<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>23991751
                                                                                                                   ESD-SIC bv
          ESD-SIC bv, Postbus 127, 9930 AC DELFZIJL
                                  Staten          de Provincie Gro-
                                                                                                           |
                                                                                                             0 6 DEC, 2018      / 01)
          Gedeputeerde                      van
          ningen
         ta.v. ir.
          Postbus 610
          9700 AP           Groningen
          Uw contactpersoon                Ons kenmerk          Tel. -
                                                                        do orkiesnummer   E-mail                         Datum
                                                                                                                         04 december 2018
                                           JKM041218                   5.1.28
                                                                                          EiEf@esd-sic.nl
          Betreft:         Beoordeling geursituatie ESD-SIC                    en  herzien   plan     van     aanpak     geur
         Geacht College,
         Op   25 oktober hebben           wij van u een   tweetal brieven ontvangen, te weten:
              »     Een brief met kenmerk Gr-L-000098              aangaande de beoordeling van                 onze   rapporten “studie
                    geursituatie ESD-SIC van 31 juli 2018 en                  het addendum    daarop      van   28  september 2018
                    (hierna "beoordelingsbrief geursituatie™).
              ¢     Een brief met hetzelfde kenmerk Gr-L.-000098 aangaande de beoordeling van ons beheers-
                    plan geur, blazers en verwaaiend stof van 30 juni 2017 (hierna “beoordelingsbrief beheers-
                    plan”).
         In  uw   beoordelingsbrief geursituatie geeft u te kennen het niet eens te zijn met onze constatering
         dat de    e-neuzen hoogst waarschijnlijk een aanzienlijke overschatting weergeven van de huidige
         geursituatie. GS concluderen dat niet voldaan wordt aan de grenswaarden van het provinciaal
         geurbeleid en dat daarom sprake is van een saneringssituatie. ESD-SIC kan zich niet vinden in uw
         conclusie en is van mening dat de geursituatie rond het bedrijf nog altijd onvoldoende is vastge-
         steld. Hoewel wij nog altijd volledig achter de toegepaste methode staan constateren wij dat de
         huidige vaststelling van de geursituatie nog onvoldoende betrouwbaar is en niet ligt in de lijn der
         verwachting op basis van klachtenanalyse, GGD rapporten en snuffelploegmetingen. Het rapport
         biedt daarom nog onvoldoende houvast voor het toetsen aan de grenswaarden van het provinciaal
         geurbeleid.
         Wij hebben          een  onafhankelijk     adviseur (Witteveen         en Bos) gevraagd       om de studie geursituatie en
         het addendum kritisch te beoordelen               en op basis hiervan met        een     advies te komen. De brief is toe-
         gevoegd          als bijlage aan deze brief. Witteveen en Bos concludeert dat de beschreven methodiek in
         potentie      een    goede   benadering lijkt om de geurbelasting in de omgeving in beeld te brengen, te
         monitoren en uiteindelijk ook te toetsen. Echter zij constateert ook een viak verloop van de waar-
         den, waarbij vanaf 1500 meter de concentraties blijven schommelen rond de 20-30 ouE/m?3, wat
         overeenkomt met de in het rapport (en addendum) gerapporteerde 95-percentielwaarden. Dit pa-
                                                                                                                                    /
                                                                                             ESD-SIC bv
                                                                                             Kloosterlaan 11-13
                                                                                             9936 TE FARMSUM
                                                                                                                              ahh 13)
                                                                                                                               re
                                                                                                                                      43
                                                                                                                                       A
                                                                                             Tel.       +31 506 637 222        [=] f= [=]
                                                                                             Fax        +31596610738
                                                                                             Website   www. esd-sic.nl
                                                                                             E-mail     RPE esd-sic.nl
                                                                                             KvK  nr.   02320474 Groningen
         Responsible Care
         EA COMETMILT CTL TRNE
                                                                                                                                          0000000661
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>23991751
         troon is niet   logisch   en betekent dat er waarschijnlijk geen juiste geurconcentraties van ESD-SIC
         weergegeven zijn.       De  grootte van de achtergrondruis lijkt, ook gezien de overeenkomst tussen de
         verschillende percentielwaardes op grotere afstand, aanzienlijk. Toetsing aan uw geurbeleid is
         daarom niet mogelijk of leidt op zijn minst tot onduidelijkheid. Witteveen en Bos ziet evenwel mo-
         gelijkheden tot verbeteringen door een aanvulling op de huidige methodiek. De genoemde bijlage
         gaat daar uitvoerig op in.
         Hierover willen wij met u in overleg, temeer wij hiervoor mede afhankelijk zijn van de ruwe data van
         de door Provincie gehuurde e-neuzen, die door Comon Invent zullen moeten worden vrijgegeven.
         Wij willen benadrukken dat uitsluitend actuele en betrouwbare resultaten die leiden tot een betere
         duiding    van  de geursituatie dienen te worden getoetst aan het Provinciale geurbeleid.
         In  uw  beoordelingsbrief beheersplan haakt u in op uw eerdere constatering dat niet voldaan wordt
         aan   de grenswaarden van het provinciaal geurbeleid en dat daarom sprake is van een saneringssi-
         tuatie. Op basis van deze constatering zou ESD-SIC een overzicht moeten aanleveren van de hui-
         dige en mogelijk technische voorzieningen en gedragsregels om de geuruitstoot te verminderen,
         zoals is vastgelegd in uw brief van 13 februari 2018 met kenmerk 2018 -010.060/7/A.26 onder ver-
         wijzing naar artikel 2.7a lid 3f van het activiteitenbesluit. Dit om een aanvaardbaar hinderniveau te
         kunnen bepalen conform ditzelfde artikel 2.7a. Het door ons aangereikte beheersplan geur, blazers
         en verwaaiend stof van 30 juni 2017 vindt u ontoereikend. Als tweede bijlage bij deze brief sturen
         wij u een nieuw plan van aanpak. Hierbij willen wij echter wel twee opmerkingen plaatsen:
              1.   Het nieuwe     beheersplan  is uitsluitend subsidiair op basis van ESD-SIC haar eigen goede
                   wil, wanneer na    de door  ons  voorgestelde hertoetsing door GS   van het verder te actualise-
                   ren geurrapport aan het provinciaal beleid blijkt dat ESD-SIC hieraan voldoet.
              2.   Het ambitieniveau van het beheersplan kan pas worden bepaald wanneer uit de door ons
                   voorgestelde hertoetsing GS vervolgens vaststellen dat de geursituatie van ESD-SIC niet
                   voldoet aan de gestelde grenswaarden van het provinciaal geurbeleid. Pas dan kunnen GS
                   het beheersplan geur betrekken bij het bepalen van een aanvaardbaar hinderniveau con-
                   form artikel 2.7a onder verwijzing naar lid. 3f.
         Met andere woorden, onder voorbehoud van bovenstaande punten 1 en 2, hebben wij een nieuw
         beheersplan opgesteld         op basis van uw beoordelingsbrief van het vorige beheersplan, dit ondanks
         dat nu nog geen betrouwbare uitspraak kan worden gedaan aan welk ambitieniveau het beheers-
         plan geur dient te voldoen. Dit staat los van het feit of en zo ja met welke betrouwbaarheid het ef-
         fect van maatregelen Gberhaupt vooraf kan worden bepaald. Daarom stelt ESD-SIC wel maatrege-
         len voor om toch, zij het op kwalitatieve vaststellingen onderbouwd, tot verbetering te komen. Het
         eventuele gat tussen de werkelijke geursituatie en de door GS gewenste geursituatie beogen wij de
         komende jaren te verkleinen, ongeacht of het nog te actualiseren geurrapport hiertoe aanleiding
         blijkt te geven.
         Tot slot benadrukken wij onze behoefte om in goed overleg te blijven bij de        volgende processtap-
         pen. De complexiteit van de geursituatie geeft daartoe alle aanleiding.
         Met   vriendelijke groet,
         Dr. ir
         Manager      Research & Process      Development            Manager Corporate Affairs
         cc.
               IEE: @od-groningen.nl; IEEE                    @od-groningen. nl
         Begeleidende     brief herzien plan van aanpak geur JKM041218 definitief
                                                                                                                    0000000662
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>23991751
               ,
                              =
                                    Bos
           HIG
                        CELE
         NOTITIE
         Onderwerp                    Studie Geursituatie ESD-SIC
         Project                      Geuradvisering       ESD-SIC
         Opdrachtgever                 ESD-SIC
         Projectcode                   106165
         Status                       concept
         Datum                        21 november 2018
         Referentie                   -
         Auteur(s)
         Gecontroleerd door
         Goedgekeurd   door
         Paraaf
         Bijlage(n)                   -
         Aan                          ESD-SIC                                        dhr.                 dhr.
         Kopie                        Witteveen+Bos
         Inleiding
         Conform      afspraken     tussen ESD-SIC       en
                                                              Gedeputeerde Staten van Groningen om in het vierde kwartaal van
         2018    een  aanvaardbaar        geurhinderniveau vast te stellen, heeft ESD-SIC een rapportage opgesteld met een
         beschrijving van de huidige geursituatie,! Naar aanleiding van deze rapportage is door de Omgevingsdienst
         Groningen (OG) een beoordeling opgesteld.? Een belangrijke conclusie was dat de aan de hand van de e-
         noses bepaalde geurconcentraties bij geurgevoelige objecten zeer hoog zijn en een forse overschrijding van
         het mogelijke toetsingskader zouden betekenen. Verder werd onder andere opgemerkt dat op verschillende
         onderdelen van de rapportage achtergrondinformatie ontbreekt.
         Aan Witteveen+Bos is           gevraagd om een beoordeling en advies over bovenstaande rapportage en brief.
         Hiertoe    zijn de   genoemde documenten doorgenomen en besproken op 15 november 2018 bij ESD-SIC.                                  In
         deze    notitie worden hoofdpunten van het advies en beoordeling samengevat.
         Opzet algemeen
         De   algemene      indruk    van  de   opzet   van   het  e-nose    netwerk       en de bepaling   van   percentielen  en concentraties,
         zoals weergegeven in figuur 10              en tabel 8 in hoofdstuk 5           van  de rapportage     van  ESD-SIC, is interessant en
         lijkt momenteel in potentie een             goede benadering om            de    geurbelasting in de omgeving in beeld te brengen,
         te monitoren en         uiteindelijk ook te toetsen. De andere             beschreven       benaderingen en informatiebronnen,
         !
             Studie Geursituatie ESD-SIC. 31 juli 2018. Alsmede aanwullende informatie           van  Common Invent ‘Resultaten tweede eNose
             validatie-test  M9627.020918b’ d.d. 02-09-2018.
         2
             Brief Z2018  -
                            00008633, d.d. 24 oktober 2018.
                                                            ’       ’                              ’
         Witteveen+Bos   Raadgevende ingenieurs BV.                                    .                                   ,
         Van Twickelostraat 2 | Postbus 233 | 7400 AE Deventer|  +31 (0)570 69 79 11 | www.witteveenbos.com | KvK 38020751
                                                                                                                                                  0000000663
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>23991751
           zoals  snuffelmetingen, klachtenanalyses en enquétes,                      kunnen als aanvullende instrumenten               gebruikt worden
           om  de resultaten (van de        e-nose       methode)      aan   te vullen    en te  koppelen aan        ondervonden hinder         en
           veldwaarnemingen.
           Resultaten    e-nose    validatie
           Zoals hiervoor aangegeven is de methodiek in hoofdstuk 5 potentieel een goede optie, die ook in                                       lijn  kan
          zijn met de NTAS065. Uit de gepresenteerde resultaten van de validatie komen echter zeer hoge
           geurconcentraties      naar voren,      die niet    lijken te passen bij waarnemingen en die bovendien geen logisch
           patroon laten zien. De bepaling            van   deze concentraties is echter niet onderbouwd omdat de achterliggende
          gegevens nog ontbreken.}
          Bij verspreiding     van  geur is er zodra er een dalende trend aan concentraties optreedt per definitie                                    een
                                                  -                                                                              -
          verdere afname       van   de concentratie over de verdere afstand. Dat geldt voor alle stoffen en voor alle
          percentielen.     Wat echter     opvalt in      de resultaten in tabel 8         van  de  rapportage en tabel         1 van de aanvullende
          informatie    van   Common Invent, is het vlakke               verloop van de waarden vanaf 1500                meter, met     name voor        90   -
          99  percentielen.    Vanaf 1500 meter            blijven de concentraties schommelen rond de 20-30 oug/m®. In figuur                             10
          in de  rapportage is dit vooral bij de 95-percentiel te zien. Dit patroon is niet logisch en betekent dat er
          waarschijnlijk geen juiste geurconcentraties van ESD-SIC weergegeven zijn.2 De interpretatie en toetsing aan
          een  acceptabel     hinderniveau is met deze resultaten derhalve niet                     mogelijk, of op zijn       minst   onduidelijk.?      De
          methode     en   resultaten zoals     gepresenteerd           in de    rapportage    en  aanvulling    van    Common Invent         zijn  op deze
         wijze dus onvoldoende bruikbaar en dienen nader uitgewerkt en                              onderzocht te worden. Daarvoor bestaan
          goede mogelijkheden, zoals navolgend toegelicht.
