<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>23991114
                                                                                                                    =
                                                                                                                    Ly
                                                                                                                    ESD-SIC bv
          ESD-SIC bv, Postbus 127, 9930 AC DELFZIJL
          Gedeputeerde Staten               van   de Provincie Gro-
                                                                                                            0 6 DEC. 2018
                                                                                                                                  JI
          ningen
         ta.v. ir.
          Postbus 610
          9700 AP       Groningen
          Uw contactpersoon                Ons kenmerk           Tel. -
                                                                        doorkiesnummer    E-mail                           Datum
                                           JKM041218                    5.1.2
                                                                                          BEER} @esd-sic.ni                04 december 2018
          Betreft:     Beoordeling geursituatie               ESD-SIC         en  herzien    plan     van    aanpak geur
         Geacht      College,
         Op 25 oktober hebben wij             van u een   tweetal brieven ontvangen, te weten:
              e     Een brief met kenmerk Gr-L-000098               aangaande de beoordeling van onze rapporten “studie
                    geursituatie ESD-SIC van           31 juli 2018 en het addendum daarop van 28 september 2018
                    (hierna “beoordelingsbrief geursituatie”).
              e     Een brief met hetzelfde kenmerk Gr-L-000098                   aangaande de beoordeling van ons beheers-
                    plan geur, blazers        en  verwaaiend stof     van     30 juni 2017 (hierna “beoordelingsbrief beheers-
                    plan”).
         In  uw   beoordelingsbrief geursituatie geeft u te kennen het niet eens te zijn met onze constatering
         dat de    e-neuzen hoogst waarschijnlijk een aanzienlijke overschatting weergeven van de huidige
         geursituatie. GS concluderen dat niet voldaan wordt aan de grenswaarden van het provinciaal
         geurbeleid en dat daarom sprake is van een saneringssituatie. ESD-SIC kan zich niet vinden in uw
         conclusie en is van mening dat de geursituatie rond het bedrijf nog altijd onvoldoende is vastge-
         steld. Hoewel wij nog altijd volledig achter de toegepaste methode staan constateren wij dat de
         huidige vaststelling van de geursituatie nog onvoldoende betrouwbaar is en niet ligt in de lijn der
         verwachting op basis van klachtenanalyse, GGD rapporten en snuffelploegmetingen. Het rapport
         biedt daarom nog onvoldoende houvast voor het toetsen aan de grenswaarden van het provinciaal
         geurbeleid.
         Wij hebben       een    onafhankelijk      adviseur  (Witteveen       en Bos) gevraagd        om   de studie      geursituatie      en
         het addendum kritisch te beoordelen               en  op basis hiervan met een advies te komen. De brief is toe-
         gevoegd als bijlage aan            deze brief. Witteveen en Bos concludeert dat de beschreven methodiek in
         potentie een goede benadering lijkt om de geurbelasting in de omgeving in beeld te brengen, te
         monitoren en uiteindelijk ook te toetsen. Echter zij constateert ook een vlak verloop van de waar-
         den, waarbij vanaf 1500 meter de concentraties blijven schommelen rond de 20-30 ouE/m?, wat
         overeenkomt met de in het rapport (en addendum) gerapporteerde 95-percentielwaarden. Dit pa-
                                                                                                                                                !
                                                                                                                                      “
                                                                                             ESD-SIC bv                          mau 4313        |
                                                                                             Kloosterlaan 11-13                     0 of oe
                                                                                                                                 (oO)
                                                                                             9936 TE FARMSUM
                                                                                             Tel.       +31 506 637 222          [=]       [su]
                                                                                             Fax        +31 596 610 738
                                                                                             Website   www   esd-sic.nl                  ”
                                                                                             E-mail
                                                                                             KvK  nr.
                                                                                                              esd-sic.nl
                                                                                                             0474  Groningen      [a]  OH
                                                                                                                                      459:
                                                                                                                                               0000000735
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>23991114
         troon is niet   logisch en betekent dat er waarschijnlijk geen juiste geurconcentraties van ESD-SIC
         weergegeven zijn. De grootte van de achtergrondruis lijkt, ook gezien de overeenkomst tussen de
         verschillende percentielwaardes op grotere afstand, aanzienlijk. Toetsing aan uw geurbeleid is
         daarom niet mogelijk of leidt op zijn minst tot onduidelijkheid. Witteveen en Bos ziet evenwel mo-
         gelijikheden tot verbeteringen door een aanvulling op de huidige methodiek. De genoemde bijlage
         gaat daar uitvoerig op       in.
         Hierover willen wij met u in overleg, temeer wij hiervoor mede afhankelijk zijn van de ruwe data van
         de door Provincie gehuurde e-neuzen, die door Comon Invent zullen moeten worden vrijgegeven.
         Wi willen benadrukken dat uitsluitend actuele en betrouwbare resultaten die leiden tot een betere
         duiding van de geursituatie dienen te worden getoetst aan het Provinciale geurbeleid.
         In uw   beoordelingsbrief beheersplan         haakt u  in op uw eerdere  constatering dat niet voldaan wordt
         aan   de  grenswaarden       van   het provinciaal geurbeleid  en dat daarom sprake is van een saneringssi-
         tuatie. Op basis van deze constatering zou ESD-SIC een overzicht moeten aanleveren van de hui-
         dige en mogelijk technische voorzieningen en gedragsregels om de geuruitstoot te verminderen,
         zoals is vastgelegd in uw brief van 13 februari 2018 met kenmerk 2018 -010.060/7/A.26 onder ver-
         wijzing naar artikel 2.7a lid 3f van het activiteitenbesluit. Dit om een aanvaardbaar hinderniveau te
         kunnen bepalen conform ditzelfde artikel 2.7a. Het door ons aangereikte beheersplan geur, blazers
         en verwaaiend stof van 30 juni 2017 vindt u ontoereikend. Als tweede bijlage bij deze brief sturen
         wij u een nieuw plan van aanpak. Hierbij willen wij echter wel twee opmerkingen plaatsen:
              1.   Het nieuwe     beheersplan is uitsluitend subsidiair op basis van ESD-SIC haar eigen goede
                   wil, wanneer na      de door ons voorgestelde hertoetsing door GS van het verder te actualise-
                   ren geurrapport aan het provinciaal beleid blijkt dat ESD-SIC hieraan voldoet.
              2.   Het ambitieniveau van het beheersplan kan pas worden bepaald wanneer uit de door ons
                   voorgestelde hertoetsing GS vervolgens vaststellen dat de geursituatie van ESD-SIC niet
                   voldoet aan de gestelde grenswaarden van het provinciaal geurbeleid. Pas dan kunnen GS
                   het beheersplan geur betrekken bij het bepalen van een aanvaardbaar hinderniveau con-
                   form artikel 2.7a onder verwijzing naar lid. 3f.
         Met andere woorden, onder voorbehoud van bovenstaande punten 1 en 2, hebben wij een nieuw
         beheersplan opgesteld op basis van uw beoordelingsbrief van het vorige beheersplan, dit ondanks
         dat nu nog geen betrouwbare uitspraak kan worden gedaan aan welk ambitieniveau het beheers-
         plan geur dient te voldoen. Dit staat los van het feit of en zo ja met welke betrouwbaarheid het ef-
         fect  van maatregelen Gberhaupt vooraf kan worden bepaald. Daarom stelt ESD-SIC wel maatrege-
         len voor om toch, zij het op kwalitatieve vaststellingen onderbouwd, tot verbetering te komen. Het
         eventuele gat tussen de werkelijke geursituatie en de door GS gewenste geursituatie beogen wij de
         komende jaren te verkleinen, ongeacht of het nog te actualiseren geurrapport hiertoe aanleiding
         blijkt te geven.
         Tot slot benadrukken        wij  onze  behoefte  om  in  goed overleg te blijven bij de volgende processtap-
         pen. De     complexiteit   van   de  geursituatie geeft daartoe alle aanleiding.
         Met   vriendelijke groet,
            =
         Dr. ir
         Manager      Research & Process        Development            Manager Corporate Affairs
         cc.
               JERE: @od-groningen.nl; RBoonacker@od-groningen.nl
         Begeleidende     brief herzien   plan van aanpak geur   JKM041218 definitief
                                                                                                                     0000000736
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>23991114
           Witteveen
         NOTITIE
         Onderwerp                    Studie Geursituatie ESD-SIC
         Project                      Geuradvisering        ESD-SIC
         Opdrachtgever                 ESD-SIC
         Projectcode                   106165
         Status                       concept
         Datum                        21 november 2018
         Referentie
                                      -
         Auteur(s)
         Gecontroleerd door
         Goedgekeurd    door
         Paraaf
         Bijlage(n)
                                      ~
         Aan                           ESD-SIC
         Kopie                        Witteveen+Bos
         Inleiding
         Conform       afspraken    tussen ESD-SIC en        Gedeputeerde Staten van Groningen om in het vierde kwartaal van
         2018    een   aanvaardbaar       geurhinderniveau vast te stellen, heeft ESD-SIC een rapportage opgesteld met een
         beschrijving van de huidige geursituatie.! Naar aanleiding van deze rapportage is door de Omgevingsdienst
         Groningen (OG) een beoordeling opgesteld.? Een belangrijke conclusie was dat de aan de hand van de e-
         noses bepaalde geurconcentraties bij geurgevoelige objecten zeer hoog zijn en een forse overschrijding van
         het mogelijke toetsingskader zouden betekenen. Verder werd onder andere opgemerkt dat op verschillende
         onderdelen van de rapportage achtergrondinformatie ontbreekt.
         Aan Witteveen+Bos is           gevraagd om een beoordeling en advies over bovenstaande rapportage en brief.
         Hiertoe    zijn  de  genoemde documenten doorgenomen en besproken op 15 november 2018 bij ESD-SIC.                                    In
         deze    notitie worden hoofdpunten van het advies en beoordeling samengevat.
         Opzet algemeen
         De algemene indruk           van  de opzet      van het   e-nose     netwerk      en de  bepaling    van   percentielen  en concentraties,
         zoals weergegeven in figuur 10               en tabel 8 in hoofdstuk 5           van de rapportage       van  ESD-SIC, is interessant en
         lijkt momenteel in potentie een              goede benadering         om    de    geurbelasting in de omgeving in beeld te brengen,
         te monitoren en         uiteindelijk   ook te toetsen. De andere beschreven                 benaderingen en informatiebronnen,
         1
             Studie Geursituatie ESD-SIC. 31     juli 2018. Alsmede aanwullende informatie        van Common Invent ‘Resultaten tweede eNose
             validatie-test. M9627.020918b" d.d. 02-09-2018.
         ?
             Brief Z2018   -
                             00008633, d.d. 24 oktober 2018.
                                                                    i
         Witteveen  + Bos Raadgevende ingenieurs B.V.                                   ‘                                    ;
         Van Twickelostraat 2 | Postbus 233 | 7400 AE Deventer | +31 {(0)570 69 79 11 | www. witteveenbos.com | KvK 38020751
                                                                                                                                                    0000000737
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>23991114
         zoals    snuffelmetingen, klachtenanalyses                en    enquétes,      kunnen als aanvullende instrumenten               gebruikt worden
         om    de resultaten (van de         e-nose      methode)        aan   te vullen en te      koppelen     aan  ondervonden hinder            en
         veldwaarnemingen.
         Resultaten      e-nose   validatie
         Zoals hiervoor aangegeven is de methodiek in hoofdstuk 5 potentieel een goede optie, die ook in                                             lijn  kan
         zijn met de NTA9065. Uit de gepresenteerde resultaten van de validatie komen echter zeer hoge
         geurconcentraties        naar voren,        die niet    lijken te passen bij waarnemingen en die bovendien geen logisch
         patroon laten zien. De bepaling                van  deze concentraties is echter niet onderbouwd omdat de achterliggende
         gegevens nog ontbreken.!
