<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>24048086
         Model-set
         [ Provincie    x ]
         Provinciale    Beleidsregel(s)
         Tegemoetkoming       faunaschade 2023
         24-03-2023_def
                                               Pagina 1 van 23
                                                               0000000281
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>24048086
         Artikel 1.  Begripsomschrijvingen
         In deze  beleidsregels wordt   verstaan onder:
             a.   BIJ12: uitvoeringsorganisatie van de gezamenlijke provincies, zijnde onderdeel van de
                  Vereniging het Interprovinciaal Overleg, belast met het mandaat om de aanvragen om een
                  tegemoetkoming in faunaschade, als bedoeld in artikel 6.1 van de Wet natuurbescherming,
                  namens Gedeputeerde Staten af te handelen;
                  wet: de Wet   natuurbescherming;
                  aanvrager:   grondgebruiker of dierhouder die    een aanvraag om een   tegemoetkoming      in de
                  schade indient, als bedoeld in artikel 6.1   van de wet;
                  landbouw:   veehouderij, akkerbouw, vollegrondgroenteteelt, griendhout, riet, weidebouw,
                  en  tuinbouw waaronder    begrepen fruitteelt, het telen van vruchten, groenten,
                  paddenstoelen en bloembollen-, bloemen- en bomenteelt;
                  bedrijfsmatige landbouw: aanvragers die hun hoofdbestaan        of een substantieel  gedeelte
                  van  hun bestaan (plegen te) vinden in de landbouw;
                  kapitaalintensieve gewassen: kwetsbare gewassen/teelten die meerdere jaren op een plek
                  staan  en/of eenjarige teelten die per hectare hoge financiéle opbrengsten opleveren;
                  kwetsbare gewassen: de      bij ‘landbouw’ en ‘vollegrondsgroenteteelt’ beschreven teelten,
                  met  uitzondering   van weide-, hooi-, en graszaadpercelen waarvan het grasgewas minimaal
                  zes  maanden oud is, en granen en graszaad in de periode waarin het gewas afrijpt;
                  vollegrondsgroententeelt: de teelt    in open  grond van groentegewassen;
                  KWIN: de meest actuele versie      van  het Handboek Kwantitatieve Informatie   voor  de
                  Akkerbouw    en  Vollegrondsgroenteteelt,   en voor de Veehouderij; opgesteld door
                  Wageningen Universiteit (WUR);
                  hoofdproduct: product dat in de KWIN als hoofdproduct wordt genoemd,         en alle andere
                  gewassen die geen bijproduct zijn van het hoofdproduct;
                  bijproduct:  een  product dat ontstaat als gevolg van de productie van het in de    KWIN
                  beschouwde    hoofdproduct; in elk geval hooi en stro, en producten die door de     KWIN als
                  zodanig worden aangemerkt;
                  taxateur:  een  taxateur die werkzaam is    voor een door BIJ12 aangewezen taxatiebureau, of
                  een  consulent faunazaken     van BIJ12;
                .
                  taxatierichtlijnen: de door de directeur van BIJ12 vastgestelde protocollen    en richtlijnen   ten
                  behoeve van de uitvoering van faunaschade taxaties;
                  MijnFaunazaken: systeem van BIJ12 waarin een aanvrager digitaal de aanvraag om een
                  tegemoetkoming indient, en de verdere communicatie gedurende de procedure plaatsvindt;
                  Faunaschade Preventiekit: een overzicht van preventieve maatregelen per diersoort om
                  gewasschade     of veeschade door dieren te voorkomen en beperken, te vinden op de website
                  van  BIJ12.
                                                                                                   Pagina  2  van  23
                                                                                                                      0000000282
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>24048086
         Artikel 2. Schade       aan bedrijfsmatige landbouw
         Gedeputeerde Staten verlenen een tegemoetkoming, als bedoeld              in artikel 6.1 van de wet,
         uitsluitend met inachtneming van de hiernavolgende bepalingen:
             a.    Voor  een   tegemoetkoming    komt alleen in  aanmerking directe schade, welke door vreten,
                   graven, wroeten, vegen, pikken of predatie aan bedrijfsmatige landbouw is veroorzaakt.
                   Het gaat om directe schade aan het gewas zelf of aan gehouden landbouwhuisdieren.
             b.    De percelen waarop schade is aangericht, moet een aanvrager op titel van eigendom,
                   (erf)pacht, dan wel een door de grondkamer goedgekeurde of ter registratie ingezonden
                   (teelt)pachtovereenkomst, in gebruik hebben voor de uitoefening van bedrijfsmatige
                   landbouw. De landbouwhuisdieren waaraan schade is aangericht, moet een aanvrager
                   aantoonbaar in eigendom hebben voor de uitoefening van bedrijfsmatige landbouw.
         Artikel 3. Te treffen      maatregelen
         1.  Gedeputeerde Staten verlenen slechts        een  tegemoetkoming,     indien  en voor zover naar    hun
             oordeel de aanvrager de schade niet had kunnen voorkomen en beperken door het treffen                  van
             maatregelen of inspanningen waartoe hij naar eisen van redelijkheid en billijkheid was
             gehouden.
             Preventieve     maatregelen
             Maatregelen      of inspanningen ter voorkoming en beperking van schade, waarvan Gedeputeerde
             Staten    van  oordeel zijn dat deze  redelijkerwijs van een aanvrager verlangd kunnen worden,
             zijn  in elk geval:
             a.    voor  kwetsbare gewassen, de inzet     van  minimaal één akoestisch      en één visueel middel, in
                   voldoende aantallen;
             b.    voor  schade door zoogdieren aan kapitaalintensieve teelten of aan gehouden
                   landbouwhuisdieren, het tijdig plaatsen van een deugdelijk raster;
             c.    voor  niet-kwetsbare gewassen, zoals weide-, hooi-, of graszaadpercelen waarvan het
                   grasgewas minimaal      zes maanden oud is, en granen en graszaad in de periode waarin het
                   gewas afrijpt, worden geen preventieve maatregelen gevraagd.
                  OF
                  C. voor  niet-kwetsbare gewassen, zoals weide-, hooi-, of graszaadpercelen waarvan het
                  grasgewas minimaal      zes maanden oud is, en granen en graszaad in de periode waarin het
                  gewas afrijpt: verjaging door menselijke aanwezigheid, en/of akoestische en visuele
                  middelen.
             Ter   ondersteuning    van de  maatregelen: schadebestrijding    met    ontheffing, vrijstelling, opdracht
             Een   tegemoetkoming in de schade veroorzaakt door natuurlijk in het wild levende diersoorten,
             waarvoor     ingevolge artikel 3.3, eerste lid, artikel 3.8, eerste lid, of artikel 3.17, eerste lid, van
             de wet een ontheffing kan worden verleend, wordt slechts verleend indien:
             a.    de ontheffing op deugdelijke wijze en tijdig, vooraf of uiterlijk op de dag van
                   schadeconstatering, is aangevraagd en op inhoudelijke gronden door Gedeputeerde Staten
                   is geweigerd of niet in behandeling is genomen, en dit de aanvrager niet te verwijten is; of
             b.    de  ontheffing (of machtiging of toestemming tot gebruik van een bestaande ontheffing)            op
                   deugdelijke wijze en tijdig, vooraf of uiterlijk op de dag van schadeconstatering, is
                   aangevraagd en nadat deze is verleend, daarvan op adequate wijze gebruik is gemaakt               en
                   er desondanks schade is opgetreden.
             Als  sprake is van een vrijstelling met beperkingen als bedoeld in artikel 6, onder b, of opdracht
             met    beperkingen als bedoeld in artikel 6, onder d, moet van de vrijstelling of opdracht
             adequaat gebruik zijn gemaakt, om voor een tegemoetkoming in aanmerking te komen.
                                                                                                        Pagina 3  van 23
                                                                                                                         0000000283
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>24048086
             Om het   adequaat gebruik van de ontheffing of vrijstelling te toetsen, geeft de aanvrager in een
             [het voor  de provincie van toepassing zijnde] registratiesysteem akkoord, zodat BIJ12 de
             verrichte bejaagacties kan inzien in het systeem. De bejaagacties worden tijdig, binnen twee
             weken nadat aanvrager de bevestiging taxatie heeft ontvangen, in het registratiesysteem
             ingevoerd. Het niet tijdig en/of niet volledig aanleveren van de gevraagde gegevens kan tot
             afwijzing van de aanvraag leiden.
             OF
             Om het   adequaat gebruik van de ontheffing of vrijstelling te toetsen, levert de aanvrager tijdig,
             binnen twee weken nadat aanvrager de bevestiging taxatie heeft ontvangen, bij BIJ12 een
             kopie/afschrift aan van de verrichte bejaagacties zoals deze in een [het voor de provincie van
             toepassing zijnde] registratiesysteem zijn geregistreerd. Het niet tijdig en/of niet volledig
             aanleveren   van  de  gevraagde   gegevens kan tot  afwijzing van  de aanvraag leiden.
         Artikel 4. Aanvraag      en  taxatie
         1.  Een aanvraag    om tegemoetkoming in faunaschade wordt bij        BIJ12  digitaal ingediend via
             MijnFaunazaken, uiterlijk binnen zeven werkdagen nadat de         aanvrager de schade heeft
             geconstateerd.
             De schadeveroorzakende diersoort       en de omvang   van  de schade worden door de taxateur
             vastgesteld   met  inachtneming    van de protocollen en richtlijnen taxatie faunaschade,   te vinden
             op de website   van   BIJ12.
             Een taxateur taxeert alleen     verse schade, dat wil zeggen schade die is opgetreden tot tien
             dagen  voor  de  schadeconstatering. Oudere schade die al eerder is ontstaan maar waarvoor          pas
             veel later een  aanvraag is ingediend, wordt niet bij de taxatie betrokken.
             Na de taxatie wordt een ‘bevestiging taxatie’ aan de aanvrager gestuurd via MijnFaunazaken.
             Als aanvrager het niet eens is met de taxatie kan deze binnen acht werkdagen na ontvangst
             van de bevestiging taxatie, zijn bedenkingen aan BIJ12 kenbaar maken. BI]J12 kan de taxateur
             vragen te reageren op de bedenkingen, en stuurt de aanvrager zo spoedig           mogelijk, uiterlijk
             binnen tien werkdagen, een reactie op de ingediende bedenkingen.
             De taxateur stelt   van zijn bevindingen een (eind)taxatierapport samen en zendt dat, na interne
             controle  en goedkeuring door de eindverantwoordelijke persoon van het bureau waarvoor de
             taxateur werkzaam is,     aan  BIJ12.
             Gedeputeerde Staten kunnen besluiten        om door hen aangewezen type faunaschade te laten
             taxeren, zonder dat hier     een aanvraag aan ten grondslag ligt (autotax). In dat geval wordt het
             vaststellen  van  de schade door de taxateur, aangemerkt als een tijdige aanvraag om een
             tegemoetkoming      in de schade, waarop deze beleidsregels    eveneens van    toepassing zijn.
                                                                                                    Pagina  4 van 23
                                                                                                                     0000000284
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>24048086
         Artikel 5.    Hoogte tegemoetkoming; eigen risico
         1.  Nadat op basis van de aanvraag, taxatierapport en eventuele andere op de aanvraag
             betrekking hebbende stukken, is beoordeeld dat aan de voorwaarden voor verlening is voldaan,
             bepalen Gedeputeerde Staten de hoogte van de tegemoetkoming.
         2.  De   bij de berekening van de tegemoetkoming gehanteerde prijzen van gewassen en vee,
             worden     vastgesteld door de directeur van BIJ12 en zijn te vinden op de website van BIJ12. Als
             sprake is van contractteelt wordt in beginsel de in het contract vermelde prijs gehanteerd bij
             de berekening.
         Eigen risico
         3.  Op de    te verlenen  tegemoetkoming wordt een eigen risico      van [xx%] ingehouden,   met een
             minimum       van € 250,00 per bedrijf per   meldingsjaar.
