<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>24047340
         J
     Bo
                   Werkt   voor provincies
         12
                                                                       Memo
              Van
              Afgestemd       met
              Aan                          Provincies
              Datum                        14  juni  2021
              Onderwerp                    Openbaarheid wolvendata (uit de monitoring)
              Bijlage(n)                   -
        1.1   Kern
              De  aanwezigheid          van  de wolf in Nederland wordt op verschillende manieren            gedocumenteerd.
              Enerzijds     worden      (vermoedelijke) wolvenwaarnemingen gemeld bij het Wolvenmeldpunt dat in
              beheer is     bij de Zoogdiervereniging          en  anderzijds worden bij     BIJ12  (vermoedelijke)
              wolvenaanvallen          geregistreerd     en  afgehandeld.     Mede door de    maatschappelijke beroering        die de
              wolf met zich       meebrengt binnen de landbouwsector, worden de (vermoedelijke) wolvenaanvallen
              en het   bijbehorende         proces   gemeld    op de website     van BIJ12. De   wolvenwaarnemingen (anders dan
              de schademeldingen)            die binnenkomen via het        Wolvenmeldpunt       worden echter    (nog)   niet  frequent
              op de website        van   BIJ12   geplaatst.   Deze    waarnemingen worden in de        huidige  situatie  openbaar
              gemaakt middels de Tussenrapportage die                   eens  in het kwartaal wordt    gepubliceerd    en  via de NDFF.
              Nu is de     wens om       naast de    schademeldingen,      ook de   waarmemingen     vanuit het   Wolvenmeldpunt
              periodiek     op de website       van   BIJ12 te   plaatsen.   Om hier   invulling aan  te geven   en  afspraken    over te
              maken, ligt deze         notitie  voor.
        Gevraagd wordt        aan    de  provincies      om:
              1.      In te stemmen met het voorstel dat BIJ12 op korte                  termijn de beschikbare monitoringsdata
                      op haar website deelt.
              2.      Daarbij      in te stemmen met de         volgende belangrijkste punten:
                       a)     Het moment        van   het voor   het eerst ‘live’ gaan   (eind juni/begin juli);
                       b)     Het moment        van   updaten   van   deze  monitoringsgegevens (eens       per maand      en  kort
                              nadat de provincies zelf op de          hoogte zijn gebracht);
                       c¢)    Het opnemen        van een    select aantal kenmerken       en  data (zoals de  SCALP    waarnemingen
                              (niet   alle solitaire ‘outliers’   C2-waarnemingen)       en  de aanduiding   van  de  locatie,   met
                              name     als het binnen     een  door GS aangewezen        |leefgebied plaatsvond).
        1.2   Doel
              Het voornaamste doel            van   het delen   van   deze data is transparantie te vergroten       over  de  landelijk
              geinventariseerde          wolvendata die het       gebied  van   verspreiding aanduiden,     met  daarbij   in acht  name
              de beschermde status            van   de wolf  en  de  tijd die  nodig is om   de data op echtheid te kunnen
              valideren. Dit in       aanvulling    op de   huidige werkwijze waarbij informatie        via de Tussenrapportage
              (eens   per    kwartaal)     en  de NDFF     (eens   per jaar) wordt bekend gemaakt.
                                                                                                                                          0000000416
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>24047340
            Datum                27 mei 2021
            Onderwerp
                                 -
        1.3 Toelichting      voorstel
            Beoogd    is om    op de website       van   BIJ12,   naast de     schadedata, ook de (monitorings)data                  uit het
            Wolvenmeldpunt (WMP) inzichtelijk                te maken. In       paragraaf      1.4 is  toegelicht     om  welke data het
            precies gaat.     In   paragraaf   1.5 is aangegeven welke eventuele risico’s                   een   rol kunnen      spelen bij  het
            openbaren      van   ook de monitoringsgegevens.
