<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>24048102
                                                                                              Ra O        Interprovinciaal Overleg
          BAC Vitaal Platteland
                                                                                              1p          van, voor en   door   provincies
          op 1 december 2022
         Agendapunt
          Datum                   14 november 2022
         Portefeuillehouder       Harold Hofstra    en  Esther Rommel
          Inlichtingen bij                             (IPO),                                                    (BIJ12)
         Telefoon                 06
                                      BEES           0)
          Onderwerp               Voortgang interprovinciaal wolvenplan       in relatie tot recente ontwikkelingen
         Kern    van   het onderwerp
         Enkele recente      ontwikkelingen in het wolvendossier (waaronder maatschappelijke onrust in met name
         Drenthe) roepen de vraag op of vastgehouden kan worden aan de planning van het actualiseren van het
         interprovinciaal wolvenplan (zoals eerder voorgelegd aan de BAC VP), of dat de gewijzigde situatie leidt
         tot de wens tot substantiéle toevoegingen aan het wolvenplan en daarmee de beoogde planning.
         Voorstel/gevraagd besluit:
         De BAC VP wordt       gevraagd    in te stemmen met de       volgende voorstellen:
               1.   Vasthouden    aan  de  planning   om   in de BAC VP op 13   april 2023  wolvenplan te actualiseren.
               2.   In de actualisatie in tekst aandacht te besteden       aan  de recente  maatschappelijke onrust en mede
                    naar aanleiding van de consultatieronde en de recente ontwikkelingen rond de wolf in het plan
                    meer de nadruk leggen op wat er binnen de wettelijke kaders wel mogelijk.
               3.   De voorbereidingen voor een nieuwe actualisatie van het wolvenplan voort te zetten en daarbij
                    LNV actief te zullen   betrekken;
               4.   Bij deze actualisatie   aan te geven ten aanzien van welke onderwerpen een nieuwe volgende
                    actualisatie  (besluitvorming na april 2022) in gang gezet wordt, waarbij met namen gedacht
                    wordt aan het aanvullend juridisch onderzoek in Drenthe en onderzoek naar habitatgeschiktheid;
               5.   Nadrukkelijk te communiceren dat er eerst een actualisatie in april 2023 komt, en dat vast
                    gewerkt wordt aan een volgende actualisatie (na april 2023);
               6.   Bij de Minister van LNV pleiten om zich in Europa/Brussel in te zetten voor een
                    beschermingsstatus die meer mogelijkheden tot beheer van probleemwolven biedt (conform
                    moties die daartoe oproepen, zoals aangenomen in Drenthe en Friesland en daartoe in procedure
                    zijn in Zeeland en mogelijk Groningen, alsmede een recente brief van Gelderland aan LNV, zie
                    ook hierna);
               7.   Vooruitlopend op de vaststelling van de actualisatie van het wolvenplan in januari 2023 te
                    besluiten over de tegemoetkomingsregeling en capaciteit en kosten van BIJ12 voor uitvoering
                    van het wolvenplan. Ambtelijk ligt momenteel een voorstel voor de tegemoetkomingsregeling te
                    verruimen naar alle hobbymatig gehouden hoefdieren voor?;
         Daarnaast wordt de BAC VP          gevraagd:
               8.   In hoeverre is de BAC VP      (naar aanleiding van signalen over ervaren onveiligheid) van oordeel
                    dat betrokkenheid     van gemeentes, gelet op de rol van de burgemeester inzake acute veiligheid
                    van mens en     huisdier, versterkt    moet worden? En in hoeverre is de BAC VP bereid      om  provincies
                    hierover het initiatief  naar  zich toe te trekken?
         Context/achtergrond
         De   provincies werken gezamenlijk (en         in  samenwerking met LNV) aan een interprovinciaal wolvenplan.
         Hieraan     liggen een  Factfincing study    en een   juridische analyse ten grondslag. Het eerste concept van het
         plan is op 16 juni 2022 in de BAC VP aan de orde gekomen: de BAC VP heeft ingestemd met een aantal
         richtinggevende voorstellen met betrekking tot het nieuwe plan. Daarnaast heeft de BAC VP ermee
         ingestemd om het plan (na verwerking van genoemde richtinggevende voorstellen) ter consultatie voor
         te leggen aan stakeholders, middels het Landelijk Overleg Wolf (LOW), alsmede de provinciale
         wolvencommissies. De ontvangen reacties worden momenteel in het plan verwerkt.
