<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>24046996
          GEBIEDSCOMMISSIE
          PREVENTIE
         WOLVENSCHADE DRENTHE
         o                   prey      «a
         iin
          Dilber
                        ethr     —   a   —
                               5
                 i #3
                 Ee pase       iJ  )
               2
         fs
                      "Beoe NM
           praktijksessie
           Ervaringen                uit  de
           dagelijkse praktijk               en
          toekomstperspectieven
                                                0000000836
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>24046996
         1 VERSLAG PRAKTIJKSESSIES —
                                     ERVARINGEN UIT DE DAGELIJKSE PRAKTIJK EN TOEKOMSTPERSPECTIEVEN
                                     1.   Praktijksessies bieden informatie én ruimte voor dialoog                          3
                                     2.  Wat betekent de            aanwezigheid       van  de wolf?                        4
                                     3.  Schadepreventie                                                                    4
                                         a.   Praktische     uitvoering van wolfwerende  maatregelen                        4
                                         i.    Afrastering                                                                   4
                                         il.  Nachtkralen                                                                    5
                                         iil. Kuddebeschermingshonden                                                        5
                                         iv.  Draadoprolsystemen (autowinders)                                               5
                                         b.   Subsidie voor wolfwerende maatregelen                                          6
                                         i.    Prijsinflatie                                                                 6
                                         il.  Andere diersoorten                                                             6
                                     4,  Schadeafhandeling                                                                  6
                                         a.   Verbeterpunten      van afhandeling via BIj12                                  6
                                         b.   Monitoring     van schadegevallen                                              7
                                     5.   De  impact van wolfwerende maatregelen                   op de bedrijfsvoering    7
                                         a.   Factor arbeid                                                                  7
                                         b.   Loonwerkers-formule                                                            7
                                         c.   Aanpassing bedrijfsvoering                                                     7
                                         d.   De-minimusregeling                                                            8
                                     6.  Toekomstige ontwikkelingen                                                         8
                                         a.   Nieuw    Interprovinciaal Wolvenplan                                          8
                                         b.   Vervolgsessies 2023                                                           8
                          Bijlagen        Foto's    praktijksessies                                                         9
                                                                                                                December 2022
                                                                                                                             0000000837
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>24046996
         ’ VERSLAG PRAKTIJKSESSIES   —
                                       ERVARINGEN UIT DE DAGELIJKSE  PRAKTIJK EN TOEKOMSTPERSPECTIEVEN
         1. Pr:
                aktijkseessies bieden informatie                            De deelnemers      aan de drie  praktijksessies   waren    ingedeeld
             en ruimte voor         dialo 08                                naar  type bedrijfsvoering:
         Wolvenaanvallen rondom het Drents-Friese Wold                      -  29 oktober, Doldersum, 41 deelnemers
         veroorzaken leed    bij vee en dierhouders.    Daarom                 voor   herders  van gescheperde schaapskuddes,
         organiseerde   de Gebiedscommissie       preventie                    ecologische    of natuurbegrazing    in opdracht   van een
         wolvenschade    Drenthe,   de zogenoemde wolvencommissie,             terrein beherende     organisatie.
         in oktober en november      kleinschalige praktijksessies voor     - 5  november, Benneveld, 35 deelnemers
         schapen- en geitenhouders.                                            voor   kleinschalige schapen- en geitenhouders
                                                                            - 26  november, Tiendeveen, 49 deelnemers
         De wolvencommissie richt zich     primair  op schadepreventie         voor   beweidingsbedrijven, schapenhouderij gericht
         en  niet op het innemen    van een  standpunt in de politieke         op  vleesproductie    en reguliere perceelbegrazing       met
         en  maatschappelijke    discussie of de wolf welkom is of niet.       koppels    van 100+  schapen
         Zo  lang de wolf er is in Nederland   en  Drenthe, hebben
         veehouders   ermee   te dealen. Hoe dat zo   goed mogelijk te      Over het algemeen werden de bijeenkomsten positief
         doen, daarover adviseert de gebiedscommissie gevraagd        en    gewaardeerd, ongeacht het sentiment over de wolf en             de
         ongevraagd   aan  de  provincie.                                   politiek.