             [  per provincie verschillend ]
                   -
                                             : eigen risico 5%
                   -
                        Friesland            : eigen risico 20% (bij alle tegemoetkomingen)
                   -
                        Noord-Holland        : eigen risico 20% (bij grauwe, kol-, brandgans)
         4.  In  afwijking   van het derde lid, wordt geen eigen risico   ingehouden als het gaat om:
             a.    schade door   een  wolf, goudjakhals;
             b.    schade door   een  bever, das, edelhert, wilde kat, lynx;
             c.    schade die is  aangericht in een ganzenrustgebied, in de periode dat de
                   schadeveroorzakende diersoort niet mag worden verontrust en gedood;
             d.    schade door een schadeveroorzakende diersoort die niet mag worden verontrust of gedood
                   in een Natura 2000-gebied in de periode van 1 november tot 1 april;
                   [ per  provincie verschillend ]
             [ Noot: alle percelen    moeten in het   gebied liggen,  en moment indienen aanvraag is leidend  |
         5.  In afwijking van het derde lid, bedraagt het eigen risico 40% als het gaat      om schade door
             vogels aan zacht fruit, en pit- en steenvruchten.
         6.  Voor gewassen, teelten of bedrijfsmatig gehouden landbouwhuisdieren, welke door de plaats,
             het moment of de wijze van telen of houden, bijzonder kwetsbaar zijn voor schade, kunnen
             Gedeputeerde Staten een verhoogd eigen risico instellen.
         7. Tegemoetkomingen lager        dan € 50 worden niet    uitgekeerd.
                                                                                                   Pagina 5 van 23
                                                                                                                   0000000285
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>24048086
         Artikel 6. Gevallen waarin geen          tegemoetkoming wordt verleend
             Uitsluitingen  in verband met diersoort. Geen       tegemoetkoming wordt verleend:
             a.  indien de schade is      aangericht door   een diersoort welke krachtens artikel 3.15, eerste lid,
                 van  de wet, is aangewezen als soort welke in het hele land schade veroorzaakt en             voor het
                 verontrusten en/of doden van deze schadeveroorzakende diersoort een vrijstelling              geldt.
             b.  indien de schade is aangericht door een diersoort welke krachtens de provinciale
                 verordening [ benoem (Omgevings)verordening |] op grond van artikel 3.15, derde lid, van
                 de wet is aangewezen als soort die schade veroorzaakt en voor het bestrijden van die soort
                 een vrijstelling geldt, tenzij aan die vrijstelling voorwaarden, beperkingen of clausules zijn
                 verbonden waardoor deze feitelijk gelijk gesteld moet worden aan een ontheffing verleend
                 op basis van artikel 3.3, eerste lid, artikel 3.8, eerste lid, of artikel 3.17, eerste lid, van de
                 wet.
             c.  voor  schade door een diersoort waarvoor een ontheffing krachtens artikel 3.3, eerste lid,
                 artikel 3.8, eerste lid of 3.17, eerste lid, van de wet is verleend, waarbij in de verleende
                 ontheffing geen bepalingen zijn opgenomen die de schadebestrijding in de weg staan.
             d.  voor  schade    aangericht   door  een  diersoort waarvoor  Gedeputeerde Staten krachtens artikel
                 3.18  van  de wet, voor die situatie opdracht hebben gegeven         om   de omvang    van  de
                 populatie van soorten te beperken.
             e.  voor  schade veroorzaakt door een diersoort, vermeld in artikel 3.20, tweede lid, van de
                 wet, waarop de minister de jacht heeft geopend, met uitzondering van de wilde eend
                 buiten de periode waarop de jacht op deze diersoort is geopend.
             f.  indien de schade is      aangericht  door de  huisspitsmuis, bosmuis, veldmuis of de mol,      en voor
                 het verontrusten      en  doden  van  deze diersoort een vrijstelling of ontheffing geldt, in
                 verband met de bestrijding        van schade aan landbouwgewassen.
             Uitsluitingen  in verband met     locatie/functie percelen. Geen tegemoetkoming wordt verleend:
             g.  voor  schade    aangericht   op  gronden gelegen    binnen de bebouwde kom.
             h.  voor  schade op     gronden binnen     een straal van 500 meter   van een   vuilstortplaats, tenzij de
                 schade is aangericht op gronden die zijn aangewezen als ganzenrustgebied door een
                 schadeveroorzakende soort die, in de periode dat de schade is veroorzaakt, niet mocht
                 worden verontrust of       gedood.
             i.  voor  schade aangericht aan bedrijfsmatig geteelde        gewassen in    een  kas, of bedrijfsmatig
                 gehouden landbouwhuisdieren in een stal.
             j.  indien de schade is      aangericht  aan  gewassen op   gronden: [huidige tekst]
                 i.       waarvoor     met   een publiekrechtelijke rechtspersoon of een bij koninklijk besluit
                          aangewezen       particuliere terreinbeherende natuurbeschermingsorganisatie een
                          pachtovereenkomst ingevolge artikel 7:388 BW, is afgesloten; of
                 ii.      waarvoor een      (erf)pachtovereenkomst is gesloten en aan deze gronden
                          beperkingen in het landbouwkundig gebruik, of beperkingen ten aanzien             van  het
                          bestrijden van schadeveroorzakende diersoorten zijn verbonden; of
                 iii.     die  feitelijk niet voor  landbouwkundige doeleinden worden gebruikt; of
                 iv.      die  een  functie hebben als waterkering.
                                                                                                        Pagina 6 van  23
                                                                                                                         0000000286
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>24048086
          OF   (nieuw; gelijk GLD)
          j. indien    de schade is       aangericht    aan  gewassen op     gronden:
                    k:          die onderdeel uitmaken          van  het Nationaal Natuur Netwerk |[Gelders/provinciaal
                                natuurnetwerk]        en  met  een   natuurbeheertype staan aangegeven op de
                                beheerkaart behorend bij het vigerend | provinciale | natuurbeheerplan;
                    ii.         waaraan      beperkingen ten aanzien van het bestrijden van schadeveroorzakende
                                diersoorten      zijn verbonden; [beperking in landbouwkundig gebruik vervallen.]
                    iii.        die feitelijk niet    voor  landbouwkundige doeleinden         worden  gebruikt; of
                    iv.         die   een   functie hebben als     waterkering;
          In  afwijking    van    lid  j. onder i., wordt    een  tegemoetkoming verleend als: (overgangssituatie)
                          a.     de   grond meerjarig wordt gepacht;
                          b.     de betreffende pachtovereenkomst voor 15 mei 2022 is afgesloten;                  en
                          Cc.    de aanvraag is ingediend voor 15 mei 2025.
         Uitsluitingen     in verband met         [moment     van] de teelt. Geen tegemoetkoming wordt verleend:
              indien de schade is          aangericht    aan  blijvend grasland    in de maand oktober     (najaarsgras);
              [ per provincie verschillend; uitzondering Zeeland; N-H; GLD N2000 ]
              indien de schade is aangericht aan blijvend grasland in de periode 1 oktober tot                    en  met 31
              januari daaropvolgend,           en   het grasgewas bestemd is        voor  beweiding  met  schapen.
            . indien de schade is aangericht aan knol-, bol- en wortelgewassen die na 1 december van
              het teeltseizoen worden geoogst; met uitzondering van suikerbieten, onderdekkersteelten
              en  bloembollen.
              voor   schade door         vogels  aan   bessen-   en  kleinfruitteelt, kersen, druiven/ wijnbouw.
              indien de schade is          aangericht aan gewassen die geteeld worden            voor de verbetering     van
              een ras    of   vermenigvuldiging daarvan (veredeling).
              indien de schade is          aangericht aan bijproducten van gewassen; aan geoogste gewassen,
              aan  opgeslagen voedergewassen, groenbemesters, verpakte voedergewassen;
         Uitsluitingen     in verband met        overige redenen. Geen tegemoetkoming wordt verleend:
         g.   indien door handelen of nalaten             van   de aanvrager de taxateur de schade niet        meer    kan
              taxeren, in elk geval als aanvrager het beschadigde gewas al geoogst of heringezaaid
              heeft, of als er vee is ingeschaard;
              indien de aanvrager het beschadigde gewas niet                  meer   zal oogsten, of het betreffende
              perceel niet meer in gebruik zal nemen;
              voor   schade aangericht          aan  materialen die worden aangewend           voor het (tijdelijk) afdekken
              van  gewassen.
              indien het risico        van  faunaschade door       een  beschermde diersoort verzekerbaar is,        bij
              tenminste twee in Nederland werkzame                  verzekeringsmaatschappijen.
              indien de schade is veroorzaakt door               een  ziekte.
              In andere       gevallen, waarin Gedeputeerde Staten oordelen dat               de schade  redelijkerwijs    ten
              laste  van    de aanvrager behoort te          blijven.
                                                                                                             Pagina   7 van 23
                                                                                                                               0000000287
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>24048086
         Artikel 7.  Tegemoetkoming       in schade door de wolf
         1.  In afwijking van artikel 4, eerste lid, moet een aanvrager/dierhouder zo snel mogelijk, uiterlijk
             binnen 24 uur na constatering van de (vermoedelijke) wolvenschade, telefonisch of via het
             formulier op de website van BIJ12 een melding (aanvraag) daarvan doen.
         2.  In afwijking van artikel 2, onder a, komt naast schade aan bedrijfsmatig gehouden
             landbouwhuisdieren, ook schade aan hobbymatig gehouden hoefdieren in aanmerking          voor een
             tegemoetkoming. Ook bedrijfsmatig gehouden, door de wolf gedode of verwonde
             kuddebeschermingshonden       of hoedhonden komen   voor tegemoetkoming   in  aanmerking.
         3.  De schade wordt door een taxateur vastgesteld met inachtneming van de Richtlijn taxatie
             wolvenschade aan landbouwhuisdieren, te vinden op de website van BIJ12.
         4.  Om in aanmerking te komen voor een tegemoetkoming in schade door de wolf wordt,
             vooralsnog, niet getoetst of een aanvrager voldoende preventieve maatregelen heeft getroffen,
             om zijn dieren te beschermen en het risico op schade door de wolf te voorkomen en beperken.
             Gedeputeerde Staten kunnen besluiten om binnen [aangewezen gebieden binnen] de provincie,
             nadere voorwaarden te stellen om voor een tegemoetkoming in aanmerking te komen.
         5.  Bij kapitaalintensieve gehouden dieren wordt van een aanvrager/dierhouder een grotere
             inspanning verwacht om deze tegen de wolf te beschermen. In specifieke gevallen kan besloten
             worden dat een (verhoogd) eigen risico en/of maximum tegemoetkoming wordt gehanteerd.
         6.  Bij schade aangericht door de goudjakhals    aan gehouden dieren, wordt op   gelijke wijze
             gehandeld als bij de wolf.
                                                                                                Pagina 8 van 23
                                                                                                                0000000288
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>24048086
         Toelichting
         Algemeen
         In artikel 6.1   van de Wet natuurbescherming is bepaald dat Gedeputeerde          Staten in voorkomende
         gevallen tegemoetkomingen verlenen in geleden schade door natuurlijk in           het wild levende:
              a.  vogels    van  vogelsoorten als bedoeld in artikel 1 van de Vogelrichtlijn, of
              b.  dieren die worden     genoemd in bijlage IV, onderdeel a, bij de Habitatrichtlijn, bijlage II bij
                   het  Verdrag van Bern, bijlage I bij het Verdrag van Bonn of de bijlage, onderdeel a, bij
                   deze wet.
         Ter  invulling van deze taak en bevoegdheid hebben Gedeputeerde Staten beleidsregels vastgesteld
         op  grond van artikel 4:81, eerste lid van de Algemene wet bestuursrecht.
         Grondgebruikers       of dierhouders die schade van natuurlijk in het wild levende dieren ondervinden,
         kunnen onder voorwaarden         een tegemoetkoming in deze schade krijgen. Uitgangspunt is dat de
         schade die men had kunnen voorkomen of beperken, niet voor een tegemoetkoming in aanmerking
         komt. Aanknopingspunt voor het beleid is dat een aanvrager alles in het werk moet stellen om
         schade te voorkomen of beperken.
         Uit artikel 6.1   van  de Wet natuurbescherming volgt dat een tegemoetkoming slechts wordt
         verleend als    een  belanghebbende schade lijdt, welke redelijkerwijs niet of niet geheel te zijnen
         laste behoort te blijven. Uit dit artikel volgt dat in onevenredig zware schade tegemoet gekomen
         moet worden. Het geeft geen recht op een volledige schadevergoeding; het betreft een
         tegemoetkoming in de schade die naar billijkheid wordt bepaald. Het moet voorts gaan om schade
         die niet tot het normale bedrijfsrisico of normale maatschappelijke risico van de betrokkene
         behoort. Een zekere mate van schade door natuurlijk in het wild levende dieren dient eenieder voor
         lief te nemen.