            Het voorstel dat       nu voorligt, is als volgt:
                   #
                  nr  De   monitoringsdata wordt medio juli                     op de Wolf-website             van    BIJ12     geplaatst.
                      Afhankelijk     van   de verdere      afstemming       is  beoogd     om    in deze   periode,    voor    het eerst, de
                      monitoringsdata        naast de schadedata op de website                  van   BIJ12 te    plaatsen.     Deze   plaatsing
                      kan   gepaard      gaan met      berichtgeving     en   vragen      (van externen).
                      De   monitoringsdata wordt in                een   separate tabel inzichtelijk gemaakt. De
                      monitoringsdata        zal op de website separaat weergegeven worden                        van   de schadedata. De
                      voornaamste reden hiervoor is dat dit momenteel                       tijdtechnisch gezien        en   gezien de
                      uiteenlopende eigenschappen               van  de databases         van   de  schademeldingen         en   de overige
                      WMP-meldingen,          de meest snelle       oplossing      is. Na   verloop    van   tijd  is het  nadrukkelijk    wel
                      de  bedoelding      dat  er   één database komt met zowel de schade- als de (overige)
                      monitoringsdata.        Zodoende kunnen deze data op dat moment                        gezamenlijk       op de site
                      gepresenteerd worden.
                      Enkel    gevalideerde wolvenmeldingen worden in de monitoringsdata tabel
                      opgenomen. Om het overzicht te behouden                         van waar      daadwerkelijk wolvenwaarnemingen
                      zijn gedaan       en om   ruis te    voorkomen, worden enkel waarnemingen                      gepubliceerd die
                      daadwerkelijk (volgens de SCALP-methode) zijn aangeduid als ‘zeker wolf’ (C1                                  en  C2).
                      Daarbij geldt      dat niet    vanzelfsprekend       alle   C2-waarnemingen (gebaseerd                op indirecte
                      bewijzen) worden         opgenomen in de te          publiceren tabel.         Het doel    van   de tabel is    namelijk
                      om    inzicht te geven in de        verspreiding     van    de wolf in Nederland          en om    dit  daadwerkelijk    in
                      een   gebied    aan  te kunnen       duiden,   moet     er  minimaal één C1 waarneming of minimaal drie
                      onafhankelijk! gedocumenteerde C2-waarnemingen in                            dat  gebied beschikbaar zijn. Hierbij
                      wordt de lijn van het Monitoringsplan (2019) gevolgd.                        Dit plan,   dat de   wetenschappelijke
                      richtlijnen hierin volgt, geeft         aan   dat enkel C2-waarnemingen worden opgenomen in de
                      tabel als deze binnen het betreffende               gebied (binnen         ca.  10x10km) ook andere zekere
                      waarnemingen zijn gedaan (één                C1 of twee andere           onafhankelijke C2-waarnemingen).
                      De   afgelopen jaren       is  gebleken dat     tot  nu   toe tussen de 10%           (2018)    en  27%     (2020)   van
                      alle  gemelde vermoedelijke wolvenwaarnemingen                        ook    daadwerkelijke       wolf betrof.
                      De   monitoringsdata            worden      aan   het eind       van   elke maand         geiipdatet.       De
                      monitoringsdata        op de website zal in de derde tot laatste week                   van de maand aangevuld
                      worden met de waarnemingen                 van  de maand         ervoor    (bijvoorbeeld: eind juni worden de
                      data   aangevuld      met alle    gevalideerde      data tot      en  met maand       mei).    De voornaamste reden
                      voor   deze    'vertraging’     komt door de      tijd  die   nodig   is  om   de  binnengekomen meldingen             van
                      die maand door        deskundigen        te valideren op echtheid. Daarnaast worden de                     gevalideerde
                      monitoringsdata        door BIJ12 eerst met de            provincies gedeeld (begin derde week                 van  de
                      maand), alvorens deze            voor   iedereen    openbaar worden gemaakt                op de website. Zodoende
                      hebben de provincies de            tijd om   zich  voor    te bereiden op eventuele vragen.               Hierbij kan het
                      relevant     zijn  om  eventueel      een  achtervang (duo-systeem)               in te  regelen    voor   bijvoorbeeld
                      verlofperiodes. Opvallende waarnemingen                    van    bijvoorbeeld     zwervende wolven worden
            t
              Onafhankelijk betekent zowel in tijd als de aard van het spoor. Dus op verschillende dagen en niet                      enkel
                loopsporen maar minimaal ook een ander gedocumenteerd spoor (drol, prooidier en dergelijke)
                (Monitoringsplan, 20189).
