<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>15266996
         ECLI:NL:RVS:2019:1264
         Instantie                   Raad  van  State
         Datum   uitspraak            17-04-2019
         Datum   publicatie           17-04-2019
         Zaaknummer                  201803669/1/R1
         Rechtsgebieden              Bestuursrecht
         Bijzondere kenmerken        Eerste aanleg meervoudig
                                                     -
         Inhoudsindicatie
                                     Bij besluit van 8 maart 2018 heeft de raad het bestemmingsplan
                                     "Natuurbegraafplaats Landgoed Jachtslot de Mookerheide" vastgesteld.
         Vindplaatsen                Rechtspraak.nl
                                     JBO 2019/152 met annotatie     van
         Uitspraak
         201803669/1/R1.
         Datum   uitspraak:   17  april 2019
         AFDELING
         BESTUURSRECHTSPRAAK
         Uitspraak   in het  geding   tussen:
         Stichting Natuurbegraafplaats-waaromniet.nl, gevestigd          te Arnhem,
         appellante,
         en
         de raad   van  de  gemeente Mook      en  Middelaar,
         verweerder,
         Procesverloop
         Bij besluit  van  8 maart 2018 heeft de raad het      bestemmingsplan "Natuurbegraafplaats Landgoed
         Jachtslot de Mookerheide"       vastgesteld.
         Tegen dit besluit heeft de Stichting beroep ingesteld.
         De raad heeft    een  verweerschrift    en een  nader stuk  ingediend.
         De  Afdeling heeft de zaak     ter zitting behandeld op 25 februari 2019, waar de Stichting,
         vertegenwoordigd      door  [gemachtigden], en de raad, vertegenwoordigd door Y.C.A.M. de Rooij,      M.M.P.
         Heffels  en mr.  B.N.  Kloostra, advocaat te Amsterdam, zijn verschenen. Voorts zijn ter zitting de
         vereniging Natuurmonumenten, vertegenwoordigd door [gemachtigden], en Natuurbegraven
         Nederland B.V., vertegenwoordigd door [gemachtigden], als partij gehoord.
         Overwegingen
         Inleiding
         1.    Het  plan voorziet in de   aanleg   van een  natuurbegraafplaats op   een deel van Landgoed Jachtslot
         de Mookerheide. Het       plangebied   is ongeveer 50 hectare    groot en bestaat grotendeels uit bosgebied.
         In het  plangebied    wordt de   natuurbegraafplaats mogelijk gemaakt      binnen de bestemming   "Natuur”
                                                                                                                      0000000090
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>15266996
         met de      aanduiding "specifieke vorm van              natuur   -
                                                                             natuurbegraafplaats”. Ten behoeve daarvan wordt
         een    aantal voorzieningen die in beginsel              binnen de    bestemming "Maatschappelijk" vallen toegestaan,
         waaronder       een  ceremonieruimte, informatiegebouw, werkschuur, ontsluiting                       en  parkeervoorzieningen.
         Het    landgoed    kent   specifieke     cultuurhistorische waarden als         Rijksmonument en ecologische waarden
         als onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland (hierna: het NNN). Het plan is een initiatief van
         Natuurmonumenten en Natuurbegraven Nederland B.V., waarbij Natuurmonumenten het gebied
         beschikbaar zal stellen.
              De   Stichting  vreest dat als       gevolg    van   de  aanleg  en  het gebruik  van     de  natuurbegraafplaats
         natuurwaarden in het           gebied     zullen worden       aangetast.   Ook vreest   zij  voor een     negatieve     invloed op
         de    aanwezige     diersoorten.
         Toetsingskader
         2.      Bij de vaststelling     van een      bestemmingsplan        moet de raad    bestemmingen aanwijzen             en  regels
         geven die de raad uit          een   oogpunt     van een     goede ruimtelijke ordening nodig acht. De raad heeft
         daarbij beleidsruimte          en  moet    de betrokken belangen afwegen. De Afdeling beoordeelt aan de hand
         van    de   beroepsgronden of         het besluit tot     vaststelling van het bestemmingsplan            in overeenstemming        is
         met     het recht. De Afdeling        stelt niet zelf vast of het     plan in overeenstemming is          met   een goede
         ruimtelijke ordening, maar beoordeelt aan de hand van die gronden                         of de raad zich in      redelijkheid op
         het standpunt heeft kunnen stellen dat het plan strekt ten behoeve                        van een     goede ruimtelijke
         ordening.
         Werkprotocol
         3.      De   Stichting betoogt dat het ecologisch werkprotocol (hierna: het werkprotocol) dat in relatie tot
         dit   plan is opgesteld en leidend is voor het natuurbegraven onvoldoende waarborg biedt, omdat het
         niet bindend is. Verder voert            zij aan   dat  afwijking   en  wijziging van  het    werkprotocol      op eenvoudige
         wijze mogelijk blijkt        door advies      van een     externe   deskundige.   Daarmee heeft de raad de            uitvoering
         daarvan uit handen gegeven, aldus de                  Stichting.