         De   bescherming     van  have en goed tegen  schade door   dieren, is primair de verantwoordelijkheid
         van   de aanvrager zelf. Daarbij is het treffen van maatregelen gericht op het voorkomen van schade
         de eerste inzet. Als dergelijke maatregelen te kort schieten, is schadebestrijding (schadebeperking
         door het    bestrijden van de schadeveroorzakende diersoort) aan de orde. Als er ondanks tijdige        en
         deugdelijke inspanningen van de aanvrager om schade te voorkomen en beperken, schade
         ontstaat, kunnen Gedeputeerde Staten besluiten een tegemoetkoming te verlenen.
         Interprovinciaal Overleg
         In IPO-verband hebben de gezamenlijke provincies ervoor gekozen het verlenen van
         tegemoetkomingen in faunaschade te mandateren aan de uitvoeringsorganisatie BIJ12. Uit
         oogpunt van efficiéntie is een landelijke uitvoering met één loket en gebundelde kennis te
         prefereren. Daarnaast wordt uniformiteit in de uitvoering, en rechtsgelijkheid over heel Nederland
         nagestreefd. Daar waar in de beleidsregels of in deze toelichting sprake is van Gedeputeerde
         Staten moet in veel gevallen dan ook '‘BIJ12" worden gelezen. In een afzonderlijk besluit worden de
         bevoegdheden met betrekking tot het verlenen van tegemoetkomingen, gemandateerd aan BIJ12.
         Artikelgewijze toelichting
         Artikel 1
         In artikel 1 wordt aangegeven wat onder bepaalde         begrippen wordt verstaan. Voor zover     een
         begrip maar een enkele keer wordt gebruikt, is dit      begrip in het artikel zelf gedefinieerd.
         Artikel 2
         In artikel 2 hebben      Gedeputeerde Staten, ter invulling van artikel 6.1 Wet natuurbescherming,
         bepaald    welke schade in    aanmerking wordt genomen. Het gaat hierbij om directe vraat-, graaf-,
         wroet-, veeg-,     pik-, of predatieschade aan bedrijfsmatige landbouw.
         Directe schade
         Directe schade is schade die is aangericht door het vreten, graven, wroeten, vegen of pikken door
         de dieren, aan de landbouwgewassen zelf of aan landbouwhuisdieren door predatie. Geen
         tegemoetkoming wordt dus verleend voor indirecte schade of gevolgschade. Daaronder wordt
         verstaan, alle schade die geen directe schade is. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van
                                                                                                      Pagina 9 van  23
                                                                                                                       0000000289
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>24048086
         State heeft meermaals     bevestigd dat het niet onredelijk is dat alleen schade die door dieren aan de
         gewassen zelf is   aangericht, voor een tegemoetkoming in aanmerking komt!. En dat bijvoorbeeld
         meer- en vervolgschade, zoals een lagere omzet of kosten die gemaakt zijn voor sortering en extra
         onkruidbestrijding, slechts een afgeleide is van schade veroorzaakt door dieren, en dat het verband
         tussen het schadeveroorzakende gedrag en die schade te ver is verwijderd om van een
         rechtstreeks gevolg te kunnen spreken. Die schade is niet direct gerelateerd aan de bedrijfsmatig
         uitgeoefende landbouw. Denk hierbij bijvoorbeeld ook aan structuurschade aan gronden doordat
         dieren die gronden hebben betreden. Schade aan materialen die worden aangewend voor het
         (tijdelijk) afdekken van gewassen behoren ook niet tot directe schade die voor een
         tegemoetkoming in aanmerking komt.
         Bedrijfsmatige landbouw
         Met bedrijfsmatige landbouw wordt bedoeld: aanvragers die hun hoofdbestaan of een substantieel
         gedeelte van hun bestaan (plegen te) vinden in de landbouw. Als een aanvrager staat ingeschreven
         bij de KVK met SIBI code gereserveerd voor landbouwbedrijven, en hij verplicht is bij de
         Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) een gecombineerde opgave te doen, zijn dat
         duidelijke aanwijzingen dat sprake is van bedrijfsmatige landbouw. Alleen als sprake is van
         bedrijfsmatige landbouw, komt een aanvrager voor een tegemoetkoming in aanmerking.
         Daartoe is besloten op grond van de overweging dat door het       hoge beschermingsniveau van de wet
         bepaalde individuen    in de samenleving schade lijden, doordat   bij wet beschermde natuurlijk in het
         wild levende diersoorten schade toebrengen aan gewassen, bepaalde teelten of gehouden dieren.
         Als die personen voor wat betreft hun inkomen (mede) afhankelijk zijn van de opbrengsten van die
         gewassen of teelten, dan achten Gedeputeerde Staten het redelijk dat die personen (gedeeltelijk)
         voor die schade worden gecompenseerd.
         Landbouw
         Onder landbouw wordt verstaan:      veehouderij, akkerbouw, vollegrondgroenteteelt, griendhout, riet,
         weidebouw, tuinbouw. Tuinbouw is een intensieve vorm van landbouw, waaronder begrepen
         fruitteelt, het telen van vruchten, groenten, paddenstoelen en bloembollen-, bloemen- en
         bomenteelt. Het moet gaan om (met het oogmerk) te oogsten gewassen, afkomstig van
         voorgenoemde teelten, die bedrijfsmatig worden geteeld in de vollegrond en in de open lucht.
         Niet in de vollegrond en open lucht, zijn bijvoorbeeld gewassen die worden gekweekt in kassen       en
         containerteelt waarbij het gewas gekweekt wordt in een pot op de grond op een teeltdoek.
         Niet onder landbouw wordt verstaan: de visserij, mossel- zeekraal- en oesterteelt en andere
         vormen van     schelpdierenkwekerij, omdat deze activiteiten niet op het land plaatsvinden. Ook is
         hier geen sprake van teelten die in de vollegrond en open lucht plaatsvinden. Tevens wordt niet
         verstaan onder landbouw: houtteelt en bosbouw omdat dit geen landbouwkundig gebruik is.
         Schadepercelen
         Verder bepaalt artikel 2 dat een aanvrager de percelen waarop schade is aangericht, op titel van
         eigendom, (erf)pacht, of een door de grondkamer goedgekeurde of ter registratie ingezonden
         (teelt)pachtovereenkomst, in gebruik moet hebben voor de uitoefening van bedrijfsmatige
         landbouw. Ingeval van een mondelinge overeenkomst is het aan de aanvrager om dit aan te tonen.
         Voor schade door predatie aan landbouwhuisdieren, geldt dat de aanvrager aantoonbaar eigenaar
         is van het betreffende dier. In het aanvraagformulier tegemoetkoming faunaschade in
         MijnFaunazaken, geeft een aanvrager de schadepercelen op, op basis van de actuele perceels-
         registratie van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Als de (eigendom/pacht) status
         van de percelen daaruit onvoldoende blijkt, kan BIJ12 de aanvrager in het kader van de
         beoordeling van de tegemoetkomingsaanvraag om de schriftelijke (pacht)overeenkomsten vragen.
         Artikel 3
         Artikel 3 bevat de   voorwaarden, ten aanzien van het voorkomen en beperken van schade, waaraan
         getoetst wordt en waaraan een aanvrager moet voldoen om voor een tegemoetkoming in
         aanmerking te komen. Gedeputeerde Staten verlenen een tegemoetkoming slechts als een
         aanvrager zelf al het mogelijke, dat in redelijkheid van hem kan worden verwacht, heeft
         ondernomen om schade zoveel mogelijk te voorkomen en beperken. Het gaat hierbij om te treffen
         1
           ABRvVS, 23 maart 2005, 200407023/1, r.0. 2.5, ECLI:NL:RVS:2005:AT1995; en
           ABRvVS, 26 maart 2008, 200705890/1, r.o. 2.6.4, ECLI:NL:RVS:2008:BC7605; en
           ABRVS, 8 augustus 2018, 201707597/1/A2, r.o. 4.2, ECLI:NL:RVS:2018:2636.
                                                                                                Pagina 10 van 23
                                                                                                                 0000000290
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>24048086
         maatregelen ter voorkoming van schade de preventieve maatregelen -, en maatregelen           ter
                                                     -
         (verdere) beperking van de schade door de schadeveroorzakende diersoort te bestrijden.
         Artikel 3  spreekt over maatregelen of inspanningen waartoe een aanvrager, naar de eisen van
         redelijkheid en billijkheid, is gehouden om schade te voorkomen en beperken. De inspanningen die
         worden verwacht hangen samen met een aantal factoren.
         De gevraagde inspanning moet in verhouding staan tot de opbrengst van een gewas. Bij een
         kapitaalintensief gewas met hoge opbrengst mag redelijkerwijs meer worden verwacht van een
         aanvrager. Een andere factor is de kwetsbaarheid van een gewas, in een bepaalde periode of voor
         bepaalde dieren, of op een bepaalde locatie. Ook de voorzienbaarheid speelt een rol. Als een
         aanvrager redelijkerwijs kan voorzien dat de kans op schade groot is, bijvoorbeeld omdat een net
         ingezaaid gewas erg aantrekkelijk (dus kwetsbaar) is, of omdat er op dezelfde locatie aan hetzelfde
         gewas door dezelfde dieren al vaker schade is aangericht, dan verwachten Gedeputeerde Staten
         een maximale inspanning van de aanvrager om zijn gewassen of dieren te beschermen.
         Kwetsbare gewassen
         Kwetsbaar zijn feitelijk alle gewassen, met uitzondering van weide-, hooi-, en graszaadpercelen
         waarvan het grasgewas minimaal zes maanden oud is, en granen en graszaad in de periode waarin
         het gewas afrijpt. Gedeputeerde Staten verlangen niet dat een aanvrager alle in de Faunaschade
         Preventiekit   opgesomde maatregelen treft, om voor een tegemoetkoming in aanmerking te komen.
         Wel kan in   redelijkheid worden verlangd dat hij minimaal één akoestische en één visuele maatregel
         treft, in voldoende aantallen. De maatregelen moeten gevarieerd worden aangewend.? De taxateur
         vermeldt bij zijn taxatie de door de aanvrager toegepaste maatregelen in zijn taxatierapport.
         [ Noot: Bij keuze    voor de optie om ook op niet-kwetsbare blijvende graslanden de inzet  van   visuele
         en  akoestische middelen te vragen, moet de Toelichting daarop aangepast worden. |
         Niet-kwetsbare gewassen
         Geen preventieve maatregelen worden gevraagd bij weide-, hooi- of graszaadpercelen waarvan het
         grasgewas minimaal zes maanden oud is, en bij granen en graszaad in de periode waarin het
         gewas afrijpt. Granen en graszaad worden na 1 april niet meer beschouwd als kwetsbaar gewas.
         Granen, met name wintergraan en eerstejaars gras en graszaad, zijn kwetsbaar vlak na het
         inzaaien, als het plantje gekiemd is en net boven de grond staat. Het gewas is op dat moment
         eiwitrijk en heeft veel voedingswaarde wat het erg aantrekkelijk maakt voor dieren. Naarmate het
         gewas zich verder ontwikkelt wordt het minder aantrekkelijk, groter en gaat het een stengel
         vormen met zaad erin. In deze periode is het gewas minder aantrekkelijk voor dieren. Het plaatsen
         van preventieve middelen heeft dan weinig toegevoegde waarde. Juist in deze periode, na 1 april,
         moet een agrariér ook veel spuiten tegen ziektes en kwalen, dit is een extra reden om deze
         preventieve middelen dan niet meer te eisen. Tegen de afrijping wordt het gewas wel weer
         aantrekkelijker   voor  ganzen; te denken valt   aan  gelegerd graan en graszaad wat op zwad  ligt.
         Kapitaalintensieve teelten
         Onder kapitaalintensief wordt in elk geval verstaan: de teelt van bloemen, bloembollen, bomen,
         graszaden, fruit, en hoog salderende groentes, zoals aardbeien, asperges, waspeen en ijsbergsla.