                                                                       Pagina 2   van   6
                                                                                                                                                  0000000417
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>24047340
            Datum             27 mei 2021
            Onderwerp
                              -
                    onverminderd direct met de provincies             gedeeld (en     niet pas in de derde week       van  de
                    maand).
                    De data die elke maand         gelpdatet worden, betreffen waarnemingen die                op basis   van  direct
                    beschikbare kenmerken          gevalideerd zijn     op echtheid     (zoals camerabeelden, kenmerken
                    wolvenspoor etc.).       De  wolvenwaarnemingen          die   ingestuurd zijn  voor  DNA-analyse      worden
                    niet maandelijks      meegenomen in de         update,   omdat de     kwartaalanalyse     eerst uitsluitsel
                    moet geven of het       daadwerkelijk     een   wolf betrof. Zie ook het      volgende punt:
                    De  monitoringsdata          worden     eens    per kwartaal       gelipdatet    met gegevens uit de
                    DNA-analyses.         Eens per kwartaal voert WENR            een  genetische analyse     uit op de
                    monitoringssamples die         in die afgelopen drie maanden bij hen zijn ingeleverd. Bij deze
                    monitoringssamples        wordt   bepaald    of het  daadwerkelijk      wolf betrof en,  waar    mogelijk,   welk
                    wolvenindividu het betrof. Deze soort-            en  individu-uitslagen worden, tijdens        de  reguliere
                    update, toegevoegd        aan   de monitoringsdata       op de website     van  BIJ12.  Doorgaans zal er
                    dan  een    maand zitten tussen het bekend worden               van  de  DNA-analyses    en   het  publiceren
                    op de website      van  BIJ12. De    update    van  deze gegevens       (met  name   de  koppeling    van   de
                    data   aan   de  individuen)   vindt  plaats   na  de  publicatie   van  de Tussenrapportage die deze
                    specifieke    informatie toelicht.
                    De  monitoringsdata wordt aangeduid                   met   een   select aantal kenmerken. De
                    monitoringsdata zal bestaan         uit de   volgende    gegevens:
                         o     Datum waarneming;
                         o     Locatie. Dit zal   een  groot gebied betreffen, zoals de gemeentenaam of                -
                                                                                                                         indien de
                              waarneming plaatsvond          in de   regio  dat officieel door GS is aangewezen als
                               leefgebied of risicogebied      en waar een     subsidieregeling geldt- dan wordt die          term
                              gebruikt.    Dit betekent dat     voor   waarmemingen die       plaatsvonden     in die  gebieden, de
                              volgende     termen    gehanteerd     worden: Hart      van  Drenthe   (provincie Drenthe),      Noord-
                              Veluwe, Midden-Veluwe of Zuidwest Veluwe (provincie Gelderland) of                      Groote Heide
                               (provincie Noord-Brabant        en  Limburg);
                               Provincie;
                              Type waarneming. Er is onderscheid te maken in de volgende 5 typen
                              waarnemingen: zichtwaarneming, wolvenkeutel, wolvenspoor, kadaver                         van wild
                              dier  en  overig.   De schade data      (kadaver     van een   landbouw(huis)dier) wordt bewust
                               niet meegenomen in dit overzicht. Deze staat in de              'schadetabel’;
                         o    Individu. De     wolvenwaarnemingen worden             -
                                                                                        indien  mogelijk  —
                                                                                                            gekoppeld     aan   de
                               individucodes zoals deze door         Senckenberg (als       curator van  de individucodes
                              binnen    CE) zijn afgegeven.
