<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>20077050
                              provincie
                              groningen
         Datum: 1 oktober 2020 19.30-21.00          uur Teams    vergadering
         Aanwezigen: René Paas,         Henk   Staghouwer, Siets Faber,     IEEE
                                                                         REX
                                                                              IEEXEZE (allen provincie
                          Groningen)                                         (natuurorganisaties)
                           Cas Konig,
                                                                                               )
                                                     (bedrijfsleven) IEEEITIEEFS
                           (landbouw),   EEE
                                              Vianen (bouwend Nederland)
         Presentatie     GRoninger Aanpak       Stikstof
         Gras in    vogelvlucht
         In de  Groningse Aanpak Stikstof beschrijven we een integrale aanpak, waarmee we onze
         natuur beschermen      en er tegelijkertijd ruimte is voor economische en maatschappelijke
         initiatieven.
         De GRAS is      gebouwd op drie pijlers: de   gebiedsgerichte aanpak rond Lieftinghsbroek,
         innovaties in de sectoren en vergunning       en handhaving. In de gebiedsgerichte aanpak
         nemen wij gerichte maatregelen om de stikstofgevoelige natuur in het Natura 2000-gebied
         Lieftinghsbroek te herstellen. Daarnaast gaan wij provinciebreed met sectoren aan de slag
         om de totale stikstofemissies in Groningen te verlagen. Tot slot zetten wij ons in voor een
         robuust vergunningensysteem.
         We hebben hiervoor      een  aantal  uitgangspunten geformuleerd die voor ons van belang zijn:
                  e    de stikstofproblematiek is in de kern een landelijk probleem. Dit betekent dat
                       alleen samen met het Rijk een houdbare oplossing gevonden kan worden;
                  e    het nemen van bronmaatregelen is een wezenlijk onderdeel voor het bereiken
                       van de natuurdoelen, primair de verantwoordelijkheid van het Rijk;
                  e    natuurherstel moet samengaan met transitie in de sectoren            en   met
                       perspectief voor de sectoren.
         In de Gras    beschrijven we  daarom zowel het     landelijke beleid als ons eigen  beleid.
         Pijler  1:  Gebiedsgerichte aanpak Lieftinghsbroek
             e    natuur herstel  maatregelen
             e
                  gerichte maatregelen bij piekbelasters
             e    benutte koppelkansen in het gebied
                                                                                                        0000000866
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>20077050
         Pijler 2: Innovaties binnen           sectoren
         Landbouw
               o   stikstof onderdeel      lopende trajecten
               e   een   pilot in de   provincie
               e   verkennen grondfonds
         Natuur
               oe
                   natuurherstelmaatregelen waarbij gekeken           zal worden    naar de hydrologie,
                   overgangsgebied natuur en landbouw
               eo  biodiversiteit strategie
         Industrie
               oe
                   beschrijven     we een    aantal  mogelijke oplossingsrichtingen de we willen onderzoeken.
               eo  Daarnaast neemt de industrie al         maatregelen in het kader van onder andere het
                   klimaatakkoord die de emissie vermindert.
         Mobiliteit
               e
                   verduurzaming
               e
                   aanpassen aanbestedingsbeleid
         Pijler   3:  Vergunningen        en  handhaving
               e   inzetten op     een   robuust  vergunningensysteem
               e
                   |egalisatie van activiteiten die voor of tijdens de PAS vrijgesteld waren       van
                   vergunningplicht
               e
                   regionale drempelwaarde
               eo  samen met Rijk en provincies ontwikkelen van een gezamenlijke
                   handhavingsstrategie
         Verslag bestuurlijke          sectortafel
         Per sectortafel heeft de voorzitter        van de sectortafels, in een aantal punten, de opmerkingen
         en   aanbevelingen samengevat die tijdens de sectortafels zijn gemaakt. Deze zijn hieronder
         per sector opgesomd. Daarnaast zijn aanvullingen, die tijdens het overleg zijn ingebracht,
         kort weergegeven en wordt ingegaan op extern salderen en de problematiek van de melders.
         Industrie:
         -
           GRAS biedt       aanknooppunten en richten voor oplossingen, graag ziet men hiervoor ook een
           planning     en een   tijdlijn met te ondernemen stappen.
         -
           Industrie in Groningen is meer dan alleen SBE ook daar moet aandacht voor zijn,
           bijvoorbeeld ook Oldambt.
         -
           Enthousiasme over gebiedsgerichte aanpak/ bestemmingsplan, ook bij ministeries leeft dit
           idee goed om hierin samen op te trekken en kennis te delen.
