<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>24046485
    To:                   5.1.2e                                      bij
                                                                            12.nl]; HE       EE         EEE @provinciegroningen.nl]
    Cc:         BE          iE              @wur.nl];        IEEE
                                                                               Esc)           IEE
                                                                                                            G  wur
                                                                                                                   ni]
    From:         [HENEDE,
    Sent:        Thur 9/14/2017 3:24:06 PM
    Subject:     Conclusie DNA onderzoek                aan    monsters 2 dode          schapen Groningen
    Received:                   Thur 9/14/2017 3:24:18 PM
    Resultaten DNA analyse swabs aug17 Groningen.docx
      pag
            EER       =n
                           IEEE,
     Zie hieronder         en  bijgevoegd de bevindingen                     van     het DNA onderzoek              aan  de swabs.
      QE:           12at je weten of           en   hoe je wenst te communiceren hierover? Cc                                   IEEE),   onze   communicatiepersoon.
      @  EES:       ik zal   iE
                                    vragen welke           van    de swabs         positief     waren, cq of dat dus die          van de  linkerachterpoot    waren.
     Groet, mede         namens        gk    =
                                                  ESE, EEE
      Resultaten DNA        analyse swabs         van   2 dode      schapen,      19 augustus        2017, Drieborg Groningen
     Achtergrond:
     Zaterdag 19 augustus          heeft                             (BlJ12)    5 swabs genomen            van   2 dode  schapen  en enkele keutels verzameld   voor  evt.
      DNA onderzoek. Het bemonsteren is in de stromende regen                               gebeurt      en  de dode   schapen  waren  waarschijnlijk langer dan 24  uur
     dood,   1 vrijwel zeker langer (mededeling BED).                      De keutels ogen          afkomstig     van vos en zijn vooralsnog  niet genetisch onderzocht.
      DNA   analyse   & resultaten.
      In eerste instantie is alleen        opdracht gegeven voor mtDNA soortsidentificatie (MT). Na enkele analyses op het lab lukt het
     uiteindelijk   om een      DNA     profiel te verkrijgen, zij het niet volledig. 3 van de 5 swabs tonen haplotype HW1, veelvoorkomend bij
     wolven in Duitsland. Dit wordt door Senckenberg bevestigd.
     Omdat de profielen incompleet zijn door matige DNA kwaliteit wordt ook microsatelliet analyse (MS) verricht (en accoord voor
     gegeven). Ook hierbij blijkt uit de resultaten dat de kwaliteit beperkt is. De allelen die aangetroffen worden blijken karakteristiek
     voor vos, en komen niet voor bij wolf.
     Conclusie:
      mtDNA    impliceert dat de eigenaar van het DNA een wolf is geweest. Microsatelliet DNA toont alleen allelen kenmerkend voor vos.
      Kortom het is     waarschijnlijk dat een wolf het schaap (de schapen) heeft gedood, en dat er vervolgens een/meerdere vossen het
      kadaver hebben aangevreten en/of gemarkeerd Een hardere conclusie is op basis van deze DNA kwaliteit niet te geven, laat staan
     een individu        of geslachtbepaling. Senckenberg geeft ook aan dit vaker mee te maken. Het is gangbaar dat vossen de prooiresten
                      —
     van wolven bezoeken en markeren. Dit doen ze ook met andere geurmerken van wolven, kortom contaminatie van DNA monsters
      komt geregeld voor.
             EE           -  EID
     Regards,
      Wageningen Environmental Research (Alterra)
     Animal Ecology Team
      P.O. Box 47, NL-6 700 AA Wageningen
      The Netherlands
     phone:
               IEE
      Mobile: 0031    (0)6  IEEE
     E-Mail:                        wur.nl
     Internet: http://www.wur.nl/nl/Expertises-Dienstverlening/0nderzoeksinstituten/Environmental-Research.htm
      Wednesday    is  myfree day
     From:vrijdag                     (EET                                = bij 12.01]
     Sent:            8  september        2017 14:15
     To:
          BE                <BR)      @ provinciegroningen.nl>;              IEE BEE        5
                                                                                                                            i>
                                                                                                                                                                  0000000120
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>24046485
     cc: EXER
     Subject:
                          IE
                RE: monsters 2 dode
                                             ob  i12. >;
                                                            IEEE IEE
                                            schapen Groningen
                                                                                         ovis.