         Het gaat bij kapitaalintensieve teelten om eenjarige gewassen die per hectare hoge financiéle
         opbrengsten opleveren (hoog salderen), ofwel om teelten die meerdere jaren op een plek staan
         C.q. meerjarige gewassen, waarbij schade een opbrengstderving over meerdere jaren kan
         veroorzaken. Een voorbeeld hiervan is schade door bevers aan fruitbomen. Alle kapitaalintensieve
         teelten worden als kwetsbaar beschouwd. Bij deze teelten mag van aanvragers redelijkerwijs een
         grote inspanning worden verlangd om schade te voorkomen en beperken.
         Bij schade door zoogdieren aan een kapitaalintensieve teelt, kan in redelijkheid verlangd worden
         dat er tijdig een deugdelijk raster geplaatst wordt om het gewas te beschermen en schade te
         voorkomen.? Een deugdelijk raster staat omschreven in de Faunaschade Preventiekit.
         Bij kapitaalintensieve dieren kan gedacht worden aan dieren van een speciale afkomst of ras, of
         zeer kostbare specifieke dieren voor speciaal gebruik.
         2
           ABRVS, 9 januari 2013, 201112788/1/A3, r.0. 2.1, ECLI:NL:RVS:2013:BY7999
         3
           ABRvVS 29 mei 2013, 201205424/1/A3, r.0. 4.1, ECLI:NL:RVS:2013:CA1340; en
           ABRvVS, 18 januari 2012, 201103944/1/H3, r.o. 2.3.1, ECLI:NL:RVS:2012:BV1191
                                                                                               Pagina 11 van 23
                                                                                                                  0000000291
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>24048086
         Niet-kapitaalintensieve teelten
         Een voorbeeld van een kwetsbaar, niet-kapitaalintensief gewas is nieuw ingezaaid grasland jonger
         dan zes maanden. Dit gewas is aantrekkelijk voor vogels maar niet hoog salderend. Er worden wel
         preventieve akoestische en visuele middelen gevraagd, in voldoende aantallen.
         Een voorbeeld van een niet-kwetsbaar, niet-kapitaalintensief gewas zijn de hiervoor genoemde
         weidepercelen (blijvend grasland) ouder dan zes maanden. Deze zijn niet-kwetsbaar en niet hoog
         salderend. Hier worden geen preventieve middelen verlangd van een aanvrager.
         Voorzienbaarheid
         Naast de vraag of een gewas kapitaalintensief of kwetsbaar is, speelt de voorzienbaarheid van de
         schade een rol in de afweging wat in redelijkheid van een aanvrager verwacht mag worden. Als
         bijvoorbeeld in opeenvolgende jaren steeds schade optreedt op een bepaald perceel met een
         kapitaalintensief gewas, mag van aanvrager worden verwacht dat hij meer maatregelen treft om
         die schade te voorkomen en beperken. Ook als een gewas op een zodanige locatie           geteeld wordt,
         waardoor het risico op faunaschade voorzienbaar is, kunnen Gedeputeerde Staten           hogere eisen
         aan   het beschermen   van gewassen stellen.
         Bij de afweging welke preventieve middelen in redelijkheid gevraagd kunnen worden, wordt
         voornamelijk naar voornoemde factoren gekeken. Wat voor teelt is het, zijn gewassen extra
         aantrekkelijk voor een bepaalde diersoort, is er al meerdere malen eenzelfde schade ontstaan,
         betreft het een schadegevoelige locatie. Dan zijn dat omstandigheden op grond waarvan in
         redelijkheid extra maatregelen en inspanningen van een aanvrager verlangd kunnen worden om
         schade te voorkomen en beperken.
         Faunaschade Preventiekit & Innovatie
         BIJ12 heeft ter voorlichting van agrariérs de Faunaschade Preventiekit opgesteld, te vinden op
         www.bij12.nl. Daarin worden voor de diverse schadeveroorzakende diersoorten per gewas
         maatregelen opgesomd die de agrariér, of diens jachthouder, kan treffen om faunaschade zoveel
         mogelijk te voorkomen en beperken.
         Om innovatieve     maatregelen, te stimuleren bestaat de    mogelijkheid  om  ook andere, niet in de
         Faunaschade Preventiekit vermelde maatregelen toe te passen. Wel is het daarbij noodzakelijk dat
         de aanvrager, voordat hij een nieuwe maatregel gaat testen, de verwachte effectiviteit schriftelijk
         motiveert aan BIJ12. Eventueel kan een consulent faunazaken van BIJ12 ter plaatse nader
         onderzoek doen. Als BIJ12 de aanvrager toestemming verleent het voorgestelde middel te testen,
         zal de Faunabeheereenheid in wiens werkgebied het schadeperceel ligt, van die toestemming in
         kennis worden   gesteld.
         Schadebestrijding    met ontheffing, vrijstelling, opdracht
         Blijkens de wetsgeschiedenis is de aanvrager degene die verantwoordelijk is voor het voorkomen
         en  beperken van, door natuurlijk in het wild levende dieren aangerichte schade, met uitzondering
         van schade veroorzaakt door de vijf bejaagbare soorten. Voor die bejaagbare soorten draagt de
         jachthouder mede een verantwoordelijkheid.
         Tijdig ontheffing
         Als de  grondgebruiker de schade niet heeft kunnen voorkomen geldt de verplichting om de schade,
         vanaf het moment van schadeconstatering, in elk geval zoveel mogelijk te beperken door het
         bestrijden van de schadeveroorzakende diersoort.
         Om schadeveroorzakende dieren te doden in het kader van schadebestrijding moet een aanvrager
         tijdig een ontheffing, krachtens artikel 3.3, eerste lid, artikel 3.8, eerste lid of een toestemming
         krachtens artikel 3.17, vierde lid van de wet, aanvragen ten behoeve van zijn jachthouder.
         Vaak heeft de provincie op voorhand al een ontheffing voor een bepaalde schadeveroorzakende
         diersoort verleend aan de Faunabeheereenheid. In dat geval kan een grondgebruiker (of diens
         jachtaktehouder) volstaan met het aanvragen van een toestemming of machtiging bij deze
         Faunabeheereenheid, om van de reeds verleende ontheffing gebruik te maken.
         Gedeputeerde Staten menen dat het tijdig aanvragen van een ontheffing een van de
         mogelijkheden    is om (dreigende) belangrijke faunaschade te voorkomen en beperken. Als de
         aanvrager   een dergelijke ontheffing niet of niet tijdig heeft aangevraagd, zal in beginsel geen
         tegemoetkoming worden verleend.
                                                                                                   Pagina 12 van 23
                                                                                                                    0000000292
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>24048086
         Tijdig aanvragen van een ontheffing houdt in dat deze indien mogelijk vooraf, doch uiterlijk op de
         dag dat de schade van enige omvang is geconstateerd, wordt aangevraagd. Op dat moment wordt
         immers van een aanvrager verwacht dat hij of zij direct actie onderneemt. Dat tijdig, uiterlijk op de
         dag van schadeconstatering, een ontheffing moet worden aangevraagd wordt in bestendige
         jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State niet onredelijk geacht.*
         Wordt een ontheffing verleend dan zal ook de schade die, gedurende de behandelingsperiode van
         de ontheffingsaanvraag, ondanks de inspanningen van de aanvrager nog is ontstaan, bij de taxatie
         van de schade worden betrokken. Als een ontheffing tijdig en deugdelijk is aangevraagd maar door
         Gedeputeerde Staten of Faunabeheereenheid wordt geweigerd en dit de aanvrager niet te
         verwijten is, dan achten Gedeputeerde Staten een tegemoetkoming op zijn plaats. Dit is
         bijvoorbeeld het geval als een ontheffing niet wordt verleend vanwege het ontbreken van
         schadehistorie, of als een ontheffing geschorst is vanwege een gerechtelijke procedure.
         Gedeputeerde Staten zullen bezien in welke gevallen een ontheffingsaanvraag achterwege kan
         blijven. Als op voorhand duidelijk is dat geen ontheffing kan of zal worden verleend, wordt niet
         verwacht dat men (toch) een aanvraag moet doen. Ook kan een ontheffingsaanvraag achterwege
         blijven als, bijvoorbeeld, kan worden aangetoond dat afschot van schadeveroorzakende soort
         nauwelijks of geen effect heeft op het voorkomen of beperken van schade door die diersoort, of
         omdat een ontheffing gezien de (ongunstige) staat van instandhouding van die diersoort of de
         status van het gebied ongewenst is. De basis hiervoor ligt in beginsel in een (door de Faunabeheer-
         eenheid opgesteld en) door Gedeputeerde Staten vastgesteld faunabeheerplan. Als de basis om
         een ontheffing te verlenen ontbreekt in het faunabeheerplan, wordt van een aanvrager niet
         verlangd dat hij een ontheffing aanvraagt.
         Adequaat gebruik
         Van   een   verleende ontheffing moet adequaat gebruik worden gemaakt. Dit houdt in dat         er
         minstens tweemaal per week (op twee verschillende dagen) verjaging met ondersteunend afschot
         moet plaatsvinden, vanaf het moment van schadeconstatering tot en met de eindtaxatie. Bij het
         bepalen van deze periode wordt er vanuit gegaan dat een ontheffing, uiterlijk, wordt aangevraagd
         op de    dag van constateren van schade van enige omvang. De verplichting om de schade, als deze
         niet (geheel) voorkomen kon worden, dan in elk geval zoveel mogelijk te beperken door middel
         van het bestrijden van de schadeveroorzakende dieren, loopt door tot en met de eindtaxatie.
         Bejaagacties moeten zijn verricht op, of in een buffer van 200 meter rondom, de schadepercelen.
         Bij schade door hoefdieren geldt een maatwerkbeoordeling door BIJ12, zoals een buffer van 500
         meter rondom de schadepercelen. Alleen dan tellen deze acties mee in de beoordeling van het
         adequaat gebruik van de ontheffing of vrijstelling. Ook bejaagacties waarbij geen dieren zijn
         gedood, tellen mee voor het adequaat gebruik en moeten worden geregistreerd. Als de jager
         aanwezig is geweest, maar geen schadeveroorzakende dieren heeft aangetroffen, kan dit apart
         worden vermeld. Van belang is dat concreet de geleverde inspanning én het resultaat per datum
         van uitvoering wordt vermeld in het registratiesysteem.
         Bij het gebruik maken van de ontheffing moeten de acties dus gericht zijn op het plegen van
         afschot. Het verjagen en verontrusten van de schadeveroorzakende dieren (zoals gebruik van het
         vogelafweerpistool of verjaging anderszins) worden niet meegenomen in de beoordeling in het
         kader van het adequaat gebruik van de ontheffing. De invulling die wordt gegeven aan wat wel en
         wat niet adequaat is, wordt in bestendige jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak van
         de Raad van State niet onredelijk geacht.>
         Vrijstelling of opdracht
         Als  er sprake is van een provinciale vrijstelling met beperkingen, of een opdracht met beperkingen,
         moet daarvan       —
                              evenals van een ontheffing   -
                                                             adequaat gebruik worden gemaakt om voor een
         tegemoetkoming in aanmerking te komen. Dit wordt op eenzelfde manier beoordeeld als het
         adequaat gebruik van een ontheffing, zoals hiervoor omschreven.
         Controle gegevens
         Om aan te tonen dat       sprake is van adequaat gebruik, wordt van een aanvrager verlangd te
         rapporteren over het      gebruik van de ontheffing. Hetzelfde geldt voor een vrijstelling (of opdracht)
         4
           Zie o0.a. ABRvVS, 27 februari 2008, 200705729/1, r.o. 2.4.1, ECLI:NL:RVS:2008:BC5263. En ABRVS, 16 maart
         2005, 200406967/1, r.o. 2.4, ECLI:NL:RVS:2005:AT0522
         >
           Zie 0.a. ABRvS, 30 januari 2013, 201201973/1/A3, r.o. 4.1, ECLI:NL:RVS:2013:BY9919. Ook: ABRVS, 24 juli
         2013, 201205450/1/A3, r.0. 5.2, ECLI:NL:RVS:2013:3039. Ook: ABRvVS, 17 juli 2013, 201211844/1/A3, r.o.
         4.1 en 4.2, ECLI:NL:RVS:2013:3135.
