<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>20080522
          LIEFTINGSBROEK
                            Gad
         Jipsinghuizen,           2021
         Vanuit het    landbouwperspectief        een  positief,  kritische blik op het    “ontwerp    natura  2000-beheerplan
         Lieftingsbroek rapport       10 november 2016        naar nu   2021/2022 (inventarisatie)      en verder 2030     > 2050.
         1. INLEIDING EN HISTORIE.
         Vooropgesteld,      het  Lieftingsbroek, Metbroekbos,         Het stroomdal     van  de Ruiten Aa is   een  prachtig
         mooi   gebied. Regelmatig      vele kilometers wandelen         en  fietsen door   ons  mooie natuur doet       mij
         beseffen dat het hier schitterend mooi is! We            wonen     hier fantastisch. Het    Lieftingsbroek  is  een
         bijzonder    stuk natuur    waar we    zuinig  op moeten     zijn. Vanuit  mijn werkzaamheden als        mede-eigenaar
         van   Gebroeders                mengvoeders, meststoffen           en  bodemverbeteraars worden wij al vanaf
         1986   geconfronteerd       met de   destijds gevolgen    van   mestoverschotten in de toen        overschotgebieden
         met   name    in Brabant, Gelderland      en  Overijssel.  Mest    dumpen    wat   weer   het gevolg  had  van
         fosfaatoverschot      en  nitraatuitspoeling    en  forse ammoniakemissie heeft          destijds de  politiek onder
         aanvoering     van  landbouwminister Braks doen besluiten tot de interim-wet                 varkenshouderij.
         Vervolgens     zijn hier de  productiebeperkende        en  emissie- +   uitspoelings beperkende maatregelen
         richting pluimveehouderij        en  rundveehouderij bij gekomen.          Dat ingrijpen destijds noodzakelijk was,
         moge    duidelijk zijn!
         2. WAT IS ER INMIDDELS IN 35 JAAR BEREIKT.
         In combinatie met       een  steeds verder    aanscherpende regels        in de  mestwetgeving     is inmiddels de
         ammoniakemissie de laatste 30 jaar met             meer   dan 60 %     afgenomen.    Dit is bereikt door   een   forse
         verlaging   van   de  ruw  eiwit gehaltes   in de  veevoeding, verhoging       van   de  voerefficiency;  meer    met
         minder. Dit door      gecombineerde inspanning         van  fokkerij, genetica, optimalisatie mengvoeders,
         staltechniek, verbetering management             in de algehele agrarische      sector door    kennisverbreding     en
         passie!
                   Hierbij is ook het effect van emissiearm mestaanwending doorhierbij           mest te injecteren, directe
         onderwerking
         10  -
               15 jaar  en
                            en  overdekte
                            sinds 1  januari
                                             mestopslag
                                              2020
                                                           systemen
                                                    verplichte    inzet
                                                                        meegenomen.
                                                                         van
                                                                                          Tel          het effect
                                                                               luchtwassers in de varkenshouder.
                                                                                                                  van   de laatste
         Uitbreiding    van  de laatste 10 jaren emissiearme stalvloeren in de            melkveehouderij. Maatregelen
         tegen erfafspoeling      van  stikstof  en fosfaat   richting oppervlaktewater.
                                                                                                                                   0000002812
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>20080522
             Emissie ammoniak
                                       (NH,) door land-         en  tuinbouw per        diercategorie
                    kton
                          NH,
              400
                                                                                                Bl      Kunstmest    en overig
                                                                                                        Overig  vee
                                                                                                        Schapen
                                                                                                             p    en  g geiten
              300
                                                                                                _       Pluimvee
                                                                                                I       Vvarkens
              200                                                                               PB      Rundvee
               100
                 0
                 1990        1995      2000         2005        2010        2015        2020
                                                                                                                               RIVM/oktzo
             Bron:  RIVM/Emissieregistratie                                                                           www.clo.nl/nloton17
         In 2015 is het stikstof    probleem     voor    het liefstinghsbroek     in kaart  gebraacht. Sind die tijd heeft           er
         geen reductie      van de emissies     meer   plaats gehad.
         De mest in de      voormalige overschotgebieden           wordt   nu   correct verdeeld over het land naar de te kort-
         akkerbouwgebieden         zoals hier   0.a. in Zuid Oost    Groningen.     Een groot aandeel        pluimveemest         wordt
         verwerkt     en  deels geéxporteerd      naar   tekortgebieden      in Duitsland   en  Frankrijk    of buiten Europa.
