<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>20075296
         CONCEPT advies vanuit de voorbereidingsgroep                                                            en    voorstel           aan
         adviescommissie                       over       het meten in                 en om          het     Liefstinghsbroek
         Op basis   van  de  vorige adviescommissie vergadering                is een   procesvoorstel gedaan        om   het belangrijke
         onderdeel ‘meten’ onder           begeleiding van       de onafthankelijk wetenschapper            nader met     een voorbereidingsgroep
         (afvaardiging van     de  commissie)       door te    spreken    en een     concreet voorstel      aan  de commissie       voor  te bereiden.
         In deze notitie worden de          uitgangspunten        voor  het meten      en een   eerste voorstel     voor  de opzet     van  metingen.
         Bij goedkeuring     van  de adviescommissie zal dit nader worden                  uitgewerkt tot      een  concreet  uitvoeringsplan.
         Waarom willen       we   meten?
         Op dit   moment wordt in        en om     het  Liefstinghsbroek       zelf geen stikstof gemeten         en zijn we voor     jtformatie   over
         stikstofdepositie
         genoeg    om
                              en  emissies      afthankelijk van
                        het maatwerk te kunnen leveren
                                                                    de
                                                                    waar
                                                                        landelijke
                                                                            de
                                                                                      RIVM    modelberekeningen.
                                                                                gebiedsgerichte aanpak          om vraa
                                                                                                                         Deze
                                                                                                                                zjj
                                                                                                                                    oN     nauwkeurig
                                                                                                                                      aastis de
         inherente onzekerheid in de modellen                nadelig voor    het   draagvlak voor mogelijke         ma         ler? Het is daarom
               belang  echt te meten             de werkelijke depositie        in  praktijk  helder te   wien                   keuriger
                                                                                                                     Gm
         van                               om                                                                                                en
         concretere    meetgegevens         te  krijgen   als basis voor:
               -
                    Het in beeld     krijgen   van  de verschillende bronnen           en  effecten
                    Het verminderen         van   onzekerheden in de modeluitkomsten
                                                                                                        O
               -
               -
                    Het  afwegen      en  in  perspectief     zetten  van   de  juiste maatregelengn oplossingsrichtingen
               -
                    De herkenbaarheid          van  de uitkomsten       van   metingen     ep  dra        k van   betrokkenen      en omgeving
               -
                    Het  volgen   van    de lokale    stikstofdepositie     in de toe                 het effect   van  maatregelen te bepalen
         Wat is de
               -
               -
                      uitgangssituatie?
                     Bestuurlijk:  een
                    gebiedscommissie
                                         jarenlange
                     Maatschappelijk: het belang
                                                         constructieve
                                                           van   de
                                                                              %
                                                                            olw
                                                                                   nyerking
                                                                                   in de  regio
                                                                                               van
                                                                                                 is
                                                                                                     alle betrokken partijen in de
                                                                                                    groot   en  vraagt  samen    met natuurherstel
                    om een    blijvende      en toekomstb              ige oplossing
               -
                     Juridisch: het niet voldoen               Eugbpese) verplichtingen         en   bijbehorende de
               -
                    vergunningenproblemat
                     Inhoudelijk: de natu           (Dye
                                              endzoek
                                                              or  de landbouw
                                                          deskundigen
                                                                      naan (met
                                                                           en   de
                                                                                    en andere
                                                                                         name
                                                                                                 sectoren)
                                                                                                het blauwgrasland) staat
                                                                                    vegetatiekartering      van
                                                                                                                                er   nog niet
                                                                                                                  2020/2021). Daarbij speelt
                                                                                                                                               goed bij
                                                                                                                                                   de
                                                 en rol,  maar    ook de   hydrologie     en  bodemgesteldheid.
                                               oment wordt       er nog niet concreet stikstof gemeten in het             Liefstinghsbroek      en zijn
                                          an  de  landelijke    stikstofmodellen.
                    re)
               -
                                     n  kan   bijdragen     aan  het opstellen     van een    effectieve    gebiedsgerichte aanpak.