         3.1.      Artikel  4, lid 4.4.1,    van   de  planregels luidt: "Onder gebruiken         in  strijd  met het   bestemmingsplan
         wordt in ieder      geval   verstaan het        (laten) gebruiken     van   gronden en/of bouwwerken            voor  en/of als:
         [++];
         h. het graven       van  natuurgraven         anders dan conform het als        Werkprotocol bij       deze   regels gevoegd
         werkprotocol;
         i. het houden      van een begraafceremonie anders dan conform het als Werkprotocol bij deze regels
         gevoegd werkprotocol;
         [iis
              Artikel 4, lid  4.5.2,    van   de  planregels    luidt: "Het verbod als bedoeld in 4.5.1 is niet           van  toepassing
         op werken of werkzaamheden:
         [...]:
         b. in de     vorm van    het graven       van   natuurgraven indien       en voor zover     het graven     plaatsvindt    binnen de
         aanduiding 'specifieke vorm van natuur natuurbegraafplaats, en indien de werkzaamheden
                                                                -
         geschieden conform het als Werkprotocol bij deze regels gevoegd werkprotocol;
         [...1."
         In het    werkprotocol      is over    afwijking    en wijziging daarvan het volgende opgemerkt:
         "[...]. Bij afwijking    van    dit  werkplan     bestaat de kans op het overtreden           van   de Wet
         Natuurbescherming. Bij afwijking dient altijd                 te worden    overlegd  met    een   (externe)   ter zake    kundige
         (beheerder of ecoloog). [...].
         3.2.       Het  werkprotocol      is opgesteld      voor   het  gebruik  en  beheer  van    de  natuurbegraafplaats.        Daarin is
         opgenomen dat het beheer               en   gebruik gericht zijn op het behoud         van    de bestaande       natuurwaarden,
         de toename        van  biodiversiteit     en   het ontwikkelen      van  nieuwe natuur. Daarvoor         zijn  in het
         werkprotocol maatregelen opgenomen om ervoor te zorgen dat het natuurbegraven in
         overeenstemming met de Wet natuurbescherming plaatsvindt. Ter zitting heeft de raad toegelicht                                  dat
         het    werkprotocol     ter  inzage heeft gelegen, als bijlage bij het plan           is  gevoegd      en  door de   verwijzing   in
                                                                                                                                               0000000091
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>15266996
         artikel 4, lid 4.4.1,      van de planregels onderdeel uitmaakt van het plan. De Afdeling acht dit standpunt
         van  de raad     juist. Anders dan de Stichting betoogt is de versie van het werkprotocol die als bijlage bij
         het  plan   is gevoegd      daarmee bindend. Indien               gebruik    wordt     gemaakt    van   de in het     werkprotocol
         opgenomen mogelijkheid              om van      het  werkplan af te wijken, heeft dit gelet daarop geen gevolgen voor
         de inhoud van de planregels. Die regels blijven gelden overeenkomstig het werkprotocol zonder dat
         van het werkplan wordt afgeweken. Het betoog van de Stichting dat de raad de uitvoering daarvan uit
         handen heeft gegeven,            volgt   de   Afdeling     dan ook niet. De raad moet             een  nieuw    plan    met nieuwe
         planregels     vaststellen indien        hij  een   eventueel nieuw          werkprotocol      van   toepassing       wenst te verklaren
         op het planologisch regime ter plaatse. Het inschakelen van een deskundige dient daarbij als extra
         waarborg. Verder heeft de raad zich naar het oordeel van de Afdeling, gelet op de inhoud van dat
         werkprotocol, op het standpunt mogen stellen dat het werkprotocol daadwerkelijk voldoende
         waarborgen biedt.
             Het  betoog     faalt.
         Grafdichtheid
         4.    De   Stichting betoogt dat geen sprake is van een natuurbegraafplaats, omdat niet wordt voldaan
         aan een    in een rapport van Alterra uit 2009 genoemde norm voor grafdichtheid. Daarnaast betoogt de
         Stichting    dat het aantal      teraardebestellingen per              hectare per     jaar  van   belang is om te voorkomen dat
         de natuur schade         lijdt. Zij  voert aan dat de         gemeente        niet handhavend kan         optreden als blijkt dat het
         aantal verkochte graven in            een    korte   tijd  zo  hoog     is dat  er  in  een  jaar  meer   graven per hectare
         gebruikt    zullen worden dan het maximum. Daarom moet                            een   grens worden      gesteld     aan  het aantal
         natuurgraven        dat  gebruikt mag worden,             aldus de     Stichting.    In dat kader voert       zij  ook   aan   dat de raad
         met het oog op de         zorgvuldigheid         van   het  plan rekening         moest   houden    met   de   Omgevingsverordening
         van  de   provincie Gelderland waarin een maximaal aantal van vijftig graven per hectare in het NNN is
         vastgesteld.