                                                                                                    Pagina 13 van 23
                                                                                                                     0000000293
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>24048086
         met beperkingen. Het is de verantwoordelijkheid van de aanvrager om de bedoelde informatie
         tijdig, binnen twee weken na bevestiging taxatie, en volledig beschikbaar te stellen aan BIJ12. In
         de praktijk zal het vaak de jachtaktehouder zijn die deze gegevens in een [het voor de provincie
         van toepassing zijnde| registratiesysteem registreert, maar de aanvrager is ervoor
         verantwoordelijk dat dit tijdig en volledig gebeurt.
         Dit kan men doen door de gegevens over de bejaagacties c.q. verjaagacties met ondersteunend
         afschot te rapporteren in een, voor BIJ12 toegankelijk registratiesysteem. Om BIJ12 inzicht te
         geven in de aangeleverde gegevens, moet de aanvrager in het systeem akkoord geven. Vervolgens
         raadpleegt BIJ12, bij de toetsing of sprake is van adequaat gebruik, de geregistreerde gegevens in
         het registratiesysteem. Acties die niet tijdig, binnen twee weken nadat aanvrager bevestiging
         taxatie heeft ontvangen, zijn ingevoerd in het systeem worden niet meegenomen in de toetsing op
         adequaat gebruik. Omwille van de uitvoeringslast en betrouwbaarheid van de gegevens worden
         alleen acties die in het [voor de provincie van toepassing zijnde] registratiesysteem zijn ingevoerd
         geaccepteerd. Andere registraties, zoals handgeschreven verklaringen, briefjes of mailtjes met
         bejaaggegevens worden niet geaccepteerd.
         Als de betreffende provincie geen gebruik maakt van een voor BIJ12 toegankelijk
         registratiesysteem, wordt bij de aanvrager een rapportage opgevraagd in de vorm van een
         kopie/afschrift van de in het systeem geregistreerde afschot-/bejaaggegevens.
         Als de gegevens niet volledig of niet tijdig, binnen twee weken nadat de grondgebruiker de
         bevestiging taxatie ontvangen heeft, worden aangeleverd,      kan de aanvraag worden    afgewezen.
         Artikel 4
         Artikel 4 bepaalt de termijn waarbinnen een aanvraag om tegemoetkoming in faunaschade moet
         worden ingediend. Een aanvraag moet binnen zeven werkdagen, na constatering van schade (van
         enige omvang), worden ingediend. Een aanvraag die niet binnen deze termijn is ingediend, wordt
         afgewezen.
         De termijn van zeven dagen wordt redelijk geacht en is nodig, omdat door tijdsverloop het
         oorzakelijk verband tussen de opgetreden schade (de omvang, schadeveroorzakende diersoort,
         eventueel in het veld getroffen maatregelen) steeds minder goed is vast te stellen door een
         taxateur. Daarnaast is van belang dat met de schadebestrijding, dus het beperken van schade door
         de schadeveroorzakende diersoort te bestrijden met ondersteunend afschot, zo snel mogelijk na
         constatering van de schade wordt begonnen.
         Voorjaarsgras
         Als de schade door ganzen aan voorjaarsgras, bijvoorbeeld, begin maart wordt geconstateerd,
         wordt verwacht van de grondgebruiker om, vanaf het moment van schadeconstatering, direct aan
         schadebestrijding te doen en binnen zeven dagen na de constatering van de schade (van enige
         omvang) een aanvraag in te dienen, zodat een taxateur de diersoort nog goed en betrouwbaar          kan
         vaststellen en de schade goed kan volgen en eventueel na meerdere bezoeken definitief kan
         vaststellen  en aftaxeren.
         Een taxateur taxeert alleen    verse schade, dat wil zeggen schade die is opgetreden tot tien dagen
         voor  de datum    van  schadeconstatering. Als sprake is van ‘oudere schade’ die al eerder is ontstaan,
         maar waarvoor      pas (veel) later een aanvraag om tegemoetkoming is gedaan, wordt deze oudere
         schade niet   bij de taxatie betrokken. Deze schade en   de oorzaak daarvan kan niet   meer  op
         zorgvuldige, betrouwbare wijze vastgesteld worden.
         Verder is  van   belang dat een aanvrager het gewas waar de aanvraag op ziet, niet mag oogsten of
         anderszins   handelingen verrichten waardoor de schade niet meer kan worden getaxeerd, totdat de
         schade definitief door de taxateur is vastgesteld. Als de schade niet meer is vast te stellen, doordat
         een aanvrager het gewas voor het bezoek van de taxateur heeft geoogst, het perceel heeft
         bewerkt of heringezaaid al of niet met een ander gewas, dan komt deze schade niet voor een
         tegemoetkoming in aanmerking. In artikel 6 is dit ook expliciet benoemd als reden voor afwijzing.
         Taxatie zonder aanvraag (autotax)
         Gedeputeerde Staten kunnen besluiten om bepaalde door hen aangewezen typen faunaschade
         ‘automatisch’ te laten taxeren. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om schade op percelen die gelegen zijn
         in een door Gedeputeerde Staten aangewezen en begrensd ganzenrustgebied of
         ganzenfoerageergebied. Om deelnemers aan deze gebieden te faciliteren kan besloten worden om
         de schade op deze percelen jaarlijks sowieso ‘automatisch’ te laten taxeren, zonder aanvraag van
         een grondgebruiker. Wel moet een grondgebruiker om deel te nemen aan de ‘autotax’ bij BIJ12 de
         relevante percelen aanmelden in MijnFaunazaken. Wanneer een automatische taxatie wordt
         verricht, wordt het vaststellen van de schade door de taxateur gelijkgesteld aan een tijdige
                                                                                                Pagina  14 van 23
                                                                                                                  0000000294
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>24048086
         aanvraag om een tegemoetkoming, waarop de beleidsregels van toepassing            zijn. Automatisch
         taxeren betekent niet automatisch uitbetalen, er vindt nog wel een toetsing       plaats.
         Taxatie werkwijze
         BIJ12 heeft een raamovereenkomst met taxatiebureaus die de schade taxeren. De taxaties worden
         uitgevoerd conform de, door de directeur van       BIJ12 vastgestelde taxatierichtlijnen  voor gewassen
         en vee.  Die zijn te vinden op www.bijl12.nl.
         Na ontvangst van een aanvraag stuurt BIJ12, nadat een eerste beoordeling van de aanvraag heeft
         plaatsgevonden, zo snel mogelijk maar uiterlijk binnen zeven werkdagen de opdracht aan het
         taxatiebureau om de schade te taxeren. Aanvragen waarvan op voorhand duidelijk is dat deze niet
         voldoen aan de regelgeving, worden niet doorgezonden aan een taxatiebureau. Bijvoorbeeld als het
         gaat om schade door een vrijgestelde diersoort, welke schade sowieso niet voor tegemoetkoming
         in aanmerking komt; of als sprake is van een veel te late aanvraag. Het is niet mogelijk om,
         alvorens het taxatiebureau de opdracht te geven, al te toetsen of de aanvraag volledig voldoet aan
         de voorwaarden, omdat niet zo lang gewacht kan worden met het taxeren van de schade in het
         veld, omdat de taxateur ook de in het veld aangetroffen maatregelen noteert in zijn rapport, en de
         schade nog kan doorzetten als de dieren nog aanwezig zijn, en bestreden (moeten) worden.
         Het taxatiebureau geeft een taxateur de opdracht om de schade op de opgegeven percelen vast te
         stellen. Soms kan dit in één bezoek, soms volgt de taxateur de schade gedurende meerdere
         bezoeken, mede afhankelijk van het gewas. De taxateur stelt van zijn bevindingen een
         taxatierapport samen en zendt dat, na interne controle door de eindverantwoordelijke persoon van
         het bureau waarvoor de taxateur werkzaam is, aan BIJ12. Ook wordt na de (eind)taxatie een
         ‘bevestiging taxatie’ aan de aanvrager gestuurd via MijnFaunazaken. Er is voorzien in de
         mogelijkheid dat de aanvrager zijn bedenkingen op de taxatie kenbaar kan maken. De aanvrager
         moet dan, binnen acht werkdagen na ontvangst van de bevestiging van de taxatie, zijn
         bedenkingen aan BIJ12 kenbaar te maken. Deze termijn van acht werkdagen is bepaald, omdat
         achteraf onder meer het oorzakelijke verband tussen de diersoort(en) en de schade, of de
         verdeling van diersoorten niet, althans niet meer betrouwbaar en objectief kunnen worden
         vastgesteld. Voorts kan door tijdsverloop de situatie in het veld veranderen. Wanneer BIJ12 van
         een aanvrager bedenkingen op de taxatie ontvangt, kan BIJ12 indien nodig een toelichting aan de
         taxateur vragen. Uiterlijk tien dagen na ontvangst van de bedenkingen op de taxatie, zal BIJ12 aan
         de aanvrager een reactie daarop sturen, eventueel met opmerkingen van de taxateur.
         Artikel 5
         Artikel 5 gaat   over het bepalen van de hoogte van de tegemoetkoming, nadat is beoordeeld dat
         een  aanvrager voldoet    aan de voorwaarden voor uitbetaling.
         KWIN   prijzen
         De prijzen die worden gehanteerd bij de berekening van de hoogte van de tegemoetkoming,
         worden door de directeur van BIJ12 vastgesteld. De directeur van BIJ12 kan besluiten om de
         prijzen, zoals aangegeven in de Kwantitatieve Informatie Akkerbouw en Vollegrondsgroenteteelt,
         en  de Kwantitatieve Informatie Veehouderij (KWIN) te hanteren. De KWIN is opgesteld door de
         Wageningen Universiteit (WUR) en vormt een objectieve maatstaf om als basis te fungeren voor
         schadeberekeningen, aangezien deze maatstaf controleerbaar is en uitgaat van op een juiste en
         eenduidige wijze vastgestelde prijzen. Door het hanteren van KWIN-cijfers is BIJ12 niet afhankelijk
         van sterk fluctuerende marktprijzen en ontstaat er geen vertraging bij het beslissen op aanvragen
         vanwege het (nog) niet beschikbaar zijn van marktprijzen. In jurisprudentie wordt bevestigd dat
         met het hanteren van normprijzen een voldoende objectieve maatstaf voor de schadebepaling
         wordt gebruikt.® Dat de marktprijs fluctueert en soms hoger of lager ligt dan de vastgestelde prijs,
         vormt geen aanleiding om af te wijken van deze vastgestelde prijzen. Er is sprake van een
         tegemoetkoming en niet van een volledige schadevergoeding.’
         Contractteelt
         In geval van contractteelt,   waarbij in het contract voorafgaand aan de oogst schriftelijk een
         gegarandeerde prijs met een afnemer is afgesproken en het contract betrekking heeft op het
         schadeperceel, kan bij de taxatie (bij de berekening van de tegemoetkoming) worden uitgegaan
         van de contractprijs. Ook bij producten waar de handel per stuk gaat, of waarvan de KWIN niet in
         een prijs voorziet, dient de taxateur aan te geven wat de marktprijs is op het moment dat hij
         6
           ABRVS, 27 februari 2008, 200705146/1, r.o. 2.5.2, ECLI:NL:RVS:2008:BC5237, en
           ABRVS, 29 juli 2009, 200808282/1, r.o. 2.8.2, ECLI:NL:RVS:2009:B14074.
         7
           ABRVS, 16 december 2009, 200903657/1/H3, r.o. 2.4, ECLI:NL:RVS:2009:BK6698.
                                                                                                   Pagina 15 van 23
                                                                                                                    0000000295
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>24048086
         taxeert, dan wel welke prijs dat product      aan het eind van de oogst oplevert. BIJ12 kan beoordelen
         of deze    prijs redelijk is.
         Het is niet onredelijk dat Gedeputeerde Staten bij het bepalen van de opbrengst van een gewas in
         beginsel uitgaat van de KWIN-gegevens, en slechts van dit uitgangspunt afwijkt als de aanvrager
         een contract overlegt waaruit een vooraf vastgestelde, andere prijs blijkt.8
         Om administratieve lasten te     beperken    worden   tegemoetkomingen lager   dan € 50 niet uitgekeerd.
