<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>20079292
         Gebiedsgerichte aanpak Lieftinghsbroek                mikt op meten
         Puzzelen met                  Groninger natuurpostzegel
         Bijna anderhalf jaar       is een    regionale    adviescommissie         nu  bezig    om   de   puzzel   op te lossen    van een
         stikstofaanpak     voor    het    Groningse     Natura 2000-       gebied    het  Lieftinghshroek bij Vlagtwedde.             De
         commissie is daarmee           een   voorloper met        de  gebiedsgerichte aanpak            stikstof. 'Het levert     soms
         pittige discussies     op,  maar     de sfeer is   goed.’
         In een  klein uurtje    loop   je  er zo om     heen, het    20 hectare     grote Natura 2000-gebied Lieftinghsbroek in
         Zuidoost-Groningen.         Maar het      gebiedsproces       dat tot   een  regionaal     stikstofbeleid moet leiden vergt
         nog zeker   een   paar jaar. Komende           zomer    hoopt    de  regionale    adviescommissie die hier           voor  is
         ingesteld   met   een   eerste    tussenrapport      te komen      naar   de provincie.
         Vanuit de    regio zijn boeren, natuurbeschermers, afgevaardigden                       van   de gemeenten Stadskanaal           en
         Westerwolde,      en   waterschap       Hunze    en  Aa's met elkaar in       gesprek    om    tot  een   oplossing   te komen.
         Daarmee is het      project    in  Groningen     een van     de  voorlopers     in Nederland       voor een    gebiedsgerichte
         aanpak   van   het  stikstofprobleem.
         Hoe die  oplossingen       er  uit gaan    zien, daar kan onafhankelijk voorzitter Rika Pot van de commissie
         nog niets   over  zeggen. "We        zijn  nog niet in de fase      van  de details. Eerst      analyseren     we   de
         stikstofsituatie in het     gebied,     de staat   van   de natuur     en  wie daar    bij  is betrokken. Daarna moeten            we
         zien tot een   gedragen       advies te komen       voor    landbouw én natuur.'
         Niet dat  er  in de  tussentijd      niets  gebeurt    in  en  rond het    Lieftinghsbroek. Vorige week werd bekend
         dat de provincie      bezig   is grond    aan  te  kopen    van een     naburige   veehouder. Daarnaast wordt in het
         gebied  zelf al  gewerkt      aan   verbetering     van   de natuurkwaliteit. Zo wordt in het kader               van  het Natura
         2000-beheer het regenwater             zo   veel mogelijk gebufferd         en worden de        blauwgraslanden        zo goed
         mogelijk   in conditie    gehouden.
         Intussen is de sfeer     goed     in de  gebiedscommissie,         stelt Pot.   'Natuurlijk,     er zijn soms   wel pittige
         discussies,   maar er    heerst ook      een   gevoel   van   gezamenlijke verantwoording              voor   het  gebied.   Via het
         gebiedsproces      hebben      regionale partijen      een    krachtige    stem in de    ontwikkeling       ten  opzichte   van   het
         algemene     beleid uit Den       Haag.’
         Herinrichting
         Dat het  overleg tussen        de comissieleden ondanks allle spanningen rond het thema stikstof toch
         redelijk soepel verloopt         stamt   volgens    Pot deels uit het verleden. In Westerwolde is sinds de                  jaren
         zestig van   de vorige    eeuw een       omvangrijke herinrichtingsoperatie uitgevoerd, waarbij                     de  spelers   in
         het gebied gaandeweg           leerden samenwerken. Kleine              boerenbedrijven werden gesaneerd, er kwam
         meer   natuur   en   ook de landbouwstructuur werd                aangepakt. 'Er is al dertig jaar of langer een traditie
         in het gebied    om samen        te werken. De      huidige gebiedsaanpak           is een    soort  vervolg daarop.      De
         partijen  in de commissie kennen elkaar ook                goed,   en   de  afgevaardigden        uit de gemeenten       en   het
         waterschap     zorgen    voor een      evenwicht.'
         Naast de   gebiedsanalyses         die  nu   worden    gemaakt      is ook al  een   andere stap gezet. De
         commissieleden zijn        er  het   over eens    dat  er   ook moet worden gemeten               aan  de stikstofsituatie in     en
         rond het   Lieftinghsbroek.        Dat  gaat onder     meer     met   hulp  van   Wageningen        UR   en  het RIVM die
         meetpunten plaatsen. Waar die meetpunten precies komen, is nog onderwerp                                   van  gesprek, zegt     Pot.
