<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>23991113
                                                                                                                                   ESD-SIC bv
                                                                                                               .
          ESD-SIC bv, Postbus 127, 9930 AC DELFZIJL
                                                                                                        :
                                                                                                           0 2 AUG 2018
          Gedeputeerde Staten                      van   de Provincie Gro-
          ningen                                                                                                  0M
          ta.v. ir.
          Postbus 610
          9700 AP             Groningen
          Uw  contactpersoon                      Ons kenmerk                                             E-mail                          Datum
                                                                                                        IEEE)        @esd-sic.n           31 juli 2018
          Betreft: Studie Geursituatie ESD-SIC
         Geacht         College,
         In   uw    brief      van       13 februari 2018, met kenmerk 2018-010.060/7/A.26, heeft u ons onder meer op de
         hoogte gesteld                  van uw  besluit dat ESD-SIC uiterlijk 31 juli 2018 een rapport conform NTA 9065 bij
         Gedeputeerde Staten moet indienen                            met de    beschrijving        van   de   geursituatie. Bijgaande rapportage
         geeft invulling aan die verplichting.
         De rapportage is gebaseerd op een startnotitie die wij op 6 april 2018 gedeeld hebben met de Om-
         gevingsdienst Groningen. Wij hebben kennisgenomen van de schriftelijke terugkoppeling op de
         startnotitie van 20 april 2018. De opmerkingen uit deze terugkoppeling hebben wij zo goed mogelijk
         in de eindrapportage verwerkt.
         De geursituatie bij ESD-SIC is complex. De NTA 9065 biedt handreikingen om geur te beoordelen
         op drie factoren, te weten het emissiepatroon, de manier van emitteren en de samenstelling van
         het afgas dat de geur veroorzaakt. Op elk van deze drie factoren blijkt voor de eigenschappen van
         de geurbron ESD-SIC de meest complexe situatie van toepassing te zijn. Dat leidt ertoe dat, on-
         danks       inspanningen van uw en onze kant, altijd sprake zal zijn van de laagste betrouwbaarheid in
         geurvaststelling. Dit voorbehoud moeten wij maken, ook omdat de NTA 9065 dit expliciet stelt. An-
         derzijds is de in de huidige rapportage toegepaste methodiek wel uitgevoerd conform de NTA
         9065. Ook menen wij nog altijd dat de toegepaste methodiek de meest geschikte manier is om de
         uiterst complexe geursituatie in beeld te krijgen.
         Zoals in de            rapportage is onderbouwd geeft het huidige resultaat hoogstwaarschijnlijk een aanzien-
         like overschatting van de geursituatie weer. Dat stellen wij op basis van een vergelijk met eerdere
         onderzoeken, wat de NTA 9065 in deze complexe situatie overigens ook vraagt. In de rapportage is
         ook aangegeven hoe de betrouwbaarheid van de vaststelling verder verbeterd kan worden. Het
         gaat daarbij om aanvullende metingen die wij komende periode zullen uitvoeren. Wij zijn voorne-
         mens u uiterlijk 30 oktober 2018 een Addendum toe te sturen. In uw brief van 13 februari geeft u
                                                                                                                                                  Ei
                                                                                                oni
                                                              Management Systam
                                                                                 Brung) sshogum                                                 [
                                                              150 14001         [|                                                                    |   \
                                                                                                             ESD-SIC bv                                     4313
                                                                                                                                                | rh
                                                                                       aval
                                                                 Q
                                                                   En
                                                                      CortonOy                               Kloosterlaan 11-13                       a
                                                                                                             9936 TE FARMSUM
                                                                                                             Tel.       +31 596 637 222           [=]=5      [x]
                  V7
         Responsible Care”
         QUR COMMITMENT TO SUSTAINABILITY
                                                                                                             Fax
                                                                                                             Website
                                                                                                             E-mail
                                                                                                             KvK nr.
                                                                                                                        +31 596 610 738
                                                                                                                        www.esd-sic.nl
                                                                                                                        Ladle.
                                                                                                                             0474 Groningen       =] LayLH
                                                                                                                                                            =
                                                                                                                                                                :
                                                                                                                                                                  0000000698
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>23991113
         aan  in het vierde kwartaal     een   aanvaardbaar hinderniveau vast te willen stellen. Wij verzoeken   u
         om  naast de   huidige    rapportage ook de resultaten uit dit Addendum toe te passen.
         De huidige rapportage is het resultaat van een aanzienlijke inspanning van ESD-SIC, waarbij wij
         dankbaar gebruik gemaakt hebben van terugkoppeling van de Omgevingsdienst Groningen. Wij
         zien het resultaat als een goede stap in de gewenste richting om tot een zo betrouwbaar mogelijke
         vaststelling te komen van de huidige geursituatie en een toekomstig acceptabel hinderniveau.           De
         rapportage geeft een basis voor verdere stappen richting een monitoringsmethodiek.
         De methodiek is     voor een    belangrijk  deel  gebaseerd  op toepassing  van  zogenoemde elektronische
         neuzen,   aangeduid      als e-neuzen. Beschikbaarheid      van e-neuzen,  inclusief de bijbehorende wind-
         metingen, zijn essentieel om nu en in de nabije toekomst de ontwikkelingen van de geursituatie te
         kunnen monitoren. Helaas blijkt de beschikbaarheid regelmatig een knelpunt te zijn. Wij zagen ons
         daarom genoodzaakt om bij de huidige studie gebruik te maken van meetgegevens uit 2016. Het
         zal duidelijk zijn dat dit een ongewenste situatie betreft, zeker met het oog op toekomstige monito-
         ring en toetsing van het effect van maatregelen.
         Tot slot benadrukken       wij onze   behoefte om in goed overleg te blijven bij de  volgende processtap-
         pen. De   complexiteit    van  de  geursituatie geeft daartoe alle aanleiding.
         Met  vriendelijke groet,
         Dr. ir
         Manager    Research & Process         Development
         cc.  IEREEER @od-groningen.nl; IEEE                    @od-groningen.nl
         Begeleidende   brief bij vaststelling geursituatie 20180730
                                                                                                                   0000000699
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>23991113
         Studie Geursituatie ESD-SIC
         31  juli 2018
         1              Aanleiding     en  achtergrond
         Op 13 februari 2018 is door Gedeputeerde Staten van Groningen schriftelijk vastgelegd' welke
         afspraken zijn gemaakt met ESD-SIC om in het vierde kwartaal van 2018 een aanvaardbaar
         geurhinderniveau vast te stellen. E€n van deze afspraken betreft een uiterlijk 31 juli 2018 door
         ESD-SIC op te leveren rapportage met een beschrijving van de huidige geursituatie. De rapportage
         dient conform de NTA 9065(°) te zijn. Deze rapportage geeft invulling aan die afspraak.
          Dit rapport begint met een beknopte beschrijving van het productieproces van ESD-SIC om de
         aanwezigheid en aard van geurbronnen toe te kunnen lichten. Die toelichting is gegeven in
         hoofdstuk 3. Hoofdstuk 4 gaat in op de wijze waarop in eerdere studies de geursituatie in beeld is
         gebracht en welke knelpunten daarbij zijn ervaren. Ook geeft hoofdstuk 4 een onderbouwing en
         beschrijving van een alternatieve aanpak, binnen de kaders van de NTA 9065. Hoofdstuk 5 geeft
         een verslag van metingen die zijn uitgevoerd en beschrijft de geursituatie zoals deze volgt uit de
         bedoelde aanpak. Hoofdstuk 6 gaat vervolgens in op enkele andere waarnemingen die in dit kader
         van belang worden geacht en toetst of de resultaten in hoofdstuk 5 daarmee consistent zijn. In
         hoofdstuk 7 staan conclusies en aanbevelingen voor vervolgonderzoek. De hoofdstukken 8, 9 en
          10 zijn bijlagen.
         2              Beknopte procesbeschrijving
          ESD-SIC is     gesitueerd op het bedrijfsterrein Oosterhorn in Farmsum. Er werken circa 100 mensen
         in  een   vast dienstverband. De inrichting heeft een opperviak van 23 hectare. De hoofdactiviteit be-
         treft de   productie van siliciumcarbide (SiC), een materiaal met diverse toepassingen. Zo wordt SiC
         vanwege de extreme hardheid toegepast als snij- en slijpmiddel, bijvoorbeeld in slijpschijven, maar
         ook bij de productie van wafers en zonnepanelen, en keramische producten als dieselroeffilters.
         Andere markten betreffen hoogwaardige vuurvaste materialen en de metallurgische industrie.
         Productieproces:
         ESD-SIC mengt zand         (SiO;)  en petroleumcokes (hoofdzakelijk koolstof, C) in de juiste verhouding
         tot reactiemateriaal. Van dit     mengsel wordt een “oven” gebouwd. Deze oven bestaat uit circa 4.000
         ton reactiemateriaal met in het midden een kern van grafiet. De grafietkern wordt met koperen
         elektrodes aangesloten op een transformator en onder spanning gezet. Als gevolg van elektrische
         weerstand loopt rondom de kern de temperatuur op tot circa 1.700 2.500 °C. Bij deze tempera-
                                                                                  -
         turen verloopt de overall reactie
                                            SiO, +3C    > SiC+2CO                        (1)
         Tijdens de productiefase ontstaat naast SiC ook een procesgas. Behalve het in (1) genoemde
         koolmonoxide (CO, ca 30 vol.%) bevat dit gas hoofdzakelijk waterstof (H,, ca. 40 vol.%), kooldioxi-
         de (CO, ca. 25 vol.%), methaan (CH, ca. 4 vol%) en enkele zwavelcomponenten als waterstof-
                     ,                               ,
         sulfide (H,S, ca. 1,2 vol.%) en carbonylsulfide (COS, ca 0,1 vol.%). Ook sporen van andere zwa-
         velverbindingen als mercaptanen zijn aanwezig. De samenstelling wijkt dus sterk af van puur CO,
         zoals te verwachten is uit vergelijking (1). De overige componenten ontstaan door verhitting van
         petroleumcokes en diverse nevenreacties waarbij water en viuchtige koolwaterstoffen uit petrole-
         umcokes betrokken zijn.
         '
           brief van 13 februari 2018, met kenmerk 2018-010.060/7/A.26
         ?
           Nederlandse technische afspraak 9065 Luchtkwaliteit  —
                                                                  Geurmetingen  —
                                                                                   Meten en  rekenen geur. Gebruik is
         gemaakt    van  de versie december 2012.
                                                                                                                   0000000700
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>23991113
         Van de 4.000 ton reactiemateriaal die wordt                     ingezet in een oven reageert circa 300 ton tot de SiC-
         producten     en  500    ton  tot     procesgas.         Het overige materiaal, 3.200 ton, heeft uitsluitend gediend als
         isolatiemateriaal en wordt opnieuw ingezet in een volgende oven.
         Figuur   1 toont   een    schema van een                productieoven, waarin               te zien is hoe het gas wordt verzameld
         onder   een   kunststof afdekfolie              en afgevoerd     naar een           centrale    gasverzamelingsinstallatie. Dit type
         SiC-oven onderscheidt zich van conventionele ovens door de grootte en de mogelijkheid om gas te
         verzamelen. Het verzamelde procesgas wordt door ESD-SIC ontzwaveld en ingezet in een klein-
         schalige elektriciteitscentrale. Naast één concurrent in de Verenigde Staten is ESD-SIC de enige
         SiC-producent ter wereld die gebruikt maakt van enige vorm van gasopvang uit het productiepro-
         ces. Overige producenten, samen goed voor circa 95% van de wereldwijde SiC-productie, emitte-
         ren procesgassen rechtstreeks in de atmosfeer. Er zal hooguit enige onvolledige verbranding
         plaatsvinden op het buitenopperviak van ovens.
         Figuur 2 toont schematisch de materiaalstromen van ESD-SIC. Figuur 3 is een luchtfoto van het
         bedrijfsterrein waarop de verschillende installaties te zien zijn. Deze figuur toont ook een aantal
         andere locaties die verderop in dit rapport als oriéntatie worden genoemd.
                                                                         Centrale gasafvoer
                                                                                  +
                                                                                 ry
                                                                                 Fl)
                                                                                 ~r’
                                    Reactiemateriaal
                                                                                                 J       o/ Pa                    =
                                                                                                                                    ~
                                                                                                              — "
                                                                                                                                -
                                                                                                                              —
                                                                                                                  grafietkern
                                                                                              Nl     =
                                                                =       nn           |
                                                                                        i
                                                                                          |
                               Fy                      ,
                                                         Nina
                                                              /
                             :
                                                                                                          —
                             |
                                          OA                                                                             0A
                                                                               Drainput
         Figuur  1: Dwarsdoorsnede          van      twee naast elkaar  gelegen           ovens    met gezamenlijke       gas-     en drainwaterverzame-
         ling.
         Bij figuur 1: Ook aangegeven is de U-vormige grafietkern, die aan beide einden met koperen elektroden is
         aangesloten op de productietransformator. De waterafscheiding vindt plaats met behulp van de drainputten,
         die fungeren als watersloten. OA: Onderafzuiging, BA: Bovenafzuiging. NB: Deze schets is niet op schaal.
         Nadat   gedurende een bepaalde tijd (afhankelijk van het gewenste eindproduct en het type oven)
         stroom is    toegevoerd aan de oven wordt het productieproces beéindigd. Vanwege de hoge inwen-
         dige temperatuur en de goede isolatie blijft de oven nog enkele dagen gas produceren. Ook dit gas
         stroomt naar de centrale gasverzameling en is, na behandeling in te zetten in de energiecentrale.
         Na enkele     dagen verwijdert men kunststof afdekfolie om vervolgens gedurende een periode van
         circa tien  dagen het isolatiemateriaal laag voor laag te verwijderen totdat een wals met product vrij-
         komt. Deze processtap is verder aangeduid als “afhalen” of “afhaalfase”. Ook de term “afbouw”
         wordt hier wel toegepast. Tijdens het afhalen dient de buitenste laag van de oven voldoende voch-
         tig te zijn om stofemissies te beperken. Hiertoe zet ESD-SIC sproeiers in. Het water is afkomstig
         van waterbassins aan de westzijde van het terrein, zie figuur 3. De vrij gegraven wals wordt verder
         uitgebouwd, gescheiden van de grafietkern en afgevoerd naar een verwerkingshal, onder meer
         Vaststellen   geursituatie    ESD-SIC 20180711
                                                                                                                                                        0000000701
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>23991113
         voor  scheiding in twee kwaliteiten die in figuur 2 zijn aangeduid als a- en B-SiC®.              Afhalen  en ver-
         plaatsen vindt plaats met behulp van rijdend materieel (shovels, kranen).