         Aanvulling methodiek
          Een verdere     aanvulling van de methodiek om de meetresultaten van de e-noses te kunnen gebruiken voor
          bepaling    van   geurconcentraties op grotere afstanden en voor toetsing en monitoring, kan bestaan uit de
         volgende aanpak:
          -
                verdere validatie van verschillende e-nose waarden in het veld met de op die plaatsen gemeten
               geurconcentraties in het veld;
          -
               meetresultaten op kortere afstanden extrapoleren met behulp van verspreidingsberekeningen (NNM).
         Voor het eerste onderdeel           zijn er     reeds enkele       metingen uitgevoerd door Common Invent, zoals beschreven
         in de   genoemde       aanvullende informatie.            Bij deze      metingen is echter amper variatie in de gemeten
         geurconcentraties aanwezig, waardoor er (nog) geen verband tussen e-nose dB en verschillende
         concentraties gegeven kan worden (bovendien ontbreken in de rapportage de betreffende dB waarden bij
         de gemeten geurconcentraties). Door dit type metingen uit te breiden op meerdere afstanden, bij meerdere
         omstandigheden en concentraties, kan een verband weergegeven worden tussen enerzijds dB-waarden en
         anderzijds geurconcentraties.*            Met dit verband kan ESD-SIC                en  ook de OG de meetwaarden              van   de   e-noses
         vertalen    naar   concentraties. Verder is ook de              fingerprint van de e-nose onderdeel van                de  analyse.
         I
             Het is wenselijk  om voor   zowel de veld- als laboratoriumvalidaties de meetresultaten (zowel dB als             ou/m’) te presenteren      als
             het verband tussen de     e-nose
                                               waarde (bijvoorbeeld sommatie dB) versus gemeten geurconcentratie (oug/m*). Daarmee kan het
             bevoegd   gezag   en ESD-SIC de validiteit beoordelen          en vervolgens ook zelf verbanden leggen.
         ?
             Het  genoemde beeld      kan bijvoorbeeld betekenen         dat  er vanaf circa 1500 meter   sprake  is van een soort  ‘achtergrondruis’,    en
             dat de e-noses   aan de grens   van   het   specifieke  detectiebereik   voor  de geur  van  ESD-SIC zitten. Gelet op de waarden       van  tabel
             1 zou  dat dan rond de 20-30 oug/m®         liggen. Op kortere afstand,     en vooral bij de  hogere percentielen (99,9    en 99,99), is  er
             echter eerst wel  een  duidelijk dalend     patroon   in de meetwaarden te zien. Als deze eerste        hogere (en  daarmee wel ESD-SIC-
             relevante) waarden zouden worden geéxtrapoleerd               over een  gratere afstand (naar het gebied     waar  de waarden in 'ruis’
             overgaan,  en  dus niet bruikbaar zijn), dan zouden de concentraties bij de geurgevoelige locaties veel              lager uitkomen dan de       nu
             vermelde waarden,
            Daarmee is ook de tabel op pagina          3  van de brief van OG niet     meer correct.  Aannemelijk    is bovendien dat in elk   geval bij
             Ideweersterweg    aan  het  beschermingsniveau voldaan wordt, indien            de dalende  trend van de concentraties op      korte afstand
             (tot 1500 meter)   zou worden    geéxtrapoleerd      naar  de grotere afstanden.
         4
             Dit verband hoeft niet lineair te   zijn,  waardoor het     van   belang is dat de gehele  dataset  en   daarin gevonden trendlijn    als
             duidelijke figuur (en formule) gepresenteerd        wordt.
         2|3         Witteveen +Bos  | 106165| Ongecontroleerd (aan     dit document kunnen geen   rechten worden ontieend)
                                                                                                                                                                 0000000664
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>23991751
         Omdat op basis         van    de resultaten tot dusver het beeld is dat tot circa 1500 meter het                    signaal van de e-nose
         goed    bruikbaar is, kunnen deze waarden                 (bij voorkeur omgerekend naar geurconcentraties) gebruikt worden
         voor extrapolatie. Aan de hand van de daadwerkelijke lokale meteo data van de afgelopen perioden kunnen
         in het NNM vanuit de bron (ESD-SIC) simulaties van de verspreiding gemaakt worden, waarbij de
         emissiekarakteristieken van de meest relevante bronnen zo goed mogelijk benaderd worden. Door deze
         verspreidingscurves te ‘fitten’ met de percentiel-meetwaarden, kan een betrouwbare bepaling van de
         gemiddelde bronsterkte en van de geurbelasting (concentratie en percentiel) op grotere afstanden gegeven
         worden,
         Achtergrondinformatie
         In aansluiting op de opmerking                 van  de OG constateren         we  dat veel  achterliggende       informatie nog niet in de
         rapportage beschikbaar is, waardoor nog geen goede beoordeling                              van  de resultaten     mogelijk is, en om de
         validiteit in het licht van de NTA9065 te kunnen vaststellen.
         In het   overleg   is  gebleken dat ESD-SIC zelf niet over alle relevante informatie beschikt. Om door ESD-SIC een
         transparante rapportage mogelijk te maken en om zelf de steeds wijzigende inzichten te kunnen verwerken
         in aangepaste resultaten is het nodig dat de volgende gegevens in bezet zijn van ESD-SIC en vermeld en/of
         samengevat worden in de rapportage:
         -
              alle e-nose data, teneinde verschillende percentielberekeningen uit te kunnen voeren?;
         -
              de data en relaties (curves en/of formules) tussen dB-waarden en gemeten geurconcentraties in
              laboratorium        en  veld.
         Voorgestelde wijze van presenteren
         In plaats van de e-nose curve van figuur 9, is het meer relevant om een figuur te presenteren met meetdata
         waarbij op de ene as de dB-waarden van de e-noses staan en op de andere as de geurconcentraties (zoals
         genoemd in voetnoot 1 van de vorige pagina). Als tweede figuur kan dan een vergelijkbare figuur als figuur
         10 in de huidige rapportage worden opgenomen, met de resultaten van de percentielberekeningen zoals
         hiervoor beschreven. Daarbij kunnen zowel de dB-curves als de oug/m’ curves worden weergegeven. Voor
         de percentielen is aansluiting bij de gangbare kaders het meest relevant; dit betekent in elk geval weergave
         van de 98- en 99,9-percentiel, en daarnaast eventueel de 95- en 99,5-percentiel.
         1
            Zoals hiervoor   beschreven       dient transparant te   zijn op  welke wijze de percentielwaarden zijn bepaald en    op welke
            achterliggende     data   gebaseerd.     ESD-SIC kan op basis    van de  ruwe minuutwaarden het beste zelf de     gewenste percentielen
                         en desgewenst deze delen met de OG om de analyses te kunnen verifiéren. Aandachtspunten voor
            berekenen,                                                                                                                  een juiste
            percentielberekening zijn de genoemde middeling (uurgemiddelden) en bij voorkeur de waarden die buiten een bepaalde
            (instelbare) windhoek vallen op nul zetten.
         3   3       Witteveen  + Bos  | 106 165 | Ongecontroleerd (aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend)
                                                                                                                                                    0000000665
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>23991751
                                                   A
                                                   NF
                                                   ESD-SIC bv
          Beheersplan Geur      2018
         Versie 4 december 2018
         Status: verstuurd
                                     Vertrouwelijk
                                                              0000000666
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>23991751
         Voor de gegeven complexe situatie schrijft de NTA 9065 voor dat een geuronderzoek breed toege-
         past dient te worden. Gebruik maken van incidentele snuffelploegmetingen in een geurpluim is
         daarom ontoereikend. Bij het onderzoek is daarom gekozen voor twee benaderingen.
              1.   Eerdere onderzoeken zoals snuffelploegmetingen, kiachtenanalyses en leefbaarheidson-
                  derzoeken      van de GGD zijn geévalueerd om een inschatting te geven van een hinderniveau
                   nabij woonkernen in de omgeving.
                  Zogenoemde elektronische neuzen zijn toegepast om een geurrelevante parameter vast te
                  stelling, namelijk een serie percentielwaardes op verschillende locaties. Om dat mogelijk te
                  maken is een vertaalslag nodig om uit een elektronisch signaal (gemeten in signaalsterkte,
                  dB)   een   geurniveau   te berekenen.
         In het eerste     rapport heeft ESD-SIC zelf een aantal kanttekeningen geplaatst waar Bevoegd Gezag
         op  heeft   gereageerd®. In november 2018 heeft ESD-SIC een externe           adviseur gevraagd de rappor-
         ten en reactie te evalueren. De volledige terugkoppeling van de expert’ is toegevoegd aan dit rap-
         port.
         ESD-SIC kan zich niet vinden in de reactie van het Bevoegd Gezag en is van mening dat de geur-
         situatie rond het bedrijf nog altijd onvoldoende is vastgesteld. De betrouwbaarheid van de vaststel-
         ling biedt geen basis voor enerzijds het toetsen aan de grenswaarden van het provinciaal geurbe-
         leid en anderzijds mits noodzakelijk de vaststelling van een aanvaardbaar hinderniveau. Enkele
         specifieke bezwaren tegen hetgeen in de brief van 24 oktober 2018 is gesteld zijn hier gegeven.
              1.   Bevoegd Gezag stelt dat sprake zal zijn van een onderschatting van het geurniveau omdat
                   in de toegepaste referentieperiode minder dan gebruikelijk blazers plaatsvonden. ESD-SIC
                  verwerpt deze stellingname. Een verband tussen blazers en geuremissie is nooit met feiten
                  aangetoond. Bovendien is de referentieperiode lang en zal alleen al om die reden slechts
                  een zeer beperkt deel van de tijd sprake zijn van een invioed op het signaal van één e-
                   neus. Ook is sprake van zeer grote onzekerheidsmarges waardoor een dergelijke uitspraak
                   niet met feiten gestaafd kan worden.
                   In lijn met de NTA 9065 heeft ESD-SIC gekozen voor een brede aanpak waarin meerdere
                   informatiebronnen zijn toegepast®. Zo is naast toepassing van e-neuzen gebruik gemaakt
                  van eerdere snuffelploegmetingen, geografische verdeling van geurklachten en GGD-
                  onderzoeken. Op basis van resultaten van die onderzoeken concludeert ESD-SIC dat spra-
                   ke is van een overschatting van het geurniveau. In de brief van 24 oktober 2018 verwerpt
                   het Bevoegd Gezag deze stelling op basis van een onderbouwing die is gegeven in het
                   rapport van 31 juli waarom een alternatieve methode toegepast dient te                ESD-SIC
                   kan zichin deze redenering niet vinden.                                       worden,
                        a.   De bedoelde onderbouwing stelt nu juist dat conform de NTA 9065        SEHISre   infor-
                             matiebronnen toegepast moeten worden en niet alleen de uitgewerkte alternatieve
                             methode waarbij e-neuzen als emissierelevante parameters zijn gebruikt.
                        b. De in de onderbouwing geuite twijfel aan eerdere onderzoeken betreft expliciet toe-
                             passing van metingen die leiden tot een beperkt aantal momentopnames. Waar het
                            geografische verdelingen van klachten en GGD-onderzoeken betreft is juist sprake
                            van zeer langdurige tijdsperiodes.
                        c.   De evaluatie door een externe expert wijst op beperkingen van de interpretatie van
                             de resultaten die is gegeven in de rapportages van 31 juli en 31 augustus.
         ®
           Brief                                 Z2018-            24 oktober 2018 Beoordelen van uw
                                                                                    —                        m.b.t.