         Bij verspreiding     van   geur is     er     zodra    er een     dalende trend        aan   concentraties     optreedt      per definitie       een
                                                    -                                                                               -
         verdere afname        van  de concentratie           over   de verdere afstand. Dat            geldt voor alle     stoffen   en voor     alle
         percentielen.     Wat echter       opvalt     in de resultaten in tabel 8            van   de rapportage      en  tabel 1   van  de aanvullende
         informatie     van  Common Invent, is het vlakke                  verloop     van    de waarden vanaf 1500 meter, met               name voor        90  -
         99  percentielen.     Vanaf 1500 meter             blijven de concentraties schommelen rond de 20-30 oug/m?®. In figuur 10
         in de rapportage is dit vooral bij de 95-percentiel te zien. Dit patroon is niet logisch en betekent dat er
         waarschijnlijk geen juiste geurconcentraties van ESD-SIC weergegeven zijn.2 De interpretatie en toetsing aan
         een acceptabel hinderniveau is met deze resultaten derhalve niet mogelijk, of op zijn minst onduidelijk.2 De
         methode en resultaten zoals gepresenteerd in de rapportage en aanvulling van Common Invent zijn op deze
         wijze dus onvoldoende bruikbaar en dienen nader uitgewerkt en onderzocht te worden. Daarvoor bestaan
         goede mogelijkheden, zoals navolgend toegelicht.
         Aanvulling methodiek
         Een verdere aanvulling van de methodiek om de meetresultaten van de e-noses te kunnen gebruiken voor
         bepaling van geurconcentraties op grotere afstanden en voor toetsing en monitoring, kan bestaan uit de
         volgende aanpak:
         -
               verdere validatie      van   verschillende        e-nose     waarden in het veld met de op die                plaatsen gemeten
               geurconcentraties        in het veld;
         -
               meetresultaten op kortere afstanden extrapoleren met                            behulp     van  verspreidingsberekeningen            (NNM).
         Voor het eerste onderdeel             zijn  er   reeds enkele       metingen uitgevoerd door Common Invent, zoals beschreven
         in de   genoemde       aanvullende informatie.              Bij  deze    metingen is echter amper variatie in de gemeten
         geurconcentraties aanwezig, waardoor er (nog) geen verband tussen e-nose dB en verschillende
         concentraties gegeven kan worden (bovendien ontbreken in de rapportage de betreffende dB waarden bij
         de gemeten geurconcentraties). Door dit type metingen uit te breiden op meerdere afstanden, bij meerdere
         omstandigheden en concentraties, kan een verband weergegeven worden tussen enerzijds dB-waarden en
         anderzijds geurconcentraties.* Met dit verband kan ESD-SIC en ook de OG de meetwaarden van de e-noses
         vertalen naar concentraties. Verder is ook de fingerprint van de e-nose onderdeel van de analyse.
         1
             Het is wenselijk om voor zowel       de veld- als laboratoriumvalidaties de meetresultaten (zowel dB als            ou/m’)   te  presenteren als
             het verband tussen de     e-nose
                                                 waarde (bijvoorbeeld       sommatie      dB) versus  gemeten geurconcentratie (oug/m?®). Daarmee kan           het
             bevoegd   gezag   en ESD-SIC de validiteit beoordelen           en vervolgens     ook zelf verbanden   leggen.
             Het  genoemde beeld      kan  bijvoorbeeld betekenen dat          er  vanaf circa 1500 meter sprake is    van een soort   ‘achtergrondruis’,     en
             dat de e-noses   aan de grens     van   het  specifieke   detectiebereik    voor   de geur  van  ESD-SIC zitten. Gelet op de waarden       van  tabel
             1  zou dat dan rond de 20-30 oug/m’          liggen. Op    kortere afstand,    en vooral  bij de hogere percentielen (99,9   en   99,99), is  er
             echter eerst wel  een  duidelijk   dalend patroon in de meetwaarden te zien. Als deze eerste              hogere (en   daarmee wel ESD-SIC-
             relevante) waarden zouden worden geéxtrapoleerd                over een   grotere afstand (naar het gebied      waar de waarden in ‘ruis’
             overgaan,   en dus niet bruikbaar     zijn), dan  zouden de concentraties         bij de geurgevoelige locaties   veel lager uitkomen dan de        nu
             vermelde waarden.
             Daarmee is ook de tabel op       pagina 3 van de brief van OG niet meer correct. Aannemelijk is bovendien dat in elk geval bij
             Ideweersterweg    aan  het  beschermingsniveau voldaan wordt, indien de dalende trend van de concentraties op korte afstand
             (tot 1500 meter)   zou worden      geéxtrapcleerd     naar   de grotere afstanden.
             Dit verband hoeft niet lineair te     zijn, waardoor het      van  belang   is dat de  gehele dataset  en daarin  gevonden trendlijn      als
             duidelijke figuur (en formule) gepresenteerd          wordt.
          2   3      Witteveen +Bos |  106165  | Ongecontroleerd    (aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend)
                                                                                                                                                                    0000000738
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>23991114
         Omdat op basis         van   de resultaten tot dusver het beeld is dat tot circa 1500 meter het                   signaal van de e-nose
         goed     bruikbaar is, kunnen deze waarden               (bij voorkeur omgerekend naar geurconcentraties) gebruikt worden
         voor extrapolatie. Aan de hand van de daadwerkelijke lokale meteo data van de afgelopen perioden kunnen
         in het NNM vanuit de bron (ESD-SIC) simulaties van de verspreiding gemaakt worden, waarbij de
         emissiekarakteristieken van de meest relevante bronnen zo goed mogelijk benaderd worden. Door deze
         verspreidingscurves te ‘fitten’ met de percentiel-meetwaarden,                       kan   een   betrouwbare     bepaling   van  de
         gemiddelde bronsterkte en van de geurbelasting (concentratie                         en  percentiel)    op grotere afstanden gegeven
         worden.
         Achtergrondinformatie
         In   aansluiting op de opmerking             van  de OG constateren         we  dat veel   achterliggende      informatie nog niet in de
         rapportage beschikbaar is, waardoor nog geen goede beoordeling                            van   de resultaten    mogelijk is, en om de
         validiteit in het licht van de NTA9065 te kunnen vaststellen.
         In het    overleg is gebleken dat ESD-SIC zelf niet over alle relevante informatie beschikt. Om door ESD-SIC een
         transparante rapportage mogelijk te maken en om zelf de steeds wijzigende inzichten te kunnen verwerken
         in aangepaste resultaten is het nodig dat de volgende gegevens in bezet zijn van ESD-SIC en vermeld en/of
         samengevat worden in de rapportage:
         -
                alle e-nose data, teneinde verschillende percentielberekeningen uit te kunnen voeren?;
         -
                de data en relaties (curves en/of formules) tussen dB-waarden en gemeten geurconcentraties in
                laboratorium      en  veld.
         Voorgestelde wijze           van   presenteren
         In   plaats van de e-nose curve van figuur 9, is het meer relevant om een figuur te presenteren met meetdata
         waarbij op de ene as de dB-waarden van de e-noses staan en op de andere as de geurconcentraties (zoals
         genoemd in voetnoot 1 van de vorige pagina). Als tweede figuur kan dan een vergelijkbare figuur als figuur
         10 in de huidige rapportage worden opgenomen, met de resultaten van de percentielberekeningen zoals
         hiervoor beschreven. Daarbij kunnen zowel de dB-curves als de oug/m® curves worden weergegeven. Voor
         de    percentielen is aansluiting bij de gangbare kaders het meest relevant; dit betekent                         in elk geval weergave
         van    de 98- en 99,9-percentiel, en daarnaast eventueel de 95- en 99,5-percentiel.
         1
              Zoals hiervoor beschreven dient transparant te zijn op        welke wijze de percentielwaarden zijn bepaald    en op welke
              achterliggende data gebaseerd. ESD-SIC kan         op basis  van  de ruwe minuutwaarden het beste zelf de gewenste      percentielen
              berekenen,   en desgewenst deze delen       met de OG    om   de analyses te kunnen   verifigren. Aandachtspunten   voor een juiste
              percentielberekening zijn    de  genoemde middeling (uurgemiddelden)         en bij voorkeur de waarden die buiten    een bepaalde
              (instelbare) windhoek vallen op nul     zetten.
         3  |  3      Witteveen + Bos | 106165 | Ongecontroleerd {aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend)
                                                                                                                                                   0000000739
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>23991114
                                              AN
                                              =
                                              ESD-SIC bv
         Beheersplan Geur 2018
         Versie 4 december 2018
         Status: verstuurd
                                Vertrouwelijk
                                                         0000000740
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>23991114
         Voor de gegeven complexe situatie schrijft de NTA 9065 voor dat een geuronderzoek breed toege-
         past dient te worden. Gebruik maken van incidentele snuffelploegmetingen in een geurpluim is
         daarom ontoereikend.         Bij  het onderzoek is daarom      gekozen  voor    twee  benaderingen.
              1.   Eerdere onderzoeken zoals          snuffelploegmetingen, klachtenanalyses en leefbaarheidson-
                   derzoeken     van  de GGD zijn geévalueerd        om een inschatting te geven van een hinderniveau
                   nabij   woonkernen in de omgeving.
              2.   Zogenoemde elektronische neuzen zijn toegepast om een geurrelevante parameter vast te
                   stelling, namelijk een serie percentielwaardes op verschillende locaties. Om dat mogelijk te
                   maken is een vertaalslag nodig om uit een elektronisch signaal (gemeten in signaalsterkte,
                   dB) een geurniveau te berekenen.
         In het eerste rapport heeft ESD-SIC zelf een aantal            kanttekeningen geplaatst      waar Bevoegd Gezag
         op heeft gereageerd®. In november 2018 heeft ESD-SIC                een   externe adviseur    gevraagd de rappor-
         ten en reactie te evalueren. De volledige terugkoppeling            van  de   expert’  is toegevoegd aan dit rap-
         port.
         ESD-SIC kan zich niet vinden in de reactie            van het Bevoegd Gezag en is van mening dat de geur-
         situatie rond het     bedrijf nog altijd  onvoldoende is vastgesteld. De betrouwbaarheid van de vaststel-
         ling  biedt geen basis     voor enerzijds het toetsen aan de grenswaarden van het provinciaal geurbe-
         leid en anderzijds mits noodzakelijk de vaststelling van een aanvaardbaar hinderniveau. Enkele
         specifieke bezwaren tegen hetgeen in de brief van 24 oktober 2018 is gesteld zijn hier gegeven.
              1.   Bevoegd Gezag stelt dat sprake zal zijn van een onderschatting van het geurniveau omdat
                   in de toegepaste referentieperiode minder dan gebruikelijk blazers plaatsvonden. ESD-SIC
                   verwerpt deze stellingname. Een verband tussen blazers en geuremissie is nooit met feiten
                   aangetoond. Bovendien is de referentieperiode lang en zal alleen al om die reden slechts
                   een zeer beperkt deel van de tijd sprake zijn van een invloed op het signaal van één e-
                   neus. Ook is sprake van zeer grote onzekerheidsmarges waardoor een dergelijke uitspraak
                   niet met feiten gestaafd kan worden.
              2. In lijn met de NTA 9065 heeft ESD-SIC gekozen voor een brede aanpak waarin meerdere
                   informatiebronnen zijn toegepast®. Zo is naast toepassing van e-neuzen gebruik gemaakt
                   van eerdere snuffelploegmetingen, geografische verdeling van geurklachten en GGD-
                   onderzoeken. Op basis van resultaten van die onderzoeken concludeert ESD-SIC dat spra-
                   ke is van een overschatting van het geurniveau. In de brief van 24 oktober 2018 verwerpt
                   het Bevoegd Gezag deze stelling op basis van een onderbouwing die is gegeven in het
                   rapport van 31 juli waarom een alternatieve methode toegepast dient te worden. ESD-SIC
                   kan zich in deze redenering niet vinden.
                        a.   De bedoelde onderbouwing stelt nu juist dat conform de NTA 9065 meerdere infor-
                             matiebronnen toegepast moeten worden en niet alleen de uitgewerkte alternatieve
                             methode waarbij e-neuzen als emissierelevante parameters zijn gebruikt.
                        b. De in de onderbouwing geuite twijfel aan eerdere onderzoeken betreft expliciet toe-
                             passing van metingen die leiden tot een beperkt aantal momentopnames. Waar het
                             geografische verdelingen van klachten en GGD-onderzoeken betreft is juist sprake
                             van zeer langdurige tijdsperiodes.
                        c.   De evaluatie door een externe expert wijst op beperkingen van de interpretatie van
                             de resultaten die is gegeven in de rapportages van 31 juli en 31 augustus.