                                                                                                                                                0000002932
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>20079292
         'Meten is   belangrijk,   ook    voor   de  agrarische      sector. Er wordt     nu   geschermd     met allerlei   data, het lijkt
         soms   wel  goochelen     met modellen. Meten is voor ons een voorwaarde om tot een                          goed
         maatwerkadvies te komen. Het             gebied     zal niet verder komen zonder meetproject. Onze                  pilot  heet
         niet voor   niets Maatwerk met Meetwerk. Je ziet                  scherper   waar    de  belemmeringen       zitten  en  welke de
         oplossingen    er  bij horen.'
         Harde   cijfers
         Melkveehouder                       is namens      LTO Noord lid      van  de adviescommissie. Hij vindt het heel
         begrijpelijk  dat veel boeren in het         overwegend akkerbouwgebied sceptisch aankijken tegen                       het
         stikstofprobleem. "We        zien nog te veel theoretische            berekeningen, daar        waar we    liever harde    cijfers
         hebben. Dat wordt ook          gedeeld    door de andere partijen in de commissie. Er is behoefte                   aan
         meetgegevens      en een    duidelijke analyse.         Dat proces staat      nu  in de  steigers.'
         Dat de   provincie    met  onderhandelingen           over    grondaankopen        inmiddels al voorsorteert op        mogelijke
         oplossingen    vindt    EREEY   verklaarbaar, al had         hij het liever anders gezien.       'Persoonlijk   zeg ik: wacht
         eerst eens af. Eerst     meten, dan aankopen. Maar ik kan mij tevens voorstellen dat veehouders contact
         hebben met de provincie           over  vrijwillige verkoop        van  hun  bedrijf. Ook de provincie wil        meters maken
         en  die cijfers uit de   metingen heb je niet         van    vandaag    op morgen op tafel. Meten moet toch              over een
         langere termijn, daar      is iedereen het wel         over    eens.’
         Mede-commissielid                                 die   namens      de Trekkerclub Westerwolde in het            overleg zit,
         ondersteunt het       betoog    van
                                              BES:      "We hebben als landbouw al heel veel               gedaan    aan  beperking van
         de stikstofuitstoot. Het is       goed   dat  er  nog wat      gebeurt,   maar we      willen als  agrarische   sector wel
         perspectief   houden. Door te meten kun je zeggen of iets wel                    om    niet haalbaar is   en  kun je het ook
         uitleggen.'
         Tweedekamerlid Derk         Boswijk (CDA)       zei eerder deze week          tijdens   een   werkbezoek     aan
         Lieftinghsbroek     dat het alleen      maar   goed     is  om   voldoende    tijd  uit te trekken   voor   het opzetten     van
         een  meetnet. "We moeten niet            zo  meteen      miljarden    gaan verbranden voordat           we  zeker weten of dat
         zin heeft. Je moet daar       tijd voor    maken. En       tegelijkertijd  is het geen     excuus om     helemaal niks te
         doen.’
         Gok
         Ook                                       JIEREF-CEENECRIEEN             Natuurmonumenten is het                        dat
               volgens gebiedsmanager                                       van                                     belangrijk        er
         een  eigen meetsysteem komt dat door landbouw-                      en  natuurpartijen      in de  regio wordt
         onderschreven. 'Hoe de uitkomsten              er   uit  zien, is  van  tevoren toch min of        meer een gok. Het kan
         voor   beide kanten     goed    of slecht   uitpakken.       Maar hoe    je het wendt of keert, je zult je toch moeten
         voegen    naar  de  werkelijkheid.'
         De natuur in    Lieftinghsbroek       staat  er  slecht voor, benadrukt         IEE 'Met de doelsoorten in de
         blauwgraslanden        gaat het momenteel hard achteruit door verzuring                     en een   tekort schietende
         hydrologie.   Het   gaat  ons    niet  om   het instandhouden          van  de natuur,     maar om     de verbetering     ervan.’
         Heeft zijn organisatie dan niet juist haast?             IEE 'Wat             ons   betreft kun je als de eerste
         uitkomsten bekend worden ook               beginnen      met het     plukken   van   het  laaghangend     fruit. Via kleinere
         ingrepen, bijvoorbeeld        door de    aanleg    van     bufferzones    en  de  aanpak     van  piekbelasters.'
