<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>20077017
         Verslaglegging
         NATURA      2000-GEBIED: LIEFSTINGHSBROEK
         VERSLAG VELDBEZOEK DD...
           Aanwezig      namens   Provincie:
           Aanwezig      namens   Terreinbeheerder:
           Datum bezoek:                                         28  juni 2018
           Doel    en  voorbereiding
                 eo     Met de beheerder     (Natuurmonumenten)} hebben wij op 28 juni een veldbezoek
                        uitgevoerd  in het Natura 2000  gebied Liefsthingsbroek. Doel van het bezoek was
                        na te gaan of de diverse stikstofgevoelige habitattypen en leefgebieden op koers
                        liggen en of er veranderingen in het veld zichtbaar zijn. Hierbij is tevens naar de
                        effecten van de reeds genomen herstelmaatregelen gekeken. Dit betreft een veld-
                        impressie die kan dienen als aanvulling op- en niet ter vervanging van- de reguliere
                        monitoringssystematiek.
           Wij hebben gekeken of er bijzonderheden of afwijkingen in het veld te zien waren (veldim-
           pressie) ten opzichte van de verwachtingen uit de gebiedsanalyse bij de alle aanwezige stik-
           stofgevoelige habitattypen. We leggen verslag van de waargenomen veranderingen ten op-
           zichte van het vorige PAS veldbezoek van 29 september 2016 en 9 augustus 2017. Dit jaar
           hebben we het veldbezoek eerder in het jaar laten plaatsvinden om zo een beter heeld te
            krijgen van de blauwgraslanden.
           Gegevens:
                  -
                         Gebiedsanalyse
                  -
                         N2000 beheerplan
                  -
                        Rapport ecohydrologische systeemannalyse (Alterra)
                  -
                         Vegetatiekartering 2014
                  -
                          Methodiek Veldbezoek PAS
            Bevindingen
            Onze bevindingen zijn:
            Algemene impressie         is dat het gebied  relatief  droog is, gezien de geringe neerslag
            is dit logisch.
            Punt 1:     Eiken-haagbeukenbossen H9160A
            Ten     opzichte van   het veldbezoek 2016     en 2017    zijn geen grote veranderingen ge-
            constateerd. Er is      sprake   van essentaksterfte   maar verder heeft er geen nieuwe
            bossterfte plaatsgevonden en er is sprake van verjonging van esdoorn, berk en eik.
             De ondergroei bestaat vooral ruwe smele en elzenzegge. In de ondergroei zien we
             kenmerkende soorten zoals bosgierstgras en wijfjesvaren terug komen.
                                                                                                             0000000712
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>20077017
         Punt 2:   Blauwgraslanden     H6410
         De twee    blauwgraslanden waren dit jaar       nog niet  gemaaid, hierdoor   is een goede
         indruk verkregen van de huidige staat. De algemene indruk is dat de graslanden
         aan het verzuren zijn door de invloed van regenwater. Er lijkt spraken van een toe-
         name van     gewoon    veenmos en moeras      struisgras.  Een soort als blauwe   knoop is
         niet  aangetroffen tijdens    het veldbezoek,    maar  is wel waargenomen     tijdens vege-
         tatieonderzoek van de provincie. Wel zijn nog enkele exemplaren van de gevlekte
         orchis aangetroffen. Mogelijk is er sprake van een verschuiving naar heischraal-
         grasland. De algemene indruk is dat de situatie stabiel is, er is geen verdere verzu-
         ring waargenomen.
         In 2016   zijn twee  maatregelen uitgevoerd die een bijdrage [everen aan de instand-
         houding    van  de  blauwgraslanden.
                        1. Verwijderen houtopslag
         Langs de randen van de twee percelen zijn enkele eiken verwijderd die zorgden
         voor een verminderde lichtinval op de percelen en zorgden voor veel bladinval. De
         eerste indruk is dat de percelen nu "vrijer" liggen en er sprake is van minder scha-
         duwwerking. Effecten van de maatregel op de vegetatie zijn net als in 2017 nog
         niet waar te nemen. Langs de randen van het kleine grasland verschijnen moeras-
         zegge en elzenzegge, maar ook pijpenstrootje. Aan de rand van het grote veld ver-
         schijnen braam en pijpenstrootje.