                    Tege       rtijd  moet voorkomen worden dat meten het proces                      voor   het  opstellen  van     de  aanpak
                    zodanig   vertraagt dat de        wettelijke termijnen        niet worden     gehaald.
         Wat willen    we   meten?
         Om antwoord te geven op de vragen moeten                    er  twee    dingen   worden gemeten:
               a.   De hoeveelheid stikstof die in           en  rond het    Liefstinghsbroek neerkomt,          incl. langjarige    trends
               b.   De  bijdrage   van    lokale bronnen       aan  deze hoeveelheid stikstof
         Welke meetmethodes            zijn beschikbaar?
         Er  zijn verschillende    manieren       om   stikstof te meten.      Op hoofdlijnen kunnen         twee manieren      van     meten worden
         onderscheiden:
                                                                                                                                                        0000000925
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>20075296
         1. meten     van   stikstofconcentraties         in de lucht
         Stikstofconcentraties kunnen gemeten worden met                         sensoren     of satellieten. De concentraties geven             een  beeld
         van de    verspreiding      van   stikstof    over   het gebied    en  mogelijke     bronnen      van   stikstof. Het kan echter geen
         causale relaties aantonen tussen               een   bron   van  stikstof   en  de  depositie     van   stikstof op    een  stuk natuur.
         Sensor-    en/of satellietmetingen zijn            relatief goedkoop       en  kunnen vaak herhaald           worden,      waardoor het meten
         van concentraties zich          goed     leent  voor een     langjarig  lokaal meetnet. Een          dergelijk   netwerk kan      (moet)    ook
         aansluiten     bij  de RIVM     modellen,       waardoor de modelresultaten             gecontroleerd        en  verder    verfijnd  kunnen
         worden. Het meten           van   stikstofconcentraties is daarmee             zeer  geschikt     om    langjarig  de lokale    verspreiding van
         stikstof   te volgen     en  het effect     van   toekomstige maatregelen           te monitoren.
         Een voorbeeld        van een     project     waarin stikstofconcentraties worden             gemeten is het project Zicht op Stikstof,
         een  samenwerking tussen              de   provincies Fryslan, Drenthe, Groningen, Utrecht                  en  Noord-Brabant,       In dit
         projecten worden verschillende                sensoren     uitgeprobeerd       en gecombineerd          met satellietmeti             Er wordt nog
         gezocht     naar een     pilotgebied.
         Een ander      project    waarin met        concentratiemetingen wordt gewerkt                is het   projec
                                                                                                                                   <    roningen    i.s.m. de
         provincie Gelderland          en  de universiteiten Leuven, Radboud Nijmegen                     en   Wagegirigen      Jn  dit project worden
         sensormetingen uitgevoerd, waarbij ook nadruk ligt                      op open data. Er wordt                     t  uitgevoerd    in de
         Achterhoek.
                                                                                                            O
         2. meten     van   stikstofdepositie
         Een andere methode is het direct meten                   van   stikstofdepositigs        it is  een meer     gedetailleerde      methode
         waarmee       de  depositie     vanuit     een  specifieke    bronlocatie ka              en   onderzocht. Deze methode kan wel               een
         causale relatie aantonen tussen               een   stikstofbron    en  de          ifle op  een     stuk natuur     en  kan daarmee      gebruikt
                                                                                   i
         worden     om    de modeluitkomsten te verifiéren. D                               zijn echter     zeer   kostbaar    en  tijdsintensief,
         waardoor de methode niet                geschikt   is voor ee                 meetnet.
         Een voorbeeld        van een     project     waarin               posities worden gemeten              is het onderzoek       van  de UvA i.s.m.
         het Mesdagfonds.          In dit  project     wogg
                                                               "  ogimiddel    van    biomonitoring       met korstmossen de          depositie   op  en
         rond    een  specifieke     locaties     bep
                                                         8       wordt nog     gezocht     naar  pilotgebieden.