                     Stroom
                                    | cokes
                                              |    Zand
                                                        —
                                                                Overige materialen
                                                                (o.m. folies)
                                            4
                                                [©
                                  »
                                      Ovens                           »   Omloopmateriaal
                                                Mi                        en grafiet
                                         }
              Water        yk
                                   Verwerking                Product  (a-
                                                          »
                                                            en  B-SiC)
              Procesgas    |e
         Figuur 2 Overzicht materiaalstromen
         Figuur 3: Luchtfoto ESD-SIC    met aanduidingen  van richting  en   enkele locaties (orietatiepunten)
         ®
           De kwaliteiten  a- en B-SiC   hebben elk eigen toepassingen     en   markten. Ze verschillen  onderling door zui-
         verheid en  kristalstructuur.
         Vaststellen geursituatie ESD-SIC 20180711
                                                                                                                             0000000702
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>23991113
         3               Geurbronnen
         In 2003 is door ESD-SIC een zogenoemd bronnenonderzoek uitgevoerd* waarbij geurbronnen zijn
         geinventariseerd en op een indicatieve wijze zijn beoordeeld op hun bijdrage aan de geuremissie
         van de inrichting. Uit deze
                                           evaluatie kwam naar voren dat de ovens in de afbouwfase (afhalen) een
         significante geurbron vormen®. Overige (potentiéle) bronnen zijn onder meer de sproeiwaterbassins
         en de milieuinstallaties. Figuur 4 geeft een indicatie, zoals die is
                                                                                             opgenomen in een rapportage in
         2007(°). Maatregelen        die  sindsdien  zijn genomen            zullen dit beeld enigszins hebben gewijzigd, maar
         als indicatie van de verdeling van de emissie over de geurbronnen dient het nog als leidraad.
                                                      ® ovens  in productie
                                                      ® ovens  in afbouwfase
                                                      ® bassins
                                                      ® overige  emissies
                                                        oventerrein
         Figuur 4:  indicatieve  verdeling geurbronnen, schatting           2007
         Latere studies, samengevat in de genoemde rapportage in 2007 en een aanvulling in 2008("),
         onderbouwen het beeld dat met name het oventerrein gezien moet worden als geurbron. Een
         relevante deelstudie betreft een statistische evaluatie van de hoeveelheid koolmonoxide (CO) op
         het oventerrein en de bedrijffsvoering. De evaluatie is in 2006 uitgevoerd door Witteveen en Bos®.
         Aangetoond is dat het aantal ovens dat zich in de afhaalfase bevindt een direct effect heeft op de
         hoeveelheid CO op het terrein. Ook factoren die direct van invioed zijn op het functioneren van de
         gasafvoer onder de ovens (onderhuisafzuiging, figuur 1) beinvioeden de hoeveelheid CO op het
         terrein. Een nieuwe evaluatie,        gebaseerd op           een    database in  een  volgende periode, bevestigt de
         conclusies uit 2006(°).
         De relevantie van aanwezigheid van het geurloze gas CO voor de geuremissie naar de omgeving
         is in 2016 onderbouwd in een studie uitgevoerd in samenwerkingmet Ortec. In deze studie is
         gekeken     naar   signalen van vijf elektronische neuzen rondom het oventerrein en een correlatie
         tussen het    gehalte CO op het oventerrein en signalen van deze instrumenten. Deze correlatie blijkt
         inderdaad sterk aanwezig, zij het beperkt tot elektronische neuzen die benedenwinds van het
         oventerrein staan'’. De positie van de elektronische neuzen rondom het oventerrein is te zien in
         figuur 5. In deze specifieke situatie (noordnoordwestelijke wind) zijn de benedenwindse
         instrumenten te vinden aan de zuid- en zuidoostzijde, dus bij de koelwatertoren en de locatie
         aangeduid als Metallurgie. De werking van elektronische neuzen, verder aangeduid als e-neuzen,
         is toegelicht in hoofdstuk 8.1.
                            Resterende Geurbronnen ESD, eindrapport 29 oktober 2003
         - Inventarisatie
                ook Geurmetingen                                                      Bos, Dz12-6, 12 september 2002
           Zie                        aan een oven  in afbouw, Witteveen           en
         ”  Eindrapportage
         ° Aanvulling         geurreductie  Kollo SiC, vertrouwelijke versie, 9 oktober 2007
                        op Eindrapportage geurreductie Kollo SiC              — Overkoepelend rapport haalbaarheidsonderzoeken,
                      en  Bos, 2 juni  2008
         Witteveen
           Gevoeligheidsanalyse       CO-gehalte, Witteveen        en   Bos, 19 december 2006
                     CO-concentraties oventerrein 2007- 2009, interne rapportage, 1 februari 2010
         _ Analyse
         '°
             Toegepast zijn de elektronische    neuzen rondom het oventerrein. Een nadere onderbouwing van de signa-
         len van e-neuzen en geur is gegeven in Hoofdstuk 5 en 8 van dit rapport. Studie Ortec: Onderzoek naar een
         verband tussen het gemeten CO-gehalte en de signalen van e-neuzen, Roelien Brakke/Ortec, 7 september
         2016.
         Vaststellen geursituatie ESD-SIC 20180711
                                                                                                                              0000000703
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>23991113
         Naast de correlatie tussen CO               en  bedrijfsvoering op het oventerrein bieden de elektronische
         neuzen meer          mogelijkheden        om  te onderbouwen dat de aanwezigheid van procesgas op het
         oventerrein de hoofdbron              van de geuremissie vormt. Deze conclusie               is van belang     voor de  huidige
         studie omdat         ze   ten   grondslag ligt aan de huidige aanpak zoals die is            beschreven in hoofdstuk 5.
         De   bijlage    in hoofdstuk 8.2        gaat hier verder op in.
                                                       r=
                                                                            x
                                                             Y        po
          -_      :
                       -   a    iy Dy
                                       ,
                                           G     i                                           :
          Figuur  5: Locatie elektronische        neuzen  binnen de   inrichting  ESD-SIC.
         4                Vaststellen          geursituatie
         Sinds 1998 zijn onderzoeken uitgevoerd om de geursituatie van ESD-SIC in beeld te brengen. Ta-
         bel 1 geeft een overzicht. Een uitgebreider overzicht is gegeven in de bijlage in Hoofdstuk 10.
         Tabel 1: Resultaten onderzoeken           geuremissie 1998      -
                                                                           2016
         Jaar           Type meting                      Resultaat:                    Resultaat:               Resultaat:
                                                         emissie                     [
                                                                                       Immissie(*)            |
                                                                                                                Waarnemingsafstand
                                                                                                              |
                                                                                                                ")
                                                             *
          1998    | Snuffelploeg’’                       11      10” se/uur            7                        5,7 9,0 km
                                                                                                                      —
                      ,             oo
                                                         (5,4 22)(**)
                                                                —
                                                                                       (5.5 22)
                                                                                            —
                                                                                                                    oo
                                                             *
         2000- | Snuffelploeg’                           18 10” se/uur                 11                       6,9 18,0 km
                                                                                                                      -
         2001                                            (5,56-22)              ]
         2003       |
                        Bronnenonderzoek'”               87 10° ge/uur(***)
                                                             *
                                                         (42 182)
                                                               —
                                                                                                    |
                                                             *
         2006 | Snuffelploeg’                            11      10° se/uur            7                        3,4 11,0 km
                                                                                                                      —
                                                         (9 36)
                                                            —
                                                         5,7 10° se/uur
                                                               *
         2016 | Snuffelploeg’                                                          3,6                      1,2 11,0 km(*****)
                                                                                                                      =
                                                         (0,6 15)
         (*) berekend voor rand Farmsum; (**): hoogste en laagste waarde; (***): afwijkende eenheid (****):
         afstand waar 50% van een ploeg getrainde waarnemers ESD-SIC waarneemt. De concentratie
         bedraagt op die locatie 1 se/m’.(*****) met weglating één uitbijter gemiddeld 3,6 km, zie verder 6.1.
         "!
         "2
            Snuffelploegonderzoek ESD 1998, Witteveen en Bos, Dz12.1. 8 mei 1998
            Snuffelploegonderzoek bij Elektroschmelzwerk Delfzijl BV in de periode 2000                  —
                                                                                                           2001, Witteveen    en  Bos,
         Dz15.1, 29 augustus 2002
         '>
            Zie eerdere      verwijzing, Inventarisatie Resterende Geurbronnen ESD, eindrapport 29 oktober 2003
         '*
            Snuffelploegonderzoek bij Kollo silicon carbide BV in de periode 2006-2008, Dz15-2, Dz15-2/Gral/004,                     27
         oktober 2008
         15
            Snuffelploegonderzoek           in het voorjaar 2016 ESD-SIC, Witteveen        en  Bos, Dz12-21 (DZ12-21/17-002.074),      10
         februari 2017
         Vaststellen     geursituatie ESD-SIC 20180711
                                                                                                                                        0000000704
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>23991113
         Resultaten zijn in tabel 1 gegeven in snuffelheden (se) per uur, met uitzondering van het resultaat
         van   het bronnenonderzoek in 2003, waarbij de geureenheid (ge) per uur is gebruikt. Het verschil zit
         in toepassing onder gecontroleerde omstandigheden in een laboratorium (ge) of in het vrije veld
         (se). In de rapportage van 2003 is beargumenteerd dat onder de gegeven omstandigheden een
         concentratie van 1 se/m°('®) bij benadering overeen komt met 3 ge/m*. Met die omrekening past het
         resultaat 2003 binnen de brede 95%-betrouwbaarheidsintervallen van de overige metingen.
         Overigens wordt in dit rapport bij voorkeur gebruik gemaakt van de Europese geureenheid (OUg)
         om    beter  aan  te sluiten  bij de NTA 9065.
         Het beeld dat uit de      snuffelploegmetingen is ontstaan is dat de afzonderlijke snuffelploegmetingen
         consistent    zijn  en daarom     waarschijnlijk een juiste weergave bieden van de emissie tijdens die
         meting. Echter, de herhaalbaarheid op korte termijn en onder (voor zover bekend) gelijke
         omstandigheden blijkt zeer beperkt. De reproduceerbaarheid van metingen, dat wil zeggen op de
         lange termijn en onder wisselende omstandigheden, is feitelijk afwezig. Betrouwbaarheid en
         meetonzekerheid vormen dus een belangrijk knelpunt bij de vaststelling van de geursituatie op
         basis van snuffelploegmetingen. In deze specifieke situatie blijkt het belangrijk gebruik te maken
         van veel data. Geconstateerd is dat snuffelploegmetingen zich daar onvoldoende voor lenen. Een
         broonenonderzoek biedt waardevolle inzichten in de herkomst van geuremissies, maar geen
         alternatief voor een snuffelploegonderzoek. Er is behoefte aan een methode waarmee gedurende
         een langere periode een grote hoeveelheid waarnemingen kan worden gedaan.
         4.1            Vaststellen       geschikte methode, eigenschappen geurbron
         De NTA 9065        geeft aan dat de eigenschappen van de geurbron bepaald worden door drie factoren
         die hier   afzonderlijk worden toegelicht, namelijk (1) het emissiepatroon, (2) de manier van emitteren
         en (3) de samenstelling van het afgas dat de geur veroorzaakt. Ook is van belang welk type
         geurbron de situatie bij ESD het best karakteriseert. Deze analyse van het type geurbron is vooraf
         al relevant omdat het bepaalt welke methodes bruikbaar zijn voor vaststellen van de geursituatie. in
         hoofdstuk 3 is al geconstateerd dat procesgasemissies van het oventerrein de meest significante
         bron    vormen.
         4.1.1          Emissiepatroon
         De NTA 9065        beschrijft vier mogelijke emissiepatronen,       die hieronder in oplopende complexiteit
         van   meetbaarheid      zijn weergegeven.
              - Continue stabiele emissie
              PWN
                   Continue fluctuerende emissie
                   Discontinue stabiele emissie
                   Discontinue fluctuerende emissie
         Het   emissiepatroon      van  ESD karakteriseert zich door       een groot aantal potentiéle bronnen. Omdat
         we, zoals in hoofdstuk 3 is        beargumenteerd, mogen aannemen dat de ovens in afbouw inderdaad
         de sterkste geurbron vormen'’ is sprake van 24 afzonderlijke bronnen die zich elk in een andere
         fase van productie, afbouw of opbouw bevinden. Onderstaande tabel geeft een indicatieve
         beschrijving van de fases en de bijbehorende verwachte impact op de geuremissie en een indicatie
         van de duur. Geconcludeerd wordt dat vanwege de grote verscheidenheid sprake is van een
         discontinue fluctuerende emissie.
         '®
            Tenzij anders weergegeven wordt in dit rapport met m® bedoeld m® onder gestandaardiseerde condities
         zoals vastgelegd in de NTA 9065, dat wil zeggen 293 K, 101,3 kPa en vochtige lucht. Dat is dus niet gelijk
         aan normaalcondities (273 K, 101,3 kPa, droog), toegepast voor procesgas. In dat geval is hier de aandui-
         ding   Nm? toegepast.
         '"
            Hoofdstuk 8 geeft aanvullend bewijs      voor de validiteit van deze aanname.
         Vaststellen   geursituatie ESD-SIC     20180711
                                                                                                                     0000000705
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>23991113
           Tabel 2: Fasen  en situaties    productieovens, indicatie van impact en duur
           Ovenreparatie                 De fase tussen het verwijderen van de wals          Geen: geen productie        van
                                             het opbouwen van een oven: geen
                                                                                           |
                                         en                                                  procesgas.
                                         materiaal aanwezig, geen temperatuur.
                                         Afhankelijk van werkzaamheden duurt dit 1
                                         tot 3  dagen
           Ovenopbouw                    Met koude materialen wordt       een oven           Geen: geen       productie  van
                                         opgebouwd, 1 tot 2 dagen                            procesgas.
           Productie                     De opgebouwde oven wordt van elektrische |          Zeer   beperkte emissie
                                         energie voorzien waardoor SiC en procesgas          langs folieafdichting. Als
                                         ontstaat. Procesgas wordt opgevangen onder          folie beschadigd is zal
                                         folie. Deze fase duurt typisch 10 tot 14            emissie toenemen’®.
                                         dagen, al zijn uitzonderingen mogelijk.
           Einde   charge                De elektrische stroom loopt niet meer en de         Zeer beperkte emissie,
                                     |
                                         gasproductie neemt af doordat de productie          situatie is  vergelijkbaar
                                         van SiC stopt. Er ontstaat nog wel gas door         met de   priductiefase.
                                         kraakreacties in hete cokes en nevenreacties
                                         met water. Deze gassen worden door de folie
                                         opgevangen. Deze situatie duurt typisch 1 tot
                                         3  dagen.