         4.1.     De raad stelt dat de         grafdichtheid       voldoende is       gewaarborgd       in artikel  4,  lid  4.4.1,   van  de
         planregels. Volgens         de raad staat het        vrij  om    het   natuurbegraven verspreid           in ruimte     en  tijd te laten
         plaatsvinden binnen          het  gebied, zolang dit in overeenstemming met het werkprotocol gebeurt.                               In dat
         verband     verwijst de      raad naar het Alterra-rapport uit 2013 waarin is opgenomen dat aan een
         maximum aantal graven per hectare                   beperkte       betekenis toekomt als         norm voor      de effecten op de
         natuur als daar de        spreiding     over    ruimte    en  tijd   niet  bij wordt betrokken.
         4.2.     De   Afdeling    stelt vast dat het       rapport     van    Alterra uit 2009 is vervangen door              een  rapport   van
         Alterra uit 2013. Daarin is opgenomen dat de in het                        rapport    van  2009    genoemde grafdichtheid           niet als
         norm   is bedoeld. Alleen al hierom heeft de raad in de                      advisering van Alterra geen reden hoeven zien
         om   de door de       Stichting genoemde          norm voor        grafdichtheid aan het plan ten grondslag te leggen om
         te kunnen      spreken     van een     natuurbegraafplaats.            Waar de     Stichting betoogt dat een norm
         noodzakelijk      is  om   de bestaande natuurwaarden in het                    plangebied     te beschermen, zal de Afdeling
         hierna beoordelen of de raad het opnemen                     van een       specifieke    norm voor     grafdichtheid      in  zoverre
         noodzakelijk      had moeten achten.
             Het  betoog faalt      in  zoverre.
         4.3.     Artikel   4, lid 4.4.1,    van   de   planregels     luidt: "Onder       gebruiken in strijd met het bestemmingsplan
         wordt in ieder       geval   verstaan het       (laten) gebruiken          van   gronden en/of bouwwerken voor en/of als:
         [..)
         f. het  gebruik van gronden ter plaatse van de aanduiding specifieke vorm van natuur
                                                                                                                                -
         natuurbegraafplaats' voor het realiseren van natuurgraven op een oppervlakte van meer                                         dan 10%
         van de gronden binnen de desbetreffende aanduiding;
         g. het graven       van  natuurgraven buiten de aanduiding 'specifieke                      vorm van     natuur     -
         natuurbegraafplaats’;
         I
         4.4.     In artikel    4, lid 4.4.1, aanhef       en   onder    f,  van   de  planregels    is opgenomen dat maximaal 10%               van
         het  gebied     met de    functieaanduiding "natuurbegraafplaats” daadwerkelijk gebruikt                              mag worden      voor
         het  natuurbegraven.          In de   plantoelichting       is opgenomen dat de omvang                van   de   natuurbegraafplaats
                                                                                                                                                      0000000092
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>15266996
         hiermee is     beperkt als waarborg dat het natuurbegraven een tijdelijke functie blijft. Ook is in de
         plantoelichting opgenomen dat na een periode van ongeveer vijf jaar na opening wordt uitgegaan                                      van
         gemiddeld      250 tot 350      begrafenissen per jaar           en   dat de   natuurbegraafplaats       over een   periode   van
         veertig  tot   zestig jaar   in  gebruik     zal  zijn.  De  grafdichtheid       moet als   gering   worden  aangemerkt,      omdat
         het aantal    natuurgraven zal uitkomen op maximaal 14.300 indien binnen het gehanteerde
         maximumpercentage wordt gebleven.                    Daarover heeft de raad           toegelicht dat de grafdichtheid binnen
         het  bosgebied afhankelijk         zal   zijn  van   de  aanwezige        natuurwaarden       en  diersoorten. Zo zullen     er  in
         het  ene   geval geen natuurgraven             worden     gerealiseerd       omdat het     gaat   om een   rustgebied   voor
         diersoorten     en   kunnen in     een   ander     geval   meer     graven worden        gerealiseerd   binnen   grote open
         plekken, aldus de raad.          De  Stichting heeft dat standpunt             niet bestreden. Verder heeft de raad
         toegelicht    dat  voor   het niet handhaafbaar           zijn  van    de   planregels    niet hoeft te worden    gevreesd,
         omdat    voor   het   gebruik    en  beheer     van   de  natuurbegraafplaats           moet worden     gewerkt   in
         overeenstemming met het werkprotocol. Indien van het werkprotocol wordt afgeweken, kan de
         gemeente handhavend optreden, aldus de raad. De Afdeling acht dat standpunt, gelet op overweging
         3.2 van deze uitspraak, juist. Gelet op het voorgaande heeft de raad zich in redelijkheid op het
         standpunt kunnen stellen dat het opnemen                    van een      specifieke    norm voor    grafdichtheid   niet
         noodzakelijk     is uit het   oogpunt      van een     goede ruimtelijke ordening.           Het  betoog van de Stichting over
         de Omgevingsverordening             van   de provincie Gelderland doet hier niet               aan af, alleen al omdat de raad,
         met het opnemen van een             maximumpercentage, het opnemen van een specifieke                        norm   in dit  geval
         niet  nodig heeft hoeven achten.