                                                                            De  praktijksessies   waren een   goede gelegenheid      om
                                                                            met  schapenhouders       het gesprek  aan   te gaan. De
                                                                            wolvencommissie Drenthe        hoopt dat schapenhouders
                                                                            tot een betere    afweging   kunnen komen      en besluiten   om
                                                                            effectieve   en preventieve maatregelen       te nemen   tegen de
                                                                            wolf. Hieronder    volgt een  verslag van   de drie praktijksessies
                                                                            op  hoofdlijnen.
                                                                                                                                   mbel
                                                                                                                                 (111) Der    122
                                                                                                                                           2022
                                                                                                                                                 0000000838
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>24046996
         ! VERSLAG PRAKTIJKSESSIES     —
                                          ERVARINGEN UIT DE DAGELIJKSE PRAKTIJK EN TOEKOMSTPERSPECTIEVEN
         2. Wat betekent de               aanwezigheid                          A  Praktische    uitvoering van wolfwerende maatregelen
            van     de wolf?                                                    |  Afrastering
         Conflictvrij samenleven     met de wolf is een      uitdaging.  De     De meeste     aangevallen dieren      staan niet achter
         wolf in directe nabijheid veroorzaakt stress, veel onvrede             wolfwerende rasters,     zo  blijkt  uit de lijst van
         en een   gevoel van   onveiligheid.    Het heeft veel    impact dat    schadegevallen     van  BIJ12 = bij12.nl/onderwerpen/
         er (dreigende) problemen        of zorgen  zijn. Schapenhouders        faunazaken/diersoorten/wolf/schademeldingen/.
         geven  tijdens  de  praktijksessies    aan  dat hun   hobby   of       De taxateur maakt een inventarisatie van de            aanwezige
         werk met    schapen   onder druk staat. Het is      goed  om samen     preventieve maatregelen. Op         dit moment wordt nog geen
         te kijken of de praktische problemen aangepakt kunnen                  conclusie   getrokken worden of een eventueel wolfwerend
         worden. De emotie die de wolf veroorzaakt is niet direct op            raster heeft voldaan aan alle       geadviseerde basisprincipes;
         te lossen.                                                             ook  bij dergelijke afrasteringen zijn gebreken mogelijk.
                                                                                Hier is nog   een  uitgebreide analyse      voor   nodig  en moet er
         We moeten leren omgaan met de wolf. Gevoelens van                      vaktechnische ervaring      mee    worden opgedaan.
         angst  en  onrust  zijn begrijpelijk.   De terugkeer van    de
         wolf creéert  een   nieuwe situatie,    waarvan we     de risico’s     Een aantal    schapenhouders hebben          geen vertrouwen in
         moeten inschatten. Maar       er  is een  groot verschil   tussen      de effectieve werkzaamheid         van  wolfwerende rasters,      maar
         de reéle risico’s  en onze   beleving daarvan. Uit omringende          werken hier toch mee, omdat          ze willen aantonen dat de
         landen   waar  de wolf al langer is teruggekeerd ziet de               wolf in hun nabijheid     een   ‘probleemwolf’ is.     Als vee  goed
         wolvencommissie dat       voorlichting    over een   preventieve       beschermd staat      en alsnog    wordt   aangevallen     kan de
         aanpak   en  kennisvergroting     over  de wolf   helpt.               escalatieladder    gevolgd worden. Ook zou het effect van
         Wolvencommissie wil      voorlichting blijven geven over de            deze wolfwerende rasters op natuur           (wild)  en  recreatie
         actuele   ontwikkelingen rondom de wolf en hoe het vee zo              nader onderzocht moeten worden.
         goed mogelijk    te beschermen is      tegen  een   aanval  van  de
         wolf,                                                                  De wolvencommissie        en de wolvenconsulent
                                                                                praatte de deelnemers in de sessies bij          over  feiten  en
                                                                                fabels. De BIJ12-norm     voor   afrasteringen is leidend.