           Folie  verwijderd,            Indien de folie binnen 72 uur na einde charge       Aanzienlijk    tot sterk. De
           eerste 72   uur na            is verwijderd (meestal gebeurt dit na 48 uur)       indruk is dat    tijdens en
           einde charge                  wordt nog niet gesproeid.                           kort  na het   verwijderen
         |
                                                                                             een kortstondige
                                                                                             piekemissie plaatsvindt.
                                                                                             Dit is echter moeilijk aan
                                                                                             te tonen op basis van
                                                                                             direct bewijs. De figuren 6
                                                                                             en  7 in 4.1.3 laten wel
                                                                                             Zien dat  juist rond dit
                                                                                             moment de       geurinhoud
                                                                                             van procesgas groot is’.
           Oven in afbouw,               De hete oven wordt gesproeid om                     Sterk: tijdens deze fase is
           afhaalfase 1                  stofemissies te beperken. Isolatiemateriaal         de gasproductie vanuit de
                                         wordt verwijderd. Deze fase duurt enkele            hete materialen nog
                  Lo                     dagen tot een week.                                 aanzienlijk.
           Oven in afbouw,               ESD onderscheidt nog drie afhaalfases en            Aanzienlijk, afnemend       tot
           afhaalfase 2, 3 en 4     |    gedurende zal de gasproductie steeds verder       | beperkt.
                                         afnemen. Er wordt wel gesproeid, waardoor
                                         nevenreacties kunnen plaatsvinden. In totaal
                                         duurt dit 7 tot 10 dagen.
           Uitbouw                       Reactiemateriaal is    volledig verwijderd  en de   Geen:   er  is geen
                                         schone, afgekoelde wals met product ligt in         gasproductie      meer.
                                         het ovenbed. Dit duurt 1 tot 2
                                                                           dagen
           Incident: blazer met          Een     IEEE
                                                      blazer waarbij procesgas vrijkomt      Sterk. De geur zal in deze
           beperkte impact               kan   aanzienlijke geuroverlast geven doordat       gevallen afwijken          de
                                       |
                                                                                                                    van
                                         niet  alle gas verbrandt. Dit duurt doorgaans       procesgasemissies.        Er is
           18
              Zie rapportage 2007 en bijbehorende deelrapportages voor een onderbouwing. Hierin is onder meer ver-
                gedaan   van een experimentele vaststelling van de geurdoorlaatbaarheid van ovenfolie.
           slag
            ®
              Op grond hiervan zou gesuggereerd kunnen worden dat later verwijderen van de folie de geuremissie ver-
           mindert. Volgens ESD-SIC zijn er echter andere argumenten die juist vragen om een snellere verwijdering
           van folies. Deze kwestie valt buiten de vraagstelling van de huidige rapportage.
           Vaststellen  geursituatie   ESD-SIC 20180711
                                                                                                                             0000000706
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>23991113
                                      zo'n 2   dagen, waarna of een nieuwe folie              bijvoorbeeld sprake van
                                      wordt   geplaatst (productiefase) of sproeiers          een  geur van verbrand
                                      (afhaalfase 1)                              |
                                                                                              plastic.”
         Incident: blazer met      | Grote blazers hoeven niet altijd tot meer                Sterk, zie opmerking bij
         grote impact                 geuroverlast te leiden dan       IEEE
                                                                             blazers          blazers met  beperkte
                                      omdat    meer  procesgas verbrandt. Het is              impact.
                                      echter mogelijk dat folies van naburige ovens
                                      verloren raken en dat heeft een effect dat
                                      vergelijkbaar is   met    IEA
                                                                      blazers.
                                      Afhankelijk van    de ernst kan dit meerdere
                                   |
                                      dagen duren.
         4.1.2         Manier    van     emitteren
         Zes verschillende manieren van emitteren worden in de NTA 9065 beschreven. Tabel 3                    geeft aan
         in hoeverre deze van toepasing zijn op de situatie bij ESD-SIC.
         Tabel 3: Toets manier  van    emitteren aan situatie oventerrein ESD-SIC   volgens NTA 9065
         Gekanaliseerd                                 Hierbij worden afgassen geforceerd door een afgaskanaal
                                                       naar   de buitenlucht gebracht. Daarvan is op het oventerrein
                                                       van ESD-SIC geen sprake.
         Doorstroomd      opperviak                    Een bron met een doorstroomd opperviak wordt actief
                                                       belucht. Daarvan is op het oventerrein geen sprake.
         Diffuse emissie vanuit       een  ruimte      De geurbronnen bevinden zich niet in een afgesloten ruimte.
                                                       Dat niet het geval voor de productieovens of €één van de
                                                       andere potentiéle geurbronnen als sproeiwaterbassins of
                                                       milieu-installaties.
         Passieve    opperviaktebron                   Hiervan zou sprake kunnen zijn indien gekeken werd naar
                                                       één afzonderlijke oven. In de context van dit onderzoek is
                                                       echter sprake van meerdere bronnen op één terrein. De
                                                       aanbevolen meetmethode in deze situatie is een loef-lijzijde
                                                       meting en die blijkt voor het gehele terrein niet praktisch
                                                       haalbaar. Het is wellicht mogelijk om loef-ljmeting te doen
                                                       aan een oven die zich bovenwinds van de overige ovens
                                                       bevindt, maar onmogelijk om diezelfde oven in een later
                                                       stadium onieuw te bemonsteren. De windrichting zal immers
                                                       gewijzigd zijn. Verder is in eerdere studies gebleken dat een
                                                       “geurraam” onmogelijk is vast te stellen. Door thermiek,
                                                       grootte en fluctuaties is geen opperviak te definiéren waarin
                                                       de volledige emissie wordt opgevangen.®’
         Passieve    ruimtelijke  bron                 Sprake moet zijn van specifieke handelingen en daar lijkt hier
                                                       geen sprake van te zijn. Verder geldt hetzelfde bezwaar als
                                                       bij de passieve opperviaktebron dat een loef-lijzijldemeting
                                                       praktisch niet haalbaar is voor het complete oventerrein.
         Complexe     bron                             Dit betreft alle overige bronnen en is dus van toepassing op
                                                       de situatie bij ESD-SIC.
         ?
            De huidige rapportage beperkt zich tot de geursituatie die samenhangt met de reguliere bedrijfsvoering. De
         precieze impact van incidenten valt daarom buiten de vraagstelling. De werkwijze die beschreven wordt in
         hoofdstuk 5 houdt dan ook maar beperkt rekening met blazers. Dat wordt in 5.2 toegelicht.
         21
            Zie bronnenonderzoek 2003 en deelrapportage: “Geurmetingen aan een oven in afbouw”, 12 september
         2002, Witteveen en Bos, projectcode Dz12-6
         Vaststellen  geursituatie   ESD-SIC 20180711
                                                                                                                        0000000707
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>23991113
         41.3               Samenstelling afgas
         De NTA 9065            geeft  twee     mogelijikheden        om  de  samenstelling      te karakteriseren.
                1.    Eén bekende         component of        een vaste     componentenmix
                2.   Wisselende        gassamenstelling
         Eerdere onderzoeken aan ovens in afbouw laten zien dat sprake is van een sterk wisselende
         samenstelling van de gassen. Dat is goed te illustreren aan de hand van de zwavelinhoud® van
         procesgas. Deze zwavelinhoud heeft een duidelijke invloed op de geurinhoud van het gas.
         Onderstaande            figuur, gebaseerd         op   metingen in 2007(*°), toont een verband. Op de horizontale as
         is de zwavelinhoud gegeven                  van   vijf willekeurige gasmonsters. Op de verticale as is de geurinhoud
         van gas gemeten, uitgedrukt in geureenheden (ge) per m® procesgas onder normaalcondities™,
         verder aangeduid als Nm®. De eenheid ge is in de inleiding van dit hoofdstuk toegelicht. Op dit
          moment is van belang dat het een maat betreft voor de geurinhoud. Hoewel gebaseerd op weinig
         data toont de figuur aan dat de geurinhoud evenredig toeneemt met de zwavelinhoud.
                   2,0E+08             BR———————                 ———          —           —
                                                                                                        |
                   1,8E+08
                                                                              —           -
                              +
                   1,6E+08    -
                   }4E408    +e
              ”        +08    +
              57
               80 80E+07
                                                                                            -
                                          RE         ———             —        -
                              +
         |
         |         6,0E+07    -
                                                            L2
                  ES 1                                                                a
                   2,0E+07                                     @
                   0,0E+00    +                    -
                                      —                 pr                      p———
                                                r
                             0       0,2       0,4     0,6       0,8      1      1,2     1,4      1,6
                                     Zwavelinhoud procesgas       (mol S/100 mol procesgas)
         Figuur     6: Geurinhoud procesgas,          in ge/Nm>, als functie van zwavelinhoud, metingen          2007
           Figuur 7 geeft een voorbeeld aan de hand van 11 ovens? in de periode januari november 2014.                —
         Op de vericale as staat de totale zwavelinhoud van procesgas dat is bemonsterd in het
         onderhuisafzuigsysteem van twee ovens en op de horizontale as de tijd na einde charge, dat wil
         zeggen het definitief uit bedrijf nemen van de oven. Merk op dat het hier gaat om een
         zwavelconcentratie            en    niet  om een     emissie. De sterke toename            van   de zwavelinhoud wordt deels
         veroorzaakt door het minder worden                     van   de  CO-productie       uit de   SiC-vormingsreactie’’ die een veel
           hogere temperatuur            vereist dan het kraken          van  zwavelhoudende koolwaterstoffen in
         petroleumcokes.
         ?2                                                                                *
             Gedefinieerd als vol.% H,S + vol.% COS + vol.% CHsSH + 2 vol.% CS,
         23
             Zie Eindrapportage geurreductie Kollo SiC, vertrouwelijke versie, 9 oktober 2007
         ?*
             Voor procesgas werkt ESD-SIC met normaalcondities (273 K, 101,3 kPa en droog gas).
         ?®
             Het betreft in alle gevallen ovens voor de productie van groen SiC. Deze ovens onderscheiden zich van
         ovens voor donker SiC door een kortere looptijd (ca. 40% korter) en de inzet van uitsluitend niet gerecycled
         reactiemateriaal. Hoewel het dus om enigszins afwijkende ovens gaat is figuur 7 wel illustratief voor ovens in
         het algemeen omdat in ovens voor donker SiC dezelfde fysische en chemische processen plaatsvinden.
         ?%
             Monstername in het onderhuissysteem is                  mogelijk bij productieovens       13 en 14.
         2
             Reactie (1) in hoofdstuk 2
         Vaststellen       geursituatie    ESD-SIC 20180711
                                                                                                                                      0000000708
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>23991113
                                                                                           10
                7,00
                6,00   -
                                ry
                                   el
                E
                                                                                                                                     —9601
            :
            g
                4.00
                                                                                                                                     —563
                                                                                                                                     —9529
                                                                                                                                     —9619
            pr.
                                                                                                                                     —9628
            3
            =
                                                                                                                                     —9641
                La
                                                                                                                                       este]
            £                                               1                                                                         9680
            ™
             §
                2,00
                                                        wl
                                                              ft
                                                                                  |         y
                                                                                                                                     9708
                                                                                                                                     9732
                                                                     Mz                                                              9773
                                                                                                      A
                                                                              |
                                                                     usLI AWS                    |
                                               a meA
                                                                                              ;
                                                                                                                    pl
                                                                     ]
                                                                                           Td
                                                                                                                   AN
                “4                                                                                   A       RAN
                0.00                                                        S
                                                                              I
                                                                              "if
                                                                                                        1/
                                                                                                        J
                                                                                                          [
                                                                                                              \
                                                                                                                ph
                                                                                                                       |
                                                                                                                         L
                   0:00:00           48:00:00    96:00:00               144:00:00          192:00:00       240:00:00       288:00:00
                                                           Tijd na einde charge (uu:mm:ss)
         Figuur       7: Zwavelinhoud procesgas            na einde charge, gemeten in onderhuissysteem. Verschillende
                                                                                                                                                  lijnen geven
         het resultaat        voor 11 verschillende        productiecharges. De nummers in de legenda verwijzen naar de chargenum-
         mers.
         Figuur 7 laat grote verschillen zien tussen de afzonderlijke ovens (charges). Ook blijkt voor iedere
         oven        sprake te zijn van een sterk verloop in de tijd. ledere afzonderlijke oven, te beschouwen als
         deelbron, emitteert dus op ieder willekeurig moment een ander type gas. Geconcludeerd wordt dat
         sprake is van een sterk wisselende gassamenstelling en dat dit een aanzienlijke impact heeft op de
         geurinhoud van het geémitteerde gas.
         41.4                 Discussie        en   conclusie                 geurbron
         In het bovenstaande is               toegelicht dat voor alle drie de eigenschappen van de geurbron ESD-SIC de
         meest           complexe situatie van toepassing is. Dat leidt ertoe dat sprake zal zijn van de laagste
         betrouwbaarheid in geurvaststelling. Een pluimmeting is de enige bruikbare meetmethode, maar
         ook die geeft in deze situatie een beperkte betrouwbaarheid. Resultaten van snuffelploegmetingen
         in het verleden, tabel 1, ondersteunen deze conclusie.
         De NTA 9065 adviseert in dit soort situaties een uitgebreide onderzoeksopzet, die is gebaseerd op
         een      pluimmeting als enige betrouwbare methode. Daarnaast adviseert de NTA 9065 het gebruik
         van      geurrelevante parameters (GRP)                          en e-neuzen worden expliciet genoemd als toepasbare GRP.
         De meerwaarde                  van e-neuzen       zit vooral in het verzamelen van zeer veel meetgegevens over een
         lange periode en, omdat de instrumenten zich rondom de inrichting bevinden, in meerdere
         richtingen. Dit idee is verder uitgewerkt in hoofdstuk 5.
         Om, conform de NTA 9065, het onderzoek zo breed mogelijk op te zetten zal ook andere informatie
         toegepast moeten worden voor een vaststelling van de geursituatie. Voorbeelden zijn zijn een
         klachtenanalyse, met name de geografische spreiding, en GGD-onderzoeken die afgelopen jaren
         zijn uitgevoerd. Hier wordt dieper op ingegaan in hoofdstuk 6 en de bijlage in hoofdstuk 10.