         Posities   en   uitgangspunten binnen BAC VP
                                                                                                                     Pagina   1  van 4
                                                                                                                                 0000001148
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>24048102
         BAC Vitaal Platteland
         op 1 december 2022
         Vanuit IPO-bureau    en  BIJ12 wordt  (oa naar aanleiding van BAC VP op 3 november 2022) vastgesteld dat
         er binnen de BAC VP tav het     wolvenplan twee stromingen waar te nemen zijn:
             I.   Provincies met uitganspunt dat gezocht moet worden naar een manier om in het gehele land
                  conflictarm met de wolf samen te leven (hetgeen ook uitgangspunt van Minister Van der Wal is,
                  in samenspraak met provincies (‘die er over gaan’). Dit is de lijn van het concept waarmee de
                  BAC VP op 16 juni 2022 heeft ingestemd;
             II.  Provincies die van mening zijn dat het onder I genoemde concept onvoldoende is en aangevuld
                  moet worden met meer beheermogelijkheden, teneinde tegemoet te kunnen komen aan
                  voornoemde maatschappelijke onrust. Geconstateerd zij evenwel dat het huidig juridisch kader
                  niet meer mogelijkheden biedt dan de zeer beperkte mogelijkheden zoals weergegeven in het
                  concept waarmee de BAC VP op 16 juni 2022 heeft ingestemd.
         Ad II: In het Commissie Debat natuur op 9 november 2022 heeft Minister Van der Wal enerzijds
         aangegeven dat het eventuele beheer van de (probleem)wolf aan de provincies is, en anderzijds
         aangegeven dat    provincies gehouden zijn aan het juridische kader (gebaseerd op de Habitatrichtlijn,
         geimplementeerd in de Wet natuurbescherming) en daarbij ook aan de Tweede Kamer geschetst dat dit
         juridisch kader de provincies nagenoeg geen mogelijkheden biedt (zo lang Nederland geen
         wolvenpopulatie kent die in een gunstige staat van instandhouding verkeert, danwel zo lang er geen
         internationaal wolvenmanagementplan is samenwerking met de buurlanden tot stand gekomen is (actie
         LNV).
         Conclusie: met het   huidige (Europese) juridische kader kunnen provincies in Nederland geen of zeer
         beperkt beheer ten aanzien van de wolf voeren, zoals incidenteel gestuurd conditioneren (Nationaal Park
         Hoge Veluwe), verjagen of afschot.
         Op  15 november 2022 heeft     provincie Gelderland middels een brief aan Minister Van der Wal verzocht om
         (oa  in Europese context) te pleiten voor aanpassing van het huidige beschermingsniveau van de wolf om
         actief beheer mogelijk te maken. Dit opdat meer gestuurd kan worden op waar de aanwezigheid van
         wolven goed mogelijk is, en waar samenleven redelijkerwijs niet mogelijk is. Deze aanpassing moet de
         drempel verlagen om in te grijpen bij concrete probleemsituaties die zich nu al voordoen.
         Actualiteit
         Een belangrijk signaal is dat er behoefte is aan meer duidelijkheid over wat op korte en lange termijn
         mogelijk is ten aanzien van beheer van wolven. In het concept-plan worden de wettelijke kaders
         geschetst. Naar aanleiding van de consultatieronde en de recente ontwikkelingen rond de wolf zal in het
         volgende concept meer de nadruk komen te liggen op wat er binnen de wettelijke kaders wel mogelijk is.
         Tevens zal worden aangegeven welke acties in gang worden gezet om die mogelijkheden in de toekomst
         te verruimen. Het doel daarbij is om meer recht te doen aan handelingsperspectief voor veehouders,
         meer recht te doen aan de zorgen van burgers ten aanzien van openbare veiligheid, zonder de
         (wettelijke) bescherming van de wolf uit het oog te verliezen.
         De laatste maanden is vooral in Drenthe     een toename geconstateerd van het aantal wolvenaanvallen.
         Betrekkelijk nieuw daarbij is dat ook koeien en pony’s zijn aangevallen. Deze situatie heeft tot
         aanzienlijke maatschappelijke onrust geleid, die onder andere kenbaar is gemaakt tijdens twee
         informatiebijeenkomsten, georganiseerd door de provincie Drenthe en enkele gemeenten. Daarbij hebben
         onder meer gedeputeerde Jumelet en BIJ12 een aantal vragen beantwoord en aangegeven signalen van
         verontruste burgers mee te willen nemen in de verdere uitwerking van het wolvenplan.