         Eigen risico
         Op de te verlenen tegemoetkoming wordt een eigen risico ingehouden van 5%. De
         tegemoetkoming bedraagt dus 95% van de getaxeerde schade. Het kan zijn dat een deel van de
         getaxeerde schade niet voor tegemoetkoming in aanmerking komt, bijvoorbeeld als dat deel door
         een niet beschermde diersoort is veroorzaakt. De tegemoetkoming bedraagt dus 95% van de
         getaxeerde schade, die voor tegemoetkoming in aanmerking komt. Een ‘korting’ van 5% als eigen
         risico bij een toegekende tegemoetkoming, wordt in de jurisprudentie niet onredelijk geacht.®
         Gedeputeerde Staten kunnen ook een ander percentage eigen risico bepalen. Uit de uitspraken van
         de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 16 juni 2021 en 4 mei 2022 volgt, dat
         de keuze van de provincie Friesland om een forfaitair eigen risico (een ‘korting’) van 20% toe te
         passen op te verlenen tegemoetkomingen, in beginsel niet onevenredig wordt geacht?©.
         Wel overweegt de Afdeling dat, ingeval een individuele grondgebruiker kan aantonen dat hij,
         ondanks dat het in het algemeen redelijk is het eigen risico van 20% te hanteren, in zijn geval
         onevenredig zwaar wordt geraakt wordt door toepassing van die 20%, deze grondgebruiker dan
         verder tegemoet gekomen moet worden.
         Geen eigen risico [ per provincie verschillend ]
         Voor diersoorten die op geen enkele wijze mogen worden verjaagd of bejaagd kunnen
         Gedeputeerde Staten besluiten geen eigen risico te hanteren en een volledige tegemoetkoming           -
         dus 100% van de getaxeerde schade         -
                                                      toe te kennen.
         In   bepaalde perioden geldt, in ganzenrustgebieden en/of Natura 2000-gebieden, rust voor
         aangewezen dieren. Deze       periodes zijn vastgesteld in de provinciale besluiten over de aanwijzing
         van ganzenrustgebieden of ganzenfoerageergebieden. Dat wil zeggen dat er dan geen gebruik mag
         worden gemaakt van ontheffingen of vrijstellingen voor het verontrusten en doden van de
         aangewezen dieren. Er bestaat dan, in de regel, geen mogelijkheid om de schadeveroorzakende
         dieren te bestrijden. Om die reden moet de schade niet ten laste van de aanvrager blijven en
         wordt geen eigen risico gehanteerd.
         Daarnaast kunnen Gedeputeerde Staten in bijzondere gevallen besluiten geen eigen risico te
         hanteren.
         Eigen risico bij schade door vogels aan zacht fruit en pit- en steenvruchten
         Op tegemoetkomingen in schade aangericht door vogels aan zacht fruit en pit- en steenvruchten,
         wordt een eigen risico van 40% ingehouden. De Afdeling bestuursrecht van de Raad van State
         heeft op 9 mei 2018 geoordeeld over tegemoetkomingen in schade door vogels aan appels en
         peren. Deze uitspraak laat zien dat, gezien het aantal aanvragen om een tegemoetkoming, het
         begrijpelijk en redelijk is dat wordt overgegaan tot standaardisering van het normaal
         maatschappelijk risico bij de tegemoetkoming van faunaschade. Deze standaard moet wel passend
         zijn en mag niet leiden tot een onevenredig zware last voor fruittelers. Volgens de Afdeling kunnen
         Gedeputeerde Staten ervoor kiezen om standaard 60% van de geleden schade te vergoeden, maar
         zij kunnen ook voor een afwijkend percentage kiezen mits goed gemotiveerd en toegespitst op de
         specifieke omstandigheden van de fruittelers. Voor dat laatste is niet gekozen.!!
         Verhoogd eigen risico
         Gedeputeerde Staten kunnen besluiten een verhoogd eigen risico (ten opzichte van het algemeen
         toegepaste eigen risico) te hanteren. Dit zal in het algemeen alleen gebeuren bij schade aan
         kapitaalintensieve teelten of kapitaalintensieve gehouden dieren. In de afweging of aan een
         individuele aanvrager wordt medegedeeld dat, in de toekomst, een verhoogd eigen risico kan
         8
            ABRvS, 20 maart 2013, 201206934/1/A3, r.0. 4.1, ECLI:NL:RVS:2013:BZ4934
         ®
            ABRvS, 19 maart 2014, 201301893/1/A2, r.0. 4.1, ECLI:NL:RVS:2014:930
         10
             ABRVS, 4 mei 2022, 202002592/2/A2, ECLI:NL:RVS:2022:1291 en tussenuitspraak ABRvS, 16 juni 2021.
         1
             ABRvVS, 9 mei 2018, 201800199/1/A2, r.o0. 7.3, ECLI:NL:RVS:2018:1539 en
           ABRVS, 9 mei 2018, 201707374/1/A2, r.o. 8.3, ECLI:NL:RVS:2018:1530.
                                                                                                  Pagina 16 van  23
                                                                                                                    0000000296
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>24048086
         worden   opgelegd speelt onder andere mee: soort teelt, teeltlocatie, de mogelijkheid om
         preventieve maatregelen te treffen.
         Ook de vraag of de schade (steeds) is veroorzaakt op percelen die tijdelijk (één teeltseizoen) in
         gebruik zijn, of op percelen in eigendom of op basis van langjarige contracten in gebruik zijn, kan
         daarbij een rol spelen.
         In de eerste situatie is ondernemer in staat om zelf een afweging te maken welke voordelen, maar
         ook risico's hij heeft om op een bepaalde plaats percelen te huren en een (schadegevoelig en/of
         kapitaalintensief) gewas te telen of bijzondere, kapitaalintensieve dieren te houden. Dit moet voor
         de aanvrager een aanleiding vormen om een risico inschatting (rendement versus kans op schade)
         te maken. Het risico op schade kan hij dan niet vervolgens (onbeperkt) afschuiven op de provincie,
         omdat hij dit risico zelf willens en wetens heeft genomen.
         Een   verhoogd eigen risico    kan worden    opgelegd   in de volgende gevallen:
                  a.   Indien   aan een  aanvrager vooraf kenbaar is gemaakt       dat, in de toekomst,  een
                       verhoogd eigen     risico kan worden toegepast.
                  b.   Indien door handelingen of keuzes      van   de aanvrager de kans op schade voorzienbaar
                       was.
                  c.   In overige gevallen waarin het, op basis van de feiten       en omstandigheden, redelijk   is
                       om een    verhoogd eigen risico toe te passen.
         Artikel 6
         Artikel 6.1  van   de Wet  natuurbescherming bevat het uitgangspunt dat een tegemoetkoming slechts
         wordt verleend,     voor zover  de schade redelijkerwijs niet of niet geheel ten laste van een
         belanghebbende behoort te blijven. In artikel 6 van de beleidsregels is een aantal gevallen
         vastgesteld waarvoor Gedeputeerde Staten geen tegemoetkoming verlenen. Deze gevallen sluiten
         aan bij de voorzieningen die de wet of provinciale verordening [ benoem (Omgevings)verordening |
         bieden, om schade te voorkomen of te beperken.
         Uitsluitingen  in verband met diersoort
         Voor schade aangericht door diersoorten waarvoor het gehele jaar voor zowel aanvrager als
         jachthouder voldoende mogelijkheden bestaan om schade aan de landbouw door die diersoorten te
         voorkomen dan wel te beperken, wordt geen tegemoetkoming verleend (dieren waarvoor een
         landelijke of provinciale vrijstelling geldt).12 Er kan sprake zijn van provinciale vrijstellingen waarin
         voorwaarden, beperkingen of clausules zijn opgenomen met betrekking tot schadebestrijding. Van
         dergelijke vrijstellingen kan gezegd worden dat zij in de praktijk hetzelfde werken als een
         ontheffing gebaseerd op artikel 3.3, eerste lid, 3.8, eerste lid of 3.17, eerste lid van de wet.
         Gedeputeerde Staten behandelen dergelijke vrijstellingen in het kader van beleidsregels daarom
         als ware het ontheffingen.
         Geen tegemoetkoming wordt verleend indien er sprake is van een ontheffing, op basis van artikel
         3.3, eerste lid, artikel 3.8, eerste lid of artikel 3.17 van de wet, zonder voorwaarden, beperkingen
         of clausules ten aanzien     van  de  schadebestrijding. Een dergelijke ontheffing is qua werking    in de
         praktijk vergelijkbaar    en  daarom    beleidsmatig gelijk te stellen aan een vrijstelling.
         Geen tegemoetkoming wordt verleend als de schade veroorzaakt is door de huisspitsmuis,
         bosmuis, de veldmuis of de mol, en voor het doden van deze dieren een vrijstelling geldt in
         verband met de bestrijding van schade aan landbouwgewassen. Als gevolg van een vrijstelling
         bestaan het gehele jaar voldoende mogelijkheden om de schade te voorkomen dan wel te
         beperken. Gelet op eerdere veldmuizenplagen,          is het bovendien niet   bijzonder dat  muizen grote
         schade   aan grasland toebrengen.!3
         Geen   tegemoetkoming      wordt verleend als de schade is aangericht door een dier, als er op basis
         van  artikel 3.18   van  de wet voor dat doel een opdracht is gegeven om de omvang van de populatie
         te  beperken.   Er zijn dan voldoende mogelijkheden om de schade te voorkomen of te beperken.
         12
            ABRVS, 29 juni 2011, 201011648/1/H3, r.o. 2.4.1, ECLI:NL:RVS:2011:BQ9654
         13
            ABRVS, 9 december 2015, 201504239, r.0. 4.2, ECLI:NL:RVS:2015:3741
                                                                                                      Pagina 17 van 23
                                                                                                                       0000000297
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>24048086
         Als de schade veroorzaakt wordt door dieren waarop de minister de jacht heeft        geopend, wordt
         evenmin een tegemoetkoming verleend. In het jachtseizoen zijn er voldoende
         bestrijdingsmogelijkheden om de populatie te beheren en daarmee faunaschade te voorkomen en
         beperken. Aanvullend hierop kan in bepaalde gevallen buiten het jachtseizoen, als schade wordt
         geconstateerd, een ontheffing worden aangevraagd voor beheer en schadebestrijding. Uitzondering
         wordt gemaakt voor de wilde eend. Voor deze diersoort wordt wel een tegemoetkoming verleend,
         indien de schade geconstateerd wordt buiten de periode dat de jacht is geopend.
         Voor  bovengenoemde gevallen wordt       geen tegemoetkoming      in de schade verleend.
         Gedeputeerde Staten kunnen besluiten om in        bepaalde situaties wel een tegemoetkoming in de
         schade te verlenen als er door besluitvorming     van Gedeputeerde Staten of de overheid
         beperkingen worden opgeworpen om de schade te voorkomen of te beperken.
         Bijvoorbeeld indien de schade is aangericht op percelen gelegen in een Natura 2000-gebied of
         ganzenrustgebied waar geen schadebestrijding mag plaatsvinden.
         Ook kan het   zijn dat er wel tot betaling van een tegemoetkoming wordt overgegaan, als de
         percelen gelegen zijn binnen het kooirecht van een geregistreerde eendenkooi en er daarom geen
         mogelijkheden bestaan om de schade te voorkomen of beperken. Voor die gevallen dient een
         afweging gemaakt te worden of het redelijk is om af te wijken van deze beleidsregel.
         Uitsluitingen in verband met locatie of functie van de     percelen
         Binnen de bebouwde kom kan worden voorzien dat           bepaalde maatregelen   om  schade te
         voorkomen of    beperken,   niet mogen worden    aangewend.
         Schade veroorzaakt op gronden die zijn gelegen binnen een straal van 500 meter afstand          van een
         vuilstortplaats, komt evenmin voor een tegemoetkoming in aanmerking. In geval van een
         vuilstortplaats is de aanwezigheid van deze schadeveroorzakende dieren voorzienbaar.
         Schade door beschermde dieren       aan dieren in een stal komt niet voor een tegemoetkoming in
         aanmerking. Voordat     een  schadeveroorzakend dier de stal of het gebouw bereikt, kunnen er
         voldoende barrieres opgeworpen worden om de schade te voorkomen. Bovendien zijn stallen en
         andere bouwwerken af te sluiten en is het voor rekening van een grondgebruiker indien dit niet
         goed gebeurt. Ook zijn op grond van het Besluit houders van dieren, dierhouders verplicht om hun
         dieren te beschermen tegen roofdieren.
