<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>20079013
         Bijlage bij agendapunt    7: Eco-hydrologisch  onderzoek    Liefstinghsbroek:     proces en  inhoud.
         Toelichting
         Onder deze   toelichting vinden jullie de inhoud   voor de uitvraag   voor    nader ecohydrologische
         onderzoek.
         Om te komen tot lokale maatwerk       maatregelen gericht    op  natuur/ecohydrologie volgen      we een
         aantal stappen   (inclusief planning)
          stap                                                                                    wanneer
                                                                                                      ERE
          1. inhoudelijk voorstel   voor vervolgonderzoek opstellen (zie hieronder).       Dit    14
          agenderen    we voor  adviescommissie
                             onderzoek                                                                            EEE
          2. Uitzetten  van              en contractering                                         (Direct) na 14
          3. voortgang onderzoek      en eerste resultaten   onderzoeksbureau          met        Eind juli/begin juli
                                                           —                         —
          begeleidingscommissie (=werkgroep eco-hydrologie)
          4, Concept rapport/Uitkomsten onderzoek bespreken                                       Half augustus
          5. Werksessie   (werkgroep ecohydrologie):     uitkomst onderzoek vertalen       naar
                                                                                                | Eind augustus
          no-regret maatregelen      en nagaan wie betrokken moet worden         bij de
          schetssessie  (grondeigenaren-gebruikers)
          6. Schetssessie  voor  inrichting maatregelen ecohydrologie      in en  rondom          Begin september
          Lieftingsbroek (met gebiedspartners     en  grondgebruikers/eigenaren)
          7. Eerste aanzet tot advies no-regret    maatregelen   vanuit  ecohydrologie            September
                                                                                                                       0000002786
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>20079013
         Vervolg eco-hydrologisch         onderzoek      Liefstinghsbroek:         inhoud
         Aanleiding
         Het  Liefstinghsbroek    is  een   Natura   2000-gebied       in het oosten       van  Groningen    op de flank     van   het
         beekdal   van de Ruiten Aa. Het        gebied   is aangewezen         voor   4  habitattypen     maar  1  type   H91D0
         Hoogveenbos komt        niet voor, dit doel zal komen te            vervallen'.    In het  gebied liggen dus
         doelstellingen   voor  3  habitattypen:
              e   H6410    Blauwgraslanden
                       o    behoud     oppervlakte verbetering           kwaliteit
              e   H9120 Beuken-eikenbossen met hulst
                       o    behoud     oppervlakte      en  kwaliteit
              ¢   H9160A    Eiken-haagbeukbossen
                       o    behoud     oppervlakte verbetering           kwaliteit
         Het  belangrijkste knelpunt       voor   de  habitattypen      is  verzuring.     Deze  verzuring komt door de         te  hoge
         stikstofdepositie   en  het ontbreken       van   toestroom       van   voldoende      gebufferd grondwater         in de
         wortelzone?. Deze knelpunten worden opgepakt In de Groninger Aanpak Stikstof (GRAS). De
         gebiedsgerichte aanpak Lieftinghsbroek             is hier  een    onderdeel      van.  De  gebiedsgerichte aanpak          is
         verankerd in de wet Stikstofreductie           en  Natuurverbetering           en  moet resulteren in een       gebiedsplan
         waarin is  vastgelegd hoe de        Natura 2000      doelstellingen duurzaam kunnen worden gehaald.
         De  habitattypen    H6410     en  H9160A kunnen alleen            blijven   behouden als de bodem voldoende               hoge
         basenverzadiging     heeft. Dat kan alleen duurzaam worden bereikt als                     er in de wortelzone voldoende
         toestroom is   van  gebufferd grondwater.           Hiervoor      zijn in het verleden al      maatregelen getroffen.
         Recent onderzoek      van   KWR? laat zien dat ondanks genomen inrichtingsmaatregelen de
         basenverzadiging     nog te    laag  is.
         KWR concludeerde dat het          gebufferde grondwater,            dat wel in de     ondergrond     wel aanwezig is, niet
         dicht  aan maaiveld komt door de infiltratie           van   regenwater. Bij de         huidige waterhuishouding          wordt
         onvoldoende     basenrijk grondwater aangevoerd,               wat te    wijten is aan te sterke ontwatering (te diepe
         drainagebasis infom      het   Liefstinghsbroek).       Deze sterke      ontwatering leidt ook tot een te diep
         wegzakkende grondwaterstand              in de zomer, wat       een    knelpunt voor blauwgrasland           vormt. De
         voorjaarsgrondwaterstand is,          door het vasthouden           van  regenwater, kwantitatief wel op orde.