         ®
           Brief Omgevingsdienst Groningen Z2018-00008633,            24 oktober 2018   —- Beoordelen van uw         m.b.t.
         geursituatie
                                                                                                             rapport
         ,
         8 Notitie Witteveen en Bos, 21 november        2018,  is toegevoegd aan  dit rapport.
           Zie  hoofdstuk 4.1   van  het
                                          rapport van 31 juli
                                                              2018
         Beheersplan     geur  20181 120 (2)
                                                                                                                           0000000741
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>23991114
                                   I. Het  beperkt aantal monsters dat is toegepast voor de omrekening van e-
                                      neussignalen naar geur wordt ook door de adviseur als beperkend ge-
                                      noemd”’.
                                  ii. De interpretatie van de resultaten van geurniveaus schiet tekort. Resultaten
                                      op grotere afstand in combinatie met 95-percentielwaardes suggereren dat
                                      sprake is van een zeer forse achtergrondruis die niet aan ESD-SIC toege-
                                      schreven kan worden. De notitie    van Witteveen  en Bos  van  21 november
                                      2018  geeft  enkele stappen   om tot een beter onderbouwde    interpretatie te
                                      komen. Dit zal effect hebben op de vaststelling  van  zowel de uitgangssituatie
                                      als het aanvaardbaar hinderniveau.
          Uit het bovenstaande concludeert ESD-SIC dat in 2018 weliswaar een aanzienlijke stap is gezet
          richting een vastlegging van de geursituatie, conform artikel 2.7a lid 2 van het Activiteitenbesluit,
          maar dat de betrouwbaarheid nog altijd laag is en consensus over interpretatie ontbreekt. Een her-
          evaluatie, zoals voorgesteld door Witteveen en Bos en aanvulling met veldmetingen zoals beschre-
          ven in het addendum van 31 augustus 2018 is hiervoor minimaal een vereiste om te komen tot een
          betere duiding van de actuele geursituatie. Zoals in de gespreksnotitie versie 2 van 15 februari
          2018 naar aanleiding van het gesprek tussen ESD-SIC en provincie Groningen op 31 januari 2018
          is beschreven, vindt ESD-SIC dat eerst moet worden vastgesteld of er onaanvaardbare geurover-
          last wordt veroorzaakt door ESD-SIC in de omgeving. Dit moet gebeuren door actuele en betrouw-
         bare resultaten te toetsen aan         het Provinciale geurbeleid.
          Indien GS vaststellen dat de        geursituatie van ESD-SIC niet voldoet aan de gestelde grenswaarden
          van    het provinciaal geurbeleid, dan pas kunnen GS onderhavig beheersplan geur betrekken bij het
          bepalen van een aanvaardbaar hinderniveau conform artikel 2.7a onder verwijzing naar lid. 3f.
          Wanneer GS vaststellen dat de          geursituatie van  ESD-SIC wel voldoet  en er  geen aanvullende
          maatregelen nodig zijn, dan zijn alle maatregelen die ESD-SIC          aandraagt  in onderhavig beheers-
          plan geur volgens ESD-SIC subsidiair.
          Omdat thans de       uitwerking van de resultaten van de e-neuzen als beschreven in het geurrapport
          zoals    gerapporteerd op 31 juli 2018, met een aanvulling op 29 september 2018, nog onvoldoende
          betrouwbaar is, kan ook nog geen uitspraak worden gedaan aan welk ambitieniveau in kwantitatie-
          ve zin een beheersplan geur dient te voldoen. Dit staat los van de vraag of en zo ja met welke be-
          trouwbaarheid, het effect van maatregelen liberhaupt vooraf op basis van feiten en berekeningen
          kan worden geschat.
          ESD-SIC stelt ondanks bovengenoemde              kanttekeningen, wel maatregelen voor om, zij het op kwa-
          litatieve  wijze onderbouwd,       tot een verbetering van de huidige geursituatie te komen.
              3          Onderbouwing          van  maatregelen
          Om     geuremissie reducerende maatregelen te formuleren is van belang te weten welke geurbron-
          nen    significant zijn en hoe deze ontstaan en beinvioed kunnen worden. Het rapport van 31 juli
          2018('°) gaat hier uitvoerig op in en verwijst tevens naar onderzoeken die eerder door of namens
          ESD-SIC zijn uitgevoerd. De huidige rapportage geeft niet een volledige inventarisatie en evaluatie
          van bestaande inzichten in de oorzaken van geuremissies. Een beknopt overzicht is echter wel
         ‘nodig om de opgevoerde maatregelen te kunnen onderbouwen.
          °
              Deze beperking is eerder genoemd door ESD-SIC zelf en was aanleiding tot het indienen   van een  adden-
          dum. De brief van de Omgevingsdienst Groningen van 24 oktober 2018                 deze             maar  stelt
                                                                                    bencemt       beperxing,
          dat desondanks
            *
                             conclusies mogelijk zijn.
               Met name de
                             hoofdstukken 3en8
          Beheersplan geur 20181120 (2)
                                                                                                                      0000000742
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>23991114
           Aangetoond is dat de geuremissies grotendeels afkomstig zijn vanaf het oventerrein en daar zullen
           maatregelen dus op zijn gericht. Onderstaande inzichten vormen de basis van het huidige plan van
         .
           aanpak.
                 1.  Hoewel kleine      lekkages in ovenfolies incidenteel aan de geuremissie bij kunnen dragen zijn
                     de  ovens   in de afbouwfase vooral         verantwoordelijk voor geur.
                 2.  De grootte van geuremissies hangt samen met de hoeveelheid procesgas die tijdens de af-
                             van ovens vrijkomt en de procesgassamenstelling, met name de hoeveelheid zwa-
                     bouw
                     vel.
                         a.   Een    goed   functionerende      onderhuisafzuiging   reduceert de procesgasemissie van de
                              ovens    in afbouw.
                          b.  Beperken      van   de zwavelconcentratie in gas heeft een gunstig effect op de geur-
                              emissie. Dit is te bereiken door inzet        van koolstofbronnen met lage zwavelgehaltes
                         c.   Aanwezigheid        van  (een overmaat)    water  verhoogt zowel de hoeveelheid  procesgas
                              als de concentratie zwavel in procesgas.
                 3.  Een lange periode tussen het in bedrijf gaan van            een oven en  het moment waarop al het
                     omloopmateriaal'?        is verwijderd   leidt ertoe dat ovens  doorwarmen   en meer geuroverlast
                     veroorzaken.
                         a.   Onderbreken        van de stroomtoevoer tijdens de productiefase verlengt deze periode
                              wat  bijdraagt aan geuremissies tijdens de afbouwfase.
                         b. Een langere periode tussen het uit bedrijf nemen van een oven en het verwijderen
                              van een folie verlengt deze periode.
                         c.   De periode tussen verwijderen van de folie en het uiteindelijk vrijmaken van de vaste
                              “‘wals” met SiC-producten dient zo kort mogelijk te zijn om doorwarmen te voorko-
                              men.
                 4.  Als vuistregel geldt dat in de eerste 24 tot 48 uur na het uit bedrijf nemen van een oven nog
                     aanzienlijke hoeveelheden procesgas ontstaan. Emissie van dit deel van het gas wordt het
                     meest effectief voorkomen door de ovenfolie niet te verwijderen.
                 5.  Effecten van ongewenste gebeurtenissen en ook van maatregelen zijn niet goed vast te
                     leggen.
                         a.   Een onderzoek in samenwerking met de firma Ortec, 2016, laat zien dat gebruik van
                                                      op het oventerrein een indicatie geeft van geuremissies naar bui-
                              CO-concentraties
                              ten”.
                         b.   Gebruik     van elektronische neuzen in een binnenring (op terrein inrichting beheer
                              ESD-SIC) en een buitenring (1 tot 4 km van inrichting, beheer Omgevingsdienst
                              Groningen) leidt tot inzicht in, maar vooralsnog niet tot vaststelling van, actuele be-
                              trouwbare geuremissies.
                         c.   De onderzoeken in 2018 geven meer inzicht in de relatie tussen de signalen van e-
                              neuzen en geur. De interpretatie van de signalen en de vertaalslag naar geurbele-
                              ving en -emissies blijkt echter gecompliceerd.
                                    i. Om tot een goede omrekening van e-neussignalen naar geur te komen zijn in
                                        2018 procesgas- en luchtmonsters genomen. Dit heeft weliswaar een re-
                                        kenmodel opgeleverd, maar het aantal waarnemingen is beperkt om het mo-
                                        del  goed   te kunnen valideren.     Uitbreiding van meetgegevens is gewenst'
           "!
              Voornamelijk in de vorm van waterstofsulfide (H,S). Andere componenten als COS, CS, en mercaptanen
                    meer CH;SH) zijn ook aanwezig.
           (onder
            ’Binnen de organisatie worden meerdere termen gebruikt om dit materiaal aan te duiden. Dat is mede van-
           wege de verschillende kwaliteiten en bijbehorende toepassingen, zoals isolatie, inzet in reactiezone of op-
           bouw (“casco”). In dit plan van aanpak wordt, tenzij expliciet anders aangegeven, de term omloopmateriaal
           gebruikt als algemene aanduiding voor materiaal dat van een oven verwijderd wordt voor inzet in een volgen-
           de (ongeacht precieze toepassing).
           '*
              Aangetoond is feitelijk alleen een correlatie tussen CO-concentraties en signalen van e-neuzen op het
           eigen terrein van -ESD-SIC. Met bevindingen in het rapport van 31 juli 2018 is een verband met geur beves-
                                        |
           tigd.
           zie hoofdstuk      5 van   het  rapport van  31 juli 2018
           Beheersplan geur 20181120 (2)
                                                                                                                       0000000743
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>23991114
                                   ii. De
                                            geuremissie is van het meest gecompliceerde type dat de NTA 9065 be-
                                       schrijft.
                          d. Berekening van een geuremissie uit geurwaarnemingen op een bepaalde locatie
                              vraagt om een dispersiemodel, waarin vereenvoudigingen en aannames toegepast
                              worden. Van belang hierin zijn zaken als weersomstandigheden en de terreinruw-
                              heid die niet in alle richtingen gelijk is. Vaststelling van de geuremissie is daarom in
                              deze situatie zeer complex en geeft altijd een lage mate van betrouwbaarheid. Het
                              kwantificeren van het effect van een enkele maatregel is daardoor vooralsnog niet
                              mogelijk.
                4          Maatregelen
             Op basis    van inzichten die in hoofdstuk 3      zijn opgesomd zijn maatregelen geformuleerd. De         maat-
             regelen   worden   besproken     aan  de hand   van
                  1.  een  beschrijving,
                  2. een uiteenzetting van de achtergrond en inzichten op basis waarvan een effect verwacht
                      wordt en een kwalitatieve inschatting van het effect,
                  3. een schatting van kosten die zijn verbonden aan een maatregel en een eventuele planning,
                  4. een conclusie met betrekking tot nut en haalbaarheid.
             Het gaat in dit plan om zes maatregelen die uitsluitend een effect op de geursituatie beogen. Naast
             deze maatregelen voert ESD-SIC andere maatregelen uit die behalve tot een reductie van de geu-
             remissie ook tot een reductie van het aantal blazers moeten leiden. Deze maatregelen zijn elders'®
             al benoemd en opgenomen in een maatwerkbesluit'’. Het gaat met name om het beheersen van
             wateroverlast rondom de ovens en het opbouwen van ovens. Deze beide maatregelen hebben ook
             een direct effect op de geuremissie. Het is echter moeilijk vast te stellen hoe groot dat effect zal
             zijn. Hoofdstukken 4.2 en 4.3 gaan hier nog iets verder op in. De rechtstreekse relatie van deze
             maatregelen met geur, ook als geen blazer optreedt'®, is hieronder toegelicht.
             Beheersen wateroverlast
             Uit eerdere onderzoeken is       gebleken   dat  aanwezigheid    van  water in de  vorm van    oververhitte
             stoom leidt tot  productie   van meer    procesgas dan verwacht op basis van de SiC-vormingsreactie'®
             waarbij  uitsluitend koolmonoxide (CO) ontstaat, en het kraken van viuchtige koolwaterstoffen in
             petroleumcokes. Bij deze reacties ontstaan voornamelijk waterstof (H,) en methaan (CH). In aan-
             wezigheid van stoom, wat zelf overigens ook een gas is, reageert vast koolstof tot CO en CO, en
             dat vergroot dus de hoeveelheid procesgas. Ook vaste zwavelverbindingen in petroleumcokes ko-
             men onder invloed van stoom vrij in de vorm van onder meer zwavelwaterstof (H,S), waardoor ook
             de geurinhoud van procesgas oploopt.