                 Omgsyingsdienst Groningen              90008633,                                     reppon
         geursituatie
           Notitie Witteveen    en Bos, 21 november   2018, is toegevoegd aan  dit apart
         8
           Zie hoofdstuk 4.1    van het rapport van 31 juli
                                                            28
         Beheersplan geur 20181 120 (2)
                                                                                                                     0000000667
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>23991751
                                 I.   Het  beperkt aantal monsters dat is toegepast voor de  omrekening van e-
                                                     naar geur wordt ook door de adviseur als  beperkend ge-
                                      neussignalen
                                      noemd”.
                                ii.   De interpretatie van de resultaten van geurniveaus schiet tekort. Resultaten
                                      op grotere afstand in combinatie met 95-percentielwaardes suggereren dat
                                      sprake is van een zeer forse achtergrondruis die niet aan ESD-SIC toege-
                                      schreven kan worden. De notitie van Witteveen en Bos van 21 november
                                    -
                                      2018 geeft enkele stappen om tot een beter onderbouwde interpretatie te
                                      komen. Dit zal effect hebben op de vaststelling van zowel de uitgangssituatie
                                      als het aanvaardbaar hinderniveau.
          Uit het bovenstaande concludeert ESD-SIC dat in 2018 weliswaar een aanzienlijke stap is gezet
          richting een vastlegging van de geursituatie, conform artikel 2.7a lid 2 van het Activiteitenbesluit,
          maar dat de betrouwbaarheid nog altijd laag is en consensus over interpretatie ontbreekt. Een her-
          evaluatie, zoals voorgesteld door Witteveen en Bos en aanvulling met veldmetingen zoals beschre-
          ven in het addendum van 31 augustus 2018 is hiervoor minimaal           een vereiste om te komen tot een
          betere duiding van de actuele geursituatie. Zoals in de gespreksnotitie versie 2 van 15 februari
          2018 naar aanleiding van het gesprek tussen ESD-SIC en provincie Groningen op 31 januari 2018
          is beschreven, vindt ESD-SIC dat eerst moet worden vastgesteld of er onaanvaardbare geurover-
          last wordt veroorzaakt door ESD-SICin de omgeving. Dit moet gebeuren door actuele en
          bare resultaten te toetsen aan het Provinciale geurbeleid.
                                                                                                           betrouw-
          Indien GS vaststellen dat de       geursituatie van ESD-SIC niet voldoet aan de gestelde grenswaarden
          van  het  provinciaal geurbeleid, dan pas kunnen GS onderhavig beheersplan geur betrekken bij het
          bepalen van een aanvaardbaar hinderniveau conform artikel 2.7a onder verwijzing naar lid. 3f.
          Wanneer GS vaststellen dat de         geursituatie van ESD-SIC wel voldoet   en er geen aanvullende
          maatregelen nodig zijn, dan zijn alle maatregelen die ESD-SIC aandraagt in onderhavig beheers-
          plan geur volgens ESD-SIC subsidiair.
          Omdat thans de      uitwerking van de resultaten van de e-neuzen als beschreven in het geurrapport
          zoals  gerapporteerd op 31 juli 2018, met een aanvulling op 29 september 2018, nog onvoldoende
          betrouwbaar is, kan ook nog geen uitspraak worden gedaan aan welk ambitieniveau in kwantitatie-
          ve zin een beheersplan geur dient te voldoen. Dit staat los van de vraag of en zo ja met welke be-
          trouwbaarheid, het effect van maatregelen Gberhaupt vooraf op basis van feiten en berekeningen
          kan worden geschat.
          ESD-SIC stelt ondanks bovengenoemde kanttekeningen, wel maatregelen voor om, zij het op kwa-
          litatieve wijze onderbouwd, tot een verbetering van de huidige geursituatie te komen.
             3          Onderbouwing          van  maatregelen
          Om   geuremissie reducerende maatregelen te formuleren is van belang te weten welke geurbron-
          nen significant zijn en hoe deze ontstaan en beinvlioed kunnen worden. Het rapport van 31 juli
          2018("°) gaat hier uitvoerig op in en verwijst tevens naar onderzoeken die eerder door of namens
          ESD-SIC zijn uitgevoerd. De huidige rapportage geeft niet een volledige inventarisatie en evaluatie
          van bestaande inzichten in de oorzaken van geuremissies. Een beknopt overzicht is echter wel
         ‘nodig om de opgevoerde maatregelen te kunnen onderbouwen.
          Deze beperking     is eerder genoemd door ESD-SIC zelf en was aanleiding tot het indienen van een adden-
          dum. De brief van de Omgevingsdienst Groningen van 24 oktober 2018               deze            maar stelt
              desondanks conclusies mogelijk zijn.
                                                                                  bencemt       beperking,
         datMet
           °
                 name de hoofdstukken 3 en 8
          Beheersplan   geur 20181120 (2)
                                                                                                                      0000000668
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>23991751
           Aangetoond is dat de geuremissies grotendeels afkomstig zijn vanaf het oventerrein en daar zullen
           maatregelen dus op zijn gericht. Onderstaande inzichten vormen de basis van het huidige plan van
         .
           aanpak.
                 1.  Hoewel kleine lekkages in ovenfolies incidenteel aan de geuremissie bij kunnen dragen zijn
                     de ovens in de afbouwfase vooral verantwoordelijk voor geur.
                2.   De grootte van geuremissies hangt samen met de hoeveelheid procesgas die tijdens de af-
                            van ovens vrijlkomt en de procesgassamenstelling, met name de hoeveelheid zwa-
                     bouw
                     vel’
                         a.  Een goed functionerende onderhuisafzuiging reduceert de procesgasemissie van de
                             ovens in afbouw.
                         b. Beperken van de zwavelconcentratie in gas heeft een gunstig effect op de geur-
                             emissie. Dit is te bereiken door inzet van koolstofbronnen met lage zwavelgehaltes
                         c.  Aanwezigheid van (een overmaat) water verhoogt zowel de hoeveelheid procesgas
                             als de concentratie zwavel in procesgas.
                3.   Een lange periode tussen het in bedrijf gaan van een oven en het moment waarop al het
                     omloopmateriaal'? is verwijderd leidt ertoe dat ovens doorwarmen en         meer  geuroverlast
                     veroorzaken.
                         a.  Onderbreken van de stroomtoevoer tijdens de productiefase verlengt deze periode
                             wat bijdraagt aan geuremissies tijdens de afbouwfase.
                         b. Een langere periode tussen het uit bedrijf nemen van een oven en het verwijderen
                             van een folie verlengt deze periode.
                         c.  De periode tussen verwijderen van de folie en het uiteindelijk vrijmaken van de vaste
                             “wals” met SiC-producten dient zo kort mogelijk te zijn om doorwarmen te voorko-
                             men.
                4.   Als vuistregel geldt dat in de eerste 24 tot 48 uur na het uit bedrijf nemen van een oven nog
                     aanzienlijke hoeveelheden procesgas ontstaan. Emissie van dit deel van het gas wordt het
                     meest effectief voorkomen door de ovenfolie niet te verwijderen.
                 5. Effecten van ongewenste gebeurtenissen en ook van maatregelen zijn niet goed vast te
                     leggen.
                         a.  Een onderzoek in samenwerking met de firma Ortec, 2016, laat zien dat gebruik van
                                                 op het oventerrein een indicatie geeft van geuremissies naar bui-
                             CO-concentraties
                             ten’.
                         b.  Gebruik    van elektronische neuzen in een binnenring (op terrein inrichting beheer
                             ESD-SIC) en een buitenring (1 tot 4 km van inrichting, beheer Omgevingsdienst
                             Groningen) leidt tot inzicht in, maar vooralsnog niet tot vaststelling van, actuele be-
                             trouwbare geuremissies.
                         c.  De onderzoeken in 2018 geven meer inzicht in de relatie tussen de signalen van e-
                             neuzen en geur. De interpretatie van de signalen       en de vertaalslag naar geurbele-
                             ving  en  -emissies blijkt  echter   gecompliceerd.
                                  i. Om tot een goede omrekening van e-neussignalen naar geur te komen zijn in
                                      2018 procesgas- en luchtmonsters genomen. Dit heeft weliswaar een re-
                                      kenmodel opgeleverd, maar het aantal waarnemingen is beperkt om het mo-
                                      del goed te kunnen valideren. Uitbreiding van meetgegevens is gewenst"
           Y
              Voornamelijk in de vorm van waterstofsulfide (H,S). Andere componenten als COS, CS, en mercaptanen
                    meer CH;SH) zijn ook aanwezig.
           {onder
             “Binnen de organisatie worden meerdere termen gebruikt om dit materiaal aan te duiden. Dat is mede van-
           wege de verschillende kwaliteiten en bijbehorende toepassingen, zoals isolatie, inzet in reactiezone of op-
           bouw (“casco”). In dit plan van aanpak wordt, tenzij expliciet anders aangegeven, de term omloopmateriaal
           gebruikt als algemene aanduiding voor materiaal dat van een oven verwijderd wordt voor inzet in een volgen-
           de  (ongeacht precieze toepassing).
           '3
              Aangetoond is feitelijk alleen een correlatie tussen CO-concentraties en signalen van e-neuzen op het
           eigen terrein van ESD-SIC. Met bevindingen in het rapport van 31 juli 2018 is een verband met geur beves-
                                                                |
           tigd.
           1
              Zie hoofdstuk 5 van het rapport van   31  juli 2018
           Beheersplan geur 20181120 (2)
                                                                                                                       0000000669
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>23991751
                                 i.  De
                                         geuremissie is-van het meest gecompliceerde type dat de NTA 9065 be-
                                     schrijft.’®
                         d.  Berekening    van een    geuremissie uit geurwaarnemingen op een bepaalde locatie
                             vraagt  om een    dispersiemodel, waarin vereenvoudigingen en aannames toegepast
                             worden. Van belang hierin zijn zaken als weersomstandigheden en de terreinruw-
                             heid die niet in alle richtingen gelijk is. Vaststelling van de geuremissie is daarom in
                             deze situatie zeer complex en geeft altijd een lage mate van betrouwbaarheid. Het
                             kwantificeren van het effect van een enkele maatregel is daardoor vooralsnog niet
                             mogelijk.
              4           Maatregelen
           Op basis van inzichten die in hoofdstuk 3 zijn opgesomd zijn maatregelen geformuleerd. De maat-
           regelen worden besproken aan de hand van
                1.   een  beschrijving,
                2.   een  uiteenzetting  van  de  achtergrond en inzichten op basis waarvan een effect verwacht
                     wordt  en een  kwalitatieve   inschatting van het effect,
                3.   een  schatting van   kosten   die zijn verbonden aan een maatregel en een eventuele planning,
                4.   een  conclusie met betrekking tot nut en haalbaarheid.
           Het gaat in dit plan om zes maatregelen die uitsluitend een effect op de geursituatie beogen. Naast
           deze
                   maatregelen voert ESD-SIC andere maatregelen uit die behalve tot een reductie van de                geu-
           remissie ook tot een reductie van het aantal blazers moeten leiden. Deze maatregelen zijn elders’
           al benoemd en opgenomen in een maatwerkbesluit'’. Het gaat met name om het beheersen van
           wateroverlast rondom de ovens en het opbouwen van ovens. Deze beide maatregelen hebben ook
           een direct effect op de geuremissie. Het is echter moeilijk vast te stellen hoe groot dat effect zal
           zijn. Hoofdstukken 4.2 en 4.3 gaan hier nog iets verder op in. De rechtstreekse relatie van deze
           maatregelen met geur, ook als geen blazer optreedt'®, is hieronder toegelicht.
           Beheersen wateroverlast
           Uit eerdere    onderzoeken   is gebleken     dat   aanwezigheid   van waterin de   vorm van    oververhitte
           stoom leidt tot productie van meer procesgas dan verwacht op basis van de               SiC-vormingsreactie'’
           waarbij uitsluitend koolmonoxide (CO) ontstaat, en het kraken van viuchtige koolwaterstoffen in
           petroleumcokes. Bij deze reacties ontstaan voornamelijk waterstof (H,) en methaan (CH,). In aan-
           wezigheid    van stoom, wat zelf overigens ook een gas is, reageert vast koolstof tot CO en CO; en
           dat vergroot dus de hoeveelheid procesgas. Ook vaste zwavelverbindingen in petroleumcokes ko-
           men onder invioed van stoom vrij in de vorm van onder meer zwavelwaterstof (H,S), waardoor ook
           de  geurinhoud    van  procesgas     oploopt.