         3.  Schadepreventie                                                    Sommige zaken worden bij          het  plaatsen   van een   omheining
         De  provincies ondersteunen        dierhouders    bij het treffen  van over  het hoofd wordt     gezien,   maar   kunnen grote     gevolgen
         preventieve maatregelen. Op de website           van  BI)12 staat de   hebben, zoals     een onvoldoende       bescherming      van  de
         Faunaschade Preventiekit Wolven, waarin de verschillende               doorgangen (sloten, weidehekken). Naast afmeting en
         preventieve middelen worden toegelicht.                                hoogte van de stroomdraden (120 cm hoog, onderste draad
                                                                                20 cm   van  de  grond)  is de  spanning    op de   omheining
         Tijdens de sessies werd     er  gevraagd    om  vanuit de TBO's        van  cruciaal   belang: die  moet overal minimaal 4.500 Volt
         proactief de aanwezigheid       van   de wolf te communiceren          bedragen. Begroeiing of een ongelijke ondergrond kunnen
         naar  schapenhouders. Alle zichtmeldingen zijn openbaar,               leiden tot spanningsverlies of openingen           waar   de wolf door
         =  bij12.nl/onderwerpen/faunazaken/diersoorten/wolf/                   kan.
         verspreiding-wolf-in-nederland. Deze info is echter niet
         real-time.                                                                             Bekijk de  meest    gemaakte fouten
         Status                                                                 Status
         Er is ruimte voor nieuwe     initiatieven op het vliak van             Wolvencommissie Drenthe wil dat            er zowel met
         schadepreventie.     De wolvencommissie kan          goede             terugwerkende kracht, als        naar   de toekomst toe      bij BlJ12
         voorstellen beoordelen      en   eventueel    toewijzen    met het     een  analyse gaat plaatsvinden         hoe effectief wolfwerende
         daartoe beschikbare      budget.                                       rasters  zijn.
                                                                                                                                    December 2022
                                                                                                                                                       0000000839
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>24046996
         !  VERSLAG PRAKTIJKSESSIES          —
                                               ERVARINGEN UIT DE DAGELIJKSE PRAKTIJK EN TOEKOMSTPERSPECTIEVEN
         Il  Nachtkralen                                                                 dichtbevolkte Nederland met relatief kleine kuddes          en
         De   schapen      's nachts in     een  nachtkraal    plaatsen                  risico’s vanwege het intensieve    landgebruik
                                                                                                                                            —
                                                                                                                                              waaronder
         ter   bescherming tegen           de wolf is  voor  veel                        recreatie  —, de kosten  en het feit dat ook nog kosten
         beweidingsbedrijven           geen    passende optie,      voor sommigen        moeten worden      gemaakt   voor aanleg van rasters, is    de
         Is het wel werkbaar. Enkele            problemen: het kapottrappen              inzet  van  kuddebewakingshonden       geen   laagdrempelige
         van    de bodem, het        verhoogde risico      op  ziekten, het niet         preventiemaatregel.
         werken op       eigen grond,       het feit dat er over een       langere
         periode      niet  gegraasd      kan worden    en   de  tijd (arbeid)                     Lees meer over de    pilot  KBH op de Veluwe
         die het kost      om    meerdere      koppels schapen        in  en  uit de
         nachtkraal te        krijgen.                                                   Status
                                                                                         Er is nog  geen tegemoetkoming/subsidie beschikbaar            voor
         Een    schapenhouder is afhankelijk van het               soort                 KBH. De uitkomsten van verschillende         pilots zijn daarop
         ondergrond,        maar   door de grootte      van   de kraal     aan te        van  invloed.