         Een  belangrijk signaal dat door aanwezigen van de informatiebijeenkomsten afgegeven is, is dat er geen
         vertrouwen    (meer) is in voorspellingen van wolvenexperts ten aanzien van de zichtbaarheid van wolven
         en wat wolven wel en niet zullen doen. Meer concreet: de voorspelling dat wolven zich als schuwe dieren
         zullen gedragen en zich nauwelijks zullen laten zien, lijkt in de praktijk (in ieder geval in Drenthe en in
         Nationaal Park de Hoge Veluwe) anders te zijn. Dat gecombineerd met aanvallen van wolven op runderen
         en pony’s leidt tot maatschappelijke onrust en vragen als of mensen nog veilig kunnen wandelen, hun
                                                                                                             Pagina  2 van 4
                                                                                                                       0000001149
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>24048102
         BAC Vitaal Platteland
         op 1 december 2022
         hond uitlaten of /recreéren in de natuur        en of hun pony’s  en  paarden nog wel veilig zijn. In de bijlage
         wordt   ingegaan op de rollen     en verantwoordelijkheid van     GS  en burgemeester ten aanzien van openbare
         en  acute veiligheid.
         Contact met     en  uitspraken   van Minister Van der Wal (in Commissie Debat Natuur 9 november 2022)
         Op  1 november 2022 heeft        er overleg plaatsgevonden tussen gedeputeerde Jumelet van Drenthe en
         minister Van der Wal, waarbij onder andere gesproken is over de wolf en gedeputeerde Jumelet de
         situatie en onrust aan de minister heeft geschetst;
         Afgesproken is dat minister Van der Wal op 21 november 2022 een werkbezoek aan Drenthe zal brengen,
         dat in het teken     van  de wolf zal staan;
         Op  1 december      spreekt gedeputeerde Fokkinga (Friesland)       met de minister  van  LNV, dhr. Adema.
         Op  9 november heeft minister Van der Wal in het Commissie Debat Natuur             gesproken   over  de wolf,
         waarbij   het meest in het oog springt/relevant is dat minister Van der Wal aangeeft/benadrukt dat :
              -
                  Zij de wolvenproblematiek als ingewikkeld beschouwt: een dilemma met veel verschillende
                  invalshoeken en belangen;
              -
                  Diereigenaren de juridische verplichting hebben hun dieren/vee goed te beschermen en wil
                  daarom inzetten op preventie: hekken, beschermingsmaatregelen, honden;
              -
                   Zij meer duidelijkheid wil krijgen hoe wolf en mens te laten samenleven in Nederland (in nauw
                  overleg    met  provincies);
              -
                  Dat het debat     polariseert en  zij dat wil keren door  een maatschappelijke debat te faciliteren en
                  zich daartoe tot de Raad      van  DierAangelegenheden (RDA) te wenden;
              -
                  Daarnaast de RDA te zullen vragen haar te adviseren over a) het belang van beleefde
                  angstgevoelens, b) de positie van de wolf in de natuur en c) de bescherming van vee;
              -
                  Het aan provincies is om te bezien wat de mogelijkheden tot verjaging van wolven zijn, binnen de
                  juridische grenzen van de Wet natuurbescherming cq Habitatrichtlijn;
              -
                  Het belang van genoemde juridische grenzen, waar provincies aan gehouden zijn, benadrukt zij;
              -
                  Zeer beperkte mogelijkheden te zien binnen juridische grenzen een beheer te kunnen doen,
                  daarom is preventie van groot belang;
              -
                  Er mogelijkheden zijn tot zonering, waarbij er voor wolven rustige gebieden gecreéerd worden,
                  door aanwezigheid mens te verminderen en dat het aan provincies is om hier vorm aan te geven;
              -
                  Bij werkbezoek op 21 november 2022 verder te willen spreken over (actualiseren)
                  Interprovinciaal Wolvenplan.
         Consequenties      voor  planning in relatie  tot de verkiezingen
         Een aantal    gedeputeerden heeft aangegeven niet in te zullen stemmen met het conceptplan +
         richtinggevende voorstellen zoals vastgesteld in de BAC VP op 16 juni 2022 in de BAC VP. Evenwel is nog
         niet volledig helder geworden wat er nodig is om te komen tot een aangevuld wolvenplan waar deze
         gedeputeerden wel mee in kunnen stemmen en hoeveel tijd er nodig is om tot een dergelijk plan te
         komen. Helder is wel dat het niet reéel is om nog tot een dergelijk aangevuld wolvenplan te komen dat
         nog in de huidige bestuursperiode vastgesteld kan worden. Immers, wezenlijke toevoegingen zullen
         geconsulteerd moeten worden bij de stakeholders.
