GS van   mij onbekende     datum(1).
         Reactie ESD
         Als reactie stuurt ESD      een brief (d.d. 4 december 2018) met twee bijlagen, in de brief wordt gesteld
         (2° alinea)   dat de  "geursituatie rond het bedrijf nog altijd onvoldoende is vastgesteld" en dat het
         rapport "daarom nog onvoldoende houvast (biedt) voor het toetsen aan de grenswaarde van het
         provinciaal geurbeleid". Dit wordt uitgewerkt in de bij de brief gevoegde notitie van WiBo. De
                                                                                                                               0000001891
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>23993349
         andere   bijlage is een  nieuwe versie       van  het  beheersplan  geur,  waarover   met nadruk wordt   gesteld
         dat het "subsidiair" is   (pagina    2  van  de  brief, 1° punt van  de opsomming)     omdat ESD de noodzaak    van
         het indienen niet inziet omdat immers niet is            vastgesteld dat  niet wordt voldaan   aan het provinciale
         geurbeleid. Onderstaand        ga ik in op de redenering dat de toetsing geurhinderniveau niet mogelijk is
         en  op het nieuwe    beheersplan geur. Daarbij moet opgemerkt worden dat het beheersplan feitelijk
         uit twee delen bestaat, ten eerste over de huidige geursituatie en ten tweede over maatregelen. Het
         eerste deel wordt behandeld met "toetsing geurhinderniveau”.
         Toetsing geurhinderniveau                         niet    mogelijk
         ESD stelt dat met het tot     nu   toe   gerapporteerde onderzoek (hetgeen eerder door          ons beoordeeld   is)
         het niet  mogelijk  is om   de actuele     geursituatie   te toetsen  aan  het provinciale geurbeleid. Dit wordt
         onderbouwd in de notitie        van   WiBo    en hoofdstuk 2   van  het beheersplan. Daarbij worden drie
         argumenten aangedragen          die   repliek geven    op  ons oordeel  over  het eerdere onderzoek. Die
         argumenten zijn (kort samengevat):
              1. Het verloop van de gevonden concentratie is vanaf 1500 meter afstand vooral voor de 90 en
                  99  percentielen te vlak in relatie tot wat verwacht mag worden van een concentratieverloop.
              2. NTA 9065 schrijft een brede toepassing van onderzoeksmethoden voor en daarom moeten
                  eerdere onderzoeken meegenomen.
              3. Van de door    ons geconstateerde onderschatting (wegens minder blazers              in de
                   referentieperiode)     is geen    sprake omdat blazers     niet aantoonbaar   bijdragen  aan de
                  geurhinder.
         De relevante   constateringen       in onze beoordeling waren: toetsing leidt tot overschrijding van de
         grenswaarden     van   het provinciale geurbeleid, de gebruikte methode is ingezet om tegemoet te
         komen aan de tekortkomingen van eerder gebruikte methodes dus naar die methodes moeten we
         niet teruggrijpen, en de gebruikte referentieperiode kende minder blazers en minder productie.
         Ad 1: In het  algemeen     mag verwacht worden dat met toenemende afstand tot de bron de
         concentratie afneemt. Een        algemene formule daarvoor kan          niet gegeven   worden, deels omdat de
         verspreiding athankelijk     is van    parameters die verschillend zijn     voor verschillende  casussen
         (bronhoogte, ruwheid, ...) maar ook, specifiek voor geur, omdat de resultaten uitgedrukt worden                 in
         percentielwaardes waarbij die percentielen niet allemaal hetzelfde verloop hoeven te vertonen.
         Daarbij speelt bovendien dat wisselende bedrijfsomstandigheden het beeld kunnen verstoren.