        1.4 Toelichting    op welke data het betreft
            BIJ12 heeft verschillende data in beheer als het gaat             om   wolvenwaarnemingen.        Er kan onderscheid
            gemaakt  worden tussen:
                1.  Wolvenwaarnemingen die bij het Wolvenmeldpunt worden gemeld (de uitvoering hiervan                             is
                    belegd bij    de  Zoogdiervereniging). Maandelijks           worden deze     doorgegeven     aan   BIJ12 en,
                2.  (Vermoedelijke) wolven schademeldingen (die direct bij                  BIJ12  gemeld worden).
            In deze memo     gaat het specifiek     om   het  publiceren    van   de  wolvenmeldpunt-waarnemingen (punt
            1).
            Wolvenmeldpunt data
                                                                  Pagina 3 van 6
                                                                                                                                      0000000418
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>24047340
         Datum                      27 mei 2021
         Onderwerp
                                    -
         Waarnemingen                van    wolven die         bij toeval worden gedaan                   en    waarnemingen            van  wolven  na bewuste
         inzet    van mensen             (actieve monitoring)                worden direct          gedocumenteerd               in het   Wolvenmeldpunt.
         Indirect komen daar nog de schadedata                                 bij, die     BIJ12    doorgeeft        aan    het   Wolvenmeldpunt.      Door de
         verwerkingsslag               en  noodzakelijke bevestiging                     via  DNA-analyse,           worden deze schadedata met            enige
         vertraging         in het databestand                van   het    Wolvenmeldpunt                verwerkt.       Op de website zal deze
         schadedata echter niet                    bij de monitorings(WMP-)data worden                            opgenomen.
         Naast de schademeldingen zijn er in het Wolvenmeldpunt nog 5 andere categorieén:
         zichtwaarneming, wolvenkeutel, wolvenspoor, kadaver van wild dier en overig. Sinds                                                        2015 zitten er
         tot   en   met eind         april 2021,          1148     wolvenwaarnemingen                   in de database          van    het  Wolvenmeldpunt.
         Schadedata
         Vermoedelijke schade aangericht door wolven wordt direct bij                                              BIJ12     gemeld      en  in de BIJ12-
         database opgenomen. Alle                        bijbehorende           kenmerken         van een        dergelijke (vermoedelijke)
         wolvenaanval worden                     genoteerd        en   het proces         van    behandelen          en   afhandelen wordt gestart. Indien
         na   de eerste         beoordeling            niet  uitgesloten         kan worden of het inderdaad                     een   wolf betreft, wordt deze
         melding        in de     lijst  opgenomen die op de Website                         van    BIJ12 staat.         Op    de website is direct de tabel
         met     schademeldingen                  in te zien     en   is de     bijhehorende Excel lijst              te downloaden.
         De    monitoringstabel die                  naast deze schadetabel op de website                          van     BIJ12     geplaats kan worden, zal
         een     vergelijkbaar uiterlijk hebben                     en een       vergelijkbare indeling              in kolommen.
         Figuur 1. Indruk              van      weergave op de website                  (huidige situatie):
          Wolvendata               (schademeldingen                   en    cijfers)
          Hieronder ziet    u een   in een tabel het overzicht van de     bij BlJ12   gemelde aanvallen    op landbouwhuisdieren      en
          de  daarbijhorende veelgestelde vragen.          U ziet een overzicht   van  DMA-uitslagen (of op basis van ander
          bewijsmateriaal)      met de uitkomst ‘wolf’. Daarmaast      zijn ook de meldingen     te zien die momenteelin
          behandeling zijn en      waarvoor      DNA-onderzoek    loopt. Bij  een deel  van de meldingen    is de wolf al op voorhand
          uit te sluiten  aan  de hand    van   bijvoorbeeld sporenonderzoek of fotomateriaal. Ook deze meldingen             staan in de
          lijst. Hier vindt  u de hele lijst   van  het bronbestand in Excel % De laatste update is van 21 mei 2021.