           De aanvullende hoeveelheid procesgas vergroot niet alleen de kans op instabiliteit in ovens waar-
           door blazers kunnen      optreden, maar het leidt ook rechtstreeks tot hogere emissies van procesgas.
           Dus ook als ondanks een toename van procesgas geen blazer optreedt zal toch de geuremissie
           toenemen. De onderhuisafzuiging zal bijvoorbeeld zwaarder worden belast en daardoor neemt de
           emissie aan de bovenzijde van een oven in afbouw toe.
           Een tweede knelpunt veroorzaakt door wateroveriast betreft verstoppingen van de gasafvoer, bij-
           voorbeeld in de drainputten. De gasafvoer kan zelfs volledig worden geblokkeerd, waardoor de
           onderhuisafzuiging niet meer functioneert. Gas dat op dat moment ontstaat kan alleen nog weg
           1
              Zie hoofdstuk 4.1  van het  rapport  van 31  juli 2018
           '®
              Plan van Aanpak Geur, Blazers en Verwaaiend Stof, 30 juni 2017
           '”
              Besluit Maatwerkvoorschriften Activiteitenbesluit, 20 februari 2018
            ®
              De vraag of blazers wel of niet significant aan de                bijdragenis hier dus niet     de orde.
             aat om effecten die los van blazers staan.
                                                                    geuremissie                           aan
                                                                                                                       Het
            SiO, +3C > SiIC+2CO
         |
           Beheersplan geur    20181120 (2)
                                                                                                                            0000000670
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>23991751
         langs    de bovenhuisafzuiging, maar die is tijdens de fase       van  afhalen niet meer   aanwezig   en alleen
         een    diffuse emissie naar de omgeving is nog mogelijk®.
         Hoofdstuk 4.3 beschrijft maatregelen die moeten leiden tot betere beheersbaarheid van sproeime-
         thodes. Daarnaast werkt ESD-SIC aan een omvangrijk pakket van maatregelen om overlast door
         grond-    en hemelwater te beheersen. Dit pakket is eerder opgevoerd als maatregel om het aantal
         blazers te verminderen. Conform het maatwerkbesiuit van 20 februari 2018 wordt hierover ieder
         kwartaal teruggekoppeld. Het huidige plan van aanpak gaat daar verder niet meer op in.
         Uiterlijk april 2019 dient ESD-SIC alle drainageputten op het oventerrein voorzien te hebben van
         niveaumetingen die continu vanuit de controlekamer in de gaten gehouden kunnen worden. Daar-
         door kan eerder opgetreden worden bij een te hoog niveau waarbij de onderhuisafzuiging niet meer
         functioneert. Ook deze maatregel is eerder opgevoerd als maatregel om het aantal blazers te ver-
         minderen     en heeft daarnaast   een  rechtstreeks effect op de emissies      van  geur. Met  name   het aantal
         piekemissies zal met deze maatregel verminderd worden en dat leidt direct tot een lager niveau
         van een 98-percentielwaarde. Omdat deze maatregel al deel uitmaakt van het maatwerkvoorschrift
         van 20 februari 2018 gaat het huidige plan hier niet verder op in.
         Opbouw       ovens
         Het maatwerkbesluit      van 20 februari 2018 schrijft voor dat werkinstructies beschikbaar moeten zijn
         waarin is vastgelegd op welke wijze een uniforme en homogene opbouw van de ovens dient te
         worden gerealiseerd. Deze organisatorische maatregel beoogt niet alleen het aantal blazers te
         verminderen,     maar heeft ook een direct effect op de geuremissie. Met name de opbouw van oven-
         bedden met een drainagesysteem, dat cok zorgt voor afvoer van gas uit het onderhuis, is belang-
         rijk. Door altijd op de meest optimale wijze een onderhuis op te bouwen is te voorkomen dat onder-
         huisafzuigingen niet functioneren.
         Een afdelingsprocedure legt nu vast dat een aantal praktijkhandboeken bestaan en hoe deze wor-
         den onderhouden zodat ze voortdurend overeenkomen met de laatste inzichten. Eén van de prak-
         tijkhandboeken is volledig gewijd aan het opbouwen van het onderhuis, waar de bedoelde water-
         en gasafvoer onderdeel van is. Over de voortgang van deze maatregel wordt gecommuniceerd in
         de context van blazers. Het huidige plan gaat er verder niet meer op in.
         Vanaf begin 2019 zullen alle 24 productieovens zijn voorzien van temperatuurmetingen in de gas-
         afvoerbuis van het onderhuis. Hiermee is het functioneren van een onderhuissysteem beter te mo-
         nitoren dan nu het geval is met incidentele handmatige registraties. Omdat over deze maatregel al
         is gecommuniceerd in de context van blazers?’ gaat het huidige plan hier niet verder op in.
         4.1     Productiebeperking
         Deze     maatregel is benoemd in de     brief van   de Omgevingsdienst Groningen®        als vereist onderdeel
         van    het huidige plan van aanpak.
         4.1.1     Omschrijving
         De    maatregel betreft het terugbrengen van de SiC-productie met als doel de emissie van geur te-
         rug te   brengen. Indien de werkwijze verder niet verandert, dus belasting en looptijden blijven onge-
         wijzigd, zou dit moeten leiden tot een lager aantal SiC-ovens® per tijdseenheid.
         *®
             Een toename van uit procesgas aanwezig CO bij hoge waterstanden in drainputten is wel aangetoond, zie
                        rapportage Witteveen en Bos, december 2006 met aanvulling ESD-SIC, 1 februari 2010
         bijvoorbeeld
             Brief aan Gedeputeerde Staten,  JKM271    118, 27 november 2018
         >,
         %2
             Het beoordelen van een  rapport m.b.t. geursituatie, 25 oktober 2018
         *
            Bedoeld wordt het aantal charges,   zoals  dit door ESD- SIC
                                                                         intern
                                                                                wordt aangeduid.
         Beheersplan    geur 20181120  (2)
                                                                                                                          0000000671
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>23991751
          4.1.2   Onderbouwing           en  beoogd effect
          De   Omgevingsdienst Groningen draagt twee           redenen  aan waarom      deze maatregel      een effect op
          de  geuremissie    zou   moeten hebben.
          Ten eerste is   aannemelijk dat minder productie leidt tot een lager aantal SiC-ovens en daarmee
          ook tot  een  lager aantal ovens dat zich in de afbouwfase bevindt. Dat is een redelijke aanname en
         verwacht    kan worden dat het effect zelfs evenredig met de reductie zal zijn.
         Ten tweede stelt de Omgevingsdienst dat een lagere productiesnelheid zal leiden tot verminderen
         van het aantal blazers en daarmee van de
                                                            geuremissie. Dit effect is minder eenduidig aantoonbaar.
          Bij een lager productieniveau zal inderdaad (zoals hierboven ook genoemd) het aantal SiC-ovens
         gedurende een bepaalde periode lager zijn en daarmee, bij een geljkblijvende kans op een bla-
         zer’®, ook het aantal blazers. Of die kans op blazers inderdaad gelijk blijft is niet op voorhand te
         zeggen. De brief verwijst naar de blazerhypothese, waarin alleen sprake is van een effect op de
         energetische belasting van ovens, uitgedrukt in MW per meter grafietkern. Die zal echter niet wijzi-
         gen en daarmee is niet geheel duidelijk welk effect op het aantal blazers wordt beoogd. Dat betreft
         niet alleen het aantal, maar ook de ernst van blazers. Onduidelijk is waarom de ernst van blazers af
         zou   moeten nemen,       terwijl juist dat de mate van overlast in de   omgeving bepaalt®.
         In de huidige context van geurreductie is het effect niet aantoonbaar. Het ligt voor de hand dat een
         blazer kan leiden tot een toename van de geuremissie, maar in welke mate dat gebeurt is niet op
         voorhand te zeggen en er zijn geen feiten die dit onderbouwen. Van groot belang zal in elk geval
         zijn in welke mate onverbrand procesgas vrijkomt bij een blazer. De ernst van een blazer is daarbij
         niet per se bepalend. Juist bij een zware blazer zal veel procesgas verbranden, al zal de duur van
         het incident en de totale hoeveelheid procesgas groter zijn. Een op feiten onderbouwde vaststelling
         dat blazers leiden tot meer geuremissie is vooralsnog niet mogelijk en daarmee is niet vast te stel-
         len welk effect een afname van het aantal blazers op geuremissie heeft.”
         4.1.3 Kosten        en  planning
         De financiéle consequenties van productievermindering zijn getoetst aan de hand                  van  scenario’s
         door verschillende kentallen in te voeren in het model dat ESD-SIC toepast bij het               opstellen   van
         jaarbudgetten. Het jaar 2019 is als referentie toegepast.
         Bij  een  SiC-productie van 55.600 ton verwacht ESD-SIC 2019 met een beperkt positief resultaat
         van   circa 1% af te kunnen sluiten. Kanttekening daarbij is dat enkele steunmaatregelen, zoals een
         compensatie voor indirecte kosten vanwege CO,-emissies die in de stroomprijzen zijn doorbere-
         kend, al zijn verdisconteerd.
         Bij een SiC-productie van 44.600 ton, ofwel 18% minder dan gebudgetteerd, is een gunstig effect te
         verwachten op de gemiddelde stroomprijs. Er hoeft immers minder geproduceerd te worden in de
         uren dat de stroomprijzen relatief hoog zijn. Op basis van ervaring uit het verleden is gerekend met
         een   prijsvoordeel   van   € 5 per MWh. Ook is gerekend met een gelijkblijvend rendement van de
         energieterugwincentrale”’. Doordat echter minder inkomsten zijn en de vaste productiekosten over
         ?
            Bedoeld wordt de kans dat      een  enkele SiC-oven een blazer heeft. Indirect is dat ook uit te drukken in aan-
         tal blazers per MWh energie-input (“smeltstroom”). Als die ongewijzigd     blijft neemt het aantal blazers af met
         een afname van het aantal SiC-ovens.
         %
            Het gaat daarbij om stofoverlast, die wel aantoonbaar gerelateerd is    aan   aantal en vooral ernst   van bla-
         Zers.
         %
            Wel staat  natuurlijk vast dat wanneer de blazer binnen 48 uur na het begindigen van de productiefase (“na
         einde  charge”) plaatsvindt er nog enige gasproductie plaatsvindt en dat het aannemelijk is dat hierdoor de
         diffuse emissie naar de omgeving verhoogd zal zijn. Dit is echter niet eenduidig en generiek vast te stellen.
         De impact van blazers verschilt sterk per incident en is lang niet altijd voldoende om een effect op afstand
         waar te  kunnen   nemen.    .                       ;
                                                                                                                 ;
         2"
            \lermoedelijk  zal het rendement iets slechter  worden, waardoor de impact op het resultaat nog ongunstiger
         wordt.
         Beheersplan geur 20181120 (2)
                                                                                                                             0000000672
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>23991751
         minder     product verdeeld    kunnen worden is het resultaat zeer     negatief. Volgens   het toegepaste  mo-
         del   zou  het gaan   om een   negatief resultaat van, of 7% van de omzet.
         Bij  een   SiC-productie van 34.600 ton, ofwel 36 % minder dan gebudgetteerd, een stroomprijs die €
         10 per MWh       lager ligt dan bij 55.600 ton en nog steeds een gelijkblijvend rendement van de ener-
         gieterugwincentrale, loopt het negatief resultaat op tot € 3,30 miljoen, circa 11%.
         4.1.4 Conclusie         en   haalbaarheid
         Afgezien     van een verschil in inzicht in de rol van blazers zal productievermindering zeker een effect
         hebben op de geuremissie. Het ligt voor de hand dat deze vermindering zelfs evenredig door zal
         werken, ofwel een vermindering van 36% van productie zal de geuremissie met een soortgelijk
         percentage kunnen doen dalen. Voorwaarde is echter wel dat op gelijke wijze doorgewerkt kan
         worden. Inzet van minder productiepersoneel om financieel te compenseren voor minder productie
         zal ertoe leiden dat ovens trager worden afgehaald en dat zal, zoals toegelicht in hoofdstuk 3, weer
         leiden tot een verhoogde geuremissie per SiC-oven.