         passen      en te   kijken   naar   de verblijfsduur     is het   voor een
         aantal    schaapsherders          toch werkbaar     om    de  schapen'’s
         nachts op die manier            veilig te stellen.                              IV Draadoprolsystemen (autowinders)
                                                                                         In Tiendeveen werden 4 draadoprolsystemen in het veld
         Voor kuddes        bij terrein beherende organisaties kan               voor    gedemonstreerd die wolfwerende         rasters  (5 draads)
         nachtkralen subsidie worden              aangevraagd.       Provincie           kunnen    plaatsen.  Zie ook het videoverslag van Veldpost
         Drenthe subsidieert hier geen verdere                afrastering.               =  veld-post.nl/artikel/606140-praktijksessie-voor-
                                                                                         schapenhouders-over-wolf-in-drenthe/)
         Il  Kuddebeschermingshonden                                                     1.   Autowinder               = link naar   offerte
         EEE IEEE is          schaapherder       in Doldersum       en was                    Meer info:
         gastvrouw      van    de  praktijksessie    voor   schaapherders.        Naast        KA        51 2e
                                                                                                                    Jcallachereurope.com
         wolfwerende rasters           met een    spanning     van   >4,5 kV    gebruikt       -  www.gallaghereu/nl export/
         ze  ook    kuddebeschermingshonden (KBH)                 om    haar   schapen   2.   Autowinder Rappa =» link     naar  offerte
         te beschermen. Meermaals is haar kudde bezocht door de                               Meer info:
         wolf    en  dat had veel      impact. Werken      aan   ‘de voorkant’ is              >
                                                                                                   IEEE gmail.com
         voor    haar de enige optie. Niet de wolf uitschakelen,                 maar          => www.rappa.maobi
         accepteren dat hij         er  is. Haar insteek is:    meebewegen         en    3.   Autowinder SolarFence = link       naar  offerte
         meehelpen.                                                                           Meer info:
                                                                                               =  BE osolarfence.nl
         Door aanvallen         van   wolven op gescheperde kuddes op                          =» www.solarfence.nl
         de Elspeter heide         was er    dringend   behoefte      aan   goede        4.   Autowinder    (zelfbouw) [EEE = link              naar  offerte
         bescherming van          de kuddes op de heide. Daarvoor                              Meer info:
         is in Gelderland        een   pilot gestart   met   behulp      van  de                                          hotmail.com
         wolvencommissie Gelderland. Het betreft 2 kuddes                       van
         BEEF               -n de    kudde    van de Stichting Schaapskudde              Deze   systemen vragen    om  doorontwikkeling      en
         Gemeente Nunspeet             (SSGN.). Doel is om als kudde met de              experimenteerruimte.
         wolven naast elkaar te kunnen leven                en een     voorbeeld te
         zijn  dat dit ook kan        en   daarmee de    gescheperde kuddes           op Status
         de heide te behouden. Duur              van  de  pilot:  minimaal 2      jaar.  Gallagher en    SolarFence geven   aan   dat de
                                                                                         leveringsproblemen      van flexinetten 120    cm  grotendeels
         De inzet van KBH is          bewerkelijk.    BSE2  en   EEE     adviseren    om zijn opgelost. Het draadoprolsysteem        van  Gallagher wordt
         op   tijd  te beginnen      met KBH.     Wacht niet op incidenten          om   vanaf juni 2023   uitgeleverd  aan   de mensen     die al op de
         pas daarna te schakelen. Het kost veel               tijd, je wil zonder        wachtlijst staan   en  komt vanaf augustus 2023 in de       vrije
         druk de KHB opleiden             en je moet   je bedrijfsprocessen              verkoop.
         erop aanpassen. Gelet op de              omstandigheden          in het
                                                                                                                                          December 2022
                                                                                                                                                             0000000840
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>24046996
                                                              TE =  hg        ¥
                                                        .  —
                                                                       AN                A
                                1
                                   Prvd Ya                  vg A
                                                                   Ln wyfpr ee
                                                F
                     PRAKS
                           BE
            VERSLAG                                                                                                                   =
                                                                      =
         B Subsidie voor wolfwerende                 maatregelen                          ponyhouders. Zij kunnen      rasters   nu  al   plaatsen/aanpassen
         I   Prijsinflatie                                                               en   indienen als de   regeling  zou   worden      uitgebreid.