         90 Percentiel
         In het oorspronkelijke geurrapport wordt aangegeven dat, doordat gebruik wordt gemaakt van
         percentielwaardes en niet gefilterd wordt op het ESD-profiel het mogelijk is dat andere geurbronnen
         storen. Maar daarbij wordt aangegeven "aangenomen wordt dat deze overige bronnen de resultaten
         over een periode van 366 dagen niet significant beinvloeden". Hierover wordt verder aangegeven
         (paragraaf 5.2) "Figuur 10 laat verder zien dat resultaten wel afhankelijk zijn van afstand, maar niet
         van richting. Met name het resultaat Weiwerd en Zwaaikom is in dit verband relevant. Eerder is
         aangegeven dat aanwezigheid van andere bronnen, bijvoorbeeld ten noorden van de e-neus
         Weiwerd, het resultaat van de e-neusanalyse zou kunnen beinvloeden. Figuur 10 laat zien dat die
         invloed in dit geval beperkt is". De genoemde figuur 10 laat geen waardes zien voor de 90 percentiel.
         Dat is geen toeval want juist voor de lagere percentielwaardes moet meer verstoring door andere
         bronnen ("ruis") worden verwacht. Immers bij lagere percentielwaardes horen lagere concentraties
         die eerder ook ten gevolge van andere bronnen kunnen worden bereikt.
         99 Percentiel
         De  hogere percentielen zijn feitelijk een weerspiegeling van de piekbelastingen. Die pieken worden
         veroorzaakt door ofwel kortdurende             hogere emissies, ofwel door uitzonderlijke
         weersomstandigheden (heel stabiele atmosfeer). Omdat de referentieperiode een tijdspanne is van
                                                                                                                              0000001892
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>23993349
         ongeveer   een  jaar, gaat de   99 percentiel over minder dan honderd uur(gemiddelden). In
         contourberekeningen      voor   hogere percentielen uit zich dat vaak in een wat rommelige contour (met
         uitschieters in verschillende richtingen), waar de contouren van de lagere percentielen vaak een
         redelijk glad en rond uiterlijk vertonen. Dat wil zeggen dat doordat we kijken naar een beperkt aantal
         piekemissies en "piekweersomstandigheden" het beeld in verschillende richtingen heel verschillend
         kan zijn. Vervolgens moet bedacht worden dat op één uitzondering na (Weiwerd en zeesluizen) de
         voor het onderzoek gebruikte e-neuzen vanuit ESD gezien niet op een lijn liggen. Als dat beeld
         vergeleken wordt met het beeld van een contour met uitschieters mag verwacht worden dat e-
         neuzen in verschillende richtingen een verschillend concentratieverloop laten zien. In feite zie dat
                                                                                                                je
         in verschillende richtingen verschillende (bedrijfs- of weers-)Jomstandigheden vertoond worden. Dit
         komt overeen met het beeld (dat ook uit de meetgegevens blijkt, zeker bij de nog hogere
         percentielen) dat op één en dezelfde afstand (maar in verschillende richtingen) heel verschillende
         waarden optreden. De piek in de ene richting is niet hetzelfde als een piek in een andere richting.
         Algemeen
         Met bovenstaande is ook       duidelijk dat interpolatie niet toelaatbaar is, dus de redenering in  voetnoot
         3 van  de notitie van  Witteveel & Bos kan niet    gevolgd worden.
         Dit wordt ondersteund door de opmerking van ESD in het beheersplan             geur in paragraaf 4.6.1 onder
         "toelichting”, waar gesteld wordt dat met een geurdispersiemodel redelijk het verloop tussen twee
         op een lijn liggende e-neuzen te voorspellen valt.
         Toetsing aan percentielwaardes
         Voor de   toetsing (aan het provinciaal geurbeleid) wordt gebruik gemaakt van de 98 en de 99,9
         percentiel. Normaal ook van de 99,5 percentiel maar die wordt in het geurrapport van ESD niet
         gepresenteerd. Dat de 90 percentiel normaal niet gebruikt wordt heeft er mee te maken dat er bij
         die percentielwaarde zulke lage concentratiewaarden horen dat er geen onderscheidend vermogen
         ten opzichte van andere bronnen meer bestaat, precies wat we in de door ESD gepresenteerde
         gegevens zien gebeuren. Dat normaal de 99 percentiel niet gebruikt wordt is een enigszins arbitraire
         keuze, de basis is de 98 percentiel met daarbij een aantal hogere percentielen. In het beleid is
         gekozen (nogmaals: arbitrair) voor 99,5 en 99,9, maar ook de door ESD gepresenteerde 99 percentiel
         had gebruikt kunnen worden. De ook door ESD gepresenteerde 99,99 percentiel wordt in het
         provinciale geurbeleid niet gebruikt omdat deze gaat over zo'n gering aantal uren dat de uitkomst
         van verspreidingsberekeningen volledig wordt beheerst door het toeval.