                                                                                                                                            0000002933
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>20079292
         Die laatste groep hoeft                    [IEARAIN    trouwens niet                                  in de landbouw te
                                     volgens                                        noodzakelijkerwijs
         worden   gezocht,    ook de industrie is in beeld.          'Lieftinghsbroek       is  een   klein  natuurgebied,      maar    het is
         niet voor   niets aangewezen.       Groningen heeft niet          zo veel     van  dit soort    natuurgebieden.        Laten   we er
         dan met elkaar trots op      zijn.’
         Kader:
         Lieftinghsbroek             is klein       maar         als ‘oerbos'             bijzonder          genoeg          om     te
         behouden
         Het slechts 20 hectare tellende Natura              2000-gebied Lieftinghsbroek ligt              aan  de rand    van  het beekdal
         van  de Ruiten Aa,    een  riviertje  in  Oost-Groningen dat          uiteindelijk       via de Hunze uitmondt in de
         Dollard,  op de grens met de Veenkolonién. Het is                 een  nooit ontgonnen           en  dus ongerept      perceel
         broekbos met eiken, beuken          en   hulstbomen        en   kleine open      plekken     met schraal blauw       grasland    en
         een  heideveld dat al    eeuwenlang ongemoeid gelaten.      is             De eerste      vermeldingen       van   het
         Lieftinghsbroek dateren uit de 15-de eeuw. Het is het enige Groningse Natura 2000-gebied                                   en
         kenners   noemen     het ook wel     een van      de laatste oerbossen          van   Nederland.
         In oppervlakte is het gebied beperkt,            maar    zelfs als zo'n kleiner       gebied    is het erg   gevarieerd     en
         waardevol, geeft boswachter                                 van   terreinbeheerder Natuurmonumenten                     aan.  'Het is
         een  overgangsgebied      tussen    hoog    en    laag.  Dat verschil in      hoogte     maakt dat het     grondwater       er
         omhoog     komt   en  het er  doorgaans       heel nat    en   vochtig   is.’
         Het  natuurreservaatje     is onderdeel       van    het veel grotere      natuurgebied Westerwolde,               het stroomdal
         van  de Ruiten Aa dat     loopt  van   Sellingen      tot Vlagtwedde,         in totaal zo'n 2500 hectare.’ De Ruiten Aa is
         in de afgelopen    decennia    omgevormd           van  gekanaliseerde waterloop              tot een meanderend          riviertje in
         een  beekdal.
         Volgens             zorgt juist die waterhuishouding in combinatie                    met de     hoge ouderdom        van   de
         begroeiing voor     een  grote soortenrijkdom die het waard is                  om  te behouden. Niet alleen rietorchis             en
         dalkruid,  maar   ook klavers, anemonen, zuring              en een   brede variéteit         mossen    zijn  er te vinden,    naast
         een  nog  onaangetast varenveld.
         Toch kent het    gebied   ook zijn   problemen.         Het aantal soorten neemt             af, de verzuring     neemt    toe, stelt
                  vast. 'Zo'n bos   reageert langzamer op de veranderende omstandigheden,                               maar  je  ziet het wel
         achteruitgaan.    Het is relatief natter      geworden,        maar  dat komt doordat            meer   regenwater wordt
         vastgehouden. Wij      hebben liever      meer      kwelwater in het        gebied.     Juist dat   opkomende grondwater
         bevat de mineralen die       plantensocorten nodig hebben,              in  tegenstelling tot regenwater.            Samen met de
         stikstof die hier neerslaat    en   de verzuring       van   het bos maakt het dat het hele systeem uit balans
         raakt. Als  we er  niets  aan  doen, wordt het hier alleen            maar      soortenarmer.’
                  denkt dat met herstel       van    het   oorspronkelijke kwelwatersysteem                  en  vermindering van de
         depositie   het bosreservaat     weer    toekomst kan          krijgen.  'Het is   een    mix  van   maatregelen waarbij        we
         moeten gaan finetunen. Het is         goed     dat   er een    gebiedscommissie           is die daar   aan  werkt. Het systeem
         moet draaien     en  dat moet je toch       samen      oplossen.    Dat  je    met elkaar     kijkt waar   de   mogelijkheden
         liggen.'
                                                                                                                                                0000002934
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>