         -
           Het idee leeft dat we bij de vergunningverlening strenger zijn dan strikt noodzakelijk zou
           zijn.
         -
           Vraag     is hoe de   mogelijke    stikstofruimte in de komende   tijd zal worden verdeeld.
         Vanuit de industrie komt aanvullend dat het haast niet uit te           leggen valt dat nieuwe
         initiatieven in de Eemsdelta, die allemaal          van essentieel belang zijn voor het realiseren van
         de   energietransitie     en  verduurzaming     van  de chemie, niet vergunbaar zijn.
                                                                                                                0000000867
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>20077050
         Bouw:
         -
            Bouw heeft op dit moment geen        stikstofproblemen   in de  provincie Groningen,   dit in
           tegenstelling   tot andere provincies.
         -
           Samen met      vertegenwoordigers van de bouw zou gekeken kunnen worden hoe uitvragen
           vanuit de   provincie zouden kunnen worden verbeterd zodat er meer oog is voor het
           stikstofprobleem terwijl er ook oog is wat haalbaar is in de praktijk.
         -
            Hierbij zou ook gekeken moeten worden of meerjarige opdrachten mogelijk zijn omdat dit
           het terugverdienen van investeringen vergemakkelijkt.
         -
           Vanuit de Staten kwam nog de vraag hoe het zit met de bouw in de Drentse gemeenten
           van de regio Groningen-Assen.
         Natuur:
         -
            Een  aardig verhaal, maar het mag wel concreter. Concreter in wat nu werkelijk het
           stikstofprobleem van Groningen is, welke middelen heb je als Rijk en Provincie, welke
           instrumenten zet je in.
         -
            Een integrale visie op het landelijk gebied wordt gemist. Stikstof is niet alleen het probleem
           van Lieftinghsbroek, het speelt breder en je moet het in samenhang met landbouwtransitie,
           energie, RO, landschap en biodiversiteit oppakken
         -
           Aanpak: richt    je naast effectmaatregelen (evt. luchtwassers) ook op brongerichte
           maatregelen (mestwetgeving) en structurele ingrepen (hydrologisch).
         Overheden:
         Bij  de  (ambtelijke) aanwezigen     was   het moeilijk om reacties en/of standpunten ten aanzien
         van   GRAS te ontlokken. Er was in ieder        geval geen kritiek te bespeuren. Er leven wel veel
         vragen. De     hoofdvragen waren:
         -
            Hoe als gemeentelijke- en waterschapsoverheden in de planvormingsfase om te gaan met
           de stikstofproblematiek. Bijvoorbeeld: het ontwikkelen van een nieuwe woonwijk. Hoe breng
           je de effecten in beeld? Meenemen in het MER? Bestemmingsplan?
         -
            Hoe gaan jullie om met innovaties, worden die gebruikt om de drempels in te zetten?
         -
           QOverig: Graag aandacht voor scheepvaarteffecten, hoe stikstofregistratiesysteem opzetten
           en bijhouden, legalisatie PAS?
         Mobiliteit:
         -
           Algemene     reactie  van GRAS door de deelnemers        was   positief.
         -
           Om transitie mogelijk te maken moet infrastructuur op orde zijn: voldoende waterstof
           vulpunten    en capaciteit van   elektriciteitsnet.
         -
            Daarnaast    mogelijkheid om    Hubs verder te ontwikkelen     en  functies toe te voegen.
         Landbouw:
         -
           Innovatie in de landbouw     lijkt niet te worden beloond dat    zou  wel het geval  moeten    zijn,
           landbouw heeft zicht op perspectief nodig.
         -
           Graag zou de landbouw helder willen hebben wat het            stikstofprobleem   in de provincie   exact
           is en waar   dit op gebaseerd is (gezamenlijke analyse).
         -
           Onbalans bij industrie (oplossingsgericht) en landbouw (probleemgericht). Inbreng wordt
           onvoldoende teruggezien in GRAS. Afgesproken is dat landbouw met tekstvoorstel hiervoor
           komt.
         -
            Probleem van de melders zorgt voor veel onrust, maar cok voor problemen bij de
           financiering van zaken. Om de landbouw mee te kunnen krijgen moet dit probleem eerst
           van tafel. Oplossing ligt bij het Rijk die op korte termijn zal aangeven hoe dit wordt opgelost.