         Het door ESD aangegeven (en van het te verwachten afwijkende) vlakke verloop heeft ten aanzien
         van de 90 percentiel geen betekenis (omdat dit in de praktijk verwacht mag worden), en heeft voor
         hogere percentielen zoals de 99,9 percentiel geen betekenis als het niet gaat om waarnemingen in
         één richting. Daarbij moet opgemerkt worden dat in het onderzoek           van ESD maar één combinatie
         van e-neuzen in één richting voorkomt (Weiwerd, zeesluizen) en dat bij die combinatie wel degelijk
         een verloop waarneembaar is. Wij blijven daarom bij onze conclusie op basis van het oorspronkelijke
         geurrapport en het addendum daarop dat niet wordt voldaan aan het provinciale geurbeleid.
         Ad 2: In het  oorspronkelijke geuronderzoek wordt onderbouwd aangegeven dat sprake is van een
         discontinue fluctuerende emissie, emitterend als       een complexe bron. De NTA 9065 geeft voor
         discontinue   fluctuerende emissies aan dat gekozen moet worden voor de meetstrategie van
         continue
         fluctuerende emissies of     voor  discontinue stabiele emissies, dan wel   een  combinatie  van deze
         meetstrategieén (paragraaf 6.4.5). Voor beide soorten emissies wordt niet uitdrukkelijk een bepaald
         soort meting benoemd, maar duidelijk is dat het gaat om bronmetingen. Voor een complexe bron
         wordt aangegeven dat      bij voorkeur   gebruik moet worden gemaakt van een pluimmeting (paragraaf
         6.5.5). Als hulpmiddel   wordt verder het    gebruik van GRP (geurrelevante parameter, paragraaf 6.6.1)
         aangeraden, waarbij een e-neus als (meter van een) GRP kan worden gezien. De NTA 9065 staat het
         combineren van methodes toe, maar nergens wordt opgelegd om zo breed mogelijk onderzoek op te
                                                                                                                      0000001893
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>23993349
         zetten in die zin dat        gebruik gemaakt      zou  moeten worden    van  methodes die eerder niet   toepasbaar
         bleken.
         Bij een      situatie als ESD is   (blijkt ook uit in het verleden   uitgevoerde metingen)   een bronmeting niet
         goed mogelijk, waardoor            een   pluimmeting (als    aangegeven   voor complexe bronnen) het meest
         aangewezen is. Dit wordt ook in het             geuronderzoek      aangegeven (paragraaf 4.1.4  "een  pluimmeting is
         de enige bruikbare          meetmethode"), waarbij        deze  pluimmeting uitgevoerd wordt    met  behulp van e-
         neuzen. Wij oordeelden eerder al dat wij achter deze keuze staan. Het voordeel ten opzichte van een
         klassieke pluimmeting met behulp van een snuffelploegmeting is dat van veel meer gegevens gebruik
         gemaakt kan worden. Dit ondervangt (in ieder geval deels) het nadeel van onzekerheid bij de
         omrekening van signaal naar geurconcentratie. Wij blijven bovendien bij het standpunt dat om te
         komen tot de conclusie dat "sprake is van een aanzienlijke overschatting" onjuiste redeneringen
         worden gebruikt.