         Inmiddels hebben meerdere onderzoeken                  plaatsgevonden         die voorstellen hebben        gedaan     voor
         potentiéle waterhuishoudkundige maatregelen                  voor     natuurherstel      (zie bijlage 1).  Om de effectiviteit
         van  de verschillende    maatregelenpakketten            in beeld te     brengen     is het  noodzakelijk    een   3D-
         grondwatermodel       van   het  Liefstingshsbroek       en  omgeving        op te stellen.   Hierbij  moeten     nadrukkelijk
         ook de effecten op het Barkeveen meegenomen worden.
         Doel   van het  eco-hydrologische         onderzoek
         De resultaten   van  het   eco-hydrologisch        model moeten de keuze onderbouwen welke                      maatregelen
         genomen     (kunnen)   gaan worden         om  de  waterhuishouding           voor   het  Liefstinghsbroek     op orde te
         krijgen.
         Het  eco-hydrologische model heeft daarom primair                   twee doelen:
              1.  De effectiviteit    van   de verschillende      maatregelen        uit  bijlage  1 in beeld te   brengen     om   de
                  hydrologische      condities    voor  de   Natura2000-doelstellingen            te verbeteren.
              2.  De effecten    van   de verschillende       maatregelen        uit  bijlage  1 op de   omgeving     van
                  Liefstinghsbroek      in beeld te    brengen     ten aanzien       van   andere stakeholders       en  het Barkeveen.
         Het resultaat   van  het model levert       een   set  aan  ‘bouwstenen’         waarmee een       maatregelenpakket          kan
         worden    samengesteld      om   de  waterhuishouding         voor     de natuur op orde te       krijgen.  Omdat de
                                                                                                                                           0000002787
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>20079013
         bouwstenen niet alleen het effect op de natura 2000-doelen laten zien                      maar    ook de effecten op de
         omgeving      in beeld   brengen    kan dit laatste worden meegewogen              bij de keuze    van  het uiteindelijk uit
         te voeren     maatregelenpakket.
         Een derde doel is dan ook dat het model             geschikt   moet    zijn  om  samengestelde maatregelpakketen
         door te rekenen. Dit valt        nu buiten de    opdracht    maar   zal ten   tijde van  de  besluitvorming     over de uit
         te voeren     maatregelpakketen         berekend moeten worden.
         De  kleilaag van    de formatie     van   Peelo  (potklei)  in de bodem      van  het  gebied   is er bepalend    voor de
         werking     van  het model. De doorlatendheid           van  de  Potkleilaag bepaald      of er  uitwisseling  is tussen de
         watervoerende        pakketten    onder    en  boven de   potkleilaag.     Omdat de precieze doorlatendheid           van
         deze    laag  niet bekend moet       er een  gevoeligheidsanalyse uitgevoerd           worden     van  het model   voor
         deze doorlatendheid.
         Bronnen
         *KWR (2022)        Kansen   en  knelpunten     voor  natuur in het    Liefstinghsbroek rapport        nummer     2022.018
         Delft,    S.P.J. van; Waal,    R.W.   de; Jansen, P.C.; Bijlsma, R.J.; Wegman,          R.M.A.   Ecohydrologische
         systeemanalyse Liefstinghsbroek Wageningen                 Environmental Research rapport 2790
         !Salomons, M.C., Logeman, D.,            van  Dort,  K. & van   der Schuur, R.    (2017)   Definitief   beheerplan
         Liefstinghsbhroek Arcadis, Prolander.
         Bijlagen
         Maatregelenlijst
              a)    Verondiepen      +  vooronderzoek effecten vernatting op            fosfaatnalevering oostelijke
                    voormalige landbouwgrond
              b)     Dempen/verondiepen          bermsloot icm     ringdrainage      met  aparte afvoer
              c)     Hele traject   verondiepen     tot max 20 cm-mv +       optimaliseren      stuwbeheer      (vooronderzoek)
              d) Afsluiten/ verduikeren doorvoersloot in doorsnijding dekzandrug
              e) Optimaliseren afvoer bij stuw + vooronderzoek
              f)     Dempen,    in  aansluiting   op  (a)
              g)    Verhogen stuwpeilen (met           name   in winter)
              h)    Afvoeren regenwater fine-tunen
              i)    Verondiepen       bermsloot
             j)      Onderzoek     en  eventuele uitvoer     peilverhoging     van   drainage
              k)     Peilverhoging peilvak: W0646_GPG-W-11250; waterschap                      Hunze  en   Aa’s, eventueel   met
                     opdeling peilvak.
              I)     Peilverhoging peilvak: W-11282,         W-11271 ;     waterschap      Hunze   en Aa’s, eventueel      met
                     opdeling peilvak.
              m)     Effect van  drinkwaterwinning Sellingen
         Potklei effect    gevoelheidsanalyse
                                                                                                                                      0000002788
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>20079013
                                                        wets £1,
          den bzmp
         Figuur 1 kaart met locaties van de maatregelen
                                                                 0000002789
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>