         4.2                  Hedonische waardes
         Naast de           geurinhoud is het vaststellen van de geursituatie is ook de zogenoemde hedonische
         waarde           (H) van belang. Dit betreft een beoordeling van de geur, waarbij +4 uiterst aangenaam is, 0
         aangenaam noch onaangenaam                             en     -4 uiterst onaangenaam. Onderstaande tabel                            geeft de resulta-
         Vaststellen         geursituatie ESD-SIC 20180711
                                                                                                                                                               0000000709
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>23991113
                                                                     -11  -
           ten van    snuffelploegmetingen®®.    Twee zaken vallen op. Ten eerste blijkt ook hier sprake te zijn van
           een zeer     grote spreiding,  met  name     bij de lage hedonische waardes (H = -1 en H = -2). Ten tweede
           lijkt het  er ondanks de spreiding toch op dat de geur sinds 2006 minder onaangenaam is geworden.
           Er is   meer geurinhoud (se/m®) nodig om de gelijke mate van onaangenaamheid (H) te bereiken.
           Tabel 4: Hedonische waardes     snuffelploegmetingen    1998   -
                                                                            2016
                                                            Geurinhoud      om hedonische waarde te bereiken
                                                                   (se/m®), gemiddelde en spreiding
           Jaar        Emissie (se/uur)    en 95%               H=-05                   H=-1           H=-2
         |
                       betrouwbaarheidsinterval
           1998                  11*10°                            1                       1              2
                                (5,4 22)
                                     -
           2000-                 18+ 10°                          0,7                      1              3
           2001                 (5,5 -22)                       y
                                                                                                       Lo
           2006                  11+ 10"                           1                      1,5            3,9
              |
                                 (9 36)
                                    —
                                 5,7 10°
                                     *
           2016                                                   1,3                     2,4            8,9
                                (0,6 15)
                                     —
                                                              (0,3-2,7)               (0,5-5,7)      (1,3 26)
                                                                                                          —
           5              Toepassing       e-neuzen       als geurrelevante parameter
           Zoals boven toegelicht is informatie van e-neuzen als GRP (geurrelevante parameter) gewenst om
           de geursituatie in beeld te brengen. Om e-neuzen toe te kunnen passen zijn nog enkele stappen
           nodig. ESD-SIC heeft toegang tot de signalen van 11 e-neuzen buiten de inrichting. Tabel 5 geeft
           een overzicht van deze locaties. Figuur 8 laat zien hoe de locaties rondom de inrichting zijn ver-
           spreid. Aanvullende informatie over de werking van e-neuzen is gegeven in de bijlage in hoofdstuk
           8.
           Tabel 5: Locatie   e-neuzen  rondom inrichting
           Locatie                    Richting      |
                                                      Afstand tot     | Opmerking
                                                    terrein    (m)*
           Heemskesbrug               NNO             950
           Schietbaan                 ZW               1.500
           PPG                        NO               1.500                                                     i
           Weiwerd                    NW              2.100               Beperkt beschikbaar en mogelijk beperkt toe-
                                                                         pasbaar vanwege andere bron, storing in
                                                                        2018
           |deweersterweg             ZZWN        |   2.100             |
                                                                                                                     at
           Zwaaikom                   O               2.100               In 2017 niet beschikbaar vanwege   langdurige
                                                                        storing
           Zeesluizen                 NW              3.000
           Meedhuizerweg              WwW             3.500              Storing  in 2018
           Valgenweg                  NO              3.500
           Wartumerweg                O               3.800             Geplaatst    in
                                                                                         maart 2018
           De     Hoogte              ZZWN            5.700             Geplaatst    in maart 2018
           2%
                Voor nadere  onderbouwing zie Witteveen+Bos | DZ12-21/17-002.074, 10 februari 2017
           2
                Hiermee is telkens bedoeld de afstand tot het midden van het oventerrein ESD-SIC, dus tussen de trans-
           formatoren 2 en 5.
           Vaststellen   geursituatie ESD-SIC 20180711
                                                                                                                        0000000710
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>23991113
                                                                                      -12-
         E-neuzen geven vier signalen die samen een                                                        van aanwezige verontreinigingen
         en
                                                                                     indicatie vormen
               daarmee indirect van aanwezige geurcomponenten®. Het gaat uitdrukkelijk niet om specifieke
         chemische analyses. Signalen worden, net als bij geluid, uitgedrukt in dB.
           «ce                   1s                iw                                            Qf
                                           goo                                                                           neo   =
           COM
                           Dent      >                                         Weiwerd
                                                                                                                     A
                                                              Ta                   T
                                                                                         |
                                                                                         :
                                                                                              poemskesbrug                  ro  H
                                                            8°"
         f                                                         2                                   :
            Car
                                                                                                              PPG
         8                                                     ~~
                                                                                             |             vaigenweg
                                  7              -—
                                                                                           orgEw
                                                                                                 ©
                                                                                                     I   ]
               Meedhuizer-           |+|
                                         Schietbaan              |
                                                                                       ?
                                                                                                   .          Wartumerweg    |
                                                               ¢
                               :
                     hi                        Schaapty ver
                                                                                                            Zwaaikom  |
                                                                   I errs rita
                     |
                        Wagenborgen
                        .
                              Hoogte
                         De
         Figuur 8: Locatie        e-ea yy i ESD-SIC
         5.1                Opzet huidige studie
         In de    huidige studie is nagegaan hoe e-neuzen als GRP ingezet kunnen worden en hoe de vertaal-
         slag    naar     geur gemaakt kan worden. Daartoe zijn verdelingsplots gemaakt van de signalen van de
         e-neuzen in de omgeving en is vervolgens nagegaan hoe die signalen vertaald kunnen worden
         naar geurconcentraties.
         51.1               Signaalcontour
         In   een   voorstudie® is aannemelijk gemaakt dat het mogelijk is een “signaalcontour” op te stellen
         aan de hand van signalen van e-neuzen. Daarbij is voor een aantal e-neuzen een verdelingsplot
         opgesteld van de signalen (uitgedrukt in dB?) en op basis daarvan percentielwaardes berekend.
                           betreft signaalwaardes die een bepaald percentage van de tijd niet overschreden wor-
         Dat |aatste
         den™.
         In de    huidige studie zijn andere data toegepast dan in de voorstudie van april 2018. Om te begin-
         nen    is gekozen voor langere referentieperiodes, namelijk 366 dagen in plaats van een half jaar.
         Daarmee zijn seizoensinvlioeden, waaronder ook de overheersende windrichting, minder van in-
         vioed. Ook variaties van temperatuur en relatieve luchtvochtigheid, die de werking van de e-
         neussensoren beinvioeden®, middelen zich zo beter uit. De impact van incidenten als blazers is
         met deze aanpak niet meer zichtbaar. Dit is beschouwd als een thema dat buiten de huidige vraag-
         stelling valt. Dat er een impact zal zijn is besproken in 4.1.2, tabel 2. Vanwege beschikbaarheid van
         de instrumenten kon niet voor elke e-neus dezelfde referentieperiode gebruikt worden, zie tabel 6.
         %
             Zie verder hoofdstuk 8
         *!
             Startnotitie vaststellen geursituatie ESD-SIC, 6 april 2018
         a2
         an
         *
                april 2018is daartoe het gesommeerde signaal van vier sensoren toegepast
             In de voorstudieis als voorbeeld genoemd datin het eerste halfjaar van 2015 95%                            van de waarnemingen
         bij  de  Heemskesbrug onder 6,2 dB en 99% onder 10,5 dB lag. Daarom geldt dat de 95-percentielwaarde voor
         die e-neus in die periode 6,2 dB was. De 99-percentielwaarde was 10,5 dB.
         **
             Informatie Comon Invent, training bij ESD-SIC, april 2017
         Vaststellen      geursituatie ESD-SIC                20180711
                                                                                                                                           0000000711
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>23991113
                                                                      “13
           In de  huidige  studie   zijn niet de ruwe waarnemingen toegepast,             maar   uurgemiddelde waardes. Op
           die manier sluit de    werkwijze beter aan bij de NTA 9065.
           Door gebruik te maken van percentielwaardes van e-neuzen in de omgeving over een periode van
           366 dagen is geen onderscheid mogelijk tussen de geurbron ESD-SIC en overige bronnen van
           geur en overige verontreinigingen. Mogelijk relevant is bijvoorbeeld een bron ten noorden van de e-
           neus Weiwerd (zie figuur 8 voor locatie). Het zou kunnen gaan om emissie van geurloos waterstof-
           gas (H,) dat op e-neuzen niet goed te onderscheiden is van het procesgas ESD-SIC, dat ook veel
           waterstofgas bevat®*. Aangenomen wordt dat deze overige bronnen de resultaten over een periode
           van 366 dagen niet significant beinvioeden. Deze aanname wordt in 5.2 getoetst aan waarnemin-
           gen.
           De  volgende stap is       nu  het maken   van een    vertaalslag    tussen de   signaalcontouren    en een  geursi-
           tuatie, uitgedrukt in Europese geureenheden              (OUg/m°).
           Tabel 6: Locatie e-neuzen     rondom  inrichting die zijn gebruikt  voor vaststellen percentielwaardes, met gebruikte
           referentieperiodes.
           Locatie                     Richting     | Afstand tot |         Periode
                                                      terrein (m)
         |
                                    |
                      g
           Heemskesbrug                NNO            950                |
                                                                           2016
           Schietbaan                  ZW           | 1.500                2016               |
           PPG                |
                                       NO             1.500              | 24-6-2016 t/m 24-6-2017
           Weiwerd                     NW             2.100                21-5-2016 t/m 21-5-2017
           Ideweersterweg | ZZW                       2.100                2016
           Zwaaikom                    Oo             2.100                2016
           Zeesluizen                  NW             3.000                2016
           Meedhuizerweg               W         13.500                    4-8-2016 t/m   4-8-2017
         | Valgenweg                   NO             3.500                26-6-2016 t/m 26-6-2017
           51.2          Monstername           en  e-neustraining
           Op 24 mei 2018 zijn gasmonsters genomen uit het onderhuisafzuigsysteem dat voorzien is van een
           geschikt monsterpunt®®. Deze monsters zijn opgestuurd naar Witteveen en Bos voor een olfactome-
           trische bepaling in een geurlaboratorium. Deze bepaling omvat onder meer een verdunningsreeks
           met geurvrije lucht en daarbij is een e-neus gebruikt om zo een relatie te vinden tussen het signaal
           van de e-neus en de resultaten van de olfactometrische bepaling. Doel was te achterhalen welke
           geurinhoud hoort bij een bepaald signaal van de e-neus. De geurinhoud is daarbij uitgedrukt in Eu-
           ropese geurenheden (OUg/m®). Daarmee is weliswaar de referentie met eerdere metingen minder
           eenduidig, maar het gebruik van OUg/m’ sluit wel beter aan bij de NTA 9065. Overigens vindt in 5.2
           wel een indicatieve omrekening plaats van de eerdere resultaten van snuffelploegmetingen, uitge-
           drukt in  se/m®,  naar   OUg/m°.
           Door Witteveen     en   Bos is aangegeven dat een          goede meting met de door ESD-SIC beschikbaar
           gestelde   e-neus    mogelijk niet geheel goed        was   verlopen door onbekendheid met het type meting.
           Met name de storende invioed van relatieve luchtvochtigheid werd als problematisch gezien van-
           wege het gebruik van droge lucht voor het aanmaken van verdunningsreeksen. In overleg met Co-
           mon Invent, de eigenaar van het e-neusnetwerk, is besloten om bij de eerstvolgende gelegenheid
           metingen aan verdunningsreeksen door een tweede geurlaboratorium te laten doen. Het betrof het
           Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek (VITO) dat meer ervaring heeft met het combine-
           3
             Zie tabel 7 en hoofdstuk 9 voor gassamenstellingen. Comon Invent (mondelinge informatie 9 juli 2018)
           geeft aan  dat de verhouding van de vier sensoren in reactie op procesgas sterk lijkt op dat van waterstofgas,
           zie ook hoofdstuk 8.
           *
             Trafo 4, noordzijde. Hierop zijn ovenlocaties 13 en 14 aangesiloten.
           Vaststellen geursituatie ESD-SIC 20180711
                                                                                                                                0000000712
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>23991113
                                                                                        -14 -
         ren van            olfactometrische            bepalingen en gebruik van e-neuzen. Op                27 juni zijn daartoe vier geur-
         monsters genomen uit het                          onderhuisafzuigsysteem en opgestuurd               naar  VITO.
         Aan de hand               van de resultaten van het monster van 27 juni is door Comon Invent een “e-
         neustraining” conform NTA 9055(°) uitgevoerd. Daartoe is met één geurmonster een omrekenmo-
         del opgesteld dat vervolgens is getoetst met de overige geurmonsters. Figuur 9 geeft het resultaat.
         Hierbij staat op de horizontale as een gemeten geurinhoud en op de verticale as een geurinhoud
         die is berekend met het signaal van een e-neus en het opgestelde model. Te zien is dat het model
         bij hoge waardes de geurinhoud wat onderschat. Bij lage concentraties is juist sprake van een aan-
         zienlijke overschatting. De berekende geurinhoud (verticale as) is tot een factor 2 hoger dan de
         gemeten waarde (horizontale as). Toch lijkt de opzet voldoende geslaagd om de trainingsresultaten
         toe te passen.
            eNose                     testing:                  curve
                               Odour concentration: Predictive versus Measured
                                                 ESD (n=103)
             ef
                                                                                    0
              sen or
              3.                                                                   ®
                      Es
             od ur
              on
             based                                                                 *
             m3)
             (DUE/   B
              wn
                                                                                      y   .
              ¥
                                                      ave
                                                                                                        COmeoiIl            —
                                                                                                                    invent
         Figuur          9: Resultaat    training     e-neuzen        (Comon    Invent op basis gasmonster 27 juni 2018)
         De bijlage in hoofdstuk 9 geeft verdere informatie over de ovens waaruit de gasmonsters afkomstig
         zijn. Hier is onder meer te zien dat het monster op 24 mei afkomstig was uit een groene oven die
         vanwege een incident (“blazer”) eerder uit bedrijf genomen was. Daardoor zat veel tijd tussen het
         moment van einde charge en monstername, namelijk 151 uur. Het monster van 27 juni bestond uit
         vier afzonderlijke stalen. Het betrof dit keer een donkere oven zonder incident en monstername 61
         uur na einde charge. Daarmee lijkt het monster van 27 juni beter representatief voor geémitteerd
         procesgas dan het monster van 24 mei. Van belang is echter wel dat we eerder, bij figuur 6 en 7, al
         constateerden dat de geurinhoud van geémitteerd procesgas sterk varieert, niet alleen tussen
         ovens onderling, maar ook in de tijd. Gebruik van gasmonsters die op €én moment (althans binnen
         een zeer korte periode) uit €én oven zijn genomen is dus feitelijk ongewenst, maar gegeven de
         mogelijkheden, met name door de beperkte beschikbaarheid van het toe te passen monsterpunt,
         noodzakelijk.