         Wat betreft  pacht  met  landbouwkundige beperking: huidige toelichting
         Schade   aangericht op gronden die verpacht zijn, als bedoeld in artikel 7:388 BW, dient niet voor
         een  tegemoetkoming in aanmerking te komen. Dit geldt ook voor schade op gronden waarvoor een
         (erf)pachtovereenkomst met een natuurterreinbeherende instantie is afgesloten; al ligt dit anders
         als er geen beperkingen aan het landbouwkundig gebruik van de gronden zijn verbonden. Bij
         landbouwkundige beperkingen gaat het bijvoorbeeld om de situatie waarin het agrarisch gebruik
         van de gronden ondergeschikt is aan het natuurbeheer. Hetzelfde dient te gelden voor die gronden
         waarvoor met anderen dan een natuurterreinbeherende instantie een (erf)pachtovereenkomst is
         afgesloten en indien uit deze overeenkomst beperkingen ten aanzien van het landbouwkundig
         gebruik of beperkingen ten aanzien van het bestrijden van schade volgen. Dit kan blijken uit de
         (erf)pachtovereenkomst of uit de bestemmming die op de percelen berust.
         Het gaat in die zin in artikel 6, onder j, sub i en ii, van de beleidsregels om die gevallen waarbij
         schade ofwel is te verwachten, ofwel niet (of minder) is te beperken, ofwel waar het
         landbouwkundig gebruik ondergeschikt is gemaakt aan natuurdoelstellingen en dit consequenties
         zijn van een bedrijfskeuze door het aangaan van een dergelijke (erf)pachtovereenkomst.
         Schade op gronden waarvan het feitelijk gebruik niet agrarisch is of op gronden die een functie als
         waterkering hebben, komt evenmin in aanmerking voor een tegemoetkoming. Hierbij gaat het
         bijvoorbeeld om schade aan sport- en golfvelden of op zeedijken die door schapen worden
         begraasd. Reden hiervoor is dat op die gronden geen sprake is van normale agrarische productie
         en dat de kans op schade door natuurlijk in het wild levende beschermde diersoorten op die
         gronden voorzienbaar is, dan wel dat de grondgebruiker zelf zich bij overeenkomst heeft
         verbonden bepaalde schadebestrijdingsmaatregelen niet toe te passen. Gedeputeerde Staten
                                                                                                  Pagina 18 van 23
                                                                                                                   0000000298
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>24048086
         achten het   redelijk dat de schade in dergelijke gevallen tot het ondernemersrisico behoort    en  dat
         de  grondgebruiker daarvoor niet wordt gecompenseerd.
         Geen   tegemoetkoming wordt verleend als op de betreffende gronden beperkingen rusten ten
         aanzien   van het landbouwkundig gebruik of ten aanzien van de schadebestrijding. Hierbij gaat het
         bijvoorbeeld om een braakliggend terrein dat een grondgebruiker tijdelijk om niet gebruikt.
         OF: nieuwe     toelichting (voorbeeld GLD)
         Schade   aangericht op gronden die onderdeel uitmaken van het [ Gelders /provinciaal ] Nationaal
         NatuurNetwerk     (NNN) en met een natuurbeheertype op de kaart staan in het [ provinciale ]
         natuurbeheerplan zijn uitgesloten van faunaschade. Het betreft gronden die primair een
         natuurfunctie hebben. Daarnaast wordt geen faunaschade uitgekeerd op gronden waaraan,
         bijvoorbeeld via de pachtovereenkomst, beperkingen zijn verbonden ten aanzien van het bestrijden
         van  schadeveroorzakende soorten.
         Schade op gronden waarvan het feitelijk gebruik niet agrarisch is of op gronden die een functie als
         waterkering hebben, komt evenmin in aanmerking voor een tegemoetkoming. Hierbij gaat het
         bijvoorbeeld om schade aan sport- en golfvelden, of op zeedijken die door schapen worden
         begraasd. Reden hiervoor is dat op die gronden geen sprake is van normale agrarische productie
         en dat de kans op schade door natuurlijk in het wild levende beschermde diersoorten op die
         gronden voorzienbaar is, dan wel dat de grondgebruiker zelf zich bij overeenkomst heeft
         verbonden bepaalde schadebestrijdingsmaatregelen niet toe te passen. Gedeputeerde Staten
         achten het redelijk dat de schade in dergelijke gevallen tot het ondernemersrisico behoort, en niet
         wordt gecompenseerd.
         Geen tegemoetkoming wordt verleend als op de betreffende gronden beperkingen rusten ten
         aanzien van het landbouwkundig gebruik of ten aanzien van de schadebestrijding. Hierbij gaat het
         bijvoorbeeld om een braakliggend terrein dat een grondgebruiker tijdelijk om niet gebruikt.
         Uitsluitingen  in verband met   (moment van) de teelt
         Gedeputeerde Staten verlenen geen tegemoetkomingen voor grasschade aan blijvend grasland in
         de maand oktober (najaarsgras). Dit is een gevolg van, bij het decentralisatieakkoord, gemaakte
         afspraken tussen het Rijk en het IPO om een aantal besparingen door te voeren. Hierbij is getracht
         de versobering door te voeren op plekken die in de gangbare bedrijfsvoering de minste impact
         hebben, waarbij het volgende is overwogen. In de meeste gevallen worden landbouwhuisdieren
         vanaf begin oktober binnen gehuisvest.
         Omdat de veehouder er vanuit goed graslandbeheer naar streeft zijn grasland kort de winter in te
         laten gaan, worden sommige percelen       —
                                                      afhankelijk van de weersomstandigheden
                                                                                                 -
                                                                                                   in oktober nog
         wel gemaaid of beweid. De grasopbrengst van dergelijke percelen levert dan in principe echter
         geen substantiéle bijdrage meer aan de ruwvoedervoorziening van het bedrijf. Het gaat hier
         alleen om vraatschade voornamelijk veroorzaakt door vogels, die niet voor een tegemoetkoming in
         aanmerking komt. Schade door wroeten en graven, bijvoorbeeld door dassen en wilde zwijnen,
         komt wel voor een tegemoetkoming in aanmerking.
         Evenmin wordt een tegemoetkoming verleend voor schade aan blijvend grasland in de herfst- en
         winterperiode, bestemd voor de voederwinning van schapen. De tegemoetkomingen die in het
         verleden zijn verstrekt op grond van de schapengrasregeling zijn beperkt van omvang, terwijl de
         beoordeling van de aanvragen relatief veel beoordelings- en controlewerkzaamheden vereisen.
         Gedeputeerde Staten heeft daarom besloten dat geen tegemoetkoming meer wordt verleend voor
         schade door overwinterende ganzen aan blijvend grasland, aangericht in de periode van 1 oktober
         tot en met 31 januari daaropvolgend en waarvan het gras dient voor de beweiding met schapen.
         Indien de schade is    aangericht aan knol-, bol-   en  wortelgewassen, die langer dan gebruikelijk op
         het land hebben gestaan     en daarom ook later dan      gebruikelijk worden geoogst, komt deze niet in
         aanmerking voor een tegemoetkoming. Als de aanvrager het risico neemt om de gewassen langer
         dan gebruikelijk op het land te laten staan, stijgt de kans dat dieren schade aan de gewassen
         toebrengen. De mogelijkheden om te foerageren nemen elders immers af. Tevens wordt het
         kwaliteitsverlies bij deze gewassen later in het seizoen door nattigheid en vorst steeds groter. De
         verhoogde kans op schade die dit oplevert, dient voor rekening van de grondgebruiker te blijven.
         14
            ABRvS,  11 maart 2015, 201406313/1/A2,   r.o. 3.2, ECLI:NL:RVS:2015:759
                                                                                                 Pagina 19  van  23
                                                                                                                    0000000299
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>24048086
         Dit is anders   bij suikerbieten, bloembollen en bij onderdekkersteelten, waarbij de gewassen juist    in
         de wintermaanden worden         geteeld en waarbij de gewassen met bijvoorbeeld plastic, folie en/of
         stro worden    afgedekt ter bescherming tegen vorst.
         Geen    tegemoetkoming wordt verleend in schade door vogels aan bessen- en klein fruitteelt,
         kersen, druiven/wijnbouw. Het hoge risico op deze schade is algemeen bekend bij ondernemers.
         Desondanks zijn de arealen van zeer schadegevoelige teelten zoals bessen, kersen en druiven
         uitgebreid, waarmee bewust risico op schade is genomen. Het is de keuze van de ondernemer en
         niet de beperkingen van de overheid, die tot de schade leiden. De schade door vogels aan
         genoemde teelten is met zekerheid te voorkomen door de percelen met netten af te dekken. De
         Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft geoordeeld dat de verwachting dat
         percelen met netten worden afgedekt niet kennelijk onredelijk is en daarmee het risico van schade
         aan deze teelten in redelijkheid voor rekening van de aanvrager kan laten.1>
         Verder wordt geen tegemoetkoming verleend voor schade aan bijproducten. Voorbeelden daarvan
         zijn, stro (bij het hoofdproduct granen en peulvruchten) en hooi (bij het hoofdproductgraszaad).16
         Evenmin wordt schade vergoed aan materialen die gebruikt worden om gewassen af te dekken, ter
         bescherming tegen vorst of om daarmee een vroegere en naar verwachting hogere opbrengst te
         krijgen. Het risico van die schade dient voor rekening van de grondgebruiker te blijven. Eventuele
         schade dient gecompenseerd te worden geacht door een hogere opbrengst voor het betreffende
         gewas. Wordt die hogere opbrengst niet gerealiseerd, dan is dat ondernemersrisico.
         Schade die is aangericht aan gewassen die geteeld worden voor de verbetering van een ras of
         vermenigvuldiging hiervan komt niet in aanmerking voor een tegemoetkoming. Het gaat dan om
         een gewas, met name een variéteit(ras), dat door een gespecialiseerd bedrijf (veredelingsbedrijf)
         wordt verbeterd (veredeld) op het gebied van bijvoorbeeld ziekteresistentie, opbrengst, smaak,
         suikergehalte, ongevoeligheid voor bepaalde bestrijdingsmiddelen en nachtvorstresistentie. De
         gewassen zijn in dit geval van zeer hoge, niet te bepalen, waarde waar al langere tijd intensief en
         kostbaar onderzoek naar is gedaan. Bij schade aan een dergelijk gewas wordt daarom het nemen
         van preventieve maatregelen in die mate verlangd van aanvrager, dat er geen faunaschade kan
         ontstaan. Ook vanwege de hoge en praktisch niet te bepalen waarde van deze gewassen dient
         faunaschade daarom geheel voor het risico van de veredelingsbedrijven te blijven, en komt deze
         schade niet in aanmerking voor een tegemoetkoming. Vermeerderingsteelt wordt niet geacht
         hetzelfde te zijn als veredelingsteelt. Hierbij gaat het om het vermenigvuldigen van hetzelfde
         gewas zoals bijvoorbeeld zaaizaad (gras, koolzaad en granen), pootaardappelen en bloembollen,
         welke in beginsel voor een tegemoetkoming in aanmerking komen.
         Uitsluitingen  in verband met     overige redenen
         Daarnaast is    bepaald dat,  als de aanvrager handelingen verricht of nalaat handelingen te verrichten
         waardoor de taxateur niet      (meer) in staat is de omvang van de schade en schadeveroorzakende
         diersoort te beoordelen, de aanvrager zijn aanspraak op een tegemoetkoming verliest.
         Voorbeelden zijn, als er al geoogst is of als er vee ingeschaard is op de relevante percelen.
         Een tegemoetkoming wordt ook niet verleend in het geval dat de aanvrager het gewas niet meer
         oogst, of dat het beschadigde perceel niet meer in gebruik wordt genomen en dit (mede) het
         gevolg is van andere omstandigheden dan schade door dieren. Voorbeelden zijn, het niet oogsten
         maar onderploegen van gewassen, of het niet meer beweiden van grasland met vee vanwege natte
         omstandigheden.
         Schade veroorzaakt door ziektekiemen valt niet onder de reikwijdte van artikel 6.1 van de wet.
         Vaak zal het causale verband tussen een ziekte en de aanwezigheid van een beschermde diersoort
         niet aanwezig zijn of (achteraf) te bepalen zijn. Voor de duidelijkheid is besloten om in de
         beleidsregels de uitsluiting   van  ziekte voor tegemoetkomingen     op te nemen.