         Ad 3: In      ons   advies over   het  oorspronkelijke geurrapport stellen wij over dit onderwerp: "Dat daarbij
         gebruik       wordt    gemaakt    van  historische gegevens is    goed voorstelbaar, maar dan moet de periode
         waarvan de gegevens worden gebruikt wel representatief zijn voor het heden. Wij concluderen dat
         dat niet het geval is omdat in de referentieperiode zowel de productie als het aantal blazers (beiden
         belangrijke contribuanten aan de mate van geuremissie) minder zijn geweest dan in omliggende
         jaren." Los van de vraag of blazers wel of niet een bijdrage leveren aan de geur (iets waarover ook
         ESD nog wisselende berichten afgeeft) geldt genoemde oordeel zeker wel voor de productie. Wij
         blijven dan ook bij het standpunt dat sprake is van een niet-representatieve referentieperiode.
         Beoordeling aanvullend maatregelenrapport
         Zoals hierboven aangegeven bestaat het                Beheersplan geur 2018 in feite uit twee delen, één waarin
         ingegaan wordt          op de   huidige geursituatie en één waarin maatregelen worden besproken. Het
         eerste deel is        hierboven al besproken, het tweede deel bespreek ik hieronder.
         In de eerste        plaats wordt een overzicht gegeven van geurbronnen en -oorzaken, verwijzend naar het
         eerdere       Beheersplan blazers, geur en stof. De gegeven opsomming komt overeen met hetgeen ons
         bekend is       en   het beeld dat wij hebben.
         Vervolgens worden acht maatregelen beschreven:
               1. beheersen wateroverlast
                     opbouw     ovens
              WN productiebeperking
                   .
                   .
                     zorg  bij afhalen van ovens
              Nous
                   . verbeteren    sproeitechnieken
                   . inzet  laagzwavelige petroleumcokes
                   . inzet biocokes
              8. continu verbeteren
         waarbij voor ieder van de maatregelen (behalve                de eerste  twee) achtereenvolgens
               1. omschrijving
              2. onderbouwing en beoogd effect
              3. kosten en planning
              4,     en conclusie   en   haalbaarheid
         worden gegeven.
         Aangegeven wordt dat             van  de  maatregelen de    eerste twee mede bedoeld    zijn om  blazers te
         beheersen         maar   dat  ze ook  een   direct effect op de  geuremissie  hebben. In de brief van  GS van
         datum(1)        wordt   gesteld   dat in ieder  geval ingegaan    moet worden op   Ingrijpen in de
         productiecapaciteit en op Zorg bij            afhalen  van  ovens; op deze twee onderdelen wordt     ingegaan bij de
         maatregelen          3 en 4. Onderstaand wordt       van  ieder  van de omschreven   maatregelen   een  korte
         samenvatting          gegeven.
                                                                                                                              0000001894
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>23993349
              1. Minder gas dat    ontsnapt dus minder emissie van procesgas, maar geen concrete maatregel en
                   niet gekwantificeerd; concretere maatregelen in blazermaatregelen
              2. Betere drainage en dus minder emissie van procesgas, maar geen concrete maatregel en niet
                   gekwantificeerd; concretere maatregelen in blazermaatregelen
              3. (Verplicht) Effect van blazers wordt ontkend, maar van minder ovens wordt erkend. Het effect
                   wordt gekwantificeerd als evenredig met productiebeperking, de kosten met de conclusie
                   dat de maatregel het voortbestaan van het bedrijf bedreigt.
              4, (Verplicht) Wordt geinterpreteerd als beginnen op het juiste moment en afhalen met het
                   juiste tempo en de juiste hoeveelheid water. Kwantificering effect gegeven als 25% reductie
                   98P ten opzichte van 2016 (via effect van niet naleven afspraken). Maatregelen zijn genomen
                   en  zullen verder doorontwikkeld worden.
              5. Maatregelen benoemd (technisch          en  organisatorisch)  maar  effect niet gekwantificeerd.  Kosten
                   wel  maar  dan  van de technische     maatregelen terwijl   die deels ook  organisatorisch  kunnen
                   worden bereikt.