         *"
            Dit is        een  aparte technische aanwijzing                  naast de NTA 9065    (NTA 9055: Luchtkwaliteit  -
                                                                                                                               Elektronische
         luchtmonitoring -Geur(overlast)
         *®
                                                               en  veiligheid).
            Dat wil zeggen productie van grien SiC, zie voetnoot bij                          de beschrijving van figuur 7.
         Vaststellen          geursituatie        ESD-SIC 20180711
                                                                                                                                              0000000713
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>23991113
                                                                       -15-
         De     gassamenstelling      van    de monsters is gegeven in tabel 7.
         Tabel 7:   Gassamenstelling     en   geurinhoud gasmonsters.
                                  24-5-2018              27-6-2018
                                       (*)                   1)
          H, (vol.%)                        38,3|                      48.8
          0,    (vol.%)                       7.5                        1,1
          N, (vol.%)                        28,8                        12,4
          CO, (vol.%)                       15,8                        10,4
          CH, (vol. %)                        5,0                       10,8
          CO     (vol.%)                      43                        12,7
          H,S (vol.%)                     0,566                       2,196
          COS     (vol.%)                 0,001               0,030
          CS, (vol.%)                     0,035                       0,034
          CH3SH
          (vol.%)                         0,008                       0,016
                                                                            *
                                                          4,28 (+ 0,37)
          OUg/m®                     6,47
                                           *
                                              10’                     10’
         (*):  1 monster; (**) 4 monsters; (***): Tussen haakjes  is het 95%-betrouwbaarheidsinterval gegeven
         Volgens de NTA 9065 is de omrekening naar geureenheden gegeven door 1 OUg/m’ 2 ge/m”®.                        =
         Met die omrekening komen de waardes in dezelfde ordegrootte te liggen als de waardes in Figuur
         6. Opvallend is echter wel dat de toename met oplopende zwavelinhoud, figuur 6, nu niet waarge-
         nomen      is.
         5.2              Resultaten       en   discussie
         Aan de hand van de gasmonsters die zijn genomen op 27 juni, de e-neustraining en de percentiel-
         waardes van de e-neuzen in tabel 6 zijn percentielwaardes voor negen e-neuzen opgesteld®. Deze
         zijn getoond in figuur 10 en tabel 8. Op basis van deze resultaten blijkt de 98-percentiel geurcon-
         centratie nabij de bewoning (Zeesluizen) rond 35 OUg/m® te zijn.
         Tabel 8: Berekende       percentielwaardes op    basis procesgasmonsters 27 juni 2018.
                      Es                                                Locatie e-neus
              P()       [Mhres®|     schietoaan
                                                  |    pe
                                                                  ious         Zwaaikom  | Wewerd   |Zeestuizen
                                                                                                                | Meet
                                                                                                                  |
                                                                                                                           Velapniveg
               90          40            24            27             24           24        22         26          4         25
               95          76            30             35            27           29        27         30            25      30
               98         141            51             52            32           41        37         36            33      37
               99         199            81            73             36           69        49         43           41       46
             999          465           291            191            74          219       185         97           121      87
            99,99         784           491            318           141          346       444        160           303      121
          Afstand                                                                        |
              (m)         950          1.500          1.500         2.100        2.100   | 2.100   |  3.000         3.500   3.500
         (*)  Percentielwaarde
         *®
             De   berekening   van  percentielwaardes     en de  omrekening     naar  OUg/m® zijn uitgevoerd  door Comon Invent.
         Vaststellen geursituatie ESD-SIC 20180711
                                                                                                                                0000000714
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>23991113
                                                                    -16    -
              250
                                  Heemskesbrug
              200                   —k
                                                —
              150                                                                                                   emi
                                        *
          E
          3
          og 100
                   —m—                 —
                                                                                                        ————            —
                                               Schietbaan                    ,
                                        o
                                                          PPG
                                                                      Zwagikom
                                                                       hn
                                                                                                         Meedhuizerwe8
                                                                               owed         Zeesluizen
                                                                                                 |
                                                                                                      y
               50   ft——
                                                      %                hr
                                                                                                          ii
                                                                                                               A
                                                      H                k       Ideweersterweg  t             $    Valgenweg
                0             T
                                   Ee     |
                                               =
                                                      T             T              T           T             T
                                                                                                                 Ee
                                                                                                                     ——,
                                                                                                                         T= 1)
                   0        500        1.000        1.500         2.000          2.500       3.000       3.500           4.000
                                                               afstand  (m)
                                                      ¢98% WM95% A 99%
         Figuur  10: Geur rondom inrichting ESD-SIC berekend uit percentielwaardes             en  procesgasmonsters 27 juni 2018.
         Naast een geurinhoud is van drie gasmonsters ook een hedonische waarde vastgesteld, zie tabel
         9. Figuur 11 geeft de resultaten grafisch weer. Te zien is dat de spreiding bij H = -2 en H = -3 zeer
         groot is. Om een hedonische waarde van -2 te bereiken zou bijvoorbeeld, op basis resultaat mon-
         ster 1, tussen 5,7 en 11 OUg/m® nodig zijn. Voor H = -3 is dat tussen 5,7 en 45 OUg/m®. De interval-
         len voor H = -2 en H = -3 overlappen dus, wat de onzekerheid in de hedonische waarde extra groot
         maakt.
         Tabel 9: Hedonische waardes monster 27-6-2018
            1   | H=-2,26 log        1.4          2,4       14|     57         6,5      57    |.   1      18     |   57    |   45
                  c-0,15
            2   | H=-2,86 log        1,6         2,4       28)      57         5.4      2,8        11     12         57    |   23
                  c+  0,09
            3     |H=-2,53log        1.3          2,1       1,4|    5.7        51       2,8        11     13     |   28]       23
                  c-0,20
         Vaststellen geursituatie ESD-SIC 20180711
                                                                                                                                  0000000715
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>23991113
                        0,0
                            0          5       10       15        20        25      30          35             40        45      50
                                                                     Ou /m?
                                                                                         Blauw: monster 1
                       0,5                                                               Rood: monster 2
                                                                                         Groen: monster 3
                                                                                         Lijnen: regressielijnen
                       1,0   +—»—=       -                                               Punten: minimum     en maximum
                       -1,5 I!
            wa rde     -2,0
                             {
            Hedonische 2,5
                       -3,0
                       -4,0
         Figuur             11:  Hedonische   waardes monster 27-6-2018, zie tabel 9   voor   waardes
         Vanwege het gebruik van verschillende eenheden, OUg/m® en in geval van snuffelploegmetingen
         se/m’, is een vergelijk met eerdere metingen niet direct mogelijk*’. Wel is het zinvol om de hedoni-
         sche waarden uit tabel 9, gebaseerd op de meting van 27 juni 2018, te vergelijken met de resulta-
         ten van de snuffelploegmetingen in uit 2016 (tabel 4). Dit vergelijk is weergegeven in tabel 10. Te
         zien is dat het aantal se/m® om een bepaalde hedonische waarde te bereiken redelijk overeen komt
         met het aantal OUg/m® bij dezelfde hedonische waarde, ook al
                                                                                                     Zin de onzekerheden groot. De
         eenheden se/m® en OUg/m? lijken daarom in dit specifieke geval®' niet sterk van elkaar verschillen.
         Met andere woorden, de conclusie die kan worden getrokken uit tabel 10 luidt 1 OUg/m®                                        =
                                                                                                                                         1 se/m®.
         Tabel 10: Hedonische waardes 2016                  en 2018
                                              27 juni 2018                                 maart       —
                                                                                                          april 2016
                                                                |
                                              Regressielijn,       Hoogste en laag- | Gemiddelde,                          Hoogste en laag-
                                              OUg/m’®              ste waardes,           se/m’                           ste waardes,
                                                                   OUg/m’                                        |        se/m’
         H=-1                                121-24               14-57                    2,4                          105-57
         H=-2                                 51-65                28-11                   8,9                             1,3 -26
         Figuur                10 laat verder zien dat resultaten wel afhankelijk zijn van afstand, maar niet van richting. Met
         name               het resultaat Weiwerd en Zwaaikom is in dit verband relevant. Eerder is aangegeven dat
         aanwezigheid van andere bronnen, bijvoorbeeld ten noorden van de e-neus Weiwerd, het resultaat
         van de e-neusanalyse zou kunnen beinvioeden. Figuur 10 laat zien dat die invioed in dit geval be-
         perkt is.
         In 5.1.2 is aangegeven dat gebruik gemaakt is                         van gasmonsters die binnen een zeer kort tijdsbe-
         stek             zijn genomen in één oven. In 4.1.3 was al            aangetoond dat de gassamenstelling en daarmee
         de geurinhoud van procesgas van oven tot oven verschilt en verloopt in de tijd. In hoeverre de trai-
         ning van de e-neuzen met een voldoende representatief monster is uitgevoerd blijft daarmee onze-
         «
               Vanwege de invioeden van achtergrondgeuren is 1 se/m® niet altijd gelijk aan 1 ge/m’, waardoor de omre-
         kening 1 OUg/m® 2 ge/m’ niet zonder meer toegepast kan worden.
         “1
                                           =
                Bedenk wel dat achter deze redenering opnieuw de aanname schuilt dat emissies van procesgas de voor-
         naamste geurbron vormen.
         Vaststellen              geursituatie ESD-SIC     20180711
                                                                                                                                               0000000716
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>23991113
                                                             -
                                                               18=
         ker. Ook   belangrijk is dat aangenomen is dat het procesgas uit het onderhuissysteem in samenstel-
         ling  en geurbelasting overeenkomt met gas dat aan de bovenzijde wordt geémitteerd. Die aanname
         is nog niet getoetst. Het is goed mogelijk dat aan (of net onder) het ovenopperviak al een deel van
         procesgas (bijvoorbeeld H, en H,S) oxideert, waardoor de geurbelasting (H,S) en impact op e-neus
         (H2)*? minder worden. Onbekend is dan in hoeverre dat in gelijke mate gebeurt. Een aanvullende
         training met geurmonsters op en benedenwinds van het oventerrein kan hierover waardevolle in-
         formatie opleveren. Een dergelijke aanvulling lijkt enigszins op een loef-lijmeting zoals bedoeld bij
         de passieve geurbronnen in tabel 3. Daar werd beargumenteerd dat een dergelijke meting voor de
         situatie bij ESD-SIC niet toepasbaar is, onder meer omdat het onmogelijk blijkt een volledig “geur-
         raam” te bemonsteren. De hier voorgestelde aanvulling is echter niet vergelijkbaar met een loef-
         lijmeting voor passieve geurbronnen en wel toepasbaar als aanvulling op de hier toegepaste me-
         thodiek. Het gaat immers alleen om de geurinhoud zelf en niet om de emissie, waarvoor een volle-
         dig geurraam nodig is. Een tweede knelpunt voor loef-lijmetingen betrof het niet kunnen “isoleren”
         van een enkele oven. Bij de voorgestelde aanvulling is isoleren van afzonderlijke ovens niet aan de
         orde. Het is juist de bedoeling een mix van het gehele oventerrein te bemonsteren.
         6             Overige waarnemingen
         In het  vorige hoofdstuk is de geursituatie in kaart gebracht door signalen van e-neuzen in te zetten
         als  geurrelevante parameter (GRP). Er is een verdeling van e-neussignalen vastgesteld en vervol-
         gens een vertaalslag naar geurbeleving aan de hand van geurmonsters afkomstig van €én oven in
         de zogenoemde afbouwfase. De verdeling van e-neussignalen zal een goed representatief beeld
         geven omdat gebruik is gemaakt van periodes van 366 dagen, waarin sprake was van zeer veel
         verschillende omstandigheden in bedrijffsvoering en meteorologische omstandigheden. Zoals in 5.2
         is toegelicht is de vertaalslag naar geurbeleving echter gedaan op basis van beperkte informatie,
         namelijk aan de hand van geurmonsters uit één oven op één moment®. In dit hoofdstuk wordt na-
         gegaan in hoeverre het resultaat, zoals gepresenteerd in figuur 10, overeenkomt met eerdere on-
         derzoeken. Doel is na te gaan of het huidige resultaat voldoende plausibel is om als benchmark
         voor de komende periode te gebruiken.
         De   bijlage in hoofdstuk 10   geeft een uitgebreider overzicht  van resultaten  van   eerdere onder-
         zoeken.
         6.1           Snuffelploegmetingen
         Afgelopen jaren is     op meerdere manieren getracht de geursituatie rond ESD-SIC in beeld te bren-
         gen.   Zo werden    in 1998, 2002, 2006 en 2016 snuffelploegmetingen uitgevoerd, zie tabel 1 in
         hoofdstuk 4. Tabel 1 laat zien dat de spreiding in elk onderzoek groot is. Ook is te zien dat de
         kleinste waarnemingsafstand geleidelijk aan minder wordt, wat suggereert dat de basisgeuremissie
         in de  loop  van  jaren minder is geworden.
         Tabel 11   geeft een overzicht van de waarnemingsafstanden die zijn vastgesteld tijdens het laatste
         snuffelploegonderzoek in maart en april 2016. Op de waarnemingsafstand is de geurconcentratie 1
         se/m®, wat zoals hierboven is aangetoond, ongeveer overeen moet komen met 1 OUg/m®. Een ver-
         gelijk met tabel 8 laat zien dat de snuffelploegresultaten uit 2016 op een lagere geurbelasting dui-
         den dan de resultaten op basis van e-neusmetingen in 2016 die zijn omgerekend met de gasmon-
         sters van 27 juni 2018. Vergelijk bijvoorbeeld het snuffelploegresultaat van 11 april 2016, waaruit
         volgt dat op 3.350 meter** de geurconcentratie 1 OUg/m® moet zijn geweest, met de waarde bij de
         zeesluizen in tabel 8. Omdat bij snuffelploegmetingen altijd in de juiste richting gemeten wordt zou
         “2
            Vit mondelinge informatie Comon Invent is gebleken dat H, vermoedelijk de grootste impact heeft op het
         signaal  van e-neuzen, zie ook hoofdstuk 8.
         “>
            De eerste monsterzak is 27 juni 2018 om 8:30, de vierde en laatste twee uur later, 10:30. Gerelateerd aan
         de gehele afhaalperiode van ruim een week is dit op te vatten als één moment.
         *
            de gemiddelde waarnemingsafstand op die dag
         Vaststellen  geursituatie ESD-SIC 20180711
                                                                                                                    0000000717
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>23991113
                                                                  -19 -
         dat   overeen     moeten komen met        (minimaal) de 98-percentielwaarde. Tabel 8 geeft voor de zeeslui-
         zen een      waarde    van  36 OUg/m®.    Zelfs als rekening gehouden wordt met een overschatting van een
         factor 2, zoals beredeneerd in         5.1.1, liggen de resultaten nog niet in een vergelijkbare ordegrootte.