             De aanvullende hoeveelheid procesgas vergroot niet alleen de kans op instabiliteit in ovens waar-
             door blazers kunnen optreden, maar het leidt ook rechtstreeks tot hogere emissies van procesgas.
             Dus ook als ondanks een toename van procesgas geen blazer optreedt zal toch de geuremissie
             toenemen. De onderhuisafzuiging zal bijvoorbeeld zwaarder worden belast en daardoor neemt de
             emissie aan de bovenzijde van een oven in afbouw toe.
             Een tweede knelpunt veroorzaakt door wateroverlast betreft verstoppingen van de gasafvoer, bij-
             voorbeeld in de drainputten. De gasafvoer kan zelfs volledig worden geblokkeerd, waardoor de
             onderhuisafzuiging niet meer functioneert. Gas dat op dat moment ontstaat kan alleen nog weg
             1s
                Zie hoofdstuk 4.1 van  het  rapport van 31 juli 2018
              °
              ®
                Plan van Aanpak Geur, Blazers en Verwaaiend Stof, 30 juni 2017
             id
                Besluit Maatwerkvoorschriften Activiteitenbesluit, 20 februari 2018
             ,
             '® De vraag of blazers wel of niet significant aan de
                                                                     geuremissie bijdragen is hier dus niet aan de orde.
                                                                                                                         Het
             oSIO;
         .
                   om effecten die los van blazers staan.
                     +3C38IC+2C0
           |
             Beheersplan geur    20181120 (2)
                                                                                                                            0000000744
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>23991114
         langs de                            maar  dieis tijdens  de      van  afhalen niet  meer   aanwezig     en  alleen
                    bovenhuisafzuiging,                              fase
         een   diffuse emissie naar de     omgeving is nog mogelijk®.
         Hoofdstuk 4.3     beschrijft maatregelen die    moeten leiden tot betere beheersbaarheid         van  sproeime-
         thodes. Daarnaast werkt ESD-SIC          aan een   omvangrijk pakket    van  maatregelen     om  overlast door
         grond-   en  hemelwater te    beheersen. Dit pakket is eerder opgevoerd als maatregel om het aantal
         blazers te verminderen. Conform het maatwerkbesluit            van 20 februari 2018 wordt hierover ieder
         kwartaal   teruggekoppeld.     Het  huidige plan  van   aanpak gaat  daar verder niet meer op in.
         Uiterlijk april 2019 dient ESD-SIC alle drainageputten op het oventerrein voorzien te hebben van
         niveaumetingen die continu vanuit de controlekamer in de gaten gehouden kunnen worden. Daar-
         door kan eerder opgetreden worden bij een te hoog niveau waarbij de onderhuisafzuiging niet meer
         functioneert. Ook deze maatregel is eerder opgevoerd als maatregel om het aantal blazers te ver-
         minderen     en heeft daarnaast     een rechtstreeks effect op de emissies     van geur. Met     name   het aantal
         piekemissies zal met deze maatregel verminderd worden en dat leidt direct tot een lager niveau
         van een 98-percentielwaarde. Omdat deze maatregel al deel uitmaakt van het maatwerkvoorschrift
         van 20 februari 2018 gaat het huidige plan hier niet verder op in.
         Opbouw      ovens
         Het maatwerkbesluit      van  20 februari 2018   schrijft voor dat werkinstructies beschikbaar moeten          zijn
         waarin is   vastgelegd op welke wijze een uniforme en homogene opbouw van de ovens dient te
         worden gerealiseerd. Deze organisatorische maatregel beoogt niet alleen het aantal blazers te
         verminderen,     maar heeft ook een direct effect op de geuremissie. Met name de opbouw van oven-
         bedden met een drainagesysteem, dat ook zorgt voor afvoer van gas uit het onderhuis, is belang-
         rijk. Door altijd op de meest optimale wijze een onderhuis op te bouwen is te voorkomen dat onder-
         huisafzuigingen niet functioneren.
         Een   afdelingsprocedure legt      nu vast dat een   aantal praktijkhandboeken    bestaan    en  hoe deze     wor-
         den onderhouden zodat        ze  voortdurend overeenkomen met de laatste inzichten. Eén             van de   prak-
         tijkhandboeken is volledig gewijd aan het opbouwen van het onderhuis, waar de bedoelde water-
         en gasafvoer onderdeel van is. Over de voortgang van deze maatregel wordt gecommuniceerd in
         de context van blazers. Het huidige plan gaat er verder niet meer op in.
         Vanaf begin 2019 zullen alle 24 productieovens zijn voorzien van temperatuurmetingen in de gas-
         afvoerbuis van het onderhuis. Hiermee is het functioneren van een onderhuissysteem beter te mo-
         nitoren dan nu het geval is met incidentele handmatige registraties. Omdat over deze maatregel al
         is gecommuniceerd in de context van blazers?’ gaat het huidige plan hier niet verder op in.
         4.1    Productiebeperking
         Deze    maatregel is benoemd in de brief van de Omgevingsdienst Groningen                als vereist onderdeel
         van   het huidige plan van aanpak.
         4.1.1    Omschrijving
         De   maatregel betreft het terugbrengen van        de  SiC-productie  met als doel de emissie van geur te-
         rug te  brengen. Indien de werkwijze verder        niet verandert, dus belasting en looptijden      blijven  onge-
         wijzigd, zou dit moeten leiden tot een lager       aantal SiC-ovens® per tijdseenheid.
          °
            Een toename van uit procesgas      aanwezig CO bij hoge   waterstanden in drainputten  is wel  aangetoond,   zie
         ton:
         2!
                        rapportage Witteveen en Bos, december 2006 met aanvulling ESD-
            Brief aan Gedeputeerde Staten, JKM271118, 27 november 2018                      $0,
                                                                                                  1 februari 2010
         -
             et beoordelen van een rapport m.b.t. geursituatie, 25 oktober 2018
         ,s
         *
            Bedoeld word het aantal charges, Zoals dit door ESD-SIC Ine wordt aangeduid.
         Beheersplan    geur 20181120    (2)
                                                                                                                          0000000745
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>23991114
         4.1.2    Onderbouwing           en  beoogd effect
         De   Omgevingsdienst Groningen draagt            twee redenen aan waarom deze          maatregel    een  effect op
         de  geuremissie zou moeten hebben.
         Ten eerste is    aannemelijk dat minder productie leidt tot een lager aantal SiC-ovens en daarmee
         ook tot   een  lager aantal ovens dat zich in de afbouwfase bevindt. Dat is een redelijke aanname en
         verwacht kan worden dat het effect zelfs evenredig met de reductie zal zijn.
         Ten tweede stelt de Omgevingsdienst dat een lagere productiesnelheid zal leiden tot verminderen
         van het aantal blazers en daarmee van de geuremissie. Dit effect is minder eenduidig aantoonbaar.
         Bij een lager productieniveau zal inderdaad (zoals hierboven ook genoemd) het aantal SiC-ovens
         gedurende     een bepaalde periode lager zijn en daarmee, bij een gelijkbliivende kans op een bla-
         zer”®,  ook het aantal blazers. Of die kans op blazers inderdaad gelijk blijft is niet op voorhand te
         zeggen. De brief verwijst naar de blazerhypothese, waarin alleen sprake is van een effect op de
         energetische belasting        van ovens,   uitgedrukt in MW per meter grafietkern. Die zal echter niet wijzi-
         gen   en  daarmee is niet     geheel duidelijk welk effect op het aantal blazers wordt beoogd. Dat betreft
         niet alleen het aantal, maar ook de ernst van blazers. Onduidelijk is waarom de ernst van blazers af
         zou moeten nemen, terwijl juist dat de mate van overlast in de omgeving bepaalt®.
         In de   huidige  context van    geurreductie is   het effect niet aantoonbaar. Het      ligt voor de hand dat een
         blazer kan leiden tot een toename          van  de geuremissie,   maar   in welke mate dat      gebeurt  is niet op
         voorhand te zeggen en er zijn geen feiten die dit onderbouwen. Van groot belang zal in elk geval
         zijn in welke mate onverbrand procesgas vrijkomt bij een blazer. De ernst van een blazer is daarbij
         niet per se bepalend. Juist bij een zware blazer zal veel procesgas verbranden, al zal de duur van
         het incident   en  de totale hoeveelheid procesgas        groter zijn. Een op feiten onderbouwde vaststelling
         dat blazers leiden tot     meer   geuremissie is vooralsnog     niet mogelijk en daarmee is niet vast te stel-
         len welk effect   een   afname    van   het aantal blazers op geuremissie heeft.”
         4.1.3 Kosten        en  planning
         De financiéle    consequenties      van  productievermindering zijn getoetst aan de hand van scenario’s
         door verschillende kentallen in te voeren in het model dat ESD-SIC               toepast bij het opstellen van
         jaarbudgetten. Het jaar 2019 is als referentie toegepast.
         Bij een   SiC-productie van 55.600 ton verwacht ESD-SIC 2019 met een beperkt positief resultaat
         van   circa 1% af te kunnen sluiten. Kanttekening daarbij is dat enkele steunmaatregelen, zoals een
         compensatie voor indirecte kosten vanwege CO,-emissies die in de stroomprijzen zijn doorbere-
         kend, al zijn verdisconteerd.
         Bi) een   SiC-productie    van   44.600 ton, ofwel 18% minder dan       gebudgetteerd,       is een gunstig   effect te
         verwachten op de gemiddelde stroomprijs. Er hoeft immers minder geproduceerd te worden in de
         uren dat de stroomprijzen relatief hoog zijn. Op basis van ervaring uit het verleden is gerekend met
         een   prijsvoordeel   van   € 5 per MWh. Ook is gerekend met een gelijkblijvend rendement van de
         energieterugwincentrale®’.        Doordat echter minder inkomsten zijn en de vaste productiekosten over
         24
            Bedoeld wordt de kans dat      een enkele SiC-oven   een blazer heeft. Indirect is dat ook uit te drukken in aan-
         tal blazers per MWh energie-input (“smeltstroom”). Als die     ongewijzigd blijft neemt het aantal blazers af met
         een afname van het aantal SiC-ovens.
         %®
            Het  gaat daarbij om   stofoveriast, die wel aantoonbaar  gerelateerd  is aan aantal en vooral ernst   van  bla-
         zers.
         2
            Wel staat  natuurlijk vast dat wanneer de blazer binnen 48 uur na het beéindigen van de productiefase (“na
         einde   charge”) plaatsvindt er nog enige gasproductie plaatsvindt en dat het aannemelijk is dat hierdoor de
         diffuse emissie naar de omgeving verhoogd zal zijn. Dit is echter niet eenduidig en generiek vast te stellen.
         De impact van blazers verschilt sterk per incident en is lang niet altijd voldoende om een effect op afstand
         waar   te kunnen nemen.     .                                                  :
         ?"
            Vermoedelijk   zal het rendement iets slechter worden, waardoor de      impact  op het resultaat nog   ongunstiger
         wordt.
         Beheersplan geur 20181 120 (2)
                                                                                                                             0000000746
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>23991114
         minder    product verdeeld     kunnen worden is het resultaat      zeer negatief. Volgens   het toegepaste  mo-
         del  zou  het gaan    om een   negatief resultaat   van, of 7% van de omzet.
         Bij een   SiC-productie van 34.600 ton, ofwel 36 % minder dan gebudgetteerd, een stroomprijs die €
         10 per MWh      lager ligt dan bij 55.600 ton en nog steeds een gelijkblijvend rendement van de ener-
         gieterugwincentrale, loopt het negatief resultaat op tot € 3,30 miljoen, circa 11%.
         4.1.4 Conclusie         en   haalbaarheid
         Afgezien    van een    verschil in inzicht in de rol van blazers zal productievermindering zeker een effect
         hebben op de      geuremissie. Het ligt voor de hand dat deze vermindering zelfs evenredig door zal
         werken, ofwel     een vermindering van 36% van productie zal de geuremissie met een soortgelijk
         percentage     kunnen    doen dalen. Voorwaarde is echter wel dat op gelijke wijze doorgewerkt kan
         worden. Inzet     van  minder   productiepersoneel om financieel te compenseren voor minder productie
         zal ertoe leiden dat     ovens  trager worden afgehaald en dat zal, zoals toegelicht in hoofdstuk 3, weer
         leiden tot  een   verhoogde geuremissie per       SiC-oven.