              6. Effect zal niet waarneembaar      zijn op  e-neuzen   (want die reageren op H2), maar effect is wel te
                   verwachten.    Verkrijgbaarheid    zal minder worden.    Halvering zwavelgehalte leidt tot hogere
                   kosten die het voortbestaan van het bedrijf bedreigen.
              7. Onzeker vanwege bijeffecten en beschikbaarheid, effect op geur waarschijnlijk evenredig met
                   zwavelgehalte totale    inzet.
              8. Omvat    monitoring (van maatregelen       en  incidenten)  met  behulp  van e-neuzen en   CO-
                   metingen.   Beschreven wordt vooral        e-neuzen.  Heeft geen direct effect behalve via
                   mogelijkheden om te plannen op geurhinder en het constateren van bijzondere
                   bedrijfsomstandigheden. Gesteld wordt dat het effect is dat andere maatregelen
                   ondersteund worden. Wordt beoordeeld als haalbaar            maar   arbeidsintensief.
         Diverse maatregelen zijn benoemd, waaronder de twee verplichte. Ons zijn op dit moment geen
         mogelijke maatregelen bekend die niet benoemd zijn en waarvan de haalbaarheid vaststaat. Voor
         zover   effecten zijn benoemd moet bedacht worden dat tussen de effecten van verschillende
         maatregelen overlap kan bestaan. Zo omvat "zorg bij afhalen van ovens" ook het voorkomen                 van
         teveel   (sproei)water.
         Wellicht is het mogelijk (als maatregel      in de  voorschriftensfeer)   om  beschikbaarheid   van de
         onderhuisafzuiging vast te leggen.
         Ons     handelingsperspectief
         Het  oorspronkelijke geurrapport werd door          ons  beoordeeld als "niet ideaal  maar  goed bruikbaar   om
         aan  te tonen dat niet voldaan wordt       aan  het  provinciaal geurbeleid".  In het eerste rapport  gaf ESD
         zelf aan (hoofdstuk 6) dat er bedenkingen waren aan de bruikbaarheid van het rapport, die stelling             is
         nu door het bedrijf aangescherpt waardoor het feitelijk stelt niet aan de opdracht voldaan het
         hebben.
         De  mogelijke opties    voor ons  zijn dan:
              1. Handhaving    op het niet voldoen     aan  het besluit in de brief van  13 februari 2018
              2. Bestrijden  oordeel WiBo
              3. Accepteren oordeel     WiBo   en mening     ESD  en daarmee dat    nu geen  verdergaande maatregelen
                   worden   vastgelegd (en   dus  verplicht genomen)      worden.
         Optie   3 is ongewenst omdat     ze er toe leidt dat geen    verdergaande maatregelen worden vastgelegd
         (en  dus  verplicht genomen)    worden. Bovendien komt het niet         overeen met de feitelijke situatie
         omdat de nu beschikbare gegevens aangeven dat niet aan het geurhinderniveau van het provinciale
         beleid wordt voldaan. Optie 2 zal leiden tot verzet (bezwaar / beroep / hoger beroep) van het bedrijf
         tegen de constatering dat niet voldaan wordt aan het gewenste geurhinderniveau. Optie 1 zou er toe
                                                                                                                           0000001895
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>23993349
         moeten leiden dat het    bedrijf opnieuw een geurrapport indient, en daardoor lijkt het vertragend  te
         werken  maar  dit is slechts schijn omdat het te verwachten verzet onder optie 2 zeker zoveel
         vertraging op zal leveren.
         Voorstel     / advies
         Het voorstel is om  te handhaven op het niet voldoen   aan het gestelde in het besluit van 13 februari
         2018, namelijk uiterlijk 31 juli 2018 een rapport conform NTA 9065   bij Gedeputeerde Staten indienen
         met de beschrijving van de geursituatie, zodanig dat GS die situatie kunnen vergelijken met het in het
         land gebruikelijk beleid (landelijk geurbeleid/geurnormen) alsook de normering uit het provinciale
         beleid en de Structuurvisie Eemsmond Delfzijl".
                                                                                                                0000001896
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>