         Begin   2020 is in Gelderland de            subsidieregeling     voor            Beeldmateriaal dat het hek      er  volgens de BlJ12 norm          staat
         preventieve maatregelen bedacht.                  De  hoogte  van  de           en   de bewaarde facturen     zijn  te zijner tijd voldoende.
         vergoedingen       was   gebaseerd        op het toenmalige prijspeil.
         Begin   2021 heeft de      provincie Drenthe deze regeling                      Status
         overgenomen, inclusief de bedragen. Het is iedereen wel                          De   provincie  Drenthe is  voornemens om           in 2023 de
         bekend dat het laatste         jaar   de    kostprijs   van  materialen   en    subsidieregeling     voor  preventieve maatregelen uit te
         energie   flink is gestegen. Het          zou   redelijk zijn  als de  hoogte    breiden   van  geiten-  en schapen     naar    onder    meer    paarden,
         van   de subsidiebedragen          wordt     geindexeerd      aan  de inflatie.  pony'’s, koeien, alpaca’s en    varkens.
         Dit betekent dat de        vergoedingen          met ongeveer 20%
         omhoog     zouden moeten.
                                                                                         4.   Schadeafhandeling
         Status                                                                          A    Verbeterpunten van afhandeling via BlJ12
         Wolvencommissie Drenthe heeft dit                   aangekaart.                  De  wijze waarop de    schadeafhandeling via BIJ12 verloopt
         Om    landelijke    harmonisatie te         verkrijgen heeft de                 was een    veelgehoord punt tijdens        de   praktijksessies.
         provincie   Drenthe      punt ingebracht in het IPO. Of de                       Deze   punten komen     overeen met      de  ingebrachte
         subsidiebedragen         worden      verhoogd is nog        niet bekend.        verbetervoorstellen     tijdens de sessie      op 13 oktober. De
                                                                                          provincie  Drenthe is toen in    gesprek     gegaan met de
                                                                                         getroffen schapenhouders        op het    provinciehuis       in Assen.
         Il  Andere diersoorten                                                           Doel   was om   de aandachtspunten        en   verbetervoorstellen
         Schade door wolven           beperkt     zich niet tot    schapen   en          op te halen    voor  het proces   van   schadeafhandeling          na een
         geiten.  De  provincie      adviseert inmiddels alle dierhouders                wolvenaanval.     Tijdens  de praktijksessies       is gepleit   voor een
         om een    risico   afweging     te  maken      en zo    nodig passende          een loket; een taxateur     en  beoordelaar       rastering    in eén
         maatregelen te treffen. Een gewenste uitbreiding                   van  het      persoon.
         schadepreventieplan           naar   overige landbouwhuisdieren
         en   hobbydieren speelt niet alleen              in Drenthe. Het    overleg      Het betreft  verbeterpunten     voor:
         hierover wordt       landelijk gevoerd        en   de uitkomsten     zijn       1.   Proces
         onderdeel     zijn  van   het nieuwe interprovinciale wolvenplan                  .  Communicatie
         wat   begin  2023    verschijnt.                                                     Vergoedingen
                                                                                         ES
                                                                                           .
                                                                                              Schadepreventie
                                                                                         =
                                                                                            .
                                                                                         BE
         De wolvencommissie Drenthe staat                   positief tegenover           [92.