         De planning is, vanuit technisch perspectief, eenvoudig want er zijn geen aanvullende investerin-
         gen of maatregelen voor nodig. De maatregel kan dus per direct geimplementeerd worden. Be-
         dacht moet worden dat dit wel tot gevolg heeft dat ESD-SIC niet aan leveringsverplichtingen kan
         voldoen en daardoor strategische klanten voor onbepaalde tijd kan verliezen.
         Daarnaast worden de investeringsmogelijkheden beperkt en zal de maatregel ook van invioed zijn
         op het onderhoudsbudget. Dat kan leiden tot onveilige situaties en een toename van storingen.
         Beide consequenties zullen een ongunstig effect op de geuremissie hebben.
         Voor ESD-SIC       zijn de financiéle consequenties van de maatregel in elk geval catastrofaal. Zelfs
         een    productievermindering van 18% zal leiden tot een directe bedreiging van het voortbestaan met
         alle  gevolgen van dien. De maatregel is daarom niet realistisch.
         4.2    Zorg bij    afhalen    van ovens
         Deze     maatregel is, net als de productiebeperking, benoemd in de brief van de Omgevingsdienst
         Groningen als vereist onderdeel van het huidige plan van aanpak.
         4.2.1     Omschrijving
         In hoofdstuk 3 is aangegeven dat ovens in afbouw de voornaamste bron van geuremissies vormen.
         Het gaat om productie-ovens die na een productiebatch (“charge”) uit bedrijf genomen zijn en
         waarvan de folie is verwijderd®. Met afhalen wordt bedoeld alle activiteiten die nodig zijn om na het
         wegnemen        van de ovenfolie het materiaal dat niet gereageerd heeft tot SiC te verwijderen, totdat
         een    “wals” met SiC en grafiet overblijft. Deze wals bestaat uit compact materiaal van betrekkelijk
         lage temperatuur. De bijdrage van een schone wals aan de geuremissie is verwaarloosbaar. Om-
         dat echter niet alleen het proces van afhalen zelf relevant is voor de geuremissie, maar ook het op
         het juiste moment verwijderen        van de ovenfolie, beslaat deze maatregel de gehele periode tussen
         beéindigen      van de  charge door de afdeling Procesbewaking en het moment van overdracht van de
         wals door de afdeling Ovenbouw aan de afdeling SiC-verwerking®®. Het werkproces is beschreven
         in werkinstructie WI.06.01.09.KAM afhalen van productieovens van het geintegreerd manage-
         mentsysteem van ESD-SIC. Meer praktische aanwijzingen over het werkproces zijn opgenomen in
         2
            Zie ook tabel 2 in hoofdstuk 4.1.1 van het  rapport van 31 juli 2018 voor een overzicht van processtappen
         en
         2
              geschatte impact op de geuremissie.
             De  afdeling Procesbewaking is verantwoordelijk voor bediening van de oven en overdracht van de oven
         aan   de  afdeling Ovenbouw voor-verwijderen van de folie. De afdeling SiC-verwerking is verantwoordelijk voor
         het verplaatsen    van de wals vanuit het ovenbed naar de locatie waar de wals verwerkt wordt. Bij het traject
         zijn dus drie afdelingen betrokken en is sprake van twee overdrachtsmomenten.
         Beheersplan geur 20181120 (2)
                                                                                                                        0000000673
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>23991751
                                                              ==
         een  praktijkhandboek®, waarin      aan  de hand   van foto's en  korte verklarende teksten instructies ge-
         geven zijn.
         Om te   beginnen dient de folie op een moment verwijderd te worden, zodat deze handeling zo min
         mogelijk overlast veroorzaakt. Wanneer de folie te snel wordt weggenomen produceert de reactie-
         zone binnenin de oven nog aanzienlijke hoeveelheden procesgas. Aan de andere kant leidt te lang
         laten liggen van de folie tot vertraging van het gehele afhaaltraject, waardoor warmte vanuit de re-
         actiezone meer tijd krijgt zich naar de buitenste lagen te verplaatsen. Zodra het materiaal petrole-
         umcokeés een temperatuur van circa 500 °C bereikt start een pyrolyseproces waarbij ongewenst
         gassen ontstaan naast het gas dat ontstaat als bijproduct van de SiC-productie. In combinatie met
         een overmaat sproeiwater versnelt dit proces (hydrolyse) en zullen ook zwavelverbindingen vrijko-
         men die anders vanuit een volgende productieoven in de ontzwavelingsinstallatie terecht gekomen
         waren. Met andere woorden, te traag afhalen leidt tot te ver doorwarmen van de buitenste lagen en
         daarmee tot een verhoogde emissie van procesgas®'. Ook de relatieve hoeveelheid zwavelverbin-
         dingen zal toenemen.
         Te snel afhalen, zeker wanneer afgehaald materiaal te droog is, leidt weer tot aanzienlijke stofe-
         missies. De brief van de Omgevingsdienst wijst dan ook terecht op voorschrift 2.3.9 van de vergun-
         ning uit 2005, waarin staat dat wanneer bij het afgraven van één oven direct na elkaar twee stof-
         wolken ontstaan het     afgraven  van die oven direct moet worden      gestaakt.
         De  werkwijze vraagt    dus  om een   zorgvuldig balanceren tussen enerzijds snel genoeg en met vol-
         doende water te werk te gaan       en anderzijds voorkomen dat te snel en met overmaat water wordt
         gewerkt.   Dit vraagt  om  duidelijke werkafspraken waarbij ook een goede afstemming tussen ver-
         schillende   afdelingen  aandacht behoeft.
         Afgelopen twee jaar is de wijze waarop de afdelingen Procesbewaking en Ovenbouw worden aan-
         gestuurd veranderd door te werken met productiecodrdinatoren en steeds gedetailleerde werkin-
         structies. Daarbij zijn geleidelijk aan organisatietechnieken geintroduceerd die afkomstig zijn uit
         lean six sigma methodes. Een dagelijks overleg tussen de cotrdinator Ovenbouw en de groepslei-
         ders uit die afdeling is inmiddels goed verankerd in de organisatie en leidt tot een aanzienlijke ver-
         betering van de afstemming tussen de ploegen onderling           en  tussen de ploegen  en  de afdeling Pro-
         cesbewaking.
         In de  genoemde werkinstructie en het praktijkhandboek is onder meer vastgelegd dat 12 tot 24 uur
         na  het beéindigen van een ovenbatch de instelling van de drukregeling onder de folie zodanig
         wordt gewijzigd dat een onderdruk ontstaat. Tijdens de productiefase is onderdruk niet haalbaar,
         mede vanwege risico op schade aan de folies, maar vlak voor het verwijderen van de folie is het
         zinvol om de gasemissie tijdens en direct na het verwijderen te beperken. Het verwijderen wordt na
         vrijgave door de afdeling Procesbewaking uitgevoerd door de afdeling Ovenbouw en vindt uitslui-
         tend plaats op basis van de in de werkinstructie en praktijkhandboek aangegeven voorwaarden. Op
         die manier blijft de overlast voor de omgeving zo goed als mogelijk beperkt.
         4.2.2   Onderbouwing         en  beoogd effect
         In de ervaring van ESD-SIC is, naast de voorwaarde van een goed functionerende onderhuisafzui-
         ging, een juiste werkwijze bij verwijderen van ovenfolies, afhalen en sproeien van groot belang voor
         de geuremissie. Incorrect toepassen van de afspraken heeft een aanzienlijk negatief effect op de
         geuremissie. De in de brief van de Omgevingsdienst gestelde vraag is echter welke ruimte ESD-
         %
            praktijkhandboek 3: Afhalen van SiC Productie-ovens. Het beheer van de praktijkhandboeken, inclusief
         bevoegdheden
         1
                          wijzigingen aan te brengen, is vastgelegd in de afdelingsprocedure Ovenbouw, P.06.01
            Of de extra hoeveelheid gas geémitteerd wordt is ook afhankelijk van de limitering van de afzuigcapaciteit
         van de onderhuisafzuiging.
         Beheersplan geur    20181 120 (2)
                                                                                                                       0000000674
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>23991751
                                                                -11-
           SIC naast de beschreven       gedragsregels nog ziet voor verbetering en welke reductie ten opzichte
          van   de situatie die in het  rapport van 31 juli 2018 beschreven is, nog mogelijk zal zijn.
          Om te   beginnen zijn na de toegepaste referentieperiode al diverse organisatorische wijzigingen
          aangebracht. Het is dus zaak om (1) deze wijzigingen te consolideren en waar mogelijk aan te
          scherpen, en (2) de ontwikkeling van de geuremissie te blijven monitoren. Wat betreft de methodiek
          om de geursituatie vast te stellen en te blijven monitoren geeft het rapport van 31 juli 2018 in com-
          binatie met het addendum en de notitie van Witteveen en Bos voldoende aanknopingspunten.
          Verder   zijn de effecten van de genoemde maatregelen voor een complexe geurbron als bij ESD-
          SIC niet afzonderlijk te meten. Afgelopen jaren is steeds duidelijker geworden dat een zorgvuldige
          opbouw     van onderhuisafzuigingen van groot belang is bij het reduceren van het aantal (zwaardere)
          blazers. ESD-SIC betwijfelt, zoals eerder aangeven, dat een direct en kwantificeerbaar verband
          bestaat tussen blazers en geuremissies, maar het directe effect van goed functionerende onder-
          huisafzuigingen is wel aantoonbaar®’. Deze twee effecten kunnen en mogen niet los van elkaar
          worden    gezien.
          Omgekeerd is het zinvol om na te gaan tot welk effect het niet naleven van afspraken over folie
          verwijderen, afhalen en sproeien kan leiden. Vast staat dat de overlast die wordt ervaren veelal
          samengaat met kortstondige piekemissies en juist die hebben ook weer een impact op de 98-
          percentielwaardes die zijn vastgesteldin het geurrapport van 31 jul 2018. Op basis van concentra-
          ties CO op het oventerrein® lijkt een afname van de geuremissie ten opzichte van 2016 van 25%
          mogelijk.
          Van   groot belang in deze context is dus dat consequenter naleven van afspraken zal leiden tot
          minder   pieken in de geuremissie en daarmee tot aanzienlijk minder geuroverlast zoals die in de
          omgeving wordt ervaren. In die zin lijkt een reducering van 25% van het aantal piekemissies wel
          reéel.
          4.2.3 Kosten       en  planning
          Het gaat hier om een aanzienlijk pakket van organisatorische maatregelen die hun weerslag vinden
          in personeels- en machinekosten en mogelijk productiekosten vanwege capaciteitsbeperkingen. Er
          is vooralsnog    geen  sprake   van investeringen.
          4.2.4 Conclusie        en  haalbaarheid
          De   genoemde maatregelen zijn geleidelijk geimplementeerd en zullen komende periode wellicht
          steeds verder doorontwikkeld kunnen worden. Het effect op de geuremissie is aanzienlijk, al betreft
          het vooral hygiéne in de zin dat nalaten een sterk negatief effect heeft terwijl het effect van toepas-
          sen en verbeteren moeilijk vast te stellen is. Het resultaat zal vooral moeten komen door steeds
          verder verbeteren én toezien op consequenter         naleving. Hierdoor zullen incidentele piekemissies
          voor een    deel te vermijden zijn  en juist die piekemissies hebben de grootste overlast tot gevolg.
          Sprake is    van een  pakket zinvolle  en  haalbare maatregelen die, enigszins arbitrair gesteld, kunnen
          leiden tot  een  afname   van   25%  van de geuremissie ten opzichte van de referentieperiode 2016.
          32
             Onder  meer  aantoonbaar door verbanden tussen                           en  CO-concentraties op het
                                                               onderhuistemperaturen
          oventerrein.                      caniddeiis CO-concentraties waarbij
          *
             Op basis pieken  en  dalen van                                     een  arbitrair effect van meteo is aan-
         ‘genomen.
          Beheersplan geur 20181120 (2)
                                                                                                                        0000000675
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>23991751
                                                                      -12-
            4.3 Verbeteren          sproeitechnieken
            In 4.2 kwamen organisatorische maatregelen over sproeien van ovens ter sprake. Deze zijn vast-
            gelegd in een praktijkhandboek en gebaseerd op de nu ingezette sproeiers. De volgende maatregel
            betreft    meer   technische   wijzigingen   die in combinatie met de      organisatorische maatregelen    moge-
            lijk zijn.