            Het   betoog    faalt.
         Natuurtoets
         5.    De   Stichting betoogt dat het plan leidt             tot   negatieve gevolgen        voor  de natuurwaarden.      Zij wijst    er
         op dat het     plangebied     onderdeel is      van    het NNN. Ook voert de           Stichting   aan dat als  gevolg   van   het
         plan  het   leefgebied    van    verschillende diersoorten zal worden                aangetast.
         5.1.    Wat betreft de       aspecten      flora  en   fauna waarop de         Stichting doelt, is een regeling neergelegd            in
         de Wet natuurbescherming (hierna: de Wnb). De vragen of voor de uitvoering van het
         bestemmingsplan een vrijstelling dan wel een ontheffing op grond van het
         soortenbeschermingsregime              in de Wnb       nodig   is  en zo   ja,  of deze   ontheffing   kan worden     verleend,
         komen in     beginsel pas aan de orde in een procedure op grond van de Wnb. Dat doet er                              niet  aan  af
         dat de raad het plan niet heeft kunnen vaststellen indien en voor zover hij op voorhand                              in redelijkheid
         heeft moeten inzien dat het           soortenbeschermingsregime                 in de Wnb    aan   de uitvoerbaarheid     van   het
         plan  in de weg staat.       Daarop gaat       de Afdeling hierna in.
         5.2.    Voorafgaand        aan   het vaststellen       van   het   plan   is onderzoek     gedaan    naar de  gevolgen     van  het
         plan  voor   beschermde flora        en   fauna     en  het NNN. De resultaten           van  dit onderzoek   zijn neergelegd       in
         het  rapport    "Natuurtoets      Natuurbegraafplaats           Jachtslot de Mookerheide"           van  Bureau   Waardenburg
         B.V.  van   oktober 2017       (hierna:    de  natuurtoets).       In de natuurtoets is onder         meer  vermeld dat het
         aspect flora    en   fauna niet    aan    de uitvoerbaarheid          van   het  plan  in de weg staat. Ook is in de
         natuurtoets vermeld dat het            werkprotocol moet waarborgen dat het reguliere beheer en gebruik van
         de  natuurbegraafplaats plaatsvindt in overeenstemming met de vereisten uit de Wnb, zodat flora en
         fauna geen nadelige effecten zullen ondervinden. Voor vleermuizen wordt in de natuurtoets een nader
         onderzoek aanbevolen. Dit onderzoek is uitgevoerd en neergelegd in het rapport
         "Vleermuisonderzoek Dominicus               complex,      Mookerheide"        van   19 oktober 2017. Daarin wordt
         geconcludeerd       dat geen     ontheffing op grond          van    de Wnb     nodig is voor vleermuizen, zolang de
         voorziene    mitigerende maatregelen              worden     uitgevoerd.      De  Afdeling stelt vast dat die maatregelen zijn
         opgenomen       in  het  werkprotocol.       Onder     deze   omstandigheden heeft de raad zich in redelijkheid op het
         standpunt     kunnen     stellen   dat   de   Wnb    wat   betreft    de aspecten flora en fauna niet op voorhand aan de
         uitvoerbaarheid       van   het  plan   in de weg staat.
            Het   betoog    faalt in  zoverre.
         5.3.    Over het      NNN,   dat ter    plaatse     deel uitmaakt       van   de  zogenoemde Goudgroene natuurzone,
         wordt in de natuurtoets vermeld dat de                  wezenlijke     kenmerken       en  waarden    van  het gebied niet
         worden aangetast.         Volgens     de natuurtoets vindt het            natuurbegraven plaats        binnen het    huidige
         beheer    en  de  ontwikkeling van         het   gebied   en   leidt het op      lange termijn tot een    toename van de
                                                                                                                                                  0000000093
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>15266996
         natuurkwaliteit in het        gebied.    De raad heeft mogen       uitgaan   van  deze conclusie.
             Het   betoog faalt.