                                                                                              Overige punten
         een   vergoedingsregeling voor             alle  wolf-gevoelige
         dieren. Ze is hierover in        overleg     met    vertegenwoordigers                      Lees meer over de      verbeterpunten          voor
         van   de hippische sector,        0.a.   Sectorraad Paarden,                                      JG TCIRTE Bo
                                                                                                                            EL  CE    ET  GE     TS
         Shetlandstamboek Noord-Nederland, het KWPN                        en een
         Drents   manegebedrijf. Op          basis    van   de uitkomsten wordt          Status
         er  gekeken    naar   specifieke     adviezen       voor  onder   meer           De  verbeterpunten gedeeld       met    BlJ12   en  de
         paarden-    en   ponyhouders.                                                    Interprovinciale werkgroep       Wolf. Met Bl)12       en   de IPO-
                                                                                         werkgroep bespreekt        de provincie     Drenthe     vervolgens of
         Dierhouders hoeven niet te wachten met het                     nemen            deze verbetervoorstellen       toepasbaar zijn in         het proces   van
         van   preventieve maatregelen tegen de wolf, totdat de                          schadeafhandeling.       Uitkomst    volgt voorjaar        2023.
         subsidieregeling mogelijkerwijs geldt voor paarden-                    en
                                                                                                                                                December 2022
                                                                                                                                                                   0000000841
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>24046996
         ! VERSLAG PRAKTIJKSESSIES       —
                                           ERVARINGEN UIT DE DAGELIJKSE PRAKTIJK EN TOEKOMSTPERSPECTIEVEN
         B  Monitoring van schadegevallen                                         Status
         Een  goed handelingsprotocol          en   de mogelijkheid   om          Kan de wolvencommissie Drenthe samen met de                provincie
         wel of niet in te kunnen       grijpen valt of staat    met goede        Drenthe voorzien in      goed opgesteld onderzoeksplan          en
         monitoring. Schadegevallen          moeten onderzocht       worden,      zorgen dat onderzoeks-         en analysemethoden      passen    bij
         zodat  zo   veel  mogelijk details     en  kennis  over een              de onderzoeksdoelen?
         betreffend voorval bekend worden. Er moet onderbouwd                  en
         feitelijk  advies worden gegeven         over  aanbevolen acties    na
         een  bepaalde gebeurtenis.                                               B  Loonwerkers-formule
                                                                                  Tijdens de sessies     voor de schaapsherders en de
         Door het    grondig onderzoeken leren          we meer   feitelijke      beweidingsbedrijven is door IEEE HEE het voorstel
         dingen    over  verschillende scenario’s. Dat bereidt        ons         ingebracht    om   via een   loonwerkers-formule     aannemers
         beter  voor   op de toekomst met wolven in           voor Nederland      uit te rusten met autowinder        en  rastermateriaal  om   bij
         specifieke details. We leren waarschijnlijk ook hoe                      schapenhouders        met 100+   schapen kosteloos of tegen
         herhaling voorkomen kan worden.              Het is in de wereld van     kostprijs de verplaatsbare       rasters te laten  plaatsen/
         conflictpreventie noodzakelijk          om  zoveel  mogelijk  over  de   opruimen/verplaatsen.
         wolven,    en  met name over hun         predatiegedrag,   te weten in
         de Nederlandse situatie.                                                 Status
                                                                                  Idee is  ingebracht bij provincie Drenthe, reactie volgt in
         Status                                                                   voorjaar 2023.