         De planning is, vanuit technisch perspectief, eenvoudig want er zijn geen aanvullende investerin-
         gen of maatregelen voor nodig. De maatregel kan dus per direct geimplementeerd worden. Be-
         dacht moet worden dat dit wel tot gevolg heeft dat ESD-SIC niet aan leveringsverplichtingen kan
         voldoen en daardoor strategische klanten voor onbepaalde tijd kan verliezen.
         Daarnaast worden de investeringsmogelijkheden beperkt en zal de maatregel ook van invioed zijn
         op het onderhoudsbudget. Dat kan leiden tot onveilige situaties en een toename van storingen.
         Beide consequenties zullen een ongunstig effect op de geuremissie hebben.
         Voor ESD-SIC       zijn de financiéle consequenties van de maatregel in elk geval catastrofaal. Zelfs
         een   productievermindering van 18% zal leiden tot een directe bedreiging van het voortbestaan met
         alle gevolgen van dien. De maatregel is daarom niet realistisch.
         4.2   Zorg bij    afhalen     van ovens
         Deze    maatregel is,    net als de  productiebeperking, benoemd in de brief van de Omgevingsdienst
         Groningen     als vereist onderdeel     van het huidige plan van aanpak.
         4.2.1    Omschrijving
         In hoofdstuk 3 is aangegeven dat ovens in afbouw de voornaamste bron van geuremissies vormen.
         Het gaat om productie-ovens die na een productiebatch (“charge”) uit bedrijf genomen zijn en
         waarvan     de folie is verwijderd®®.   Met afhalen wordt bedoeld alle activiteiten die    nodig zijn om na  het
         wegnemen van de ovenfolie het materiaal dat niet gereageerd heeft tot SiC te verwijderen, totdat
         een “‘wals” met SiC en grafiet overblijft. Deze wals bestaat uit compact materiaal van betrekkelijk
         lage temperatuur.      De  bijdrage   van een  schone wals   aan    de geuremissie  is verwaarloosbaar. Om-
         dat echter niet alleen het proces van afhalen zelf relevant is voor de geuremissie, maar ook het op
         het juiste moment verwijderen van de ovenfolie, beslaat deze maatregel de gehele periode tussen
         beé&indigen    van  de  charge door de afdeling Procesbewaking en het moment van overdracht van de
         wals door de     afdeling Ovenbouw aan de afdeling SiC-verwerking®®. Het werkproces is beschreven
         in werkinstructie WI.06.01.09.KAM afhalen van productieovens van het geintegreerd manage-
         mentsysteem van ESD-SIC. Meer praktische aanwijzingen over het werkproces zijn opgenomen in
         2%
            Zie ook tabel 2 in hoofdstuk 4.1.1 van het   rapport van 31 juli 2018 voor een overzicht van processtappen
         en
         »
             geschatte impact op de geuremissie.
            De  afdeling Procesbewaking is verantwoordelijk voor bediening van de oven en overdracht van de oven
         aan  de  afdeling Ovenbouw voor verwijderen van de folie. De afdeling SiC-verwerking is verantwoordelijk voor
         het verplaatsen    van de wals vanuit het ovenbed naar de locatie waar de wals verwerkt wordt. Bij het traject
         zijn dus drie afdelingen betrokken en is sprake van twee overdrachtsmomenten.
         Beheersplan geur     20181120    (2)
                                                                                                                       0000000747
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>23991114
                                                               «40 =
         een  praktijkhandboek®,     waarin  aan  de hand   van  foto's en korte verklarende teksten instructies ge-
         geven zijn.
         Om te   beginnen dient de folie op een moment verwijderd te worden, zodat deze handeling zo min
         mogelijk overlast veroorzaakt. Wanneer de folie te snel wordt weggenomen produceert de reactie-
         zone binnenin de oven nog aanzienlijke hoeveelheden procesgas. Aan de andere kant leidt te lang
         laten liggen van de folie tot vertraging van het gehele afhaaltraject, waardoor warmte vanuit de re-
         actiezone meer tijd krijgt zich naar de buitenste lagen te verplaatsen. Zodra het materiaal petrole-
         umcokes een temperatuur van circa 500 °C bereikt start een pyrolyseproces waarbij ongewenst
         gassen ontstaan naast het gas dat ontstaat als bijproduct van de SiC-productie. In combinatie met
         een overmaat sproeiwater versnelt dit proces (hydrolyse) en zullen ook zwavelverbindingen vrijko-
         men die anders vanuit een volgende productieoven in de ontzwavelingsinstallatie terecht gekomen
         waren. Met andere woorden, te traag afhalen leidt tot te ver doorwarmen van de buitenste lagen en
         daarmee tot een verhoogde emissie van procesgas®’. Ook de relatieve hoeveelheid zwavelverbin-
         dingen zal toenemen.
         Te snel afhalen, zeker wanneer afgehaald materiaal te droog is, leidt weer tot aanzienlijke stofe-
         missies. De brief van de Omgevingsdienst wijst dan ook terecht op voorschrift 2.3.9 van de vergun-
         ning uit 2005, waarin staat dat wanneer bij het afgraven van één oven direct na elkaar twee stof-
         wolken ontstaan het afgraven       van die oven   direct moet worden   gestaakt.
         De werkwijze vraagt dus om een zorgvuldig balanceren tussen enerzijds snel genoeg en met vol-
         doende water te werk te gaan en anderzijds voorkomen dat te snel en met overmaat water wordt
         gewerkt.   Dit vraagt om duidelijke werkafspraken waarbij       ook een  goede afstemming    tussen   ver-
         schillende   afdelingen aandacht behoeft.
         Afgelopen twee jaar is de wijze waarop de afdelingen Procesbewaking en Ovenbouw worden aan-
         gestuurd veranderd door te werken met productiecodrdinatoren en steeds gedetailleerde werkin-
         structies. Daarbij zijn geleidelijk aan organisatietechnieken geintroduceerd die afkomstig zijn uit
         lean six sigma methodes. Een dagelijks overleg tussen de codrdinator Ovenbouw en de groepslei-
         ders uit die afdeling is inmiddels goed verankerd in de organisatie en leidt tot een aanzienlijke ver-
         betering van de afstemming tussen de ploegen onderling en tussen de ploegen en de afdeling Pro-
         cesbewaking.
         In de  genoemde werkinstructie en het praktijkhandboek is onder meer vastgelegd dat 12 tot 24 uur
         na het  beéindigen van een ovenbatch de instelling van de drukregeling onder de folie zodanig
         wordt gewijzigd dat een onderdruk ontstaat. TijJdens de productiefase is onderdruk niet haalbaar,
         mede vanwege risico op schade aan de folies, maar viak voor het verwijderen van de folie is het
         zinvol om de gasemissie tijdens en direct na het verwijderen te beperken. Het verwijderen wordt na
         vrijgave door de afdeling Procesbewaking uitgevoerd door de afdeling Ovenbouw en vindt uitslui-
         tend plaats op basis van de in de werkinstructie en praktijkhandboek aangegeven voorwaarden. Op
         die manier blijft de overlast voor de omgeving zo goed als mogelijk beperkt.
         4.2.2   Onderbouwing         en   beoogd effect
         In de ervaring van ESD-SIC is, naast de voorwaarde van een goed functionerende onderhuisafzui-
         ging, een juiste werkwijze bij verwijderen van ovenfolies, afhalen en sproeien van groot belang voor
         de geuremissie. Incorrect toepassen van de afspraken heeft een aanzienlijk negatief effect op de
         geuremissie. De in de brief van de Omgevingsdienst gestelde vraag is echter welke ruimte ESD-
         *
            praktijkhandboek 3: Afhalen van SiC Productie-ovens. Het beheer van de praktijkhandboeken, inclusief
         bevoegdheden
         1
                          wijzigingen aan te brengen, is vastgelegd in de afdelingsprocedure Ovenbouw, P.06.01
            Of de extra hoeveelheid gas geémitteerd wordt is ook afhankelijk van de limitering van de afzuigcapaciteit
         van de onderhuisafzuiging.
         Beheersplan geur    201 81120  (2)
                                                                                                                    0000000748
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>23991114
                                                             -11=
         SIC naast de beschreven      gedragsregels nog ziet voor verbetering en welke reductie ten opzichte
         van  de situatie die in het rapport van 31 juli 2018 beschreven is, nog mogelijk zal zijn.
         Om te   beginnen zijn na de toegepaste referentieperiode al diverse organisatorische wijzigingen
         aangebracht. Het is dus zaak om (1) deze wijzigingen te consolideren en waar mogelijk aan te
         scherpen, en (2) de ontwikkeling van de geuremissie te blijven monitoren. Wat betreft de methodiek
         om de geursituatie vast te stellen en te blijjven monitoren geeft het rapport van 31 juli 2018 in com-
         binatie met het addendum en de notitie van Witteveen en Bos voldoende aanknopingspunten.
         Verder  zijn de effecten van de genoemde maatregelen voor een complexe geurbron als bij ESD-
         SIC niet  afzonderlijk te meten. Afgelopen jaren is steeds duidelijker geworden dat een zorgvuldige
         opbouw van onderhuisafzuigingen van groot belang is bij het reduceren van het aantal (zwaardere)
         blazers. ESD-SIC betwijfelt, zoals eerder aangeven, dat een direct en kwantificeerbaar verband
         bestaat tussen blazers en geuremissies, maar het directe effect van goed functionerende onder-
         huisafzuigingen is wel aantoonbaar®. Deze twee effecten kunnen en mogen niet los van elkaar
         worden gezien.
         Omgekeerd is het zinvol om na te gaan tot welk effect het niet naleven van afspraken over folie
         verwijderen, afhalen en sproeien kan leiden. Vast staat dat de overlast die wordt ervaren veelal
         samengaat met kortstondige piekemissies en juist die hebben ook weer een impact op de 98-
         percentielwaardes die zijn vastgesteld in het geurrapport van 31 jul 2018. Op basis van concentra-
         ties CO op het oventerrein® lijkt een afname van de geuremissie ten opzichte van 2016 van 25%
         mogelijk.
         Van  groot belang in deze context is dus dat consequenter naleven van afspraken zal leiden tot
         minder   pieken in de geuremissie en daarmee tot aanzienlijk minder geuroveriast zoals die in de
         omgeving wordt ervaren. In die zin lijkt een reducering van 25% van het aantal piekemissies wel
         reéel.
         4.2.3 Kosten      en  planning
         Het gaat hier om een aanzienlijk pakket van organisatorische maatregelen die hun weerslag vinden
         in personeels- en machinekosten en mogelijk productiekosten vanwege capaciteitsbeperkingen. Er
         is vooralsnog geen sprake     van  investeringen.
         4.2.4 Conclusie       en  haalbaarheid
         De  genoemde maatregelen zijn geleidelijk geimplementeerd        en  zullen komende      periode   wellicht
         steeds verder doorontwikkeld kunnen worden. Het effect op de geuremissie is aanzienlijk, al betreft
         het vooral hygiéne in de zin dat nalaten een sterk negatief effect heeft terwijl het effect van toepas-
         sen en verbeteren moeilijk vast te stellen is. Het resultaat zal vooral moeten komen door steeds
         verder verbeteren én toezien op consequenter naleving. Hierdoor zullen incidentele piekemissies
         voor een   deel te vermijden zijn  en juist die piekemissies hebben de grootste overlast       tot gevolg.
         Sprake is   van een  pakket  zinvolle en  haalbare  maatregelen die, enigszins arbitrair gesteld, kunnen
         leiden tot een  afname   van  25%  van  de  geuremissie ten opzichte van de referentieperiode 2016.
         *2
            Onder  meer aantoonbaar door verbanden tussen                           en CO-concentraties op het
                                                             Onderiustempsraturer
         oventerrein.
         ®
            op basis pieken en dalen van  cemiddsile CO-concentraties waarbij  een arbitrair elfect van  meteo is aan-
         genomen.
         Beheersplan geur 20181120 (2)
                                                                                                                     0000000749
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>23991114
                                                                        AZ
           4.3 Verbeteren            sproeitechnieken
           In 4.2 kwamen         organisatorische maatregelen over sproeien van ovens ter sprake. Deze zijn vast-
           gelegd     in  een  praktijkhandboek en gebaseerd op de nu ingezette sproeiers. De volgende maatregel
           betreft meer technische wijzigingen die in combinatie met de organisatorische maatregelen moge-
           lijk zijn.