         Tabel 11:    Waarnemingsafstanden snuffelploegmetingen     2016
         Meting            Waarne-         Windsnelheid |        Meting       Windsnel-          Waarne-
                           mings-          (m/s) en klasse                    heid (m/s)         ne-
                           afstand   (m) | (*)                                en klasse (*)    | mings-
                                                                                                 afstand
                                                                                                 (m)
         9 maart              4.000                 8D           9 maart           7D              3.800
         2016 9:45                                               2016
         -12:10                                                  13:00  —-
                                                                 14:50
          15 maart            11.000                5D
         2016 9:50
         -
             15:00
         23 maart              1.200                6D           23 maart          6D              1.300
         2016 8:50                                               2016
         -
             10:50                                               12:15  -
                                                                 14:15
          11  april            2.900                7C           11 april          9C              3.800
         2016 8:20                                               2016
         -10:10                                                  10:50  -
                                ac
                                                                 13:50
         20   april            1.600                5D           20 april          4C              3.000
         2016                                                    2016
          10:10   —-
                                                                 12:30  -
          12:50                                                  15:50
         (*)  Klasse:   zogenoemde Pasquilklasse, waarbij A voor zeer instabiel  weer  staat (veel menging) en F voor
         zeer   stabiel  (weinig menging, grotere waarnemingsafstand).
         6.2              Geografische verdeling geurklachten
         Figuur     12  geeft een geografische verdeling van (geaccepteerde) geurklachten in de periodes 1995
         —
            2004     (rood), 2005 2008 (oranje), 2009 2014 (geel) en 2015 2017 (blauw). De stippellijnen
                                    —                        —                      —
         markeren het gebied waarbinnen zich circa 90% van de klachten bevindt. De witte cirkel markeert
         een straal van 3.600 meter rondom de inrichting, wat overeenkomt met het gemiddelde van de
         waarnemingsafstanden in maart april 2016(*°). Gedurende de referentieperiodes komen de stip-
                                                   —
         pellijnen dichterbij de inrichting te liggen, wat erop duidt dat de geuremissie geleidelijk aan afneemt.
         Dit komt overeen met de conclusie die in 6.1 getrokken werd op basis van geurwaarnemingsaf-
         standen en de constatering dat de onaangenaamheid van de geur is afgenomen (hoofdstuk 4.2).
         Het is aannemelijk dat, mits een database van voldoende grootte wordt toegepast, de stippellijnen
         een    verband zullen hebben met een H-contour, al zal niet direct vast te stellen zijn om welke hedo-
         nische waarde het gaat. Op basis van de resultaten in de tabellen 8 en 9 zou het om H = -3 moeten
         gaan, wat niet erg waarschijnlijk is. Het ligt meer voor de hand dat al bij        een   hogere hedonische
         waarde sprake zal zijn van klachten, bijvoorbeeld H = -2 of zelfs H = -1.          Opnieuw lijkt het resultaat
         in figuur 10 een overschatting van de werkelijke geursituatie te geven.
         “>
            Met   uitzondering   van één uitbijter op 15 maart 2016
         Vaststellen geursituatie ESD-SIC 20180711
                                                                                                                      0000000718
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>23991113
                                                                 «30 ~
         Figuur 12: Geografische verdeling van (geaccepteerde) geurklachten in de periodes 1995       —-
                                                                                                         2004 (rood), 2005 -
         2008 (oranje), 2009 —
                               2014 (geel) en 2015 —-
                                                      2017 (blauw). De witte cirkel markeert een straal  van 3,6 km, wat over-
         een komt met de gemiddelde waarnemingsafstand bij de snuffelploegmetingen in 2016.
         6.3           GGD-onderzoeken
         In 2002, 2006, 2010, 2012 en 2016(*°) zijn door de GGD onderzoeken uitgevoerd. De resultaten
         zijn samengevat in de figuren 13 en 14 en hoofdstuk 10. Te zien is dat sinds 2002 het percentage
         ondervraagden dat aangeeft ernstige geurhinder te ondervinden is gedaald en dat geldt ook voor
         matige geurhinder. Aannemend dat de geuremissie een significante rol speelt bij het percentage
         ondervraagden dat enige vorm van geurhinder ondervindt, bevestigt dit het beeld dat is geschetst
         in de hoofstukken 4.2, 6.1 en 6.2 dat de onaangenaamheid en geuremissie de laatste jaren gelei-
         delijk zijn afgenomen.
         Net als bij de geografische verdeling van geurklachten ligt het voor de hand dat een verband be-
         staat met H-contouren, al is opnieuw niet met zekerheid vast te stellen om welke H-waardes het
         gaat. Wel is het aannemelijk dat de kwalificatie “matige hinder” niet overeen kan komen met een
         hedonische waarde       van   -3. Daarom is het   onwaarschijnlijk dat een H=-3-contour als 98-percentiel
         door de kern    van  Delfzijl  kan lopen, wat   opnieuw bevestigt dat de resultaten in figuur 10 een over-
         schatting geven van de werkelijke geursituatie.
         Overigens blijkt uit   het GGD-onderzoek uit 2016 dat         over het geheel de geurhindersituatie in de
         gemeenten Delfzijl     en  Appingedam vergelijkbaar is met elders. Wel is de verdeling enigszins afwij-
         kend, met iets meer nadruk op industrie in plaats van verkeer en agrarische activiteiten. Naast in-
         dustrie zijn ook houtkachels en allesbranders een bron van geurhinder. De mate van geurhinder in
         Delfzijl en Appingedam blijkt dus vergelijkbaar met elders, wat niet overeen kan komen met een
         H=-3-contour als 98-percentiel die door Delfzijl loopt.
         “®
            Zie onder meer Woonomgeving, Milieu- Geluid- en Geurhinder, Resultaten Gezondheidsmonitor 2016
         Provincie en Groninger gemeenten, GGD Groningen, juli 2017
         Vaststellen  geursituatie ESD-SIC    20180711
                                                                                                                             0000000719
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>23991113
                                                                                              -21-
         |                                                        GGD onderzoeken                    geurhinder
                            60                                                                                                                                                |
                                                                                                                                                                            |
                   H        50
                                                            In 2002 geen onderscheid tussen        (matige) hinder en ernstige
                  5S40                                      hinder   en uitsluitend stad  Delfzijl + Farmsum.
                                                                                                                                         -
                  5
                            30
                   oy
                   4
                   c
                   ©
                            20                               | Geen   gegevens Appingedam 2002 bekend.
                                                                                                                      |
                   e
                  &         10                              ———
                                   matige hinder (enig +                              wh                      matige hinder (enig +                    te
                                                                        ernstige hinder                                                           ernstige hinder
                                           Pinder)                                                                      hinder)                                               |
                                                     gemeente Delfzijl                                                                     ~gemeente Appingedam
                         =                                                        0
                           2002               54       _
                                                                                                                                           |
                                                                                                                                                                              |
                                              21                                7.9                                        18                           5.7
           |             #2006                                |                                        |                                   |                                  |
                         =                                                                                                 8                             0
             |
                           2010               8             op                86                                                                                         i      |
                                              16                                                                           9
                         “
                           2012                                                 5                                                                           od
                                                                                                                                                                               |
             |                                                                                                                                                        i
                                                                                                        |
           |               2016               18                                  4                                        8               |             0               |
               Figuur 13:      Percentage gehinderden volgens GGD-onderzoeken                                     in Delfzijl    en Appingedam
                                                                                          erg                                ——————
             —                                                    GGD onderzoeken                     geurhinder
                                                                                                                                                                                  |
                                                   50%  |                    In 2002 geen onderscheid tussen hinder en ernstige hinder
                5
                                                                             en  uitsluitend stad
                                                                                            S—
                                                                                                    Delfzijl  +
                                                                                                              ——
                                                                                                                 Farmsum.
                                                                                                                                                                                  |
                2                                                                                                                                                                 |
                @                                  40%  |                     —            —               =            —        —         =       -        =
                2
                =
                                                                                              Geen gegevens
                                                                                             bb                 —_
                                                                                                                   Appingedam
                                                                                                                              "
                                                                                                                                2002 bekend.
                                                                                                                                                   |                              |
                5                                  30%
                                                                                                            -
                                                                                                                                  en
                )
                [=]
                =
                Lo                                 20%          ncn               .            "
                3
                @
                                                        [1
                o
                                                   10%  |       a               wm           Sn           §           -          —              —p—            -
                                                                                                                                                                    se
                                                    EAH
                                                           2002        2006         2010
                                                                                              Nms
                                                                                                 2012            2016                 2006
                                                                                                                                               HMEEE
                                                                                                                                               2010      2012      2016
                                                                                  gemeente Delfzijl                                        gemeente Appingedam
                     |= matige hinder (enig hinder)™**|
                                            +
                                                           54%     |  21,0% @ 18,0% | 16,0%                     18,0%                18,0%     8,0%     9,0%      8,0%     |
                    | mernstige hinder                                 7.9%         8,6%         5,0%           4.0%                  57%      0,0%     0,0%       1.0%
             Figuur        14: Percentage gehinderden volgens                 GGD-onderzoeken in Delfzijl                       en  Appingedam, cumulatief
                *
                   2002 geen onderscheid tussen hinder en       ernstige hinder en uitsluitend stad Delfzijl en Farmsum. Geen gegevens Appingedam.
                **
                    2016 geen onderscheid tussen geen en weinig hinder
                ***
                     2016 GGD onderzoek gaat uit van een andere interpretatie dan voorheen (niet ruikbaar/geen/weinig,                           matige   hinder (score 3-7)
               en emstige hinder (score 8-10) i.p.v. enige hinder, hinder en ernstige hinder.
         Vaststellen            geursituatie ESD-SIC         20180711
                                                                                                                                                                                    0000000720
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>23991113
                                                                 <0
         7             Conclusies     en  aanbevelingen
         In de brief van 13 februari 2018, met kenmerk 2018-010.060/7/A.26, heeft Gedeputeerde Staten
         ESD-SIC onder meer op de hoogte gesteld van het besluit dat ESD-SIC uiterlijk 31 juli 2018 een
         rapport conform NTA 9065 moet indienen met een beschrijving van de geursituatie. Deze rapporta-
         ge  geeft invulling aan  die verplichting.
         Uit eerdere onderzoeken, beschreven in deze rapportage, is gebleken dat de geursituatie bij ESD-
         SIC zeer complex is. Toetsing aan de NTA 9065 ondersteunt dat beeld. Van belang is de handrei-
         king die de NTA 9065 biedt om de geursituatie te beoordelen. Daarbij wordt gekeken naar drie
         kenmerkende factoren, te weten het emissiepatroon, de manier van emitteren en de samenstelling
         van het afgas dat de geur veroorzaakt. Op elk van deze drie factoren blijkt voor de eigenschappen
         van de geurbron ESD-SIC de meest complexe situatie van toepassing te zijn. Dat leidt ertoe dat bij
         de geurvaststelling altijd sprake zal zijn van de laagste betrouwbaarheid. Dit voorbehoud is expliciet
         in de NTA 9065     gesteld. Toch kan worden geconcludeerd dat           met het huidig  onderzoek   goede
         stappen zijn gezet.
         In hoofdstuk 5 is   een methode    gepresenteerd om een indicatie te krijgen van de geursituatie rond-
         om   ESD-SIC. Deze methode maakt         gebruik van percentielwaardes van negen e-neuzen, die zijn
         vastgesteld over grotendeels overlappende, aaneengesloten referentieperiodes van 366 dagen in
         2016 en 2017. De negen e-neuzen staan vanuit de locatie ESD-SIC gezien in verschillende richtin-
         gen. Aangenomen kan dus worden dat deze e-neusdata een representatief beeld geven van wat
         rondom ESD-SIC te meten is. Een analyse van de percentielwaardes laat zien dat resultaten op
         gelijke afstanden (maar in verschillende richtingen) goed overeenkomen.
         Voor   een vertaling van e-neusdata (dat wil zeggen de percentielwaardes) naar geurbeleving is
         aangenomen dat      procesgasemissies de enige significante geurbron vormen. Die aanname is on-
         derbouwd aan de hand van eerdere studies (hoofdstuk 3) en een analyse van e-neusresultaten
         rondom het oventerrein (aanvullend onderzoek, gepresenteerd in hoofdstuk 8). Uiteindelijk is ge-
         bruik gemaakt van procesgasmonsters die op €én moment uit het onderhuissysteem van één oven
         zijn genomen. Dat was gegeven de mogelijkheden, met name door de beperkte beschikbaarheid
         van het toe te passen monsterpunt, noodzakelijk. Dat betekent echter dat de omrekening zoals
         gepresenteerd in hoofdstuk 5.2, figuur 10 en tabel 8, gebaseerd is op slechts een enkele waarne-
         ming.
         De   percentielwaardes uitgedrukt in geureenheden (OUg/m®) in hoofdstuk 5.2 zijn zeer hoog en dui-
         den op   zeer lage hedonische waardes op de locaties van de gebruikte e-neuzen. In hoofdstuk 6 is
         besproken dat dit resultaat niet goed past in het beeld dat uit eerdere onderzoeken naar voren is
         gekomen. Uit die onderzoeken blijkt weliswaar dat de geurbelasting aanzienlijk is, maar de resulta-
         ten in 5.2 vormen zeer waarschijnlijk een aanzienlijke overschatting van de werkelijke geursituatie.
         Het resultaat doet ook geen recht aan een verminderde geuremissie zoals die is onderbouwd in
         hoofdstuk 6 en de verminderde mate van onaangenaamheid die is besproken in hoofdstuk 4.2. De
         overschatting lijkt in dit geval niet te zijn veroorzaakt door storende invloeden van andere bronnen,
         maar vooral door de omrekening van e-neussignalen naar geurkengetallen. in hoofdstuk 5.2 is
         daarom een suggestie gedaan om de omrekening te verbeteren. Een aanvullende “training” van de
         e-neuzen, zoals bedoeld in figuur 9, met geurmonsters op en benedenwinds van het oventerrein
         kan waardevolle aanvullende informatie opleveren. Dit moet leiden tot een hogere betrouwbaarheid
         van de geurvaststelling.
         Het   gebruik van e-neuzen    als geurrelevante parameter blijkt dus mogelijk en biedt goede kansen
         voor een   monitoringssystematiek®’     in de toekomst. Een betere training van de e-neuzen is daartoe
         wel essentieel. Voor een betrouwbare omrekening naar geurconcentraties en geurbeleving
         (OUe/m® en hedonische waarde) is het nodig om de training set uit te breiden met meer geurmon-
         *"
            Met deze conclusie bedoelt ESD-SIC     uitdrukkelijk niet dat de toepasbaarheid voor toezicht en handhaving
         voldoende is aangetoond.