         Voorstel
         Beide meetmethod
         beide methoden
                                          A)bbéew    specifieke    kwaliteiten
                                                                resultaten nog
                                                                                  en  tekortkomingen.          De inzet   en een
                                                                                                             concreter maken. Een
                                                                                                                                    goede   combinatie     van
                                           uitkomsten       en                      nauwkeuriger        en                                depositiemeting
                                          ifieke locatie      en tijdsmoment)      kan   volgen   op basis      van  mogelijke     bronlocaties uit de
                                 nifatiemetingen.         En daarmee      bijdragen     aan een zo     realistisch    mogelijk    beeld   van  de stikstof
         depositie     op het    Liefstinghsbroek.        Door beide methoden te combineren kunnen de                        metingen onderling        en
         ook de    modelberekeningen              worden     gecontroleerd, geverifieerd          en    steeds    verder   verbeterd worden.         Ditis
         dan ook het voorstel vanuit de               voorbereidingsgroep         aan    de adviescommissie.          Daarbij wordt voorgesteld
         aansluiting      te zoeken     bij de lopende projecten.
         Wat hebben        we   daarvoor       nodig?
              eo     Een    afbakening van         het  gebied   waarop de     metingen       moeten     plaatsvinden. Op        basis  van  de RIVM
                     modellen kan        een     inschatting   worden     gemaakt      op welke schaal het interessant is             om  te meten.
                     Gedacht wordt         aan een      straal  van ca.  5? km rond       Liefstinghsbroek.
              e      Inzicht in de     benodigde tijd       en   kosten. Er vinden      gesprekken plaats         met de    lopende projecten        om  hier
                     meer     inzicht in te     krijgen.
              eo
                      Bestuurlijk draagvlak vanuit           zowel de    commissiepartijen als         van    de  provincie.
                                                                                                                                                               0000000926
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>20075296
         es  Akkoord vanuit de provincie voor het inzetten van de beschikbare stikstofbudgetten ten behoeve van
            metingen.
                                                                                                                0000000927
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>20075296
         Wat is er nodig  om een   stap verder te komen?
                  1 Erkenning: het Liefstinghsbroek maakt onderdeel         uit van  het grotere  geheel  van  de NNN
                  Westerwolde. Het is dan ook      van  belang  in beeld  brengen   en  nadrukkelijk te  erkennen wat    er  in het
                  verleden al door landbouw      en  natuurorganisaties   allemaal   gedaan   en bereikt is voor/in  het
                  Liefstinghsbroek.
                  2 Samenwerking:     er is de landbouw   en  ook natuur veel    aangelegen   voor een   goede   duurzame
                  toekomstbestendige oplossing.       Beide hebben baat     bij om  in samenwerking te    komen tot    een
                  gedragen   realistische  oplossing
                  3 Afbakening    en concretisering: het is  van   belang  de  afbakening te  maken tussen de     gebiedsgerichte
                  aanpak   en europese/landelijke/provinciale ontwikkelingen.          De gebiedsgerichte aanpak     staat hier niet
                  los van maar   richt zicht wel  zo concreet  mogelijk  op  gesprekken    en mogelijkheden    in de directe
                             (ca. straal 5 km? Kaart?) rondom het Liefstinghsbroek
                  omgeving
                  herstelmaatregelen     en  specifieke bronnen binnen deze
                                                                                           en
                                                                                 begrenzing.
                                                                                               nog
                                                                                                Een
                                                                                                   specifieker
                                                                                                                A  bak   ing biedt
                  ruimte
                  4
                          voor  lokaal maatwerk.
                    Verheldering stappen     in het proces: een   concrete  planning,   communicag
                                                                                                    04           en  betrokkenheid
                  met  en van  de  omgeving.    Met aandacht   voor   maatwerk    en  keukentafglg@sprekken     voor  direct
                  belanghebbenden      en een   bredere  algemene    informatievoorzienin               site/nieuwsbrieven     etc.
                  voor  de omgeving.
                  5 Het meten   zelf: het onderdeel    meten wordt mm                            emo  verder   uitgewerkt   >>>
                                                                                       )
                                                                                                                                     0000000928
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>