     Kan  volledig met               z'n antwoord instemmen.
     Ben  érg blij dat er nog DNA-match is, want i.vm. regen en toch zeker al 12 uur, zo               niet meer,  verlopen van  de “aanval”  (plm.
     15.30 n.m.), waren de omstandigheden niet erg gunstig voor goede bemonstering.
     "Ben  weer   trots op   mezelf, dat ik       voor de zekerheid ruim swabs heb    genomen;”
     Ben  érg   benieuwd of het DNA uit de eerste            3swabs(hals/regen) gehaald is, of  uit de laatste  2(drogere vileeswond onder
     linkerachterpoot)?
     Met vriendelijke groet,
     5.1.2e5.1.2e
     Coordinator Wolf
     Consulent/Adviseur       Faunazaken Noord-Nederland
     Provincies  Friesland, Groningen,      Drenthe
     7-31   (0) EEE |            = IEEEDE                 © bii12.n
     BlJ12/Unit Faunafonds,
             J                  Werkt  voor    provincies
     Leidseveer  2, 3511 SB Utrecht       |   www.bijl2.nl
     7+31  (0) IEEE |            F +31  (0) IEEE
     Van:  JE
                           [IEEE              © orovinciegroningen.nl]
     Verzonden:ie
     Aan:
                         51
                             2¢
                               8  september      2017 11:52
     cc: IECAEC
     sl   mr—         RE: monsters 2 dode          schapen Groningen
          51.7e
     Dag
     We willen graag zeker weten wat het is dus              voor Groningen akkoord  om  ook de 2° stap te zetten.  Volgende  week zal ik intern en
     met Elf      afspraken     maken    over    de communicatie    voor zover dit nog niet bepaald  is in het wolven draaiboek.
     Gr
     Van:
                         SE
                              (EAE                           © urn]
     Verzonden:v:vicag
     Aan:   BE
                               8  september      2017 11:12
     cc:
     Onderwerp: RE:         monsters 2 dode        schapen Groningen
     pag
           IEEE       =n
                          EEE,
     Enkele    van de swabs hebben een mtDNA resultaat opgeleverd. Het blijkt te gaan om een haplotype van Wolf. Dit is
     door   Senckenberg bevestigd. Enige voorbehoud wat wij nog hebben is dat de DNA kwaliteit zeer matig is
     (waarschijnlijk was de kill ruim 24 uur daarvoor). Onze sterke aanbeveling is om ook microsatelliet analyse te laten
     verrichten (2° stap). Hiermee kunnen de specifieke individuele kenmerken achterhaald worden wat een robuustere
     onderbouwing geeft of het inderdaad wolf betreft, en tevens als prettige bijkomstigheid, ook mogelijk iets vertellen
                                                                                                                                             0000000121
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>24046485
     over   de herkomst          van     het dier      (roedel, eerder           waargenomen              etc).
     Kortom: graag een go/no go voor                         vervolg DNA analyse (gaat dan                      nog zeker  een  week   kosten) en daarnaast wellicht
     alvast    even nadenken over media                      berichtgeving.
     Regards,
     Wageningen Environmental Research (Alterra)
     Animal   Ecology    Team
     P.O. Box   47, NL-6700 AA Wageningen
     The Netherlands
     Phone:
     Mobile: 0031      (0)6
     E-Mail:                        wur.nl
     Internet: http://www.wur.nl/nl/Expertises-Dienstverlening/Onderzoeksinstituten/Environmental-Research. htm
     Wednesday      is  myfree day
     Sent:  zaterdag      2  september       2017 11:08
     To: BE                  JB       @provinciegroningen.nl>
     cc: EXER                    <                             bij12.nl>
     Subject:    RE: monsters 2 dode           schapen Groningen
     Dag                (=   EEE)
     Het heeft wat          analyses gevergd, maar we hebben van enkele van de swabs nu toch iets van DNA. Waarschijnlijk
     matige kwaliteit / oude               slijmresten. We hopen dat het nog iets van voldoende DNA heeft voor een mtDNA
     sequentie, maar garanties zijn er niet. We hopen binnen 2 weken de resultaten te kunnen terugkoppelen!