                                                                                  .
          Tabel met de     gemelde aanvallen op landbouwhuisdieren
              Datum                                                                                    Aantal dode
              melding            Locatie aanval                 Provincie           Prooidier          dieren              Diersoort’
                                                                Noord-                                                     nog niet
              19-5-2021
                   =£UL
                                  Sterksel
                                  sterkse                                           Schalalplen)
                                                                                     chala)pien)
                                                                                           iplen       1
                                                                Brabant                                                    bekend
                                             [
                                                                                                                           nogE niet
                                 Tongeren (Epe)                 Gelderland          Schala)plen)       2
              18-35-2021                                                                                                   bekend
                                                                                      Pagina 4  van   6
                                                                                                                                                                  0000000419
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>24047340
         Datum               27 mei 2021
         Onderwerp
                             -
         Risico’s
         Bij het openbaar maken          van  monitoringsdata kunnen risico’s             aan   de orde zijn. Hieronder zijn        een
         aantal risico’s benoemd:
              1.   Wolventoerisme
         Risico: Indien Maandelijks per vastgesteld |leef- of risicogebied                 een     lijst openbaar wordt gemaakt
         met de aantallen       van  de  gevalideerde monitoringswaarnemingen,                  dan kan dit     mogelijk    leiden tot
         ‘wolventoerisme’. De aantallen in de tabel kunnen               meer mensen          aantrekken tot de territoria,
         omdat   nu  visueel    inzichtelijk wordt dat      er maandelijks (veel) wolvenactiviteit             is. Wanneer deze
         situatie zich   daadwerkelijk     voordoet     en  het aantal   mensen       in  een   gebied toeneemt,        dan kan ook de
         mate   van  verstoring    toenemen.
         Oplossingsrichting: Het is moeilijk         te  voorspellen of deze        situatie zich straks gaat voordoen.
         Tegenargumenten kunnen zijn dat wolventoerisme                    niet in die mate zal ontstaan omdat              1)  deze
         wolventerritoria momenteel ook al bekend zijn,               2)  de waarnemingen onder de               noemer van      het
         leefgebied    in de tabel komen te staan         (de leefgebieden        zijn vaak grote        gebieden    van duizenden
         hectaren)    en  de exacte locaties     (van bijv. het hol) niet bekend worden gemaakt en 3) de aantallen
         van  waarnemingen worden ook            per   kwartaal, in de Tussenrapportages, inzichtelijk.
              2.   Minder      meldingen of vertraagde meldingen.
         Risico: Indien de direct betrokkenen           van   de actieve    wolvenmonitoring (zoals veldmedewerkers,
         validatoren, terreinbeheerders         e.d.)   een   toename    aan   verstoring aannemelijk achten, dan kunnen
         zij terughoudend       omgaan met de door hen verzamelde wolvendata.                        Zij kunnen de data dan met
         bijvoorbeeld     enkele weken of maanden           vertraging aanleveren. Op deze manier is pas verlaat in
         beeld wat    er  daadwerkelijk     in het veld    speelt  en waar     de wolvenactiviteiten         plaatsvinden.     De
         actieve  monitoring      kan dan niet   meer     snel op de meest recente data               inspelen.
         Oplossingsrichting:      er  is niet te voorzien wat      voor  effect dit op de       meldingen zal hebben.         Wat kan
         helpen   is om aan     de ‘voorkant’,   bij  het invoeren     van   de data in het        Wolvenmeldpunt, duidelijk         te
         communiceren wat         er met de    ingevoerde      data kan   gebeuren. Bijvoorbeeld            dat deze data     gebruikt
         kan worden      voor   de Tussenrapportage,        voor   de website      van   BIJ12    en voor    NDFF. Ook     nu  is het  zo
         dat  waarnemers       geen invloed hebben op de          wijze  waarop BIJ12 of de            provincies de data     naar
         buiten  brengen,      maar   hier wel bekend      mee   zijn (bijv. Tussenrapportage, NDFF)               .