         Gravende dieren
         6.     De   Stichting   vreest dat het     plan  tot  verstoring  van   het leefgebied   van  gravende dieren zal leiden.
         Zij  voert aan dat      sprake    is  van een  natuurgebied     met   gravende dieren     en  dat de natuurgraven ten
         opzichte van het maaiveld te hoog worden gerealiseerd. Dit betekent volgens de Stichting                       ook dat de
         eeuwige grafrust, het uitgangspunt bij een natuurbegraafplaats, wordt verstoord.
         6.1.      In het  rapport "Archeologisch         Bureauonderzoek       Natuurbegraafplaats Mookerheide",       van
         adviesbureau Archeodienst             van  mei  2017, is opgenomen dat graven ongeveer 1 m tot 1,15 m diep
         worden      aangelegd.    De raad heeft      toegelicht dat ruimschoots wordt voldaan aan de minimale
         begraafdiepte die het Besluit op de lijkbezorging kent. Verder hebben                    Natuurmonumenten      en
         Natuurbegraven         Nederland B.V.      toegelicht   dat weliswaar    gravende    dieren voorkomen in het
         plangebied,      maar   dat   feitelijke effecten    niet worden verwacht. Gelet       hierop heeft de raad zich    in
         redelijkheid op het standpunt            kunnen stellen dat met      gravende    dieren voldoende     rekening  is
         gehouden in het plan.
             Het   betoog faalt.
         Andere natuuraspecten
         7.     De   Stichting betoogt       dat het  natuurgebied     ten onrechte eerst wordt verstoord door het in te
         richten als    begraafplaats om het later te verbeteren. Verder voert zij aan dat te kappen bos wordt
         omgevormd naar heide en dat dit in strijd is met de bestemming "Natuur". Daarnaast betoogt de
         Stichting dat sprake is van onvoldoende natuurcompensatie. Daarbij verwijst zij naar het aantal toe                        te
         voegen natuurgraven           van    ongeveer 14.000.
         7.1.     Artikel   4, lid 4.1,   van   de planregels luidt: "De    voor   ‘Natuur’ aangewezen     gronden zijn bestemd
         VOOr;:
         a.  het  behoud,     herstel   en/of de ontwikkeling       van  de aldaar voorkomende dan wel daaraan          eigen
         natuurlijke, ecologische,         cultuurhistorische     en/of landschappelijke waarden;
         [oc]
         7.2.      Het  Inrichtings-     en   beheerplan "Natuurbegraafplaats Landgoed            Jachtslot De Mookerheide"      van
         2017 dat in relatie tot dit        plan is opgesteld (hierna: het inrichtingsplan), beschrijft de toekomstige
         inrichting    van   het  natuurgebied en het bestaande en toekomstige beheer. Daarin is opgenomen dat
         het bestaande        beheer als uitgangspunt dient voor de natuurbegraafplaats en dat het inrichtingsplan
         gericht    is op het behoud       en   de verdere   ontwikkeling    van   de natuurwaarden ter     plaatse.  De raad heeft
         toegelicht dat door de komst van de natuurbegraafplaats extra natuur wordt gerealiseerd. In het
         plangebied ligt het Dominicus-complex dat ten behoeve van het plan wordt verwijderd, zodat
         bebouwd terrein wordt omgevormd naar natuurterrein, aldus de raad. Daarnaast heeft de raad
         toegelicht    dat de   provincie Limburg,       Natuurmonumenten         en  Natuurbegraven     Nederland B.V.   zijn
         overeengekomen dat in het kader van de ontwikkeling van de natuurbegraafplaats een extra
         kwaliteitsimpuls wordt geleverd ter verbetering van de Goudgroene natuurzone. Wat de Stichting
         heeft aangevoerd, biedt geen aanknopingspunten voor het oordeel dat de raad zich niet op dat
         standpunt      mocht stellen. Over het        betoog    van de  Stichting   over  de inrichting  van een  gedeelte    van het
         plangebied      als heischraal     grasland,   heeft de raad    toegelicht    dat binnen het   plan  het natuurtype    heide
         niet wordt     nagestreefd, maar dat dit niet in strijd is met de bestemming "Natuur". Naar het oordeel
         van de Afdeling is dat laatste standpunt, gelet op artikel 4, lid 4.1, van de planregels, juist. De raad
         heeft zich bovendien, gelet op de gegeven toelichting, op het standpunt mogen stellen dat het
         realiseren    van   heischraal     grasland   in elk  geval  niet tot  een  afname   van   de natuurwaarden leidt. Gelet
         op het    voorgaande      heeft de raad zich in       redelijkheid  op het   standpunt    kunnen stellen dat in het    plan
         voldoende      rekening    is  gehouden     met het behoud      en  de verdere   ontwikkeling    van  de natuur.