           4.31      Omschrijving
           In de hoofdstukken 3 en 4.2 is het sproeien van ovens                tijdens de afhaalfase al aan de orde ge-
           weest.     Toegelicht is dat sproeien tijdens de afhaalfase          een noodzakelijke en vanuit de vergunning
           zelfs   een   verplichte     activiteit betreft. Inzet van  te veel sproeiwater leidt echter tot ongewenste ne-
           veneffecten die weerslag hebben op zowel geur als de kans op blazers. In de context van geur is
           vooral relevant dat water en petroleumcokes bij hoge temperaturen reageren tot gasvormige pro-
           ducten, waaronder zwavelverbindingen. Daarnaast kan, in combinatie met                     een verstoorde afvoer
           vanuit de      ovendrainageputten,         een  overmaat   (sproei)water leiden tot blokkeren van de onderhuis-
           afzuiging. Een verband            tussen niveaus van     ovendrainageputten en aanwezigheid van procesgas
           op het oventerrein is ook wel aangetoond.*
           Het is dus zaak de hoeveelheid              sproeiwater zo   te beperken dat de gewenste hoeveelheid voldoen-
           de is    om   het  gewenste      koelend effect te bereiken     en om   stofemissies te voorkomen. Dat vraagt ook
           om gericht en gedoseerd sproeien, zodat het water gelijkmatig verdeeld wordt. Men moet voorko-
           men dat delen van de oven onvoldoende gesproeid worden terwijl andere delen juist te nat zijn.
           De   periode     van   afhalen duurt doorgaans ongeveer 14 dagen en gedurende dat traject verandert de
           behoefte      aan   sproeiwater. Het praktijkhandboek onderscheidt vier fasen van afhalen, vanaf het
           moment dat de folie wordt verwijderd en veel materiaal en warmte aanwezig is, tot aan het moment
           dat de wals overgedragen wordt. Op dat moment is het omloopmateriaal verwijderd en is de wals al
           ver afgekoeld. Na verwijderen van de wals kan nog behoefte bestaan het ovenbed te sproeien
           wanneer dit nog te warm is om over te gaan tot reparatie van het onderhuis.
           In 4.2 is   toegelicht     dat  om   de  werkwijze te verbeteren met name van belang is dat de bestaande
           instructies worden         aangescherpt en aangepast aan de hand van nieuwe inzichten. Het gaat met
           name om praktijkhandboeken waarin aan de hand van foto's en begeleidende teksten vastgelegd
           wordt hoe gewerkt dient te worden om het gewenste evenwicht tussen te veel en te weinig sproei-
           en te bereiken. Ook is van belang dat goede afspraken zijn vastgelegd over taken en verantwoor-
           delijkheden bij de toepassing van en controle op sproeiers. De naleving van bestaande afspraken
           en ook verdere aanscherping hebben de aandacht. Daarnaast vindt uitwerking plaats van techni-
           sche vernieuwingen om het sproeiproces verder te optimaliseren. Een theoretisch vooronderzoek
           naar technische aanpassingen is uitgevoerd® en dat leverde twee mogelijke aanpassingen op.
                 1.   De nu al toegepaste sproeiers worden ingezet tijdens de eerste fasen van het afhaalproces.
                      Vermindering van de hoeveelheid sproeiwater is mogelijk door de sproeiers periodiek af te
                      schakelen. Dat kan handmatig, bijvoorbeeld 's nachts wanneer minder toezicht mogelijk is,
                      en geautomatiseerd door middel van een tijd gestuurde klep. Handmatig schakelen is ei-
                      genlijk een organisatorische maatregel die opgenomen moet worden in het praktijkhand-
                      boek.
                 2.   In latere fasen is inzet van soortgelijke, maar kleinere sproeiers          mogelijk. Deze sproeiers
                      verspreiden minder water dat meer gericht wordt ingezet.
           *
              Waargenomen         als  CO, zie inleiding  van  hoofdstuk 4 voor referenties.
           °°
              Zie onder meer inventarisatie CEW, Sector sproeiers Optimale koeling en waterbesparing Rapportnummer
         | 2015.0102, 15-7-2015. Hierin is na evaluatie van diverse sproeiers -de hier voorgestelde aanpak onder-
           bouwd.
           Beheersplan       geur 20181120 (2)
                                                                                                                           0000000750
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>23991114
                                                                 “13 =
         De   toepasbaarheid wordt door middel van praktijktesten verder uitgewerkt.           Ook is niet uitgesloten
         dat   organisatorische maatregelen al voldoende effect hebben waardoor de             meerwaarde    van een
         technische aanpassing beperkt wordt.
         4.3.2     Onderbouwing           en   beoogd   effect
         Net als    bij de maatregelen die zijn beschreven in hoofdstuk 4.2 is het schatten van een effect van
         deze    maatregel zeer lastig. Effecten zullen niet los te zien zijn van de resultaten die zijn beoogd
         met de maatregelen in 4.2. Verder is een schatting extra lastig omdat een nauwelijks te kwantifice-
         ren op gashoeveelheid en -samenstelling samenvalt met de impact van incidenteel geblokkeerde
         onderhuisafzuigsystemen.
         Net als in 4.2 het     geval was is hier wel sprake van effecten die in elk geval kwalitatief aantoonbaar
         zijn,  waarmee     feitelijk al is aangegeven dat deze effecten significant zijn. Om die reden is een re-
         ductie   van   zo’n 10 % geschat.
         4.3.3 Kosten         en   planning
         De   belangrijkste verbeteringen zijn waarschijnlijk te bereiken door organisatorische maatregelen en
         daartoe     past ESD-SIC voortdurend de bestaande werkinstructies aan. In 2019 zal met name het
         praktijkhandboek aangepast worden om gedetailleerdere aanwijzingen te geven over hoe optimaal
         te sproeien.
         De technische aanpassingen zijn onzeker. Niet uitgesloten is dat de meerwaarde van technische
         aanpassingen na volledige uitrol en aanscherping van organisatorische maatregelen nog beperkt
         zal blijken te zijn. Mocht het wel voldoende meerwaarde hebben ligt implementatie van geautomati-
         seerd aan en afzetten van sproeiers voor de hand. Over het algemeen zijn ongeveer 12 ovens in
         een fase van afbouw en worden dus in verschillende mate van intensiteit gesproeid Toepassen van
         een systeem waarbij op tijd een toevoerklep geschakeld wordt zou nodig zijn bij ongeveer 10
         ovens. Opzet van een mobiel systeem met standaard en aansluitingen zal ongeveer € 10.000 kos-
         ten,   waarmee     de totale kosten op ongeveer € 100.000 komen. Omdat deze systemen nog ontwik-
         keld moeten worden is         een volledige uitvoering niet eerder mogelijk dat eind 2020.
         Toepassen van kleinere sproeiers zal vermoedelijk niet tot veel extra kosten leiden omdat deze de
         nu al toegepaste grotere sproeiers zullen vervangen. Ook hier moeten uitvoerbaarheid en meer-
         waarde nog blijken.
         4.3.4 Conclusie           en  haalbaarheid
         Dit betreft    een  technisch haalbare      maatregel waaraan nog wel aanzienlijke kosten aan verbonden
         zullen   zijn indien uitrol   over   het gehele oventerrein plaatsvindt. Het effect is niet goed te kwantifice-
         ren. Wel is te onderbouwen dat de maatregel vooral de incidentele piekemissies tegen gaat en om
         die reden is een aanzienlijke impact te verwachten op de percentielwaardes, zie hoofdstuk 4.2.2.
         4.4 Inzet       laagzwavelige petroleumcokes
         Het   geurrapport     van 31 juli 2018 gaat in op eerdere studies naar een verband tussen zwavelver-
         bindingen      in procesgas en geuremissies. Dit verband blijkt sterk aanwezig te zijn en op grond van
         de beperkte meetresultaten die hierover beschikbaar zijn is een evenredig verloop aannemelijk.
         4.4.1     Omschrijving
         De    maatregel betreft het structureel toepassen van een bovengrens aan het zwavelgehalte van
         ingezette petroleumcokes. Uitgegaan is van een zwavelgehalte dat zo'n 50% lager ligt dan het ge-
         val  was    in 2018.
         Beheersplan geur      20181120     (2)
                                                                                                                      0000000751
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>23991114
                                                                 wm.
         4.4.2    Onderbouwing        en  beoogd effect
         In hoofdstuk 3   en  4.2 is aangegeven dat de       geuremissie van ESD-SIC voor het grootste deel ver-
         oorzaakt wordt door emissies       van procesgas vanuit ovens in de afbouwfase. De maatregelen be-
         schreven in 4.2(*) richten zich op beperken van deze procesgasemissies. Naast de hoeveelheid
         procesgas is het ook mogelijk de “geurconcentratie” van procesgas te beperken. De sterkste geur-
         componenten in procesgas zijn zwavelverbindingen, met name H,S en mercaptanen, die ontstaan
         vanuit zwavelverbindingen in petroleumcokes. Het ligt dus voor de hand dat inzet van petroleumco-
         kes met minder zwavel bij gelijkblijvende emissie van procesgas en bij gelijkblijvende procesgas
         samenstelling zal leiden tot een afname van de geuremissie. Een intern uitgevoerde evaluatie van
         geurklachten en zwavelgehaltes in ingezette petroleumcokes ondersteunt dit beeld.
         De kwaliteit van petroleumcokes heeft direct impact op de kwaliteit van SiC-producten, wat bijvoor-
         beeld van groot belang is bij de productie van keramische filters voor automobielindustrie (diesel-
         roetfilters) en waterzuivering. Daarnaast beinvioedt de kwaliteit van cokes de kans op blazers. Het
         aandeel viuchtige koolwaterstoffen vergroot bijvoorbeeld de gasproductie. Zwaardere koolwater-
         stoffen leiden tot “verbakking” waardoor ongewenste holtevorming plaatsvindt. Niet alle beschikba-
         re soorten petroleumcokes zijn dus geschikt om in te zetten.
         Hoewel de set sensoren in e-neuzen aantoonbaar goed in staat is procesgas waar te nemen zal
         het effect van laagzwavelige petroleumcokes niet waarneembaar zijn op de e-neuzen op en rond
         het terrein van ESD-SIC. De respons zou met name ontstaan door aanwezigheid van het geurloze
         gas waterstof (H;). De sensoren zijn vermoedelijk niet in staat onderscheid te zien tussen proces-
         gas met veel en weinig zwavelcomponenten. Om een effect van laagzwavelige petroleumcokes-
         waar   te kunnen nemen moeten de signalen met e-neuzen worden gecombineerd met geurmetin-
         gen  aan   luchtmonsters benedenwinds van het oventerrein. Deze werkwijze is beschreven in het
         addendum op het      geurrapport   van  31 juli 2018.
         4.4.3    Kosten
         De haalbaarheid     van  deze maatregel is sterk afhankelijk van de beschikbaarheid van laagzwaveli-
         ge petroleumcokes      op  de voor ESD-SIC bereikbare markt. Die kan van jaar tot jaar verschillen,
         maar op basis van informatie van leveranciers is wel vast te stellen dat de beschikbaarheid komen-
         de  jaren steeds moeilijker zal worden. Dit heeft onder meer te maken met de ruwe olie die de pro-
         ducenten van     petroleumcokes in kunnen zetten. Omdat al bij de bron (ruwe aardolie) een verschui-
         ving naar hoogzwavelige producten plaatsvindt zijn de vooruitzichten voor laagzwavelige petrole-
         umcokes niet gunstig.
         In 2018 heeft ESD-SIC al ervaren hoe beperkt de beschikbaarheid in Europa is en hoe kwetsbaar
         dus haar   eigen positie hierin. Door onderhoud aan twee raffinaderijen van waaruit ESD-SIC het
         doorgaans het merendeel        van  haar petroleumcokes geleverd krijgt,      was een  deel van het jaar on-
         voldoende materiaal van deze bronnen beschikbaar waardoor uitgeweken moest worden naar ma-
         terialen van alternatieve leveranciers. Gebleken is dat uit deze nieuwe bronnen geen laagzwavelige
         producten beschikbaar kwamen.