         Wolvencommissie Drenthe heeft              positief geadviseerd
         over  de   oprichting van     een  Wolf Interventie Team dat
         schadegevallen       nader onderzoekt. Provinciaal of         landelijk  C  Aanpassing bedrijfsvoering
         wordt daar     begin   2023  opvolging aan      gegeven.                 De deelnemers onderzochten samen met              collega’s
                                                                                  welke   preventieve maatregelen haalbaar zijn in hun
                                                                                  bedrijfsvoering.    Een kleine greep uit de voorstellen:
         5. De     impact       van    wolfwerende                                   7  dagen hoeden in plaats       van 5
             maatregelen             op de bedrijfsvoering                           Vaste nachtkralen en geen weekend-vakken
         A Factor arbeid                                                              Prijsverhoging doorvoeren richting opdrachtgever
         Niet alleen het correct      plaatsen     van een  wolfwerend raster,       (TBO’s)   in wolvengebied (hogere hectarevergoeding),
         maar   ook het wolfwerend houden vraagt             een enorme               met name voor      schaapsherders. Beweidingsbedrijven
         investering    in tijd, fysiek en  financieel. Hoeveel     hoger de         in  wolvengebied kunnen de meerkosten juist niet
         werkelijk toegenomen kosten zijn, is momenteel niet goed                    doorberekenen       naar   het eindproduct (lam)
         inzichtelijk.                                                               Andere type rasters / flexinetten
                                                                                      Inzet autowinder
         Schapenhouders hebben           extra fte's   nodig  om  wolfwerend          Niet  meer  beweiden in     hoog   risico wolvengebied
         te kunnen     werken, terwijl daar financieel       en  zonder
         personeel     geen ruimte    voor   is.                                  Het  nemen van      wolfwerende     maatregelen gaat    nu  ten
                                                                                  koste   van  het rendement, dat is op de       lange termijn niet
         Een  goede onderbouwing          met empirische data moet de             houdbaar. Bovendien loopt de schaapsherder risico bij het
         ‘factor arbeid’ in kaart     brengen, zodat er een project-              opzetten    van  pilots (bv.  met  KBH).
         voorstel kan    volgen    over  de eventuele     tegemoetkoming
         en  de  wijze  waarop dit wordt       uitgekeerd.   Daarmee kan een
         goed   doordacht voorstel met sterke argumenten worden
         ingebracht bij provincies via        IPO of LOW.
                                                                                                                                    December 2022
                                                                                                                                                       0000000842
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>24046996
         ! VERSLAG PRAKTIJKSESSIES     —
                                         ERVARINGEN UIT DE DAGELIJKSE PRAKTIJK EN TOEKOMSTPERSPECTIEVEN
         Samenwerking       met de  opdrachtgevers
                                                       -
                                                         de                  6  Toekomstige ontwikkelingen
         terreinbeherende      organisaties
                                             —
                                               is  belangrijk.  In overleg   A Nieuw       Interprovinciaal Wolvenplan
         kunnen    schaapsherders     op een andere manier gaan              Voorzitter     van   de wolvencommissie Drenthe             EKER
         werken. Zo kan de      opdrachtgever helpen bij      het  plaatsen   |         ll    en      REE
                                                                                                                 caven    een  toelichting    over  welke
         van  wolfwerende rasters     (bijvoorbeeld maaien, hulp             punten de wolvencommissie Drenthe heeft ingebracht                      voor
         bij plaatsing).  Verschillende TBO'’s stellen    budget en/         het nieuwe       Interprovinciaal wolvenplan.
         of mankracht beschikbaar of       plaatsen zelf wolfwerende
         rasters.                                                            Het   concept     van  het   plan  is ter reactie   bij de diverse
                                                                             stakeholders       aangeboden.       In dat kader hebben de
         Status                                                              vertegenwoordigers          in de  noordelijke gebiedscommissies
         Dit is de  belangrijkste inbreng op      het nieuwe IPO             Fryslan   en    Drenthe    en  stakeholders uit      Groningen     een
         wolvenplan     om over   'de factor arbeid' snel    duidelijkheid   gezamenlijk       advies  geformuleerd.       De nadruk van de
         te verschaffen. Verzoek     is of de wolvencommissie via            wolvencommissie          ligt op  een   schadepreventiebeleid        dat
         bijvoorbeeld    de wolvenconsulent ook advies kan geven             geworteld      is in de  praktijk,   met als   uitgangspunt      dat de
         over  het   inpassen   van wolfwerende      maatregelen in    de    beheerkosten        van  wolfwerende rasters         en de kosten als
         bedrijfsvoering?                                                    gevolg van      directe én indirecte schade worden             vergoed.