             De   betogen falen.
         Bodem
         8.     De   Stichting betoogt dat het plan de kwaliteit van de bodemstructuur zal aantasten. Daarover
         voert   zij, onder verwijzing naar de oplegnotitie "Natuurbegraven in Gelderland. Verkennend onderzoek
                                                                                                                                       0000000094
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>15266996
         naar   effecten op water, bodem          en  natuur”    (hierna: de oplegnotitie)        van  B-Ware   van  2 november 2017,
         aan   dat oude bosbodems           ongeschikt zijn    voor   natuurgraven. Verder         voert de   Stichting  aan dat het
         natuurbegraven
         -
            waarvoor     ingevolge     het  plan geen vergunningplicht geldt
                                                                                      -
                                                                                          zal leiden tot scheuren van de bodem,
         terwijl  in  artikel 4, lid 4.5.1, onder d, van de planregels is opgenomen dat het scheuren van grasland
         vergunningplichtig       is.  Volgens de Stichting valt dit      niet met elkaar te      rijmen.
         8.1.     De raad stelt zich, onder verwijzing naar verschillende onderzoeken, op het standpunt dat
         natuurbegraafplaatsen beperkte gevolgen hebben voor de bodemkwaliteit. Deze conclusie is ook
         bevestigd in onderzoeken die aan het plan ten grondslag liggen, aldus de raad. Daarnaast stelt de
         raad dat onderscheid moet worden              gemaakt       tussen het    natuurbegraven       en   het scheuren   van
         grasland. Verder stelt de raad zich op het standpunt dat in aanmerking genomen dat het gebied
                                                                                    -
         grotendeels uit productiebos bestaat het natuurbegraven niet zal leiden tot onaanvaardbare
                                                          -
         verstoring van het plangebied, in het bijzonder de bodem.
         8.2.     Voorafgaand       aan   het vaststellen     van  het  plan  is  naar  de bestaande      bodemverontreiniging      en  de
         gevolgen     van een    natuurbegraafplaats voor de bodem en het grondwater onderzoek verricht. Uit de
         door Landslide       milieu-adviesbureau uitgevoerde geohydrologische Quickscan van 10 april 2016 komt
         naar voren      dat  er geen    belemmeringen zijn voor het gebruik van het plangebied als
         natuurbegraafplaats.          In de  plantoelichting is opgenomen dat de natuurbegraafplaats                  wordt  ingericht
         in  overeenstemming          met de Wet op de       lijkbezorging,    het Besluit op de      lijkbezorging  en  de
         Inspectierichtlijn Lijkbezorging, waardoor eventuele milieueffecten worden beperkt. Ook volgt                          uit de
         natuurtoets dat       van    oude bosbodems geen          sprake is,    zodat   een   eventuele    verstoring  van  de bodem
         beperkt en tijdelijk zal zijn. De Afdeling stelt vast dat de Stichting geen concrete gegevens heeft
         ingebracht tegen deze onderzoeken, zodat de raad zich daarop mocht baseren. Verder heeft de                               raad
         toegelicht    dat  verstoring     door het delven     van een    graf eenmalig is, terwijl       bovendien in het
         werkprotocol is opgenomen op welke wijze en in welke volgorde de verschillende bodemlagen na het
         natuurbegraven moeten worden teruggeplaatst. Daarmee blijft de oorspronkelijke bodemopbouw
         zoveel mogelijk behouden. Uit de oplegnotitie volgt, anders dan de Stichting stelt, dat negatieve
         effecten    van   het  natuurbegraven op       natuur en milieu       beperkt zijn.     Ook het   betoog  van  de  Stichting
         over   scheuren     van   de bodem     volgt  de   Afdeling niet, omdat onderscheid moet worden gemaakt tussen
         het beroeren van de grond met het oog op natuurbegraven en het scheuren van grasland. Daarbij
         wordt in aanmerking genomen dat het scheuren van grasland het uiterlijk van het terrein blijvend,
         althans   voor    langere tijd, wijzigt, terwijl      de  gronden   van een      graf  na  het sluiten daarvan zoveel
         mogelijk in     de  oorspronkelijke      staat worden      gebracht.    Gelet   hierop   staat het   bodemaspect    niet aan  de
         vaststelling    van   het besluit in de weg.
             Het  betoog    faalt.
           Handhaving
         9.     De Stichting betoogt dat tijdelijk begraven, dubbele graven en grafmarkeringen ten                        onrechte niet
         expliciet zijn uitgesloten in het plan. Volgens de Stichting kan dit voor problemen zorgen                       in het kader
         van de handhaving.
         9.1.     De raad stelt dat uit de       begripsomschrijvingen         in  samenhang gelezen         met de
         bestemmingsomschrijving             "Natuur"” voldoende       volgt wat onder       natuurgraven moet worden verstaan.
