<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>24047992
         Vervolgacties in       2015   en  2016 t.b.v.    optimalisatie   internationale    samenwerking
         wolvengenetica
                             &  EE
                                      BEEEZM;    Team    Dierecologie,  Alterra-WUR
         Achtergrond
         Het  ligt in de  lijn der verwachting    dat in de komende jaren     meer  individuele wolven Nederland zullen
         bereiken. Onderzoek        naar deze individuen richt zich op het vaststellen van de soort (is het inderdaad     een
         wolf) en de herkomst van        het dier. Dit onderzoek is in hoge mate gebaseerd op genetisch onderzoek.
         Daarbij is het essentieel om te beschikken over vergelijkingsmateriaal van Europese wolven. Meest
         urgent is daarbij om in Nederland aangetroffen DNA-profielen te kunnen vergelijken met de centraal-
         Europese populatie, de meest waarschijnlijke herkomstbron. Maar ook uit bijvoorbeeld de Alpine
         populatie kunnen wolven ons land bereiken. Meer dan twintig instituten in Europa zijn betrokken bij
         genetisch onderzoek aan wolven, maar in de meeste gevallen beperkt dit onderzoek zich tot de populatie
         in het eigen land. De gebruikte methoden verschillen per instituut, met als gevolg dat data van
         verschillende landen en populaties maar beperkt aan elkaar te koppelen zijn.
         In 2014 werd door       Alterra, in opdracht van het ministerie van EZ, een samenwerking opgestart met
         collega’s van andere Europese instituten betrokken bij genetisch onderzoek aan een of meer Europese
         wolvenpopulaties. Doelstelling daarvan is de harmonisatie van genetische technieken voor wolven te
         bevorderen, en een snelle uitwisseling van informatie tussen instituten mogelijk te maken. Met succes
         werd een consortium opgericht voor de centraal-Europese populatie, waarin momenteel Denemarken,
         Polen, Duitsland en Nederland deelnemen. Binnen dit consortium, CEwolf genaamd, zijn de methoden
         inmiddels op hoofdlijnen geharmoniseerd en werd een gezamenlijke set van referentiemonsters
         gedefinieerd en onderling uitgewisseld. Daarnaast werd contact gelegd met onderzoekers elders in
         Europa en met hen gezamenlijk een review-artikel uitgewerkt met aandachtspunten voor Europa-brede
         samenwerking (De Groot et al. 2015; Mammal Review, in press). Kernpunten daarin zijn het verwerven
         van referentiemonsters van alle bestaande populaties zodat herkomstbepalingen eenvoudiger worden en
         harmonisatie van de genetische methodieken.
         Van  belang   is  nu om   deze opgebouwde samenwerking          te consolideren  en  verder uit te bouwen, zowel
         binnen CEwolf als      Europa-breed.
         Vervolgacties in         2015
         1. Organisatie van een tweede bijeenkomst CEwolf, te Wageningen
         Tijdens de eerste bijeenkomst (te Senckenberg Research Instituut, Duitsland) in augustus 2014 werd
         afgesproken om in 2015 opnieuw samen te komen om de samenwerking verder uit te breiden. Bij deze
         bijeenkomst zullen onderzoekers aanschuiven uit andere landen waar wolven uit de centraal-Europese
         populatie voorkomen. Naast de bestaande organisaties binnen het consortium CEwolf (Duitsland, West-
         Polen, Denemarken en Nederland) zullen ook Tsjechié en Luxemburg worden uitgenodigd. Daarnaast zal
         geévalueerd worden of de afgestemde protocollen in alle landen naar behoren werken. Bij de
         consortiumpartners bestaat de wens om de bijeenkomst ditmaal bij Alterra, als intiatiefnemer van
         CEwolf, te laten plaatsvinden.
         Geschatte kosten (uren organisatie, catering 2 dagen): € 6000,-
         2. Deelname      aan  internationale NABU-wolvenconferentie        (Wolfsburg  24-26   sept 2015)
         Op dit congres komen wolvenonderzoekers             samen   vanuit heel Europa   en  daarbuiten. Deelname is
         belangrijk om op de hoogte te blijven van          nieuwe ontwikkelingen en het     netwerk uit te breiden. Met
                                                                                                         ;
         Bij12 is afgestemd dat namens het IPO                      Ell, en vanuit Alterra                   deel zullen
         nemen.
         Geschatte kosten       (uren, reis, hotel, toegang):   € 1750,-
         3. Genereren     eigen DNA-profielen      voor de via CEwolf   verkregen  referentiemonsters
         Binnen CEwolf      zijn referentiemonsters uitgewisseld, op basis      waarvan   elk instituut met de  afgesproken
         methoden eigen referentiedata kan genereren.
         Geschatte kosten (uren en materiaalkosten): € 2150,-
         Totaalkosten 2015:        € 9900,- excl. BTW
                                                                                                                              0000000206
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>24047992
         Vervolgacties in      2016
         1. Onderhouden CEwolf consortium
         Bezoek van partnerinstituut voor vervolgoverleg en bijdrage    aan uitwerken gezamenlijke databases,
         website, nieuwsbrief etc.
         Geschatte kosten (uren, reis, onderkomen): € 2000,-
         2. Organisatie Europa-brede workshop samenwerking in genetisch wolvenonderzoek
         N.a.v. het  gezamenlijke artikel bestaat bij de betrokken onderzoekers (van in totaal 20 instituten
         verspreid over Europa) een duidelijke motivatie om een bijeenkomst te beleggen om de in het artikel
         aanbevolen stappen in de praktijk te gaan brengen. Doel is een Europa-breed samenwerkingsverband en
         het opzetten van een Europa-brede standaard-referentiecollectie. Door meerdere partners is Wageningen
         geopperd als geschikte locatie om een dergelijke workshop te laten plaatsvinden.
         Geschatte kosten (organisatie, catering, onderkomen, uren): € 8500,-
         3. Uitbreiding eigen  dataset met gehouden    wolven uit Nederland en grensstreek
         Bij het onderzoek   naar de eerste wolf die Nederland betrad in maart 2015, bestond de vraag in hoeverre
         dit dier (vanwege   diens opvallende gedrag) ontsnapt zou kunnen zijn uit een gehouden populatie. Op
         diverse  plekken in  Nederland en West-Duitsland worden wolven in   gevangenschap gehouden.     Indien
         geen match kan worden gevonden met een wilde populatie is het relevant om een herkomst uit
         gevangenschap te kunnen vaststellen. Dergelijke dieren zijn meer gewend aan omgang met mensen,
         wat in de praktijk tot problemen kan leiden. Deze analyse vereist referentiedata van in gevangenschap
         gehouden   wolven. Daartoe moeten monsters verzameld       en geanalyseerd worden.
         Geschatte kosten: € 5000,-
         Totaalkosten 2016: € 15500,- excl. BTW
                                                                                                                  0000000207
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>