     Fijn weekend!
                 CREE
     Regards,
     From:
             5.1.2]           EE                     provinciegroningen.nl]
                                             2017 14:37
     i Da sileg 21 BuZUSHLS
     oeEEE HEE    R
                                  EOE...
                                                          w.r.nl>   BEE                                               RUA
     Subject:    Re: monsters 2 dode           schapen Groningen
     Prima. Het is in de       regio rustig.     Communicatie graag zoals                afgesproken        in het wolvendraaiboek.
     Gr
     Op  21 aug. 2017        om   13:12 heeft      IEE                     JEG un het volgende geschreven:
              Dag    ENED
                         appt   net dat het 5 monsters                  zijn. Alleen        soort komt dan          neer op 1450°  ex.
              We gaan        ermee aan          de   slag; laten je         weten hoe de            voortgang is!
              Leeft het nog in de regio? Als media ons benaderd, wat is de lijn? We vertellen alleen dat                                        we het in
              analyse hebben            met een ruime schattig wanneer er resultaten zijn?
                           ERS
              Regards,
              Wageningen Environmental Research (Alterra)
             Animal Ecology Team
              P.O. Box    47, NL-6700 AA Wageningen
              The Netherlands
                                                                                                                                                           0000000122
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>24046485
         phone.
                   IEE
         Mobile: 0021       (0)6 [EEE
         E-Mail:                        wur.nl
         Internet: http//www.wur.nl/nl/Expertises-Dienstverlening/Onderzoeksinstituten/Environmental-Research. htm
         Wednesday       is my  free day
         From:
                 5.120             EAA                © provinciegroningen.nl]
         Sent:  maandag        21 augustus 2017 12:27
         cc.
              IEE
         Subject:    Re: monsters 2 dode
                                         Eo... -;
                                                   schapen Groningen
                                                                        EEE                     -                            pit 2.0
         Wat   mij betreft kiezen        we voor     de variant      waarbij     we   het snelst     duidelijk hebben of het hier om een wolf gaat. Daarbij
         is het voor ons       voldoende      om   te weten of het         om    wolf gaat of niet. De          verrekening graag via Bij12 Faunafonds ivm
         met de    financieringsconstructie           tussen     provincie     en   Bijl12 Faunafonds.
         Om hoeveel monsters gaat het?
         Mvg,
         Op  21 aug. 2017        om   12:13 heeft
                                                       | EE.
                                                       E               51.2¢ Pg                         wur.nl> het       volgende geschreven:
                  Dag     IENEXN
                 Van               begreep ik dat je / jullie groen licht geven voor DNA analyse op de door
                 genomen          swab/dna monsters van de 2 dode schapen. Hierbij het tarief wat in onze concept-
                 offerte met BIJ12 is afgestemd (prijs ex btw; aangenomen dat het >5, <15 monsters
                  betreft).
                 Alleen       soortbepaling: 1450%              +   210F per monster
                 Alleen individueel            (2850F      + 410 E        / monster).
                  Soort & individueel            profiel:     3650E +         5255/monster
                  2  traps-aanpak (1: soort, indien wolf > 2: individu) is duurder dan direct hele pakket. Heeft
                 onze       voorkeur aangezien                        in september met vakantie is (het kan nu nog voordien
                 afgerond,        anders      wordt      het   mgl pas oktober). Ik kan obv foto's niet goed inschatten hoe
                 groot de kans is dat het een wolf was; als                                       het waarschijnlijk acht zou ik voor het
                 totaalpakket gaan.
                 Regards
                  Wageningen Environmental Research (Alterra)
                 Animal      Ecology  Team
                 P.O. Box     47, NL-6700 AA Wageningen
                  The Netherlands
                  phone:
                 Mobile: 0031
                              IIE   (0)6
                 e-mail:     EE                @ wr.)