         Daarom kan de         gemeente handhavend           optreden als     hier niet    aan wordt voldaan, aldus de raad.
         9.2.     Ingevolge artikel 1, lid 1.33,       van    de  planregels wordt onder natuurbegraafplaats verstaan:
         "Terrein dat deel uitmaakt          van een   natuur-     en/of bosgebied, waar lichamen worden begraven en/of
         urnen   worden bewaard          en  activiteiten   van   levensbeschouwelijke aard plaatsvinden in relatie tot het
         begraven      van  lichamen     en/of bewaren      van   urnen. Er wordt zo veel mogelijk gebruik gemaakt van
         onbehandelde        en/of onbewerkte natuurlijke materialen. Grafmonumenten zoals grafstenen, zerken of
         grafbeplanting zijn       niet  toegestaan,    enkel   een   gedenkteken       van   vergankelijk natuurlijk    materiaal."
             Ingevolge     artikel 1, lid   1.34,  van  de   planregels   wordt onder       natuurgraf   verstaan: "Daar    waar
         daadwerkelijk feitelijk is gegraven          voor    het  begraven    van een      lichaam of   een urn  ten behoeve    van een
         eeuwigdurende grafrust.”
             Artikel 4, lid 4.1,    van   de  planregels luidt: "De      voor  ‘Natuur’ aangewezen         gronden zijn bestemd     voor:
                                                                                                                                          0000000095
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>15266996
         [...];
         g. ter    plaatse   van   de aanduiding 'specifieke        vorm van    natuur   -
                                                                                           natuurbegraafplaats' zijn de gronden
         tevens bestemd voor een             natuurbegraafplaats,;
         I,
         9.3.      Gelet op de begripsomschrijving van natuurbegraafplaats in artikel 1, lid 1.33, van de planregels
         zijn grafmonumenten expliciet uitgesloten. Bovendien volgt uit de begripsomschrijving in artikel 1, lid
         1.34, van de planregels dat een lichaam of een urn wordt begraven ten behoeve                            van een
         eeuwigdurende grafrust. Over de handhaving heeft de raad terecht gesteld dat
         handhavingsmaatregelen kunnen worden getroffen als in strijd wordt gehandeld                             met de  planregels.
         Wat betreft het        begraven van twee lichamen op eenzelfde locatie overweegt de Afdeling dat in het
         werkprotocol het "op elkaar" begraven uitgesloten is. Omdat het werken in overeenstemming met dat
         protocol     in de  planregels     is  gewaarborgd, bestond geen noodzaak dit elders                in de planregels   uit te
         sluiten.
              Het   betoog   faalt.
         Overige beroepsgronden
         10.       De  Stichting    heeft ter    zitting  voor het  overige aangevoerd dat het plan afbreuk doet            aan   de rust
         ter   plaatse.   Daarover voert        zij aan dat de bodem      in het  plangebied voornamelijk uit grindlagen
         bestaat, zodat       ter  plaatse bij het aanleggen van          een  graf de noodzaak bestaat om zware machines                in
         te zetten.
              Verder betoogt zij dat het begrip "halfverharde wegen" ten onrechte niet is gedefinieerd in de
         planregels. Hierdoor is onduidelijk wat onder "halfverharding" dient te worden verstaan, aldus de
         Stichting.     Dit geldt volgens      de   Stichting  ook  voor een   "halfverhard"    parkeerterrein.
         10.1.       Artikel  4, lid 4.5.1,    van   de  planregels luidt: "Het   is verboden op of in de      voor 'natuur’
         aangewezen gronden zonder of in afwijking                  van  omgevingsvergunning          van  het   bevoegd gezag de
         volgende werken,          geen  gebouw zijnde, en/of werkzaamheden                uit te  voeren   en/of te laten uitvoeren.
         a.   het aanleggen, verharden of verwijderen van wegen, paden of parkeergelegenheden                             en  het
         aanbrengen van andere oppervlakteverhardingen;
         Lilt
             Artikel   4, lid 4.5.2,   van   de    planregels luidt: "Het verbod als bedoeld        in 4.5.1 is niet  van  toepassing
         op werken of werkzaamheden:
         a.  die betrekking hebben op onderhoud, beheer en ontwikkeling van het natuurgebied en de
         natuurbegraafplaats Mookerheide, conform het 'Inrichtings- en beheerplan Natuurbegraafplaats
         Mookerheide' als opgenomen in                Inrichtings-  en beheerplan      van  deze   regels;
         [...]1."