                                                                                            Lees meer over de        noordelijke     reactie
         D   De-minimusregeling                                                                  op het concept IPO       Wolvenplan
         De de-minimus       regeling (maximaal    20K  tegemoetkoming)
         staat  ernstig  in de weg  voor  het  helpen   van  professionele   B   Vervolgsessies 2023
         schapenbedrijven.      De kosten om wolfwerend te werken            In 2023 neemt de wolvencommissie Drenthe het initiatief
         voor  professionele schapenhouders         vallen vele malen        voor   vervolgsessies      in het veld.   Informatie-uitwisseling
         hoger   uit.                                                        blijft nodig.    Het initiatief  en   de gegeven informatie worden
                                                                             gewaardeerd,        maar  de   professionele beweidingsbedrijven          en
         Status                                                              de  schaapsherders        hebben op korte       termijn   concrete ant-
         Wolvencommissie Drenthe heeft dit punt benoemd                      woorden       en  oplossingen nodig      om   hun werk zeker te stellen.
         richting provincie    Drenthe. IPO / LOW moet hier in
         samenspraak      met LNV   richting de   EU een   oplossing voor    De wolvencommissie zal           schapenhouders         informeren
         vinden.                                                             via  een  incidentele of structurele nieuwsbrief. Alle
                                                                             aanwezigen        hebben    toestemming       gegeven    om   hun
                                                                             contactgegevens daarvoor te             gebruiken.    De deelnemers
                                                                             kunnen ook rechtstreeks contact opnemen met de leden
                                                                             van   de wolvencommissie of            een  e-mail sturen     naar
                                                                                                    b@drenthe.nl.
                                                                                                          voorzitter
                                                                                                    secretaris    namens     provincie    Drenthe
                                                                                                          vertegenwoordiger        namens     Land-  en
                                                                                 Tuinbouw       Organisatie    Nederland:
                                                                                                  vertegenwoordiger van Stichting            Beheer
                                                                                 Platform     kleinschalige schapen-        en  geitenhouders (KSG);
                                                                                                      vertegenwoordiger         namens     Stichting
                                                                                 Behoud Drentse         schaapskuddes;
                                                                                                              vertegenwoordiger         namens    terrein
                                                                                 beherende       organisaties.
                                                                                                  wolvenconsulent
                                                                             Assen, december 2022
                                                                                                                                     December 2022
                                                                                                                                                         0000000843
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>24046996
         |
           VERSLAG PRAKTIJKSESSIES        —
                                            ERVARINGEN UIT DE DAGELIJKSE PRAKTIJK EN TOEKOMSTPERSPECTIEVEN
         C   Foto's      Praktijksessie 29 oktober,                                   Doldersum
                                                                                                )
                                                    (ER
                                                '       Maak
                                                                     werk        yan
                           IRIE,
                             ot          LA
                                               4%
                                                  ’
                                                        ipsa i         pS
                                                                              :
                                                                                o
                                                                                 T  i
                                                                                    :
                                             A
                                    4
              SCHAAPSKOO! HUENDERKOEVE
                         iTS    ANDSCHEP                       W
                                                                  Schadeprevantin
               HE
                 £1
                     DRENTSE LAREC:
                    A TUURMONUMENTEX                           ®
                                                               wo
                                                                  Voorlichting & Advies
                                                                  Pilots
                                                                                                           December 2022
                                                                                                                        0000000844
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>24046996
         ’ VERSLAG PRAKTIJKSESSIES
                                   —
                                     ERVARINGEN UIT DE DAGELIJKSE PRAKTIJK EN TOEKOMSTPERSPECTIEVEN
                                                                                                    0000000845
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>24046996
         0000000846
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>