                  Internet: http://www.wur.nl/nl/Expertises-Dienstverlening/Onderzoeksinstituten/Environmental-Research. htm
                  Wednesday is       my free day
                  Mvg,
                 Beleidsmedewerker flora  en faunawet
                  Provincie Groningen
                                                                                                                                                           0000000123
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>24046485
         Afd. Landelijk Gebied & Water
         Postbus 610
         9700 AP    Groningen
         T: (050)   EEE
         vi:(050)
         F:
             IEEE
                    [RIS
                  @provinciegroningen.nl
                Denk aan het milieu voordat   dit bericht print!
         ges                                u
         Verzonden:         vrijdag 4    november 2016 11:59
         Aan:
         cc:       IEEE
               INNER
                              @noord-holland.n!; IENECEN
         Onderwerp: ganzenbeheer-/beleidsplannen provincies
         Beste      provinciale contactpersonen Ganzenbeleid (NH, FR, GR, DR),
         Zoals     jullie  recent per mail hebben             gezien (tevens hieronder)     is  er op vrijdag 25 november    een
         bijeenkomst waarin           we een       kosten-baten        analyse bespreken.
         We willen die ochtend            een     overzicht presenteren. We         zijn daarvoor op zoek naar de provinciale
         beleids/beheerplannen              mbt ganzen,          en voor  de brandgans in het bijzonder. Voor NH en Fr hebben we
         enkele notities reeds kunnen vinden (zie bijgevoegd de cover van die notities), mogelijk zijn er daarvan
         inmiddels updates. Daarnaast is de vraag of Gr en Dr ook een ganzenbeheerplan hebben. Aanvullende
         info op het gebied van aantallen aanwezig en aantallen geschoten zijn ook welkom.
         Wij zouden         graag  beschikking krijgen            over  notities/rapporten   hieromtrent. Zou    u/je deze  naar  mij
         kunnen mailen          (bestanden        of  links).
         Alvast dank        voor uw    reactie,
                      GREE
         Groet,
         Ps   mogelijk benader ik je          nog telefonisch.
         Mail Meinte 4-11-16:            Op vrijdag       25 november 2016       organiseert Wageningen Environmental Research
         (WER,       voorheen     Alterra)    een    bijeenkomst       in het kader van het onderzoek naar de maatschappelijke
         kosten en baten van de aanwezigheid in Noord-Nederland van grote ganzenpopulaties, met name de
         brandganzen. WER voert dit onderzoek uit in opdracht van het ministerie van Economische Zaken, die
         de provincie Friesland gevraagd heeft als gedelegeerd opdrachtgever.
         lk  nodig u/je van harte uit voor deze bijeenkomst op vrijdag 25 november 2016 van 10.00                            —
                                                                                                                               12.30  uur.
         Na afloop wordt u / je een lunch aangeboden. Locatie is: De Koperen Tuin, Prinsentuin 1 te                           Leeuwarden.
         Dit onderzoek komt op             een    goed     moment. In de evaluatie       van   de  Fryske guozzenoanpak    2016 is onder
         meer      geconstateerd       dat   er   nog te    weinig    informatie is om   goede    beleidskeuzes te maken    om  de
         ganzenproblematiek te minimaliseren.
         De maatschappelijke kosten- en baten-analyse (MKBA) van de WER                              heeft tot doel om voor   verschillende
         scenario’s voor de brandganzenaanpak de kosten en baten in beeld                            te brengen.  Het gaat daarbij niet
         alleen      om   de hardere financiéle kosten              en  baten, maar  ook zachtere waarden, zoals      natuurbeleving en
         recreatie.