            4.3.1     Omschrijving
            In de hoofdstukken 3 en 4.2 is het sproeien van ovens tijdens de afhaalfase al aan de orde ge-
           weest.      Toegelicht is dat sproeien tijdens de afhaalfase een noodzakelijke en vanuit de vergunning
           zelfs een verplichte activiteit betreft. Inzet van te veel sproeiwater leidt echter tot ongewenste ne-
           veneffecten die weerslag hebben op zowel geur als de kans op blazers. In de context van geur is
           vooral relevant dat water en petroleumcokes bij hoge temperaturen reageren tot gasvormige pro-
           ducten, waaronder zwavelverbindingen. Daarnaast kan, in combinatie met                    een  verstoorde afvoer
           vanuit de      ovendrainageputten,      een   overmaat   (sproei)water leiden tot blokkeren van de onderhuis-
           afzuiging. Een verband tussen niveaus van              ovendrainageputten en aanwezigheid van procesgas
           op het oventerrein is ook wel aangetoond.®*
           Het is dus zaak de hoeveelheid sproeiwater zo te beperken dat de gewenste hoeveelheid voldoen-
           de is    om het gewenste koelend effect te bereiken en om stofemissies te voorkomen. Dat vraagt ook
           om gericht en gedoseerd sproeien, zodat het water gelijkmatig verdeeld wordt. Men moet voorko-
           men dat delen van de oven onvoldoende
                                                                gesproeid worden terwijl andere delen juist te nat zijn.
           De periode       van  afhalen duurt doorgaans ongeveer 14 dagen en gedurende dat traject verandert de
           behoefte      aan   sproeiwater.   Het praktijkhandboek onderscheidt vier fasen van afhalen, vanaf het
           moment dat de folie wordt verwijderd en veel materiaal en warmte aanwezig is, tot aan het moment
           dat de wals overgedragen wordt. Op dat moment is het omloopmateriaal verwijderd en is de wals al
           ver   afgekoeld.     Na  verwijderen   van  de wals kan nog behoefte bestaan het ovenbed te           sproeien
           wanneer       dit nog te  warm   is om over    te gaan tot reparatie van het onderhuis.
           In 4.2 is toegelicht dat om de werkwijze te verbeteren met name van belang is dat de bestaande
           instructies worden aangescherpt en aangepast aan de hand van nieuwe inzichten. Het gaat met
           name om praktijkhandboeken waarin aan de hand van foto's en
                                                                                           begeleidende teksten vastgelegd
           wordt hoe gewerkt dient te worden om het gewenste evenwicht tussen te veel en te weinig sproei-
           en te bereiken. Ook is van belang dat goede afspraken zijn vastgelegd over taken en verantwoor-
           delijkheden bij de toepassing van en controle op sproeiers. De naleving van bestaande afspraken
           en ook verdere aanscherping hebben de aandacht. Daarnaast vindt
                                                                                               uitwerking plaats van techni-
           sche vernieuwingen om het sproeiproces verder te optimaliseren. Een theoretisch vooronderzoek
           naar technische aanpassingen is uitgevoerd™ en dat leverde twee mogelijke aanpassingen op.
                 1.    De nu al toegepaste sproeiers worden ingezet tijdens de eerste fasen van het afhaalproces.
                       Vermindering van de hoeveelheid sproeiwater is mogelijk door de sproeiers periodiek af te
                       schakelen. Dat kan handmatig, bijvoorbeeld 's nachts wanneer minder toezicht mogelijk is,
                       en geautomatiseerd door middel van een tijd gestuurde klep. Handmatig schakelen is ei-
                       genlijk een organisatorische maatregel die opgenomen moet worden in het praktijkhand-
                       boek.
                 2.    In latere fasen is inzet   van  soortgelijke, maar kieinere sproeiers mogelijk.      Deze  sproeiers
                       verspreiden    minder water dat     meer gericht
                                                                          wordt ingezet.
           .. Zie
            ®  Waargenomen
                    onder   meer
                                 als CO, zie inleiding  van  hoofdstuk 4 voor  referenties.
                                  inventarisatie CEW, Sector sproeiers Optimale koeling      en waterbesparing Rapportnummer
           2015.0102, 15-7-2015: Hierin is          evaluatie van diverse   sproeiers -de hier voorgestelde aanpak onder-
         +
                                                 na
           bouwd.
           Beheersplan       geur 20181120 (2)
                                                                                                                             0000000676
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>23991751
                                                               -13
          De   toepasbaarheid wordt door middel van praktijktesten verder uitgewerkt. Ook is niet uitgesloten
          dat   organisatorische maatregelen al voldoende effect hebben waardoor de meerwaarde van een
          technische aanpassing beperkt wordt.
          4.3.2    Onderbouwing           en  beoogd  effect
          Net als bij de maatregelen die zijn beschreven in hoofdstuk 4.2 is het schatten van een effect van
          deze maatregel zeer lastig. Effecten zullen niet los te zien zijn van de resultaten die zijn beoogd
          met de maatregelen in 4.2. Verder is een schatting extra lastig omdat een nauwelijks te kwantifice-
          ren   op  gashoeveelheid en -samenstelling      samenvalt met de   impact van   incidenteel geblokkeerde
          onderhuisafzuigsystemen.
          Net als in 4.2 het    geval was is hier wel sprake van effecten die in elk geval kwalitatief aantoonbaar
          zijn,  waarmee    feitelijk al is aangegeven dat deze effecten significant zijn. Om die reden is een re-
          ductie   van  zo'n 10 % geschat.
          4.3.3 Kosten        en   planning
          De   belangrijkste verbeteringen zijn waarschijnlijk te bereiken door organisatorische maatregelen en
          daartoe past ESD-SIC voortdurend de bestaande werkinstructies aan. In 2019 zal met name het
          praktijkhandboek aangepast worden om gedetailleerdere aanwijzingen te geven over hoe optimaal
          te sproeien.
          De technische aanpassingen zijn onzeker. Niet uitgesloten is dat de meerwaarde van technische
          aanpassingen na volledige uitrol en aanscherping van organisatorische maatregelen nog beperkt
          zal blijken te zijn. Mocht het wel voldocende meerwaarde hebben ligt implementatie van geautomati-
          seerd aan en afzetten van sproeiers voor de hand. Over het algemeen zijn ongeveer 12 ovens in
          een fase van afbouw en worden dus in verschillende mate van intensiteit gesproeid Toepassen van
          een systeem waarbij op tijd een toevoerklep geschakeld wordt zou nodig zijn bij ongeveer 10
          ovens. Opzet van een mobiel systeem met standaard en aansluitingen zal ongeveer 10.000 kos-
                                                                                                       €
          ten, waarmee de totale kosten op ongeveer € 100.000 komen. Omdat deze systemen nog ontwik-
          keld moeten worden is een volledige uitvoering niet eerder mogelijk dat eind 2020.
          Toepassen van kleinere sproeiers zal vermoedelijk niet tot veel extra kosten leiden omdat deze de
          nu al toegepaste grotere sproeiers zullen vervangen. Ook hier moeten uitvoerbaarheid en meer-
          waarde nog      blijken.
          4.3.4     Conclusie en       haalbaarheid
          Dit betreft   een  technisch haalbare maatregel waaraan nog wel aanzienlijke kosten aan verbonden
          zullen   zijn indien  uitrol over het gehele oventerrein plaatsvindt. Het effect is niet goed te kwantifice-
          ren. Wel is te onderbouwen dat de maatregel vooral de incidentele piekemissies tegen gaat en om
          die reden is een aanzienlijke impact te verwachten op de percentielwaardes, zie hoofdstuk 4.2.2.
          4.4 Inzet      laagzwavelige petroleumcokes
         Het    geurrapport    van 31 juli 2018 gaat in op eerdere studies naar een verband tussen zwavelver-
          bindingen in     procesgas en geuremissies. Dit verband blijkt sterk aanwezig te zijn en op grond van
          de beperkte     meetresultaten die hierover beschikbaar zijn is een evenredig verloop aannemelijk.
          4.4.1     Omschrijving
          De    maatregel betreft het structureel toepassen van een bovengrens aan het zwavelgehalte van
          ingezette petroleumcokes. Uitgegaan is van een zwavelgehalte dat zo'n 50% lager ligt dan het ge-
                                                :
          val  was   in 2018.
          Beheersplan geur 20181120 (2)
                                                                                                                       0000000677
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>23991751
                                                              -14 -
          4.4.2   Onderbouwing        en  beoogd effect
          In hoofdstuk 3 en 4.2 is aangegeven dat de geuremissie van ESD-SIC voor het grootste deel ver-
         oorzaakt wordt door emissies van procesgas vanuit ovens in de afbouwfase. De maatregelen be-
          schreven in 4.2(*°) richten zich op beperken van deze procesgasemissies. Naast de hoeveelheid
          procesgas is het ook mogelijk de “geurconcentratie” van procesgas te beperken. De sterkste geur-
          componenten in procesgas zijn zwavelverbindingen, met name H,S en mercaptanen, die ontstaan
         vanuit zwavelverbindingen in petroleumcokes. Het ligt dus voor de hand dat inzet van petroleumco-
         kes met minder zwavel bij gelijkblijvende emissie van procesgas en bij gelijkblijvende procesgas
         samenstelling zal leiden tot een afname van de geuremissie. Een intern uitgevoerde evaluatie         van
         geurklachten en zwavelgehaltes in ingezette petroleumcokes ondersteunt dit beeld.
         De kwaliteit van   petroleumcokes heeft direct impact op de kwaliteit van SiC-producten, wat bijvoor-
         beeld van groot    belang is bij de productie van keramische filters voor automobielindustrie (diesel-
         roeffilters) en waterzuivering. Daarnaast beinvioedt de kwaliteit van cokes de kans op blazers. Het
         aandeel vluchtige koolwaterstoffen vergroot bijvoorbeeld de gasproductie. Zwaardere koolwater-
         stoffen leiden tot “verbakking” waardoor ongewenste holtevorming plaatsvindt. Niet alle beschikba-
         re soorten petroleumcokes zijn dus geschikt om in te zetten.
         Hoewel de set sensoren in e-neuzen aantoonbaar goed in staat is procesgas waar te nemen zal
         het effect van laagzwavelige petroleumcokes niet waarneembaar zijn op de e-neuzen op en rond
         het terrein van ESD-SIC. De respons zou met name ontstaan door aanwezigheid van het geurloze
                                                                                                                   -
         gas waterstof (H,). De sensoren zijn vermoedelijk niet in staat onderscheid te zien tussen proces-
         gas met veel    en weinig zwavelcomponenten. Om een effect van laagzwavelige petroleumcokes-
         waar   te kunnen nemen moeten de        signalen met e-neuzen worden gecombineerd met geurmetin-
         gen  aan   luchtmonsters   benedenwinds     van het oventerrein. Deze werkwijze is beschreven in het
         addendum op het geurrapport van 31 juli 2018.
         4.4.3 Kosten
         De haalbaarheid     van  deze maatregel is sterk afhankelijk van de beschikbaarheid van laagzwaveli-
         ge  petroleumcokes     op de voor ESD-SIC bereikbare markt. Die kan van jaar tot jaar verschillen,
         maar op basis van informatie van leveranciers is wel vast te stellen dat de beschikbaarheid komen-
         de jaren steeds moeilijker zal worden. Dit heeft onder meer te maken met de ruwe olie die de pro-
         ducenten van petroleumcokes in kunnen zetten. Omdat al bij de bron (ruwe aardolie) een verschui-
         ving  naar  hoogzwavelige producten plaatsvindt zijn      de vooruitzichten voor laagzwavelige petrole-
         umcokes niet    gunstig.
         In 2018 heeft ESD-SIC      al ervaren hoe beperkt de beschikbaarheid in Europa is en hoe kwetsbaar
         dus haar   eigen positie hierin. Door onderhoud aan twee raffinaderijen van waaruit ESD-SIC het
         doorgaans het merendeel van haar petroleumcokes geleverd krijgt, was een deel van het jaar on-
         voldoende materiaal van deze bronnen beschikbaar waardoor uitgeweken moest worden naar ma-
         terialen van alternatieve leveranciers. Gebleken is dat uit deze nieuwe bronnen geen laagzwavelige
         producten beschikbaar kwamen.