         Vaststellen geursituatie ESD-SIC 20180711
                                                                                                                      0000000721
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>23991113
                                                          -923.-
         sters. De   mogelijkheid om monsters niet direct uit een oven te bemonsteren, maar op enkele loca-
         ties direct benedenwinds van het oventerrein moet in ieder geval nader worden onderzocht. Andere
         aandachtpunten zijn onder meer het optreden van verstoringen door andere bronnen*, ook al is de
          impact daarvan in deze studie niet aangetoond, en de impact van incidenten als blazers.
         “®
            Dat wil zeggen buiten de  inrichting ESD-SIC.
         Vaststellen  geursituatie ESD-SIC   20180711
                                                                                                          0000000722
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>23991113
                                                                          ~~
         8               Bijlage: Werking            e-neuzen en         toepassing bij bronbepaling
         De methode die is      toegepast     in deze studie is   gebaseerd     op het  gebruik   van e-neuzen.    In deze  bijlage wordt
                     wat e-neuzen zijn en hoe ze werken.
         toegelicht
         sies van   procesgas,    met name vanaf het oventerrein®,
                                                                     Verder is de methode gebaseerd op
                                                                             de belangrijkste geurbron
                                                                                                               de aanname dat emis-
                                                                                                            vormen. Deze     bijlage geeft
         een   analyse   van e-neusdata om die         aanname     te toetsen  en  vormt daarmee een       toevoeging   op de studies die
         zijn  beschreven in hoofdstuk 3.
         8.1             Werking      e-neuzen
         Elektronische neuzen, in dit rapport         aangeduid     als e-neuzen,   zijn  instrumenten die   zijn uitgerust  met vier
         sensoren, die elk op een specifieke manier reageren op verontreinigen in de lucht waaraan ze zijn blootge-
         steld. Hierdoor ontstaan vier afzonderlijke signalen die zijn uitgedrukt in de eenheid dB. De concentratie heeft
         een   directe (maar   niet-lineaire) invloed op de grootte van de signalen. Een bepaalde verontreiniging, of
         mengsel    van   verontreinigingen, veroorzaakt een specifieke set van signalen, die beschouwd kan worden als
         een “voetafdruk”. In theorie zou zo'n voetafdruk voldoende onderscheidend moeten zijn om een verontreini-
         ging, bijvoorbeeld een geurcomponent te herkennen. De
                                                                               praktijk  bli kt echter weerbarstiger, zeker waar het
         complexe en wisselende mengsels van verontreinigingen betreft™ Omgevingsfactoren als temperatuur en
                                                                                          .
         relatieve                      beinvlioeden de signalen. Ook blijken de profielen per instrument weer enigszins af
         te kunnen
                    luchtvochtigheid
                      wijken®'.
         Figuur 15 geeft een voorbeeld van een            e-neus    (links) en het inwendige deel (rechts). De vier afzonderlijke
         sensoren    zijn rechtsboven zichtbaar.
         Figuur 8 in hoofdstuk 5 laat het netwerk van e-neuzen rondom ESD-SIC zien. Twee e-neuzen, namelijk |de-
         weersterweg en Zwaaikom, zijn uitgerust met een windmeting om windsnelheid en —richting te bepalen. Op
         advies van Comon Invent is in deze studie alleen gebruik gemaakt van de windmeting Ideweersterweg.
         Figuur 15: voorbeeld     e-neus    (links) en  inwendig deel    met vier sensoren     (figuren beschikbaar   gesteld door Co-
         mon Invent).
         8.2             Gebruik     e-neuzen          bij vaststellen geurbron
         In hoofdstuk 3 is op basis     van    eerdere studies onderbouwd dat emissies             van  procesgas vanaf het oventerrein
         de   belangrijkste geurbron vormen. Die aanname is uiterst relevant omdat ze de basis vormt voor de werkwij-
         ze die in dit rapport is toegepast. Een verdere onderbouwing is daarom wenselijk en die is mogelijk door ge-
         bruik te maken van de e-neuzen op het eigen terrein van ESD-SIC.
         In deze bijlage worden signalen van e-neuzen gepresenteerd die zijn waargenomen in vier verschillende
         korte periodes in 2018. De periodes zijn zo geselecteerd dat vier windrichtingen aan bod komen. De plaats
         van de e-neuzen en de aanduidingen zijn gegeven in figuur 5 (hoofdstuk 3, binnen de inrichting ESD-SIC) en
         figuur 8 (hoofdstuk 5, buiten de inrichting). De onderbouwing is opgezet aan de hand van zogenoemde wind-
         rozen die gegenereerd kunnen worden met meetgegevens van de windmeting Ideweersterweg, en software
         van Comon Invent. Een windroos is in deze bijlage weergegeven als een zwarte lijn die de windrichtingsver-
         deling weergeeft     voor de  geselecteerd tijdperiode.
         *
            Procesgasemissies vanuit het gasverzamelsysteem, bijvoorbeeld door een doorlatende fakkelklep, of de
         gasontzwavelingsinstallatie hebben vermoedelijk een beperkte impact, maar kunnen nooit volledig uitgeslo-
         ten worden.Comon Invent ESD-SIC, april 2017
         -. Training informatie Comon
         *1
            Mondelinge
                                        bij
                                                   Invent, 9 juli 2018
         Vaststellen   geursituatie   ESD-SIC 20180711
                                                                                                                                         0000000723
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>23991113
                                                                            -35
         Software         van  Comon Invent combineert        vervolgens de windrozen met de sensorsignalen van een geselec-
         teerde e-neus           om zogenoemde pollutierozen te berekenen. Pollutierozen zijn weergegeven als gekleurde
         linen en gearceerde stukken en geven de signaalverdeling van de e-neus uit de corresponderende windrich-
         tingen voor het zelfde tijdvak. Pieken in een pollutieroos geven een indicatie van de ligging van de emissie-
         bron.
         Naast de wind- en pollutierozen zijn in 8.2.1 ook sensorprofielen gepresenteerd. Zoals hierboven al aange-
         geven dient het gebruik van sensorprofielen met voorzichtigheid plaatsvinden. Naast de algemene voorbe-
         houden die al zijn genoemd, moet worden opgemerkt dat veel geuren, met name in de omgeving van ESD-
         SIC, een                         profiel blijken te vertonen. Mogelijk hangt dit samen met de aanwezigheid van water-
         stofgas
                          vergelijkbaar
                      (H,)*.     Toch kan   de profieltoets zinvol zijn om na te gaan of profielen in ieder geval niet tegenspreken
         dat procesgas op een zeker moment het signaal van een e-neus bepaalt.
         Figuur      16    geeft het sensorprofiel van het procesgasmonster dat werd genomen op 24 mei 2018(>). Figuur               17
         laat het       profiel zien van een e-neus die benedenwinds van het oventerrein staat. De profielen komen niet
         exact overeen, maar lijken wel op elkaar. Vergelijk het profiel bijvoorbeeld met dat van de e-neus bij de
         Zwaaikom, figuur 18.
                 6,0
                 5,0
                 40
                                                                              msl
                                                                              mS2
               2 3,0
                                                                              uSs3
                 20   1
                                                                                S4
                 1.0
                      +
                 0,0                              ;
                              Sl           S2              S3        S4
         Figuur 16:        Signaal  afzonderlijke sensoren bij blootstelling     aan procesgas, monster 24 mei 2018,  geurconcentratie
         1052 OUg/m
          Coir
         C                 Ne
                                         rn             er            i
                                                                         ait
                                FE he La Le   WF
                                             Pa:
         Figuur      17:   Sensorprofiel   Koelwatertoren, 24   juli  2018. De windvaan linksboven toont dat deze   e-neus  beneden-
         winds staat.
         %2
             Mondelinge informatie Comon              Invent. H, is  geurloos,  maar  dient blijkbaar als goede markering  van proces-
           as.
             Meting      Witteveen    en  Bos, 25 mei 2018
         Vaststellen        geursituatie ESD-SIC 20180711
                                                                                                                                     0000000724
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>23991113
                                                                                              -26-
                     YP
              LE       .                  Bln                    .
                                                                                    -
                                                                                      0                 mo   =
          ; comen
                  nvent
                                                           Tee
                                                    _-—                      a
              _
           :                                                                                                  H
                                                                                  a                           i
                               |
                                                                                                              !
                                                                                                              .
                                                                             Ld
         -—                                                           wal
                                                                                                           v
                                                                   -
                                                               /          F      wt
                                                             /
                                                            J
                                                                        {
                                                                        .
                                                                                                      —
                                                                                       aa] pe
                                                                                        CUBE
          EEE              ©                  CEERI                  ER
                                                                               RU               a    he         Od
         Figuur 18: Sensorprofiel                    Zwaaikom. Gezien             windrichting  en afstand is      uitgesloten dat procesgas ESD-SIC de
         signalen beinvioedt.
         8.2.1           Situatie 10                        april 2018 (oostenwind)
         Op 10 april 2018 kwam                            de wind    gedurende enkele            uren uit het oosten tot noordoosten, zodat de          e-
         neuzen    Koelwatertoren, Trafo 7                           en     Schietbaan benedenwinds lagen.
         Profiel
         Als eerste is naar het profiel gekeken. Figuur 19 laat zien dat de e-neuzen Koelwatertoren en
         Schietbaan een profiel vertonen dat lijkt op het procesgasprofiel in figuur 17. Figuur 20 laat zien dat
         de bovenwindse e-neuzen Proeftrafo en Heemskesbrug een ander profiel vertonen. Het verschil
         tussen de beneden- en bovenwindse e-neuzen in combinatie met het profiel in figuur 16 is dus op
         kwalitatief niveau consistent met de aanname dat procesgasemissies van het oventerrein de voor-
         naamste     geurbron                 vormen.
                                                                        —~
                                                                                         =
         TT            © Wartmite « Cormier      x
          «    C0          Dll       Prim
                                               cmon ante  finds       A
                                                                                              rp                          5
                        -                                                                ;
             comen
           [comen;           —-
                             .....
                                           HE
                                     DFE 84 Soha Sameer vale
                                                                                                   J                   "
                                                                                                                          .  yr
                                                                                                                               fo]
         Vaststellen  geursituatie                  ESD-SIC 20180711
                                                                                                                                                         0000000725
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>23991113
                                                                                                                                  -27         -
          «  +
                C@            Oo te        wt    nil
                                                        I
                                                      COM SBA dies
                                                                          ek ——.usr ae. _.-“
                                                                           lip      Fo     tae    106
                                                                                                                                 =
                                                                                                                                     09
                                                                                                                                             .”...84U
                                                                                                                                               Ql
                                                                                                                                                                                     no =
                                             \
                            —                                                       T——
           omen.
                                                                 pe
                                                                                           emu                                                                               |
                                                                                                                                                                                     -—
           :                                                                                                 a
                                                                                                                                                  :
                                            -                                                                                                                  >
                                                                                                                 2008 92
                                                                                                                       a      avefan     Fol  BoA         201800 1}      kat   Aeon     +
                                                                                                                        0          }         120            oc 00        Lrg    00 0     ¥
                                                       —                                              WoL) 1A                              HUE0A
                                                                                                                                                      1) 02600
         CEE                         © Fo E=aL
         Figuur 20: Profielen bovenwindse                                                 e-neuzen         op 10          april      2018
         Windrozen
         Figuur 21       toont drie windrozen van bovenwindse e-neuzen gedurende de referentieperiode op 10 april 2018.
         Pollutierozen zijn niet te zien omdat blijkbaar gedurende die periode geen verontreiniging werd waargeno-
         men. Hetzelfde is gedaan voor benedenwindse e-neuzen in de figuren 22 en 23. Nu zijn wel duidelijke pollu-
         tierozen te zien, namelijk de gekleurde profielen rechtsboven de e-neuzen. Deze pollutierozen wijzen naar
         het oventerrein van ESD-SIC. De breedte van de pollutierozen van de e-neuzen Koelwatertoren en Trafo 7 is
         vermoedelijk veroorzaakt doordat de instrumenten erg dicht op het oventerrein staan. Daardoor kan ook bij
         iets afwijkende windrichtingen n                                                     rocesgas             bij deze            e-neuzen                       aankomen.
          +    ce          &           ©
                                         CY
                                               MLE                        aid
                                                                               1 Jn                         -
                                                                                                               00          a
                                                                                                                                                                  nD    EB
                         —
                                                                                               a
          ’
             comenvent
             —                                                  -
                                                                                       -
                                                                                         >
                                                                                                        -
                                                                                                               She
                                                                                                                  e
                                                                                                                                                                  ——
           +
                                                                                                                      -       -
                                                                                                                                                                         °
                                   i
                                                                                                                                io  -
                                                                                                                                                         ©                :
                                                        /               -                                                                                    Tn
                                                                                                            Fi
                                                                                                  ©      of
             ame     TRY
                                 |             ;
                                                                                                         a
                 |           EE
                                  RG                      ars
                 i
                                                       -              |
                                 )
                                                     7
                                          —                                                            -
                                                                    i                                                !
                                                                                                                       -
                                                                                                                                                                      Ir,!
                               !                              |
                                                                  -                             b
                                                                                                                                                                    £15
                                                                                              .
                                                                  |                                                                    -
                                                                                                                                                                  Ba
                                                                                                                                                                Hal
                                         Fria-te      Wem                            oR      Be                    ak        YE
                                 ®                                                                                                                         ~~
          2a                  eu     ’
                                                              a
                                                                                                                                         Liu
                                                                                                                                                |
                                                                                                                                                    A
                                                                                                                                      ++
         Figuur    22: Wind-         en        pollutierozen                             benedenwinds                  (Schietbaan, Koelwatertoren),                                  10   april 2018
         Vaststellen      geursituatie ESD-SIC 20180711
                                                                                                                                                                                                      0000000726
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>23991113
                                                          «28.
         8.2.2         Situatie 25   april 2018 (westenwind)
         Voor de situatie op 25 april is naar de wind- en pollutierozen gekeken, zie figuur 24 tot en met 26.
         Figuur 24 |laat ook voor de bovenwindse e-neuzen, nu Proeftrafo, Trafo 7 en Koelwatertoren, een
         pollutieroos zien. Dit geeft aan dat de invioed van de sproeiwaterbassins niet geheel verwaarloos-
         baar is. De pollutierozen in de figuren 25 en 26 wijzen wel weer duidelijk naar het oventerrein. Fi-
         guur 27 vergelijkt de signalen van de boven- en benedenwindse® e-neuzen en toont dat de bijdra-
         ge van het oventerrein zeer veel groter is dan dat van de sproeiwaterbassins.