         Doel     van    de  bijeenkomst       is  om   de partijen met      een belang   in de   ganzenproblematiek te informeren
                                                                                                                                            0000000124
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>24046485
         over  doel  en   opzet    van    het  onderzoek,        maar     ook   om samen        te  bespreken        voor  welke scenario’s   voor  de
         brandganzenaanpak            de kosten      en   baten in beeld        gebracht      moeten worden. In de            onderzoeksopzet
         wordt   nu  uitgegaan       van   de  volgende scenario’s:
         -
           Stopzetten regulatie (0% afschot)
         -
           Voortzetting huidige regulatie
         -
           Regulatie intensiveren tot jaarlijks 25% afschot
         -
           Regulatie intensiveren tot jaarlijks 50% afschot
         Onderzoeksvragen
         De onderzoekers         zijn  op zoek     naar    gegevens       om   de onderstaande vragen te kunnen beantwoorden.
         Kent  u  gegevensbronnen            die de onderzoekers kunnen                 gebruiken?
         Wat is de   aard,    omvang       (geografisch) en mate (hoeveel) van:
         -
           Extra  aanvoer van       nutriénten       (ganzenmest) op graslanden?
         -
           Vertrapping en verslemping?
         -
           Afgrazen van graslanden?
         -
           Verandering natuurwaarden (weidevogels, hazen, bodemleven, insecten)?
         -
           Beleving van het landschap (denk aan recreatie)?
         -
           Beleving van biodiversiteit (natuurliefhebbers, ecologen)?
         -
           Verspreiding van ziekten door ganzen (bv. vogelgriep)?
         -
           Verspreiding van plantenzaden?
         Wat   zijn de kosten      en   baten    van   afschot van ganzen? Denk aan:
         -
           Consumptie      van    ganzen.
         -
           Maatschappelijke         onrust    over de jacht.
         -
           Verstoring    vanwege       geluidsoverlast.
         -
           Tijdbesteding door jagers.
         Contact
         Voorafgaand       aan   de   bijeenkomst zal         Harm Blanken          van   Bureau ZET met          een   aantal  van u telefonisch
         contact opnemen. Bureau ZET is                gevraagd       door WER        om    de   bijeenkomst        te faciliteren. Doel van de
         telefoongesprekken          is  om   zicht te    krijgen op      aanvullende        gegevensbronnen,           ideeén   voor het  onderzoek
         en verwachtingen voor de bijeenkomst.
         Wilt u alvast laten weten ofu wel of niet in de gelegenheid bent om naar de bijeenkomst te komen en of
         u dan wel of niet gebruik maakt van de lunch (via
                                                                                BEE co bureauzet.nl of 06 BEE);
         Genodigden
         Vertegenwoordigers van onder                 meer     landbouw, natuurorganisaties, jagers                    en provincies.  Zie bijlage.
         Met  vriendelijke groet,
                 5.1.2e
         Adviseur cluster Beleidsonderzoek
         Afdeling Informatievoorziening             provincie Fryslan
                                                 —
         Regards
         Wageningen Environmental Research (Alterra)
         Animal   Ecology   Team
         P.O. Box  47, NL-6700 AA Wageningen
         The Netherlands
         phon:
                  IKE
         Mobile: 0031    (0)6
         E-Mail:                        wur.nl
         Internet: htto://www.wur.nl/nl/Expertises-Dienstverlening/Onderzoeksinstituten/Environmental-Research. htm
         Wednesday is      my free day
                                                                                                                                                       0000000125
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>24046485
                       In ons  Handvest  voor Dienstverening  kunt u lezen welke  dienstverlening u van ons mag verwachten.
                       http://www provinciegroningen .nl/loket/onze-dienstverlening/kwaliteits handvest/
              In ons Handvest   voor Dienstverening  kunt u lezen welke dienstverlening  u van ons  mag verwachten.
              http://www .provinciegroningen.nlloket/'onze-dienstverlening/kwaliteitshandvest/
     In ons Handvest voor Dienstverlening kunt u lezen welke dienstverening u van ons mag verwachten.
     http:/Awww_provinciegroningen.nl/loket/onze-diensiverening/kwaliteitshandvest/
     In ons Handvest  voor  Dienstverlening kunt u lezen welke dienstveriening u van ons   mag verwachten.
     http://www .provinciegroningen.nl/loket/onze-diensiverening/kwaliteitshandvest/
                                                                                                                            0000000126
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>