         Een rondvraag in de markt heeft een indicatie prijs opgeleverd van € 300 per ton petroleumcokes
         met een zwavelpercentage dat circa 50% lager ligt dan wat in 2018 is ingezet. Deze prijs is toege-
         past in het budgetmodel dat is beschreven in 4.1. Anders dan in 4.1 moet nu gerekend worden met
         dezelfde stroomprijs vanwege de gelijkblijvende productiecapaciteit. Dit leidt tot een negatief resul-
         taat van € 13,4 miljoen (28% van de omzet). De financiéle consequenties zijn dus catastrofaal voor
         het voortbestaan van ESD-SIC. De toenemende krapte op de markt voor laagzwavelige cokes zal
         komende jaren vermoedelijk tot een verder prijsopdrijvend effect leiden.
         *
            Dat geldt ook voor de maatregel.genoemd in 4.3, maar die heeft ook een invioed  op de hoeveelheid zwavel
         die op een bepaald moment geémitteerd wordt. Dat betreft dan een piekemissie en niet, zoals in 4.4 en 4.5
         het geval is, een structurele veriaging van het zwavelgehalte van geémitteerd procesgas.
         Beheersplan geur 20181120 (2)
                                                                                                                     0000000678
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>23991751
                                                                  45.
         4.4.4 Conclusie          en  haalbaarheid
         Hoewel sprake is van een goed aantoonbaar verband tussen zwavelgehaltes in petroleumcokes en
         geuremissies is deze maatregel vanwege de enorme financiéle consequenties niet haalbaar. Dat
         neemt natuurlijk niet weg dat toepassen van petroleumcokes met een zo laag mogelijk zwavelge-
         halte wenselijk is. Het inkoopbeleid van ESD-SIC is er op gericht de hoeveelheid zwavel in petrole-
         umcokes zo laag mogelijk te houden. Welke bovengrens reéel is zal altijd afhangen van de actuele
         situatie op de markt voor petroleumcokes.
         4.5 Inzet biocokes
         In 4.4 is aangegeven dat de huidige (en naar alle waarschijnlijkheid toekomstige) markt voor petro-
         leumcokes geen ruimte biedt voor structurele inzet van petroleumcokes met een zwavelgehalte
         lager dan wat afgelopen jaren is toegepast. De beschikbaarheid en de prijs van petroleumcokes die
         aan   de   specifieke eisen   van  ESD-SIC voldoen geven te grote onzekerheden hier een zekere maat-
         regel   van   te kunnen maken. Toch is het wellicht      mogelijk de hoeveelheid zwavel te beperken. Daar-
         toe is wel een     alternatieve koolstofbron nodig.
         Koolstof afkomstig van niet-fossiele bronnen blijken een laag          zwavelgehalte te hebben. Beschik-
         baarheid en toepasbaarheid zijn op dit moment nog onzeker,             maar er zijn diverse ontwikkelingen
         op deze markt, ook in de eigen regio.
         4.5.1     Omschrijving
         Deze maatregel betreft inzet van laagzwavelige koolstofbronnen anders dan petroleumcokes™.
         Daartoe onderhoudt ESD-SIC al enkel jaren goed contact met diverse potentiéle leveranciers, bij
         voorkeur in de eigen regio.
         Een   lijst met specificaties is beschikbaar’. Deze specificaties moeten leiden tot         een  alternatieve
         koolstofbron zonder dat dit een ongewenst effect heeft op:
              1.   Het aantal blazers
              2.   De kwaliteit van producten
              3.    Het energiegebruik van het productieproces
              4.    De beheersbaarheid van het productieproces          en de effectiviteit van de gasverwerking
         Ook de verwerkbaarheid van het materiaal blijkt een aandachtspunt. Sommige materialen bestaan
         uit fijne poeders die tijdens mengen met zand, het opbouwen van ovens en het athalen kunnen
         leiden tot een aanzienlijke toename van stofemissies. Pellets van                         zijn echter ook be-
         schikbaar en wellicht veel geschikter voor de beoogde toepassing®.
                                                                                      biomaterial
         Omdat sprake is van een specifiek product dat afwijkt van andere materialen van biologische oor-
         sprong gebruikt ESD-SIC de term “biocokes”. Deze term benadrukt dat gezocht wordt naar een
         volwaardige vervanger        van  petroleumcokes.
         4.5.2     Onderbouwing         en   beoogd effect
         In 4.4 is   toegelicht dat inzet   van een  koolstofbron met een beperkte hoeveelheid zwavel bij gelijke
         emissie     van  procesgas leidt tot  een  afname van de geuremissie. Ook is aangegeven dat, op basis
         *"
            In dit lan komt alleen de inzet  van koolstof van biclogische oorsprong aan bod. Er zijn nog andere moge-
         lijkheden,   zoals inzet van een  restproduct uit de verwerking van gebruikte autobanden. Deze materialen be-
         vatten echter meer onzuiverheden en bieden doorgaans niet een voordeel wat betreft zwavelgehaltes.
         *
            Intern document ESD-SIC dat met diverse potentiéle leveranciersis gedeeld.
          ?
            Kanttekening daarbijis dat niet duidelijkis hoe dit materiaal zich gedraagt als hetin het  omigopmateriasl
         terechtkomt en     blootgesteld wordt aan mechanische    krachien.
         Beheersplan geur 20181120 2)
                                                                                                                       0000000679
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>23991751
                                                               -16 -
         van een beperkt aantal meetresultaten, verondersteld kan worden dat de geurinhoud van proces-
         gas evenredig afneemt met de hoeveelheid aanwezig zwavel. De hoeveelheid zwavel in biocokes
         is aanzienlijk lager dan in petroleumcokes en feitelijk, ten opzichte van die grondstof, verwaarloos-
         baar. Dit impliceert dat indien 10% van de petroleumcokes vervangen kan worden door biocokes
         de geuremissie met 10% afneemt.
         4.5.3 Kosten       en   planning
         De kosten    zijn vooralsnog moeilijk in te schatten. Eerste indicaties suggereren echter dat de kosten
         minder   hoog zullen zijn dan het geval is bij laagzwavelige petroleumcokes. Daar komt bij dat waar-
         schijnlijk sprake zal zijn van een kostendrukkend effect indien de inzet verrekend mag worden met
         de CO.-emissies van de inrichting. ESD-SIC is deelnemer aan het Europees emissiehandelssys-
         teem (ETS) en moet voor elke ton CO, die wordt uitgestoten één emissierecht (EUA) inleveren.
         Deze emissierechten moeten worden gekocht en zijn in 2018 sterk in waarde gestegen.
         Naast   een  kostenvoordeel uit de emissiehandel is waarschijnlijk ook sprake van lagere kosten in de
         gasontzwavelingsinstallatie. Dit effect is aanzienlijk minder en om die reden ook niet beschouwd bij
         de evaluatie in 4.4.
         Om een idee te krijgen van acceptabele kosten kunnen we het best uitgaan van een prijs voor pe-
         troleumcokes die vermeerderd mag worden met een verwacht kostenvoordeel uit CO,-emissies en
         kosten PRF.
                                                                              +
                           Acceptabele Prijs  =
                                                Cokesprijs    +
                                                                EUA-bijdrage    zwavelbijdrage
         Of:
                           Prijs =
                                   Cokesprijs +
                                                EUA-bijdrage     +
                                                                   zwavelbijdrage  + onrendabele    top*
                                                 *
         De   EUA-bijdrage zal minimaal 2,44 EUA-prijs*! bedragen. Bij 20 €/EUA komt dat dus op zo'n € 49
         per ton biocokes. Deze bijdrage is gebaseerd op uitsluitend koolstof dat theoretisch deel kan ne-
         men aan de SiC-vorming (“C-fix") en laat nevenreacties met water buiten beschouwing. De werke-
         lijke bijdrage is daarom waarschijnlijk wat hoger (dus gunstiger).
         Van   belang is dat tot nu toe nog geen contact is geweest met de emissieautoriteit (NEa) over inzet
         van   biomateriaal en dus ook niet over erkende reken- en monitoringsregels. Het bovenstaande
         moet dus nog bevestigd worden. Onbekend is bijvoorbeeld in hoeverre biomateriaal volledig mee-
         gerekend mag worden.
                                                            |
         De zwavelbijdrage is kleiner omdat de ontzwavelingsinstallatie vooral veel vaste kosten kent. Dat
         maakt een schatting ook minder goed te onderbouwen. Ten opzichte van 3 % zwavel in petroleum-
         cokes zou het om zo’'n € 10/ton biocokes gaan®.
         “*
             Een (nog niet aangetoonde) onrendabele top zou wellicht overbrugd kunnen worden met stimulerings-
         maatregelen als een SDE+. Hierover is vooralsnog geen zekere informatie beschikbaar:
         “12/3 van beschikbaar koolstof (“C-fix") zal eerst als CO vrijkomen en dan als CO,. Dit aandeel C-fix omreke-
         nen naar CO, (44 g/mol over 12 g/mol) geeft 2,44 kg CO, per kg C-fix.
          2
            Aanname hierbij is dat productie van 1 ton zwavel in de ontzwavelingsinstallatie € 400 kost. Dat is een
         schatting op basis van het chemicaliéngebruik. Helemaal lineair zal dat verband niet zijn. Bovendien zijn een
         aantal andere kosten als onderhoud en energiegebruik nauwelijks afhankelijk van de hoeveelheid geprodu-
         ceerd zwavel. Al met al is de aanname van € 10 per ton biocoke als zwavelbijdrage dus niet zo eenduidig te
         onderbouwen als de EUA-bijdrage.
         Beheersplan geur 20181120 (2)
                                                                                                                       0000000680
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>23991751
                                                                   wD
          4.5.4     Conclusie      en  haalbaarheid
          De maatregel heeft in       potentie   een  aanzienlijk en een   goed   te onderbouwen effect op de    geuremis-
                                                                                |
          sie. Er zijn echter nog     een   aantal onzekerheden.
               1.    De beschikbaarheid is onzeker. Er       zijn veel activiteiten, ook in de eigen regio, om dit in de
                     nabije  toekomst   te  maken,   maar  een  planning is vooralsnog niet bekend.
               2.    Er blijven nog diverse technische onzekerheden omtrent de inzetbaarheid en impact op
                     procesverloop en productkwaliteit.
               3.    Eris nog weinig bekend over kosten        en  eventuele kostendrukkende zaken als        vermindering
                     van  in te leveren CO,-emissierechten       en eventuele stimuleringsmaatregelen.
          Toch    lijkt deze maatregel     op  termijn aanzienlijk meer   kansen te bieden dan de inzet     van laagzwa-
          velige petroleumcokes.
          4.6 Continu verbeteren
          Sinds 2016 heeft ESD-SIC toegang tot meetgegevens van de zcgenoemde e-neuzen die in de di-
          recte omgeving van het bedrijf staan*®. Deze meetgegevens leiden nu al tot meer inzicht in de
          geursituatie. In 2016 is bijvoorbeeld al in samenwerking met Ortec aangetoond dat een correlatie
          bestaat tussen geuremissie en waargenomen concentraties op het oventerrein van het geurloze
          gas koolmonoxide (CQO). Op deze manier is nu een goed gereedschap gevonden om beter oor-
          zaak-gevolg relaties te zoeken tussen bedrijfsvoering en geuremissie.
          4.6.1     Omschrijving
          Beoogd      wordt de   signalen   van  CO-metingen    en e-neuzen zo      te interpreteren dat het mogelijk is:
               1.    Emissies vast te leggen
               2.    Effecten van maatregelen vast te stellen
               3.    Effecten van ongewenste, al dan niet vermijdbare         gebeurtenissen     vast te leggen
          Dit moet leiden tot     een  continu   verbetertraject waarbij stap voor stap meer grip komt op de geursi-
          tuatie, bijvoorbeeld door uitvoeren        van nieuwe maatregelen of het beter plannen van bepaalde
          werkzaamheden als het          verwijderen van ovenfolies. Ook zal het wellicht mogelijk blijken werk-
          zaamheden uit te stellen indien te verwachten valt dat deze zulien leiden tot overlast in            een woon-
          kern.
          De   uitvoering vindt plaats in twee stappen. Op dit moment worden signalen van e-neuzen al regel-
          matig besproken en waargenomen pieken krijgen daarbij aandacht Gezocht wordt naar omstandig-
          heden in het proces die deze pieken kunnen verklaren. De aanpak is vergelijkbaar het de oorzaak-
          analyse zoals die plaatsvindt in het programma dat is gericht op beperken van het aantal blazers.