         10.2.       Over het inzetten       van zware      machines hebben Natuurmonumenten               en   Natuurbegraven
         Nederland B.V.        toegelicht   dat het werken met lichte machines            gebruikelijk is, ook op terreinen waar
         zich    grindlagen    in de bodem bevinden. Er worden dan ook                geen problemen verwacht. Volgens de raad
         zal het    plan  daarom niet leiden tot          ernstige verstoring van de rust. De Afdeling acht dat standpunt niet
         onjuist.    Wat betreft de halfverharde            paden en het halfverharde parkeerterrein overweegt de Afdeling
         als   volgt. De raad heeft toegelicht dat de inrichtingsmaatregelen passend zijn in de omgeving                         en
         ondergeschikt blijven aan de bestemming "Natuur". In het inrichtingsplan is opgenomen dat
         halfverharde       paden    met   natuurvriendelijk en gebiedseigen materiaal worden aangelegd en dat                     de
         cultuurhistorische        en  ecologische waarden bepalend zijn voor de exacte ligging. Ook is in het
         inrichtingsplan opgenomen dat de bodem ter plaatse voornamelijk uit grindhoudend zand bestaat,
         zodat de inrichtingsmaatregelen beperkt zullen blijven. Naar het oordeel van de Afdeling heeft de raad
         zich, gelet op het voorgaande, in redelijkheid op het standpunt kunnen stellen dat geen noodzaak
         bestond      om een     definitie van     het  begrip  "halfverhard" in de     planregels op   te nemen. Voor haar
         oordeel acht de       Afdeling    mede     van   betekenis dat het   inrichtingsplan     door de   verwijzing  in artikel  4, lid
         4.5.2,    onder a,    van   de planregels      onderdeel uitmaakt     van het plan.
              De   betogen falen.
                                                                                                                                            0000000096
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>15266996
         Financiéle uitvoerbaarheid
         11.     De   Stichting betoogt dat de financiéle uitvoerbaarheid van het plan niet gewaarborgd is. In dat
         kader voert     zij aan dat in het plan geen rekening is gehouden met de eventuele negatieve gevolgen
         op de exploitatie      van   de bestaande     gemeentelijke begraafplaatsen.
         11.1      In het kader     van een   beroep tegen een plan kan een betoog over         de uitvoerbaarheid   van  dat
         plan,  inclusief de financiéle     uitvoerbaarheid, alleen leiden tot vernietiging     van  het bestreden besluit
         indien   en voor zover      de raad op voorhand in       redelijkheid had moeten inzien dat het plan niet kan
         worden     uitgevoerd binnen      een   afzienbare    periode. In de plantoelichting is de raad ingegaan op de
         financiéle uitvoerbaarheid van het plan. Verder heeft de raad toegelicht dat de gemeente Mook en
         Middelaar geen gemeentelijke begraafplaatsen kent, zodat met de eventuele negatieve gevolgen,
         zoals de Stichting die bedoelt, geen rekening hoeft te worden gehouden. Daarom mist het betoog in
         zoverre    feitelijke grondslag.
         Statutaire    doelstelling    Natuurmonumenten
         12.     De   Stichting betoogt    dat als gevolg van het plan de statutaire doelstelling van de vereniging
         Natuurmonumenten wordt            geschonden. Daarvoor verwijst zij naar de statutaire doelstelling "het
         bevorderen      van   de zuiverheid    van  de bodem".
         12.1.      De Afdeling overweegt dat, wat hier ook van zij, in deze procedure uitsluitend het besluit            tot
         vaststelling van het plan ter beoordeling voorligt, zodat dit betoog geen grond kan vormen voor
         vernietiging van het bestreden besluit.
            Het   betoog faalt.
         Verwijzing zienswijze
         13.     De   Stichting heeft zich    in het  beroepschrift   voor  het overige beperkt  tot het verwijzen naar de
         inhoud    van   de  zienswijze.   In de   overwegingen     van  het bestreden besluit is  ingegaan op deze
         zienswijze.     De  Stichting heeft    geen redenen      aangevoerd    waarom  de weerlegging    van die zienswijze
         in het bestreden besluit       onjuist   zou  zijn.
             Het  betoog    faalt.
         Conclusie
         14.     Gelet op het      voorgaande    is het  beroep ongegrond.
         15.     Voor   een   proceskostenveroordeling bestaat geen aanleiding.
         Beslissing
         De  Afdeling bestuursrechtspraak          van   de Raad   van  State:
         verklaart het     beroep ongegrond.
         Aldus  vastgesteld door mr. P.B.M.]. van der Beek-Gillessen, voorzitter,         en mr.  J.A. Hagen  en mr. D.A.
         Verburg, leden, in tegenwoordigheid van mr. C. Sparreboom, griffier.
         w.g. Van der Beek-Gillessen            w.g.  Sparreboom
         voorzitter      griffier
         Uitgesproken      in het   openbaar op     17  april 2019
         195-909.
                                                                                                                              0000000097
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>