              3.   Onjuiste interpretatie         van    de data
         Risico: De data komt in        een  tabel te staan. Een      burger of agrariér die enkel            naar   de tabel  kijkt, kan
         denken dat iedere       melding    betekent dat daar op dat moment               een   wolf voorkomt. Echter kan die
         wolf inmiddels 50 km per nacht hebben               afgelegd   en  meerdere sporen hebben              achtergelaten,     wat
         niet allemaal individuele wolven         zijn.
         Oplossingsrichting: Dit risico kan grotendeels afgedekt worden                     om    bij  de tabel  (zowel bij   de schade-
         als de  monitoringsdata) een duidelijke toelichting te geven hoe de data gelezen moet worden.
         Daarbij kan ook nadrukkelijk het zwerfgedrag van wolven toegelicht worden (dat deze wolven                                  soms
         op één nacht vele kilometers kunnen             afleggen).    Desondanks        blijft  de kans bestaan dat        men   de
         toelichting   niet leest   en  de data op zijn eigen manier         gebruikt.     Dit risico is echter ook       aan   de orde
         bij de schadedata die ook op de website is             geplaatst.
                                                                 Pagina 5  van  6
                                                                                                                                          0000000420
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>24047340
            Datum            27 mei 2021
            Onderwerp
                             -
        1.5 Doorkijk
            Naast deze actie op korte    termijn, zijn  er ook andere thema’s die de       ‘openbaarheid   van  data’
            raken. Dit zijn bijvoorbeeld:
                 LJ
                "we Digitalisering Wolvenmeldpunt. Het Wolvenmeldpunt wordt het komende jaar
                    ondergebracht binnen de technische omgeving van BIJ12. Dit betekent dat men via de
                    website   van  BIJ12  -
                                            naast   vermoedelijke schademeldingen        —
                                                                                            66k melding kan doen     van
                    andere   wolvenwaarnemingen (zoals        sporen of   zichtwaarneming). Vervolgens       worden deze
                    waarmemingen gebundeld         met de schadedata in     één gezamenlijke database. In deze
                    database zitten dan alle    wolvenwaarnemingen        die reeds   gedocumenteerd zijn (vanaf 2015)
                    en die nog binnen gaan komen.
                    Beoogd    is om  deze data tevens    geautomatiseerd visueel (middels grafieken        en  kaarten)  te
                    ontsluiten op de website      van BIJ12. Wanneer dit     geautomatiseerd wordt,      wordt het ook
                    mogelijk    om  de data via  een  kaart en/of tabel   overzichtelijk  te filteren op bijvoorbeeld
                    provincie, jaar, type   etc..
                    Data van een gezenderde wolf. Wanneer bijvoorbeeld een wolf in het kader van het
                    Interprovinciale wolvenplan gezenderd wordt, of het geval doet zich voor dat een
                    gezenderde     wolf Nederland binnen    loopt (en   hier blijft), dan is het verstandig   om  intern (op
                    ambtelijk niveau) duidelijk     te hebben wat   er  met deze data moet      gebeuren.   Deze data
                    kunnen   bijvoorbeeld   opgenomen worden in de interne wolvendatabase waarop deze
                    database evt. aangepast moet worden. Over de omgang met data vanuit                  een  gezenderde
                    wolf (of  de  regelingen daaromtrent)     en het  openbaar     maken   hiervan, zijn op dit moment
                    nog geen concrete     afspraken gemaakt. Indien data beschikbaar komt            vanuit  een
                    gezenderde     wolf betekent dit dus niet automatisch dat deze direct        openbaar gemaakt
                    worden, alvorens hier duidelijke afspraken        over  gemaakt zijn.
                                                             Pagina 6 van 6
                                                                                                                             0000000421
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>