          Een tweede stap is in ontwikkeling en beoogt hetzelfde, zij het met grotere nauwkeurigheid. Uitein-
          delijk moet dit leiden tot waarnemen van details die bij elkaar opgeteld toch tot een toename van de
          geuremissie kunnen leiden. Ook het effect van maatregelen zou op die manier zichtbaar moeten
          worden. Een toelichting op deze meer rigoureuze aanpak is hieronder gegeven. De praktische
          haalbaarheid is daarbij overigens wel een punt van zorg. Beschikbaarheid van data, zowel van in-
          strumenten als juiste meteorologische informatie, is met name een voorwaarde.
         “Toelichting
          In 2017 en 2018 zijn een kortlopende pilots uitgevoerd met een eenvoudig empirisch model, dat is
          gebaseerd op een geurdispersiemodel en het gegeven dat de e-neuzen een logaritmisch signaal
          geven. Op basis van e-neuzen die ten opzichte van ESD-SIC op één lijn liggen is dit model proviso-
          risch gekalibreerd. Het bleek dat met input van de juiste meteorologische gegevens het signaal van
          *
             Zie  geurrapport 31 juli 2018, met name hoofdstuk 8, voor toelichting.
          Beheersplan geur      20181120    (2)
                                                                                                                           0000000681
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>23991751
                                                                           -18   -
         de tweede           e-neus    redelijk te voorspellen viel uit het signaal van de eerste, en omgekeerd. Voor de
         e-neuzen          op  het  eigen terrein werkte dit niet. Ook werkt de methode niet bij zeer stabiel of zeer
         instabiel weer. De voorspellende waarde van het dispersiemodel is dan te gering.
         Figuur 1 geeft een voorbeeld van dB-waardes** op een gegeven afstand die op basis van het mo-
         del worden verwacht (dus CAL-waardes). Het resultaat is afhankelijk van de windsnelheid en de
         stabiliteit van de atmosfeer (stabiliteitsklasse)
                    F=5,0                                                         Weiwerd
               “
                                                                                  Ideweersterweg
               1                                                                  Zwaaikom
                                                                                  2100 m
               =
                                                                                                     ®
           d8
               ow                                                                                    oO
                                                                                                     Am
               So
                                    1
                                      i
                  0         1        2        3       4        $       6        7         B      9
                                                         mis
         Figuur     1:   dB-waardes     op 2100 meter van    het terrein als functie van    windsnelheid (horizontale as) en stabiliteits.
         klasse     (B,   C. D of E).
         Vervolgens is een tijd gelet op pieken op de e-neuzen in de omgeving, waarbij een toen vastge-
         stelde 99-percentielwaarde als norm werd toegepast. Het is goed te beseffen dat de keus voor een
         99-percentielwaarde vrij willekeurig is. Aanleiding is dat afwijkingen in de bedrijfsvoering die geen
         piek veroorzaken in de huidige context niet zo relevant zijn.
         De waargenomen pieken zijn aangeduid als “OBS”. Met het dispersiemodel is daarna berekend
         welke dB-waarde op basis van de meteo-omstandigheden verwacht mocht worden. Die waarde is
         aangeduid als “CAL”. De twee waardes zijn op elkaar te delen: OBS/CAL. Idealiter geldt dat als
         OBS/CAL            =
                              1 de geur     bij de e-neus overeenkomt met wat onder de gegeven meteo-
         omstandigheden             “normaal” is. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat geen sprake kan zijn                 van  overlast.
         Het is mogelijk dat de e-neus waar geur werd verwacht de geurpluim heeft gemist, of liever gezegd,
         de geurpluim kan op enige afstand van de e-neus gelegen hebben. In dat geval geeft OBS/CAL
         een onderschatting van de emissie. Met name wanneer OBS/CAL < 1 is aanleiding aan te nemen
         dat dit het geval is. Verder moet beseft worden dat het, vanwege de vele aannames en de huidige
         kwaliteit van het model, niet veel zin heeft om veel waarde te hechten aan situaties waar OBS/CAL
         <
              1,25. Echter, hoe hoger OBS/CAL, hoe groter de kans bestaat dat sprake is van een afwijking in
         de bedrijfsvoering.
         Met andere woorden,               een lage OBS/CAL zegt weinig. Mogelijk is inderdaad sprake van “normale
         bedrijffsvoering”, mogelijk wordt een afwijking gemist of mogelijk valt de waarneming in de ruis van
         de methode. Omgekeerd geldt echter dat een hoge OBS/CAL wél duidt op een afwijking in de be-
         drijfsvoering die nader onderzocht moet worden.
         “
            Waardes in figuur 1 zijn          gebaseerd op     een som van     vier sensorsignalen.     Naar de huidige inzichten is ge-
         bruik van één enkele sensor             (“S2") voor  ESD-SIC    geschikter.
         Beheersplan geur 20181120 (2)
                                                                                                                                           0000000682
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>23991751
                                                                                                           -19-
         Figuur 2 geeft               het resultaat van een pilot uitgevoerd in januari                                                            —
                                                                                                                                                       april 2018. De datapunten geven
         een     OBS/CAL-waarde voor waarnemingen boven de 99-percentielwaarde. Naast de verticale as
         staat een kleurcodering die aangeeft of sprake is van een afwijking (oranje, rood), mogelijke afwij-
         king (geel) of geen aantoonbare afwijking (blauw, groen). Figuur 3 geeft aan om hoeveel waarne-
         mingen het gaat. Hierin is geen onderscheid gemaakt tussen de kleurcodes groen en blauw.
             4,00                                                                                                    »
             3,50
             3.00                                                                                               []
                                                                           PY
                                                 vu     .
                                                                                                              +
           =                                                      *
           3                                                                                                          *
           =                                                 .    *                                             *
                                                                            *                                        ¢
           8 250
           £                                                      s
                                                                                                                          uN.
           E                                                                                   .
                                                                                                    2
                                                                                                             LAS                   ®
                                                                                                                                                     +
           §
           s 2.00  -
                                                 s                      2?
                                                                                                                   >.                °
           H                                                               °
           3
                                                    "           +
                                                                                           LY                     F4          ES Sy
                                                                                                                      \d       *                 ad
             1,50
                                        +             ee
                                                             hE.            »                         °            Ng a®                  +?
                                    ©             ®
                                                           v    .
                                                                                            »
                                                                                              3     ¢of           J: te        t
                                                                                                                                      aT
                                                                                                                                                4
                                    %      \     RL          Nan,
                                                                    .
                                                                                            »
                                                                                                                                vy        #le
             1,00
                                    5
                                       *                *  »
                                                                    &
                                                                        Y
                                                                              .
                                                                                  »
                                                                                          A             F]
                                                                                                             &
                                                                                                              =           20
                                                                                                                            ry              Py
                                                                                                                                                 Lid
                                             5                                           '                    =
                                      LE                                              La                                                     ®
                                                                                       IY
             050   -                                                                    *                                                5
                                                                                        Ld
             0,00                                     ©                                              *b       +
                                                                 8-2-2018       1-3-2018                                                                   0-5-1018
              11-12-1017       3-12-2017        0-1-2018                                         21-3-20:8
                                                                                                                10-4-2018                  30-4-1018
         Figuur      2:   OBS/CAL          -waardes. januari                -
                                                                              april 2018.         mat      kleurcodss
                                           =
                            Bein             gh
                            =
                                           5                                                                           ..   : ..                 {x
                  0                  EE                               .
                                                                                    ;
                                                                                                 REC         RIrppey                     MEO
                          jul-17          aug-17          sep-17        okt-17        nov-17          dec-17        jan-18                   feb-18
         Figuur      3: verdeiing           OBS/CAL verdeeld                  over     kieurcoderingen                 in       figuur            1.   groen   en blauw samengevoegd. Getoond
         zijn resultaten           van    byez        pilots
         De hierboven beschreven methode                                         lijkt     een      basis te bieden                            voor een         bruikbare methode,  maar er
         zijn nog knelpunten.
                1.       Het model is provisorisch opgezet en verbetering in de basis is nog                                                                          mogelijk. Ook is de kali-
                        bratie provisorisch uitgevoerd en niet statistisch onderbouwd.
                2.       De methode is                    zeer    tijdrovend, waardoor het opzetten van                                                   een     goede database  praktisch
                        onmogelijk              is.
         Een aandachtspunt is het “missen van de geurpluim” waardoor OBS/CAL onderschat wordt. Dat is
         op zich niet een probleem, omdat het niet leidt tot een vals positieve waarneming. Een hoge
         OBS/CAL is in ieder geval aanleiding de bedrijfsvoering te onderzoeken. Bij het zoeken van corre-
         Beheersplan geur                  20181120            (2)
                                                                                                                                                                                                0000000683
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>23991751
                                                                 -20 -
          laties kan het   natuurlijk  wel een   knelpunt  vormen, zeker wanneer we zoeken naar onbekende oor-
          zaken.
          Het   kengetal OBS/CAL zegt mogelijk iets over afwijkingen in de bedrijfsvoering en helpt bij het be-
          heersen    van de geuremissie. Correleren van OBS/CAL aan geurbeleving is echter niet zinvol. Voor
          geuroverlast is uitsluitend de geurconcentratie (dus, indirect, OBS) van belang en niet de weten-
          schap dat dit onder de geldende meteorologische omstandigheden “normaal” is.
          Volgende stappen zijn:
               1.   Verbeter de methode      om   vanuit e-neusdata de emissie te schatten. Daartoe is     een beter
                    uitgewerkte toepassing      van  het dispersiemodel nodig.
               2.   Werk een methode uit om resultaten te correleren aan de bedrijfsvoering. Twee routes zijn
                    denkbaar
                        a.  Ad hoc: Stel altijd een nader onderzoek in bij hoge een OBS/CAL.
                        b. Structureel: Bouw een database en zoek correlaties.
               3.   Een betere database van de bedrijfsvoering is in elk geval zinvol. Om dat te realiseren heb-
                    ben we een goede werkhypothese geur nodig. Dat vraagt in eerste instantie om een review
                    van kennis over dit onderwerp, bij voorkeur in de vorm van een samenvatting en analyse
                   van eerdere rapportages. De bestaande
                                                                 werkhypothese voor blazers is een voorbeeld van
                    hoe dit opgezet kan worden.
         4.6.2     Onderbouwing         en  beoogd      effect
         De brief van de Omgevingsdienst van 24 oktober 2018 maakt een sterk voorbehoud waar het on-
         derzoeksprojecten betreft omdat deze geen effect op de geuremissie korte termijn zullen hebben.
         In dit geval is echter sprake van een ontwikkelingsproject dat ondersteunend zal werken bij de
         maatregelen die zijn beschreven in de hoofdstukken 4.2 en 4.3. Van deze twee maatregelen is
         gesteld dat het om zinvolle activiteiten gaat die op korte termijn tot resultaat kunnen leiden. Een
         aanzienlijk resultaat is met name te verwachten omdat ze zijn gericht op de piekemissies die hinder
         veroorzaken. De hier beoogde monitoringsmethodiek probeert juist deze pieken goed in beeld te
         brengen.
         Ook is het zinvol te    noemen     dat  bij formuleren en uitvoeren van geur reducerende maatregelen een
         gebrek     aan  monitoringsmogelijkheden telkens als beperkende factor wordt ervaren. Het blijkt moei-
         lijk de effecten van maatregelen vooraf te onderbouwen en naderhand te toetsen.
         4.6.3 Kosten        en  planning
         Bij de ontwikkeling van de rigoureuze monitoring zal aanzienlijke externe ondersteuning noodzake-
         lijk zijn. In de loop van het traject zal het om circa € 25.000 gaan. Een volgende pilot zou midden
         2019 gestart kunnen worden. De eenvoudige aanpak wordt al toegepast en zal komende tijd verder
         aangescherpt worden.
         4.6.4 Conclusie         en   haalbaarheid
         De haalbaarheid is middels        pilots onderzocht en lijkt gunstig, al is niet geheel duidelijk of de prakti-
         sche    implementatie nog problemen op zal leveren vanwege de arbeidsintensiviteit. Het lijkt in elk
         geval een zinvolle maatregel, mits gecombineerd           met de maatregelen die zijn geformuleerd in de
         hoofdstukken 4.2      en  4.3.
                                              |
         Beheersplan geur 20181120 (2)
                                                                                                                         0000000684
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>