                                                                                                                    0000000868
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>20077050
         Vanuit de     natuurorganisaties wordt ingebracht dat innovatief wordt samengewerkt tussen
         agrariérs    en  natuurorganisaties, bijvoorbeeld in Westerkwartier. Er wordt verder gerefereerd
         aan de aanpak binnen het Deltaplan Biodiversiteit waarin Natuur, Milieu en
         Landbouworganisaties een route aangeven voor gebiedsgericht werken om de opgaven die
         in het landelijk gebied spelen integraal, gebiedsgericht, onder regie van de provincie en bij
         voorkeur met behulp van het landinrichtingsinstrument uit te voeren.
          Dit lijkt strijdig met het signaal van de landbouwwoordvoerders dat eerst de
         meldersproblematiek moet worden opgelost er dan pas ruimte is bij de landbouw om te
         spreken over de bredere problematiek. De landbouwvertegenwoordigers geven aan dat op
         zich beide sporen naast elkaar kunnen       lopen  maar  dat het oplossen van de
         meldingenproblematiek voorwaardelijk        is om in den brede in  oplossingsrichtingen mee te
         denken.
         Extern salderen
         Extern salderen met      agrarische bedrijven  met dierrechten wordt in  Groningen mogelijk
         gemaakt vanaf 22 oktober aanstaande. Hiermee volgt Groningen de landelijke trend; in
         steeds meer provincies wordt extern salderen met agrarische bedrijven mogelijk gemaakt.
         Extern salderen biedt in principe ruimte voor alle sectoren.
         De verwachting is dat Groningse bedrijven amper in beeld zullen komen om te worden
         aangekocht om extern te salderen: de bulk van de pluim van Groningse bedrijven zorgt voor
         depositie in Duitsland en is dus niet in te zetten voor saldering. Het is veel efficiénter/kosten
         effectiever een bedrijf in midden Nederland te kopen met een pluim over alle Noord
         Nederlandse gebieden, dat levert meer depositieruimte op om mee te salderen.
         Als salderen in Groningen mogelijk wordt gemaakt dan betekent dit dat een Gronings
         initiatief in principe door heel Nederland ruimte kan kopen. Het extern salderen wordt
         gemonitord en na een jaar geévalueerd. Afgesproken is dat, indien
         provinciegrensoverschrijdend rechten worden aangekocht, de provincie waar de rechten
         worden aangekocht hiervan op de hoogte wordt gesteld.
         Bij de landbouwsector bestaat       ongerustheid omdat het risico wordt gezien dat de rechter
         extern salderen      dwingend gaat opleggen indien dit een mogelijkheid is.
         Vanuit de provincie wordt aangegeven dat vooralsnog geen aanleiding is om te
         veronderstellen dat dit daadwerkelijk zal gebeuren. In Limburg, waar extern salderen al
         langer mogelijk is, heeft de Limburgse rechter tot nu toe niet verwezen naar extern salderen
         in uitspraken.
         De   natuurorganisaties geven aan dat extern salderen een ongericht instrument is. Vanuit de
         landbouw wordt dit      bevestigd en wordt daarnaast aangegeven dat het lukraak opkopen van
         agrarische bedrijven de gebiedsprocessen kan doorkruisen.
         Van provinciezijde wordt beaamd dat extern salderen geen integrale aanpak is en dat
         daarnaast niet is uit te sluiten dat   aankoop  van  bedrijven gebiedsprocessen   kan
         belemmeren, omdat ruimte wordt         opgekocht  die nuttig had kunnen worden benut in  een
         specifiek gebied.     Het s echter wel de enige oplossing die  op korte termijn
         ontwikkelingsruimte      biedt.
         Oplossing       melders
                                                                                                           0000000869
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>20077050
         Gedeputeerde Staghouwer geeft       aan  dat hierover overleg met de minister is gevoerd. Zij
         heeft aangegeven dat de    warme    sanering  van varkenshouderijen wellicht deels een
         oplossing  kan  zijn. Van de zijde van de  landbouw  wordt dit betwijfeld: de vraag is in hoeverre
         sanering van bedrijven in Zuid-Nederland tot ruimte leidt in Groningen. Deze zorg wordt
         gedeeld door de gedeputeerde.
         Vanuit de landbouw wordt daarnaast      gevraagd hoe omgegaan wordt met
         handhavingsverzoeken bij melders.
         Aangegeven wordt dat de provincie (bevoegd gezag voor handhaving) tijd kan en zal nemen
         om de verzoeken te behandelen en partijen een redelijke termijn geeft om het gebrek te
         herstellen. Dit kan echter niet oneindig, op een gegeven moment zullen bronmaatregelen
         moeten worden gevonden in zodanige omvang dat de melders van een vergunning kunnen
         worden voorzien.
                                                                                                            0000000870
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>