         2.  Plag proef. Op 4 locaties zijn kleine proefviakken van circa 2x2 m geplagd. In de
         proefvlakken zijn op pijpenstrootje en sterzegge na geen typische blauwgrasland-
         soorten waargenomen. Het is net als in 2017 echter te vroeg om conclusies te
         trekken    over  de effectiviteit van het  plaggen.
         Er is discussie   over de vitaliteit van het  grasland, het gewenste beheer      en eventu-
         eel nieuwe     maatregelen uit te voeren (extra bomen verwijderen).
          Punt 3:  Hoogveenbossen       H91DO
         Geen    verandering ten opzichte     van  2016  en 2017.
          Punt 4:  afwateringsloot    en stuw   Liefstinghsbroek
          De  maatregel (het plaatsen van      een stuw om    het  peil beter in te kunnen  stellen) is
          nog niet uitgevoerd.
          Punt 5: Grote weide
          In het  najaar van 2016 is dit terrein in zijn geheel geplagd. Circa 20 tot lokaal 30
          cm van   de toplaag is verwijderd. In het perceel zijn plaggen uit het blauwgrasland
          neergelegd. Deze zijn nog herkenbaar. Er is discussie over het gevoerde begra-
          zingsbeheer, besloten is deze te stoppen en over te gaan op maaibeheer. Er is veel
          opslag van elzen, uit de zaadbank zijn weinig doelsoorten opgekomen. Het is te
          vroeg om conclusies te trekken over de effectiviteit van het plaggen.
          Punt 6: Oude kern met Beuken-eikenbossen met hulst H9120
                                                                                                        0000000713
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>20077017
            Er zijn verder geen veranderingen ten opzichte          van 2016  en  2017 waargenomen.
            Bijlage:
                  eo    kaart met de locaties die zijn bezocht
                  e     Foto's van de locaties
            Conclusie
             De kwaliteit    van  de  blauwgraslanden is niet hoog en door stagnatie van regenwater
            treedt    verzuring   op, waardoor de     vegetatie verandert. Kenmerkende soorten voor
            blauwgrasland lijken af te nemen. Aangezien er discussie is over de kwaliteit en het
            gewenste aanvullende beheer is besloten om tijdens het PAS veldbezoek 2019 een
            aantal vegetatie experts uit te nodigen om ons te helpen meer inzicht in het ge-
            wenste beheer te krijgen.
             De beoogde aanvullende maatregel waarmee het waterpeil beter gereguleerd kan
            worden zal naar verwachting in 2019 uitgevoerd worden.
         Dit  verslag  is vastgesteld  oo
                   kening
            12.  -
                     12-20%
         (datum)
         Bijsluiter bij verslag:
                     Met  name de formulering goed uiteen rafelen uit wat je hebt waargenomen, en wat je
               -
                     duiding daarbij is. Dit moet goed omschreven worden. Je kunt geen uitspraken doen
                     over trends, je kunt alleen weergeven wat je hebt waargenomen. Er zijn geen harde
                     conclusies te trekken, die komen uit de overige monitoring.
                      Aangeven waar je geweest bent.
               -
                      Aangeven dat het een aanvulling is op de overige monitoringsystematiek
               -
                      Aangeven dat alleen naar visueel waarneembare aspecten is gekeken, bij voorkeur be-
               -
                     noemen.
               -
                      Ondertekening   door leidinggevenden  van aanwezige partijen.
                                                                                                          0000000714
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>20077017
         Bijlage  1: Kaart    van  het  gebied
              Habitatkaart Lieftinghsbroek
             [1Hoooo
             [    | Hea10
                    HI160A
             I 9100
                                               0000000715
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>