         Schade welke in redelijkheid verzekerbaar is bij minimaal twee in Nederland werkzame
         verzekeringsmaatschappijen, komt niet voor een tegemoetkoming in aanmerking. Als tegen
         gebruikelijke voorwaarden en een redelijke premie een verzekering tegen faunaschade kan worden
         afgesloten, mag van de aanvrager worden verwacht dat hij zijn gewassen tegen faunaschade
         15
            Zie o.a. ABRVS, 29 april 2009, 200806283/1, r.o. 2.4.1, ECLI:NL:RVS:2009:BI2640 en
         ABRVS, 5 maart 2014, 201302488/1/A2, r.0.4.3, ECLI:NL:RVS:2014:728
         16
            ABRvVS, 19 juni 2013, 201205557/1/A2, r.0. 3.1, ECLI:NL:RVS:2013:CA3647 en ABRVS, 19 juni 2013,
         201207378/1/A3, r.o. 3.1, ECLI:NL:RVS:2013:CA3648
                                                                                                Pagina 20   van 23
                                                                                                                   0000000300
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>24048086
         verzekert. Het afsluiten    van een verzekering tegen schade door natuurlijk in het wild levende
         dieren, moet    in het  verlengde van de hagelschadeverzekering worden gezien. Gedeputeerde Staten
         menen dat deze verzekeringsmogelijkheid kan worden gezien als een voorzorgsmaatregel die een
         grondgebruiker in redelijkheid kan treffen.
         De  beleidsregels   bevatten geen limitatieve opsomming van situaties waarin geen tegemoetkoming
         wordt verleend. In de     beleidsregels kunnen niet op voorhand alle (toekomstige) situaties worden
         benoemd waarin de schade voor rekening van de aanvrager behoort te blijven. Uit artikel 6.1 van
         de wet vioeit voort dat een tegemoetkoming alleen wordt verleend als de schade redelijkerwijs
         niet, of niet geheel ten laste van de aanvrager behoort te blijven. Het is dan ook niet met de wet te
         verenigen dat Gedeputeerde Staten een tegemoetkoming zouden verlenen voor schade die ten
         laste van aanvrager behoort te blijven. In de beleidsregels is dit uitgangspunt expliciet vastgelegd.
         Artikel 7
         Artikel 7 gaat   over faunaschade (veeschade) door de wolf. De situatie rondom de wolf in Nederland
         is continu in  ontwikkeling. Het beleidskader is het Interprovinciaal Wolvenplan van de
         samenwerkende provincies, vastgesteld door het IPO-bestuur op 24 januari 2019. Het wolvenplan
         is te vinden op www.bijl12.nl. Gezien de ontwikkelingen sinds 2019 werken provincies, het
         ministerie van LNV en BIJ12 momenteel samen aan een nieuw Interprovinciaal Wolvenplan.
         Daarvoor is nadere afstemming en onderzoek nodig. Naar verwachting wordt in 2024 een geheel
         geactualiseerd nieuw wolvenplan vastgesteld. Vooruitlopend daarop wordt in 2023 een addendum
         vastgesteld bij het wolvenplan 2019 met daarin enkele toevoegingen/wijzigingen die inspelen op de
         actualiteit, en die niet kunnen wachten tot de voorgenomen algehele actualisatie in 2024.
         Algemeen
         Grondgebruikers en dierhouders zijn zelf verantwoordelijk voor het nemen van preventieve
         maatregelen om hun gewassen en gehouden landbouwhuisdieren te beschermen tegen schade
         door beschermde diersoorten zoals de wolf. Bescherming van vee tegen aanvallen van buitenaf is
         niet nieuw. Van honden of vossen is bekend dat zij bijvoorbeeld schapen kunnen aanvallen. Waar
         het gaat om het voorkomen van schade aan gehouden dieren, gaat het dus in principe om het
         nemen van aanvullende maatregelen om ook schade door wolven te voorkomen.
         Het uitgangspunt is dat de schade die een grondgebruiker of dierhouder had kunnen voorkomen en
         beperken door maatregelen te treffen, niet voor een tegemoetkoming in aanmerking komt.
         Op  dit moment     wordt, om in aanmerking te komen voor een tegemoetkoming in schade door de
         wolf  —
                 vooralsnog niet getoetst of een dierhouder voldoende preventieve wolfwerende
                               -
         maatregelen heeft genomen om zijn dieren te beschermen en (het risico op) schade door de wolf
         te voorkomen en beperken. Ook wordt, om veehouders de tijd te geven om zich aan de situatie
         aan te passen, momenteel geen eigen risico toegepast op een te verlenen tegemoetkoming bij
         wolvenschade.
         Hoe langer de wolf in Nederland is en zich langer, min of meer permanent, in bepaalde gebieden
         ophoudt, des te meer zal een dierhouder echter rekening moeten houden met het risico op schade
         door de wolf in het betreffende gebied en wordt verwacht dat zij zich daarop voorbereiden.
         Schade door een zwervende wolf, die in korte tijd grote afstanden kan afleggen, is niet goed te
         voorzien en moeilijker te voorkomen. De voorzienbaarheid van de schade speelt dus een rol bij de
         beoordeling of, en in welke mate een tegemoetkoming aan de orde is.
         Gedeputeerde Staten kunnen besluiten om binnen de provincie [dan wel aangewezen
         wolvengebieden binnen de provincie] nadere voorwaarden te stellen om voor een tegemoetkoming
         in aanmerking te komen, bijvoorbeeld het preventief plaatsen van een deugdelijk wolfwerend
         raster, of een eigen risico in te houden op de te verlenen tegemoetkoming.
         Bij tegemoetkomingsaanvragen voor schade door een wolf aan kapitaalintensieve gehouden dieren,
         bijvoorbeeld dieren van bijzondere afkomst of ras, of waardevolle renpaarden, wordt van de
         eigenaar een grotere inspanning verwacht om het dier tegen wolvenaanvallen te beschermen. In
         die specifieke gevallen kan geoordeeld worden dat een (verhoogd) eigen risico en/of een maximum
         vergoedingsbedrag gehanteerd wordt.
         Op  de  lange termijn zal het verlenen van tegemoetkomingen voor schade door de wolf aan
         onbeschermd      vee (gefaseerd) kunnen worden afgebouwd, en wordt uiteindelijk van dierhouders
         verwacht dat zij met de inzet van preventieve middelen (zoals wolfwerende rasters,
         kuddebewakingshonden, het ‘s nachts ophokken of bijvoorbeeld fladderlint) hun dieren beschermen
         en  het risico op schade door de wolf verkleinen.
                                                                                                Pagina 21 van 23
                                                                                                                 0000000301
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>24048086
         Gedeputeerde Staten kunnen besluiten om voor de aanschaf van preventieve maatregelen een
         subsidieregeling of leen-regeling open te stellen. Het doel is te stimuleren om met de geboden
         subsidiemogelijkheden het vee beter te beschermen. Hierdoor leert een wolf om geen vee aan te
         vallen in een gebied waar vee grotendeels goed beschermd is.
         Bedrijfsmatig en hobbymatig gehouden dieren
         Bij schade door de wolf aan gehouden dieren gelden enkele, van gewasschade, afwijkende
         bepalingen. Bij schade door de wolf komt, behalve schade aan bedrijfsmatig gehouden
         landbouwhuisdieren, ook schade aan hobbymatig gehouden hoefdieren, zoals schapen, geiten,
         runderen, paarden en varkens, in aanmerking voor een tegemoetkoming.
         Ook bedrijfsmatig gehouden door de wolf gedode of verwonde kuddebeschermingshonden of
         hoedhonden, komen voor tegemoetkoming in aanmerking.
         Directe schade
         Net zoals bij schade door beschermde diersoorten        aan gewassen, moet het bij schade door de wolf
         gaan    om directe schade. Alleen schade die    [door vraat, graven, wroeten, vegen, pikken, of door
         predatie] rechtstreeks aan de landbouw is aangericht, dus aan landbouwgewassen of aan
         gehouden dieren zelf, komt voor een tegemoetkoming in aanmerking. Dit volgt (ook) uit artikel 2
         van de beleidsregels. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft meermaals
         bevestigd dat het niet onredelijk is dat alleen schade die door dieren rechtstreeks aan de landbouw
         zelf is aangericht, voor een tegemoetkoming in aanmerking komt!’. En dat vervolgschade slechts
         een afgeleide is van schade veroorzaakt door dieren; het verband tussen het schadeveroorzakende
         gedrag en die schade staat in een te ver verwijderd verband om van een rechtstreeks gevolg te
         kunnen spreken.
         Bij schade veroorzaakt door de wolf is directe schade dus de schade door predatie aan gehouden
         dieren. In beginsel komt bijkomende schade of indirecte schade niet voor tegemoetkoming in
         aanmerking. Om dierhouders de tijd te gunnen om zich aan te passen aan de komst van de wolf, is
         er  bij schade door de wolf voor gekozen toch enkele aanvullende schadeposten te vergoeden.
         Hierop wordt in de taxatierichtlijn voor wolvenschade nader ingegaan.
         In de richtlijn zijn duidelijkheidshalve ook enkele indirecte c.q. vervolgschadeposten benoemd die
         niet bij de taxatie en de tegemoetkoming betrokken worden!8. Deze schadeposten, bijvoorbeeld
         materiaalkosten of uren besteed aan de schadeafwikkeling zijn een afgeleide, een (deels onbepaald
         en niet controleerbaar) indirect gevolg, waarbij de relatie tussen de wolvenaanval en het gevolg
         niet altijd duidelijk aanwezig is, dan wel in een te ver verwijderd verband staat tot de wolvenaanval
         om van rechtstreekse, directe schade aan de landbouw (aan de gehouden dieren) te kunnen
         spreken. Deze indirecte kosten stijgen ook niet uit boven hetgeen tot het normale bedrijfsrisico of
         normaal maatschappelijk risico behoort, en Gedeputeerde Staten achten het niet onbillijk of
         onevenredig dat deze voor rekening van de dierhouder blijven.
         Taxatierichtlijn
         De schade wordt door      een  taxateur vastgesteld met inachtneming van de Richtlijn taxatie
         wolvenschade     aan  landbouwhuisdieren. Deze     uitvoeringsrichtlijn bevat uitgangspunten voor de
         werkwijze bij taxaties en de waardebepaling van dieren, met als doel te komen tot zorgvuldige,
         eenduidige besluitvorming bij het verlenen van tegemoetkomingen in faunaschade (veeschade)
         door de wolf. De richtlijn is te vinden op de website van BIJ12.
         Goudjakhals
         Naast de wolf wordt met      enige regelmaat ook de goudjakhals in Nederland gesignaleerd, welk dier
         nauw    verwant is  aan  de wolf. Uit een taxatie en DNA-analyse kan naar voren komen dat een
         goedjakhals schade heeft veroorzaakt. Bij een taxatie en tegemoetkoming in schade door de
         goudjakhals aan gehouden dieren, wordt op gelijke wijze gehandeld als bij de wolf.
         Aanvraag
         Een dierhouder/aanvrager moet zo snel mogelijk, uiterlijk binnen 24 uur na constatering van de
         (vermoedelijke) wolvenschade, ofwel telefonisch ofwel via het formulier op de website van BIJ12
         een melding (aanvraag) daarvan doen. De snelheid is van belang voor een zorgvuldige taxatie.
         17
            0.a. ABRVS, 8 augustus 2018, 201707597/1/A2, r.0. 4.1 en 4.2, ECLI:NL:RVS:2018:2636.
         18
            ABRvVS 19 oktober  2022, 202100668/1/A2, r.0. 13, ECLI:NL:RVS:2022:3024.
                                                                                                  Pagina 22 van 23
                                                                                                                   0000000302
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>24048086
         Artikel 4:84
         Ten slotte geldt dat Gedeputeerde Staten zijn gehouden aan artikel 4:84 van de Algemene wet
         bestuursrecht.  Gedeputeerde Staten handelen overeenkomstig deze beleidsregels, tenzij dat voor
         één of meer belanghebbenden gevolgen zou hebben die wegens bijzondere omstandigheden
         onevenredig zijn in verhouding tot de met de beleidsregel te dienen doelen.
                                                                                          Pagina 23 van 23
                                                                                                           0000000303
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>