         Een   rondvraag in de markt heeft een indicatie prijs opgeleverd van € 300 per ton petroleumcokes
         met een    zwavelpercentage dat circa 50% lager ligt dan wat in 2018 is ingezet. Deze prijs is toege-
         past in het budgetmodel dat is beschreven in 4.1. Anders dan in 4.1 moet nu gerekend worden met
         dezelfde stroomprijs vanwege de gelijkblijvende productiecapaciteit. Dit leidt tot een negatief resul-
         taat van € 13,4 miljoen (28% van de omzet). De financiéle consequenties            zijn dus catastrofaal voor
         het voortbestaan van ESD-SIC. De toenemende krapte op de markt voor laagzwavelige cokes zal
         komende jaren vermoedelijk tot een verder prijsopdrijvend effect leiden.
         *
            Dat geldt ook voor de maatregel   genoemd                                          op
                                                         in 4.3, maar die heeft ook een invioed de hoeveelheid zwavel
         die op een bepaald moment geémitteerd wordt. Dat betreft dan een piekemissie en niet, zoals in 4.4 en 4.5
         het geval is, een structurele verlaging van het zwavelgehalte van geémitteerd procesgas.
         Beheersplan geur 20181120 (2)
                                                                                                                    0000000752
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>23991114
                                                                     «18 «
         4.4.4 Conclusie            en haalbaarheid
         Hoewel sprake is         van een  goed aantoonbaar verband tussen zwavelgehaltes in petroleumcokes en
         geuremissies        is deze  maatregel vanwege de enorme financiéle consequenties niet haalbaar. Dat
         neemt natuurlijk niet weg dat toepassen van petroleumcokes met een zo laag mogelijk zwavelge-
         halte wenselijk is. Het inkoopbeleid van ESD-SIC is er op gericht de hoeveelheid zwavel in petrole-
         umcokes zo laag mogelijk te houden. Welke bovengrens reéel is zal altijd afhangen van de actuele
         situatie op de markt        voor petroleumcokes.
         4.5 Inzet biocokes
         In 4.4 is aangegeven dat de           huidige (en  naar  alle waarschijnlijkheid toekomstige)   markt  voor  petro-
         leumcokes geen ruimte biedt voor structurele inzet van petroleumcokes met een zwavelgehalte
         lager dan wat afgelopen jaren is toegepast. De beschikbaarheid en de prijs van petroleumcokes die
         aan   de    specifieke eisen    van ESD-SIC voldoen geven te grote onzekerheden hier een zekere maat-
         regel    van  te kunnen maken. Toch is het wellicht mogelijk de hoeveelheid zwavel te beperken. Daar-
         toe is wel     een   alternatieve koolstofbron    nodig.
         Koolstof     afkomstig van niet-fossiele bronnen blijken een laag zwavelgehalte te hebben. Beschik-
         baarheid      en toepasbaarheid zijn op dit moment nog onzeker, maar er zijn diverse ontwikkelingen
         op deze markt, ook in de eigen regio.
         4.5.1      Omschrijving
         Deze     maatregel     betreft inzet  van  laagzwavelige koolstofbronnen anders dan petroleumcokes®’.
         Daartoe onderhoudt ESD-SIC al enkel              jaren goed contact met diverse potentiéle leveranciers, bij
         voorkeur in de eigen regio.
         Een    lijst met  specificaties is beschikbaar®®. Deze specificaties       moeten leiden tot   een  alternatieve
         koolstofbron zonder dat dit          een ongewenst effect heeft op:
              1.    Het aantal blazers
              2.     De kwaliteit   van producten
              3.     Het energiegebruik van het productieproces
              4.     De beheersbaarheid van het productieproces            en de effectiviteit van de gasverwerking
         Ook de verwerkbaarheid           van   het materiaal  blijkt een  aandachtspunt. Sommige      materialen bestaan
         uit fijne poeders die tijJdens mengen met zand, het opbouwen              van ovens en    het afhalen kunnen
         leiden tot een aanzienlijke toename van stofemissies. Pellets             van   biomateriaal zijn echter ook be-
         schikbaar      en  wellicht veel  geschikter voor de beoogde toepassing™.
         Omdat sprake is van een specifiek product dat afwijkt van andere materialen van biologische oor-
         sprong gebruikt ESD-SIC de term “biocokes”. Deze term benadrukt dat gezocht wordt naar een
         volwaardige vervanger van petroleumcokes.
         4.5.2      Onderbouwing          en   beoogd effect
         In 4.4 is    toegelicht   dat inzet  van een   koolstofbron met    een beperkte hoeveelheid zwavel bij gelijke
         emissie      van  procesgas leidt tot    een  afname   van   de geuremissie. Ook is aangegeven dat, op basis
         *"
            In dit lan komt alleen de inzet     van koolstof van biologische oorsprong aan bod. Er zijn nog andere moge-
         lijkheden, zoals inzet     van een  restproduct uit de verwerking van gebruikte autobanden. Deze materialen be-
                   echter meer onzuiverheden en bieden doorgaans niet een voordeel wat betreft zwavelgehaltes.
         vatten
         >
         *®
            Intern document ESD-SIC dat met diverse potentiéle leveranciers is gedeeld.
            Kanttekening daarbij is dat niet duidelijkis hoe dit materiaal zich gedraagt als hetin het    um
         terechtkomt en blootgesteld wordt aan mechanische krachten.
         Beheersplan geur 20181120 (2)
                                                                                                                          0000000753
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>23991114
                                                                   -16 -
         van een    beperkt aantal meetresultaten, verondersteld kan worden dat de geurinhoud van proces-
         gas evenredig afneemt met de hoeveelheid aanwezig zwavel. De hoeveelheid zwavel in biocokes
         is aanzienlijk lager dan in petroleumcokes en feitelijk, ten opzichte van die grondstof, verwaarloos-
         baar. Dit   impliceert dat indien 10%       van  de petroleumcokes vervangen kan worden door biocokes
         de  geuremissie met 10% afneemt.
         4.5.3 Kosten        en   planning
         De kosten     zijn vooralsnog moeilijk in te schatten. Eerste indicaties suggereren echter dat de kosten
         minder   hoog zullen zijn dan het geval is bij laagzwavelige petroleumcokes. Daar komt bij dat waar-
         schijnlijk sprake zal zijn van een kostendrukkend effect indien de inzet verrekend mag worden met
         de COz-emissies van de inrichting. ESD-SIC is deelnemer aan het Europees emissiehandelssys-
         teem (ETS) en moet voor elke ton CO, die wordt uitgestoten €én emissierecht (EUA) inleveren.
         Deze emissierechten moeten worden gekocht en zijn in 2018 sterk in waarde gestegen.
         Naast   een   kostenvoordeel uit de emissiehandel is         waarschijnlijk ook sprake   van lagere kosten in de
         gasontzwavelingsinstallatie.        Dit effect is aanzienlijk minder en om die reden     ook niet beschouwd    bij
         de evaluatie in 4.4.
         Om    een  idee te   krijgen  van  acceptabele kosten kunnen       we  het best  uitgaan van een  prijs voor pe-
         troleumcokes die vermeerderd mag worden met                een  verwacht kostenvoordeel uit    CO,-emissies en
         kosten PREF.
                            Acceptabele Prijs     =
                                                    Cokesprijs   +
                                                                   EUA-bijdrage    +
                                                                                     zwavelbijdrage
         Of:
                            Prijs  =
                                      Cokesprijs  +
                                                    EUA-bijdrage    +
                                                                       zwavelbijdrage   + onrendabele   top
                                                      *
         De   EUA-bijdrage      zal minimaal 2,44 EUA-prijs*' bedragen. Bij 20 €/EUA komt dat dus op zo’n € 49
         per ton biocokes. Deze bijdrage is gebaseerd op uitsluitend koolstof dat theoretisch deel kan ne-
         men aan de SiC-vorming (“C-fix”) en laat nevenreacties met water buiten beschouwing. De werke-
         lijke bijdrage is daarom waarschijnlijk wat hoger (dus gunstiger).
         Van   belang is   dat tot   nu toe nog geen contact is geweest met de emissieautoriteit (NEa) over inzet
         van   biomateriaal    en  dus ook niet   over erkende reken- en monitoringsregels. Het bovenstaande
         moet dus nog      bevestigd     worden. Onbekend is      bijvoorbeeld  in hoeverre biomateriaal   volledig mee-
         gerekend     mag worden.
         De   zwavelbijdrage is kleiner omdat de ontzwavelingsinstallatie vooral veel vaste kosten kent. Dat
         maakt   een schatting ook minder goed te onderbouwen. Ten opzichte van 3 % zwavel in petroleum-
         cokes   zou   het  om   zo’n € 10/ton biocokes     gaan®.
         “0
             Een (nog niet aangetoonde) onrendabele top zou wellicht overbrugd kunnen worden met stimulerings-
         maatregelen als een SDE+. Hierover is vooralsnog geen zekere informatie beschikbaar.
         *12/3 van beschikbaar koolstof (“C-fix”) zal eerst als CO vrijkomen en dan als CO,. Dit aandeel C-fix omreke-
         nen naar CO; (44 g/mol over 12 g/mol) geeft 2,44 kg CO, per kg C-fix.
         *
            Aanname hierbij is dat productie van 1 ton zwavel in de ontzwavelingsinstallatie € 400 kost. Dat is een
         schatting op basis van het chemicaliéngebruik. Helemaal lineair zal dat verband niet zijn. Bovendien zijn een
         aantal andere kosten als onderhoud en energiegebruik nauwelijks afhankelijk van de hoeveelheid geprodu-
         ceerd zwavel. Al met al is de aanname van € 10 per ton biocoke als zwavelbijdrage dus niet zo eenduidig te
         onderbouwen als de EUA-bijdrage.
         Beheersplan     geur  20181 120 (2)
                                                                                                                        0000000754
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>23991114
                                                                    “iT
          4.5.4 Conclusie          en   haalbaarheid
          De   maatregel heeft in potentie een aanzienlijk en          een  goed  te onderbouwen effect op de     geuremis-
          sie. Er   zijn echter nog een aantal onzekerheden.
               1.    De beschikbaarheid is onzeker. Er zijn veel activiteiten, ook in de eigen regio, om dit in de
                     nabije toekomst te maken, maar een planning is vooralsnog niet bekend.
               2.    Er blijven nog diverse technische onzekerheden omtrent de inzetbaarheid en impact op
                     procesverloop en productkwaliteit.
               3.    Eris nog weinig bekend over kosten en eventuele kostendrukkende zaken als vermindering
                     van in te leveren CO,-emissierechten en eventuele stimuleringsmaatregelen.
          Toch    lijkt deze maatregel op termijn aanzienlijk       meer   kansen te bieden dan de inzet     van laagzwa-
          velige petroleumcokes.
          4.6 Continu verbeteren
          Sinds 2016 heeft ESD-SIC toegang tot meetgegevens                  van de zogenoemde e-neuzen die in de di-
          recte   omgeving     van  het  bedrijf staan*’.  Deze  meetgegevens leiden nu al tot meer inzicht in de
          geursituatie.    In 2016   is bijvoorbeeld   al in samenwerking met Ortec aangetoond dat een correlatie
          bestaat tussen geuremissie en waargenomen concentraties op het oventerrein van het geurloze
          gas koolmonoxide (CO). Op deze manier is nu een goed gereedschap gevonden om beter oor-
          zaak-gevolg relaties te zoeken tussen bedrijfsvoering en geuremissie.
          4.6.1     Omschrijving
          Beoogd wordt de signalen          van  CO-metingen     en e-neuzen zo      te interpreteren dat het mogelijk is:
               1.    Emissies vast te    leggen
               2.    Effecten  van  maatregelen vast te stellen
               3.    Effecten  van  ongewenste, al dan niet vermijdbare gebeurtenissen            vast te leggen
          Dit moet leiden tot     een   continu  verbetertraject waarbij stap voor stap meer grip komt op de geursi-
          tuatie, bijvoorbeeld door uitvoeren        van nieuwe maatregelen of het beter plannen van bepaalde
          werkzaamheden als het          verwijderen van ovenfolies. Ook zal het wellicht mogelijk blijken werk-
          zaamheden uit te stellen indien te verwachten valt dat deze zullen leiden tot overlast in             een woon-
          kern.