         -  oe       [      ———.   :
                                      .
                                                   wh                 Lo
          scomen—                                   7
                                                                      wo
                                                            terrein, 25 april 2018
         >
           Beredeneerd vanaf het oventerrein
         Vaststellen geursituatie ESD-SIC  20180711
                                                                                                              0000000727
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>23991113
                                                                                                                                                   -
                                                                                                                                                       29-
                                                               FY                  TR
                                                                                                   .
                                                                                                            ,                      -        -
                                                                                                                                                                                 nD          =
                                                                                                                                                                  =
                                                                                                                                                       ==
                                                                                                                                                                   5     april             2018
                                                                                                                  :]
                                            -                                                                                ©
                                                                                                                              4
                                                                                                                            A
         -—                              -
                                                                                                                                                                                             {
                                TE        ¢
                                                                  -
                                         J                     FRA              Ew                            i                         ao
                                                                                                                                              Tibi
                                                        ®
         Figuur               26: Wind-                      en    pollutieroos benedenwinds (Metallurgie), 25 april                                                                              2018
         a
          AN          ca                              Ua
                                                  E——————————
                                                              a   =
                                                                      bes
                                                                             Te CMT       - Eb
                                                                                                Coim Lobes Lig    "    ag
                                                                                                                          —
                                                                                                                               #
                                                                                                                                              ——_ ee, ._. we
                                                                                                                                                                @  Or         A   Zoek
                                                                                                                                                                                                                mo =
            ]      cCOm
                   mt                n
                                             [
                                                       Hu
                                                                 21067 Sennar tts
                                                          Prosfrie
                                               4                                                                        _—  a
            *                                         (1
                                                                                                      -             =
            :
                                                   |
                                                      “hn
                                                     REE        RNS                   eee         RhoeE         Rees
                                                        04.00       co
                                                                          ae            1200         re          mot
                                                                                                            =
                             Serva values
                 -
                   Trade 7 {UGE Sensorotal
                                                                                                  —
                }
                                                                                                                      *
                                                                                                                                                                                                                .
                 0                                                                                                                                  =
          LI]                                                                                                                                             ,
                                                                                                                                                                   gre 11848 Sensor bola
                                                                                                                                                              Mhelsbur
                                                                                                                                                                                                              —
                   ll
                                  TE
                ETT                                                                                                                                  0
              MMLEATRO       FOTOS
                                                 000.2%             ”            MW1604.7%
                                                                                             0                                                          a
                                                                                                                                                       ah
                                 oe
                                                                [1                     on
                                                                                                                                                          n                                                        +
                                                                                                                      A]                               11    PIED
                                                                                                                                                                        Baud
                                                                                                                                                                                       a
                                                                                                                                                                                         MOLI      TENE
                                                                                                                                                                                                            »
                                                                                                                                                                                                                    :
                                                                                                                                                                                                                    HM
                                                                                                                                                                                                                    3
                                                                                                                                                                                                                     1
                                                                                                                                                            &
                                                                                                                                                                          ILS             Fe   $220 OM   ts
                                                                                 IOUA-O8-15    QAO0O0                            HAE  MATa                             HBAS Thiadrind
                         -
          SEGRE © [oar                                                                                                                                                                       SES
         Figuur 27: Vergelijk signalen e-neuzen boven-                                                                                en   benedenwinds, 25 april 2018
         8.2.3                                 Situatie 30 april 2018                                                          (zuidenwind)
         Op          30        april 2018 kwam de wind uit zuid tot zuidzuidwestelijke richting, waardoor de e-neuzen Trafo
         7     en         Proeftrafo benedenwinds lagen. In figuur 28, bovenwindse e-neuzen, is een IEEE pollutieroos
         te zien die                        richting het oventerrein wijst.                                                          Blijkbaar          is toch                 een              beperkte hoeveelheid procesgas van-
         af het oventerrein daar aangekomen op                                                                                       een    kort moment met iets                                        afwijkende windrichting. Pollutie-
         Vaststellen                      geursituatie                                ESD-SIC 20180711
                                                                                                                                                                                                                                        0000000728
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>23991113
                                                                                                         -30-
         rozen          vanaf de benedenwindse e-neuzen zijn aanzienlijk duidelijker en het is goed te zien dat deze
         richting het oventerrein wijzen. Het profiel bij Trafo 7 lijkt enigszins af te wijken van eerder gepre-
         senteerde profielen voor procesgas. Daar is geen verklaring voor gevonden. Overtuigend bewijs
         van een andere bron is er echter ook niet.
          \a       LLJ
           » COMI           —
                           nvent
                                                                    \
                                                                             Te                                     -———
                         I                                    -
                                                                       .
                                                                                                                        [+]
                                                                                                 ©
                                                                                                                         .
                                                                                                          Sa     i
                                                                                                               ©
                                                                  -—
                                                                                  ©         J
                                                                             fe
                       —t
                                                               -
                                                                                      4
                                                                                ®i        f
                                                                               /        4
                                            ke
                                            *-    :                          /   I&+
                                                                                2
                                                               -                                   -
              Omen                                           TE                             SLE
           ‘
           .
             commen            —                                                               ©    ;
                                                                                                       ee      ’
                                                                                                                    -
                                                                                                                        ]
                                                                                 ©
                                                                                       0°
                      Bi
                                          5
                                           ©
                                              ae, Ba,                      TR
                                                              a.                                 -
                                                                                                                        v
                              I Ein ©
                                      Core be       ¥
          #        ce             .           re
                                                 mem   nt om      y
                                                                             is
           ’
             comen             —                              2
                                                                                   FT
                                                                                       1
                                                                                                                    — —
                                                er     @ ree
                                                                         @
                                                                      mesh prep                pasha  ow
         Gorgle
         Figuur         30: Wind-            en       pollutieroos benedenwinds (Proeftrafo),                 30   april    2018
         8.24                       Situatie 28                  juni 2018 (noordenwind)
         Op 28 juni 2018 kwam de wind uit noord- tot noordnoordoostelijke richting, waardoor de e-neuzen
         Koelwatertoren en Proeftrafo benedenwinds lagen. Hoewel de pollutierozen vrij breed zijn, mogelijk
         door een wat lagere windsnelheid in combinatie met de korte afstand tot het oventerrein, is op-
         Vaststellen             geursituatie ESD-SIC 20180711
                                                                                                                                 0000000729
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>23991113
                                                                 -31~-
         nieuw te zien dat de     verontreinigingen afkomstig zijn     van  het oventerrein, zie figuur 31 tot en met
         33.
               -
                                                              a:
                                dE een       Ee, WR   a al
                        f     ®                                  -
         Coule              "
                                                pS
         Figuur  33: Wind- en  pollutieroos benedenwinds (Proeftrafo), 28 juni 2018
         Vaststellen  geursituatie ESD-SIC 20180711
                                                                                                                      0000000730
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>23991113
                                                                        -39  .
          9                Meetresultaten            en omstandigheden
          In deze    bijlage zijn details gegeven van de gebruikte gasmonsters en ovencharges. Hoewel er in
          het rapport enkele keren naar verwezen wordt dient deze informatie vooral als referentie voor toe-
          komstig onderzoek.
          Tabel 12:  Gegevens bij gasmonsters
                                                                                                                    |
         "Charge
          Oven
                       _
                                                         10488
                                                         13
                                                                                                  10509
                                                                                                  14
          Oventype                                       Groen                                    Donker
          Looptijd (MWh)                                 947        |
                                                                                                  1.920
          Oven uit    bedrijf                            18 mei 2017 2:15     (blazer)            24-6-2018 19:55
          Tijd tussen einde charge             en        152  uur 15 minuten                      61 uur 35 minuten
          monstername (eerste monster)
          9.1              Gassamenstelling
          Gassamenstellingen           waren   gegeven in Hoofdstuk 5:
                                     24-5-2018              27-6-2018
                                            ()                 **)
           Hy (vol.%)                   |
                                                38,3                   48,8
           0, (vol.%)                            1.5                     1.3
           N, (vol.%)                           28,8                    12,4
           CO, (vol.%)                "
                                                15,8                    10,4
           CH, (vol.%)                           50                     10,8
           CO (vol.%)                            43                     12,7
           H,S (vol.%)                        0,566                   2,196
           COS (vol.%)                        0,001                   0,030
                                                                               |
           CS; (vol.%)                        0,035                   0,034
           CH3SH
           (vol.%)           |
                                              0,008                   0,016
                                                                       *
           OUg/m’®                        6,47
                                               *
                                                 10"|   4,28 (+ 0,37) 10’
          (*): 1 monster;   (**) 4 monsters
          9.2              Grondstoffen            ovencharges
           H,0                     Vochtgehalte van het zand-cokesmengsel                                    wt.%
           As                      Asgehalte van het zand-cokesmengsel               |
                                                                                                             wt.%
                                   Aandeel vluchtige koolwaterstoffen (900 oC)         in zand-              wt.%
           Flue                    cokesmengsel                              ]
                                                                                                                  |
           S                       Zwavelgehalte in zand-cokesmengsel                                        wt.%
                                                                                                           |
                                   Kolingsfactor: kengetal ESD-SIC om verhouding SiO2          en koolstof
           Kf                      aan te geven
                                   Aandeel koolstof in    zand-cokesmengsel dat theoretisch deel kan | wt.%
                                   nemen aan      SiC-vorming. Koolstof in vluchtige koolwaterstoffen
           C-fix                   is bijvoorbeeld geen C-fix.
          OK             Steekmonsters genomen onder de grafietkern
          BK             Steekmonsters genomen boven de grafietkern
          RM             Steekmonsters genomen van bult reactiemateriaal          voorafgaand     aan  opbouw oven
          Vaststellen     geursituatie ESD-SIC        20180711
                                                                                                                      0000000731
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>23991113
                                                                -33-
           Tabel 13: grondstofsamenstelling  Oven 13, charge  10488
            H,0                    5,54       5,57       5,51
            As                    58,36|     5838|      57,71
            Flue                     4,3      432]       436
            S                       1,79      1,81       1,82
            Kf                      1,02      1,01)      1,04
            C-fix                 3555|      35,49       36,1
           Tabel 14: Grondstofsamenstelling Oven 14, charge   10509
            H,0              8,6        8,46        8,92
            As             61,36      61,64]       60,75
            Flue            2,82        2,82        3,06
            S               1,31]       1,32        1,32
            Kf              1,04        1,03        1,06
            C-fix          3451        34,22       34,87
            Cin As         12,94        2,96        2,87
         |
            SiC             6,02        6,09        5,82
           Vaststellen geursituatie  ESD-SIC 20180711
                                                                     0000000732
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>23991113
                                                                                                  AN
                                                                                              |
                                                                                                  Eso
                                                                                                  X/
                                                                                                  ESD-SIC bv
         10            Bijlage: Indicatieve waarnemingen gebaseerd               op  snuffelploegmetingen            en  bronnenonderzoek.
         Deze   bijlage geeft een   overzicht  van resultaten uit eerdere studies. Dit is   besproken     in de hoofdstukken 3 en 6.
         -bronemissie (10*” se/h)            11(54—-   | 18(55—-                               11  (9,0 -
                                                                                                                                            5,7 (0.6 -
                                                                                                                                                          16-39  |
                                             22)         22)                                   36)                                          15)
                                           |
         -immissie  (se/m” 98 percentiel) |  7           11                                    7                                            36(04-
                                                                                                                                                          10 -24
                                                                                                                                           9,2)
                                                       |
         -snuffelafstand  (km)                                                                 34-1                                         1,2-11        307
                                                                                                                                           (3.6)
         -bronemissie
              -
                        i ge/h) :                                               87 (42-
                                                                                182)      |
                                                                                               |[39(19-
                                                                                               80)”
                                                                                                                                  23 (11
                                                                                                                                  45)?
                                                                                                                                         -
         -immissie  (se/m" 98 percentiel)                                                                                         2-37
                                             1           1                                      15                                         2,4         32
         Gemeente    Delfzijl (%)
         -matige  hinder  (enig + hinde ne                                                     21            18        16                   18            12
                                                                                                                                                                   0000000733
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>23991113
                                                                                         .
                                                                                           35.
         -ernstige hinder                                               nb                      7.9         8,6          5                      4                        3
         Gemeente Appingedam (%)
                                                                                                                                                         T
         -matige hinder (enig    +
                                   hinder)?                    |
                                                                        nb                      18          8            9                      8
                                                                                                                                                           1
                                                                                                                                                                         12
         -ernstige  hinder                                              nb                      57          0            0         |
                                                                                                                                                1                        3
              1)  Bij deze   studie is vastgesteld dat de verhouding se:ge is ongeveer 3:1 bedraagt bij lagere geurconcentraties rond het acceptabel hinderniveau van 2-
                  3 ge/m
                 Globale aanname, gebaseerd op gerealiseerde geur reducerende maatregelen.
                 Volgens het provinciaal milieubeleid en het hiermee samenhangende VTH kader 2013-2016 van de Provincie en de Structuurvisie anno juni 2016
                  De afstand tot de dichtstbijziinde woonkern (Farmsum-Borgsweer-Meedhuizen) volgens het VTH kader hoog beschermingsniveau (woonkernen-
                 stedelijk gebied)
                 VTH kader is H      =
                                        -1, wat overeenkomt met een GES-3 score, wat staat voor gezondheidseffectscreenings score 3 wat overeenkomt met een vrij ma-
                 tige milieugezondheidskwaliteit
                  Deze lijkt toe te mogen nemen wanneer de hedonische waarde H         = -1 aangenamer wordt, wat uit de toename van de snuffeleenheden bij H   =
                                                                                                                                                                  -1
                  blijkt.
                                                                           *                     *
                  Provincie gaat uit van 13 miljard se (gem. 2000-2008) 30% (70% reductie) onzekerheid factor 2 7,8 miljard se/h anno 2016
                                                                                                                        =
                  Het GGD onderzoek gaat uit van een andere interpretatie dan voorheen (niet ruikbaar/geen/weinig, matige hinder (score 3-7) en ernstige hinder (sco-
                  re 8-10) ipv enige hinder, hinder en ernstige hinder. Scores niet te verwarren met GES scores.
                 Gasanalyse Witteveen & Bos 25-05-2018
                                                                                       GES Score    :                 Hinder    ernstige     Geurconcentratie   bij  een
                                                                                       Geur industrie                %          pe   [2]     hedonische waarde     van:
         Vaststellen   geursituatie ESD-SIC 20180711
                                                                                                                                                                            0000000734
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>