         Daarmee     zijn er feitelijk twee opties:
              A.  Doorgaan op de ingeslagen weg, langs de lijnen         van   het conceptplan +  richtinggevende
                  voorstellen zoals     vastgesteld  in de BAC VP op 16   juni  2022 in de BAC VP, met als doel in april
                  2023 het wolvenplan te actualiseren (conform beslispunt 1) en meteen door te werken aan
                  navolgende aanvullingen tav genoemde onderdelen (zie ook vervolgstappen);
              B.  De voorgenomen        planning verlaten, de consultatie terugtrekken, teneinde in één keer te komen
                  tot  een   nieuw  wolvenplan (‘terug naar de tekentafel’). Het risico daarvan is, dat er steeds nieuwe
                                                                                                                   Pagina 3 van 4
                                                                                                                            0000001150
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>24048102
         BAC Vitaal Platteland
         op 1 december 2022
                   aspecten in beeld zullen komen         en het vaststellen  van een   nieuw  compleet wolvenplan steeds
                   (opnieuw)     verder  naar  achteren schuift   (want  ook steeds    weer consultatie  stakeholders).
         Om deze reden wordt         geadviseerd niet te streven naar het in één keer vaststellen van een nieuw
         compleet wolvenplan, maar naar het actualiseren van het wolvenplan wanneer er relevante aanvullingen
         gereed (en geconsulteerd zijn).
         Op deze wijze kan ook beter aangesloten worden bij ontwikkelingen die mogelijk volgen uit de door de
         Minister voor Natuur en Stikstof: het maatschappelijk debat en het advies van de RDA.
         Vervolgstappen
         Indien   er voor gekozen wordt om vast te houden aan de planning om in de BAC VP op 13 april 2023
         wolvenplan te actualiseren, langs de lijnen van het eerste concept waarmee de BAC VP op 16 juni 2022
         heeft ingestemd (beslispunt 1), en meteen door te werken aan navolgende aanvullingen, dan betreffen
         de nog nader uit te werken onderwerpen in ieder geval:
                       o     Communicatieplan
                             Veiligheid burgers als specifiek thema, plus bevoegdheden gemeentes
                       OQ    Onderzoek naar habitatsgeschiktheid
                       0     Analyse van predatie op runderen en paarden en preventie daarvan
         Ad  beslispunt   8  over   Veiligheid en  de rol  van de burgemeester      en GS: dit wordt nader   toegelicht in bijlage
         2 (onder 3)
         Overige actualiteiten
         Overigens heeft het Landelijk Overleg Wolf (LOW)            na consultatie verzocht    om  in de gelegenheid gesteld
         te worden    om na    verwerking    van  hun reactie  voor een   tweede keer    geconsulteerd te worden. Op dit
         verzoek is nog     niet gereageerd     maar helder moge zijn dat het niet mogelijk is om tot vaststellen van het
         plan  te  komen, indien het LOW        na iedere ronde van verwerking van hun reacties opnieuw om reactie
         wordt   gevraagd.
         Anderzijds, indien de hierboven        en  in de bijlage geschetste actuele ontwikkelingen leiden tot het besluit
         van  de BAC VP dat       er substantiéle  aanvullingen nodig zijn in het wolvenplan, dan ligt het wel in de rede
         om   stakeholders (waaronder het LOW) opnieuw te consulteren op de nieuwe onderdelen van het plan.
         Bijlage
              1.   WAS-WORDT-tabel         +  overzicht enkele relevante    cijfers
              2.   Voortgang wolvenplan (221103           BAC VP  2d.2)
         !
           Overigens heeft      op 19 oktober 2022 de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State geoordeeld
         dat  indirecte/vervolgschade in de vorm van extra arbeidsuren veroorzaakt door een wolvenaanval niet op
         voorhand volledig uit te sluiten is voor vergoeding. Althans, ten aanzien van de betreffende zaak heeft de
         Afdeling geoordeeld dat onvoldoende gemotiveerd is dat in dit geval geen aanleiding bestaat voor een
         tegemoetkoming voor de tijd die is besteed aan de schade-afhandeling.
         Enerzijds kan hiervan de consequenties zijn dat niet alleen directe maar ook (vormen van) indirecte
         schade voor vergoeding in aanmerking komen. In absolute zin kan hiermee de schadetegemoetkoming
         door provincies stijgen. Anderzijds gaat het in relatieve zin -vergeleken met andere
         faunaschadevergoeding- nog steeds om relatief kleine schadebedragen.
         BIJ12 zal dit meenemen in de nieuwe tegemoetkomingsregeling.
                                                                                                                       Pagina   4  van 4
                                                                                                                                   0000001151
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>