          De   uitvoering vindt plaats in twee stappen. Op dit moment worden signalen van e-neuzen al regel-
          matig besproken en waargenomen pieken krijgen daarbij aandacht Gezocht wordt naar omstandig-
          heden in het proces die deze pieken kunnen verklaren. De aanpak is vergelijkbaar het de oorzaak-
          analyse zoals die plaatsvindt in het programma dat is gericht op beperken van het aantal blazers.
          Een tweede stap is in ontwikkeling en beoogt hetzelfde, zij het met grotere nauwkeurigheid. Uitein-
          delijk moet dit leiden tot waarnemen van details die bij elkaar opgeteld toch tot een toename van de
          geuremissie kunnen leiden. Ook het effect van maatregelen zou op die manier zichtbaar moeten
          worden. Een toelichting op deze meer rigoureuze aanpak is hieronder gegeven. De praktische
          haalbaarheid is daarbij overigens wel een punt van zorg. Beschikbaarheid van data, zowel van in-
          strumenten als juiste meteorologische informatie, is met name een voorwaarde.
         Toelichting
          In 2017     en  2018  zijn een kortlopende pilots uitgevoerd met een eenvoudig empirisch model, dat is
          gebaseerd op       een  geurdispersiemodel en het gegeven dat de e-neuzen een logaritmisch signaal
          geven. Op      basis  van  e-neuzen die ten opzichte van ESD-SIC op één lijn liggen is dit model proviso-
          risch gekalibreerd. Het bleek dat met input van de juiste meteorologische gegevens het signaal van
          *
             Zie
                  geurrapport 31 juli 2018, met name      hoofdstuk 8, voor toelichting.
          Beheersplan geur 20181120 (2)
                                                                                                                           0000000755
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>23991114
                                                                            -18   -
         de tweede           e-neus   redelijk   te  voorspellen viel uit het signaal         van de eerste,  en  omgekeerd. Voor de
         e-neuzen          op het eigen terrein werkte dit niet. Ook werkt de methode niet bij zeer stabiel of                   zeer
         instabiel weer. De voorspellende waarde van het dispersiemodel is dan te gering.
         Figuur 1 geeft een voorbeeld van dB-waardes* op een gegeven afstand die op basis van het mo-
         del worden verwacht (dus CAL-waardes). Het resultaat is afhankelijk van de windsnelheid en de
         stabiliteit van de atmosfeer (stabiliteitsklasse)
                    F=5,0                                                         Weiwerd
                                                                                  Ideweersterweg
             13                                                                   Zwaaikom
                                                                                  2100 m
                                                                                                    —
                                    I
                                                                                                    —D
                                                                                                    —f
                                                                                                    —_—
                1]          1       2         3        4        5       6       7
                                                                                          8B      9
                                                          m/s
         Figuur     1: dB-waardes op 2100 meter          van  het terrein als functie  van   windsnelheid (horizontale as) en stabiliteits-
         klasse     (B, C, D of E).
         Vervolgens is een tijd gelet op pieken op de e-neuzen in de omgeving, waarbij een toen vastge-
         stelde 99-percentielwaarde als norm werd toegepast. Het is goed te beseffen dat de keus voor een
         99-percentielwaarde vrij willekeurig is. Aanleiding is dat afwijkingen in de bedrijfsvoering die geen
         piek veroorzaken in de huidige context niet zo relevant zijn.
         De waargenomen pieken zijn aangeduid als “OBS”. Met het dispersiemodel is daarna berekend
         welke dB-waarde op basis van de meteo-omstandigheden verwacht mocht worden. Die waarde is
         aangeduid als “CAL”. De twee waardes zijn op elkaar te delen: OBS/CAL. Idealiter geldt dat als
         OBS/CAL            =
                              1 de geur bij de e-neus overeenkomt met wat onder de gegeven meteo-
         omstandigheden “normaal” is. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat geen sprake kan zijn                              van  overlast.
         Het is     mogelijk dat de e-neus waar geur werd verwacht de geurpluim heeft gemist, of liever gezegd,
         de   geurpluim kan op enige afstand van de e-neus gelegen hebben. In dat geval geeft OBS/CAL
         een onderschatting van de emissie. Met name wanneer OBS/CAL < 1 is aanleiding aan te nemen
         dat dit het geval is. Verder moet beseft worden dat het, vanwege de vele aannames en de huidige
         kwaliteit        van het model, niet veel zin heeft om veel waarde te hechten aan situaties waar OBS/CAL
         <
            1,25. Echter, hoe hoger OBS/CAL, hoe groter de kans bestaat dat sprake is van een afwijking in
         de   bedrijfsvoering.
         Met andere woorden,               een   lage OBS/CAL zegt weinig. Mogelijk is inderdaad sprake van “normale
         bedrijffsvoering”, mogelijk            wordt    een afwijking gemist of mogelijk valt de waarneming in de ruis van
         de methode. Omgekeerd geldt echter dat een hoge OBS/CAL wél duidt op een afwijking in de be-
         drijffsvoering die nader onderzocht moet worden.
         *
           Waardes in          figuur 1  zijn gebaseerd op een som van vier sensorsignalen.             Naar de huidige inzichten is ge-
         bruik     van    één enkele    sensor   (“S2") voor ESD-SIC geschikter.
         Beheersplan          geur 20181120      (2)
                                                                                                                                          0000000756
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>23991114
                                                                                                        -
                                                                                                          19  -
         Figuur 2 geeft het resultaat                        van een         pilot uitgevoerd in januari april 2018. De datapunten geven
                                                                                                                                       —
         een OBS/CAL-waarde voor waarnemingen boven de 99-percentielwaarde. Naast de verticale as
         staat een kleurcodering die aangeeft of sprake is van een afwijking (oranje, rood), mogelijke afwij-
         king (geel) of geen aantoonbare afwijking (blauw, groen). Figuur 3 geeft aan om hoeveel waarne-
         mingen het gaat. Hierin is geen onderscheid gemaakt tussen de kleurcodes groen en blauw.
             4,00                                                                                                 &        SS
             3,50
                                                                                                             *.
             3,00                            i            -
                                                                       *
                                                            *                                             \d
           g                                          *                                                      Ld
                                                                                                                   ’
           8 250   {                                                   *                                          *
                                                                                                                        :
                                                                                                                      *
                                                             *                                                              0
                                                                                                LJ        »
                                                                   \d
                                                                                           FY                    PC
                                                                                                                                         *
             2,00  +                        *
                                                                                                                >
                                                                                                                    .       vd
                                                                      *
                                             hd             &
                                                                                       °                        4       PY a
                                                                                                                   al                   *
                                                                                                                  +               *
             150
                                            -
                                                     ew                »
                                                                                        .
                                                                                                 >              rr»
                                  ®         »
                                                  pbe       *                          Ad       *               *e      Fs   *
                                      3       a        TO
                                                                      .                   3         0
                                                                                                            ee      ww ¥w's
                                                                                                                                    3N
                                         3    3               *                         *
                                                                                                                               -                       |
             1,00                   &ng         —-%   Se          Ld
                                                                            »
                                                                                     3               eH
                                                                                                          *           Oe
                                                                                                                                 *
                                                                                                                                      -
                                  @                                      *                                    50                                       |
                                    +    @                                      hd                           **®                  >
             050   |
                                                                                   %                                           N
                                                                                    Ld
             0,00                              ->—                                               >         >
                                                               ~               .
                   -
                                                                                                                                     -
              11-12-2017    31-12-2017     20-1-2018        9-2-2018       1-3-2018           21-3-2018       10-4-2018         30-4-2018     205-2018
                                                                                                                                                       |
         Figuur      2:  OBS/CAL-waardes,             januari —          april 2018,           met      kleurcodes
                         jul-17        aug-17      sep-17          okt-17        nov-17           dec-17         jan-18           feb-18
         Figuur 3: verdeling OBS/CAL verdeeld                            over      kleurcoderingen                 in    figuur 1,        groen   en   blauw samengevoegd. Getoond
         zijn resultaten van twee pilots.
         De hierboven beschreven methode                                    lijkt      een      basis te bieden                   voor een         bruikbare methode,   maar er
         zijn nog knelpunten.
                1.      Het model is provisorisch opgezet en verbetering in de basis is nog mogelijk. Ook is de kali-
                        bratie provisorisch uitgevoerd en niet statistisch onderbouwd.
               2.       De methode is zeer tijdrovend, waardoor het opzetten van een goede database praktisch
                        onmogelijk is.
         Een      aandachtspunt              is het “missen               van       de       geurpluim” waardoor OBS/CAL                                 onderschat wordt. Dat is
         op zich niet een probleem, omdat het niet leidt tot een vals positieve waarneming. Een hoge
         OBS/CAL is in ieder geval aanleiding de bedrijffsvoering te onderzoeken. Bij het zoeken van corre-
         Beheersplan geur 20181120 (2)
                                                                                                                                                                               0000000757
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>23991114
                                                                    «30  «
         laties kan het      natuurlijk wel  een    knelpunt  vormen, zeker wanneer     we  zoeken    naar onbekende  oor-
         zaken.
         Het    kengetal    OBS/CAL      zegt mogelijk iets over afwijkingen in de bedrijffsvoering en helpt bij het be-
         heersen      van   de geuremissie. Correleren van OBS/CAL aan geurbeleving is echter niet zinvol. Voor
         geuroverlast is uitsluitend de geurconcentratie (dus, indirect, OBS) van belang en niet de weten-
         schap dat dit onder de geldende meteorologische omstandigheden “normaal” is.
         Volgende stappen zijn:
               1.   Verbeter de methode        om    vanuit e-neusdata de emissie te schatten. Daartoe is     een beter
                    uitgewerkte toepassing        van   het dispersiemodel nodig.
               2.   Werk    een   methode uit    om   resultaten te correleren aan de   bedrijfsvoering.  Twee routes  zijn
                    denkbaar
                         a.   Ad hoc: Stel   altijd  een  nader onderzoek in   bij hoge een  OBS/CAL.
                         b.   Structureel: Bouw      een  database   en zoek correlaties.
               3.   Een betere database        van   de bedrijfsvoering is in elk geval zinvol. Om dat te realiseren heb-
                    ben   we een    goede werkhypothese geur nodig. Dat vraagt in eerste instantie om een review
                    van   kennis over dit onderwerp, bij voorkeur in de vorm van een samenvatting en analyse
                    van   eerdere rapportages. De bestaande werkhypothese voor blazers is een voorbeeld van
                    hoe dit opgezet kan worden.
         4.6.2     Onderbouwing           en   beoogd effect
         De brief     van   de Omgevingsdienst van 24 oktober 2018 maakt een sterk voorbehoud waar het on-
         derzoeksprojecten betreft omdat deze geen effect op de geuremissie korte termijn zullen hebben.
         In dit geval is echter sprake van een ontwikkelingsproject dat ondersteunend zal werken bij de
         maatregelen die zijn beschreven in de hoofdstukken 4.2 en 4.3. Van deze twee maatregelen is
         gesteld dat het om zinvolle activiteiten gaat die op korte termijn tot resultaat kunnen leiden. Een
         aanzienlijk resultaat is met name te verwachten omdat ze zijn gericht op de piekemissies die hinder
         veroorzaken. De hier beoogde monitoringsmethodiek probeert juist deze pieken goed in beeld te
         brengen.
         Ook is het zinvol te       noemen dat bij formuleren en uitvoeren van geur reducerende maatregelen een
         gebrek aan monitoringsmogelijkheden telkens als beperkende factor wordt ervaren. Het blijkt moei-
         lijk de effecten van maatregelen vooraf te onderbouwen en naderhand te toetsen.
         4.6.3 Kosten          en   planning
         Bij  de  ontwikkeling      van  de rigoureuze monitoring zal aanzienlijke externe ondersteuning noodzake-
         lijk zijn.  In de   loop  van  het traject zal het om circa € 25.000 gaan. Een volgende pilot zou midden
         2019 gestart kunnen worden. De eenvoudige aanpak wordt al toegepast en zal komende tijd verder
         aangescherpt worden.
         4.6.4 Conclusie            en  haalbaarheid
         De haalbaarheid is middels pilots onderzocht en lijkt gunstig, al is niet geheel duidelijk of de prakti-
         sche implementatie nog problemen op zal leveren vanwege de arbeidsintensiviteit. Het lijkt in elk
         geval    een zinvolle maatregel, mits         gecombineerd     met de maatregelen    die zijn geformuleerd in de
         hoofdstukken 4.2 en 4.3.
         Beheersplan geur 20181120 (2)
                                                                                                                          0000000758
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>