         Tevens    zijn de uitrijperioden    van   mest fors   ingekort   met een     uitrijverbod     vanaf half   september tot
         begin   februari   om  uitspoeling    en  slechte   benutting   van   stikstof tegen te gaan. Door het stelsel fosfaat
         en stikstof   gebruiksnormen       is de hoeveelheid      dierlijke  mest   toepassing     in akkerbouw        en   op grasland
         afgenomen       tot een  landbouwkundig        minimale hoeveelheid in te zetten            dierlijke  mest. Zeker      gelet  op
         de gewenste       verhoging  van   de hoeveelheid      organische     stof in de bodem.
         Het aandeel      kunstmest-stikstof, fosfaat      en  kali is de laatste 30 jaar fors      afgenomen.       Meer aandacht
         voor   de  organische stofvoorziening        in  landbouwgrond       door   0.a. meer    inzet  van   compost. Fors       meer
         inzet  van   groenbemesters     om    stikstofverliezen te voorkomen          en  bij te  dragen    aan   de   organische     stof
         balans. 2
                                                                                                                                            0000002813
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>20080522
         Deze   bovengenoemde ontwikkelingen                  hebben      geleid   tot een   goede verdeling van dierlijke          mest   van
         overschot     naar  de te kort      gebieden    en   laten door de jaren        een   positieve resultaatverbetering           zien als
         het gaat    om  uitstoot     en   uitspoelings    reductie.
         Een   zorgelijke ontwikkeling         is de laatste 35      jaar dat    er veel financiéle offers      gemaakt zijn door de
         landbouwers       om    deze    doelstelling   te kunnen realiseren. Dit          zorgt  voor een enorme
         kostprijsverhoging van           onze   landbouwproducten           ten   opzichte   van   het buitenland      waar    veelal minder
         of praktisch    geen    maatregelen        genomen       zijn op dit vlak. Veelal     geldt hierbij,    dat  onze    direct West
         Europese buurlanden de laatste 10                  30  jaar ook steeds       meer   te maken      krijgen   met   strengere milieu
                                                         —
         wet-   en  regelgeving.      In het “verre oosten         en  zuiden” neemt       men    het vaak minder       nauw     als het gaat
         om   dier  en  mestwetgeving. Vooral import vanuit                  dergelijke    landen, kan     lijden  tot
         concurrentievervalsing           t.o.v. de Nederlandse         veehouderij. Europese wetgeving              zal hierin   een
         leidende functie moeten hebben. Als het gaat                    om    stikstof uitstoot, fosfaat     en   nitraat   uitspoeling    is
         reeds veel    vastgelegd       in bestaande     Europese verdragen. Nederland voldoet                   nu  in 2021 in vele
         opzichte    aan  deze     normen.     In het kader     van onze      concurrentiepositie       t.o.v. onze buurlanden moeten
         we ervoor     waken dat       we   niet “10   stappen” voorop gaan lopen              om zo   het groot economisch           belang
         van onze     landbouwsector onderuit te halen. Ondertussen wordt hier in Nederland continue hard
         doorgewerkt aan efficiencyverbetering                 en nemen        ook andere     landbouwproductiemethoden                in groei
         toe. Onder andere         biologische      landbouw zal gestaag door groeien de komende jaren                       naar   de 5 %
         volume. Wellicht        doorgroei      in 2030   naar   7 a 8 %?     Kringloop-,    natuur inclusieve       landbouw, verbreding
         op bestaande       landbouwbedrijven,          voedselbos        en  vele andere     kleinschalig   vormen      zullen   afhankelijk
         van  de markt     en  de   politiek    z’n weg vinden, dus        volop uitdagingen. Vooropgesteld              dat het
         verdienmodel       goed    is! “Niet    meer   groen, als de      bankrekening       op rood staat” is      een  hot item wat
         speelt.
         3. BEDREIGINGEN VANUIT HET VERLEDEN.
         In het  vervolg    op de    landelijke    en  Europees genoemde maatregelen als                  we   kijken   naar   de
         ontwikkelingen       in  en   rond   Lieftingsbroek      duiken    we    nogmaals    in het verleden. Dit       om een     beeld te
         vormen van      de  bedreigingen richting          de vier    genoemde habitattypen           die in het rapport worden
         genoemd.      De  grootste bedreigingen vanuit het verleden zijn vooral:
         3a. VERDROGING.
         Verdroging door        in  beperkte      mate  veenafgraving        in het   verre  verleden. Vooral de ontwatering vanaf
         de  vijftiger jaren   in de     vorige   eeuw en    de    ruilverkaveling     in de  zestiger   en  begin zeventiger jaren
         heeft   gezorgd    dat het     grondwaterpeil       in  en om     Lieftingsbroek     enorm    is gedaald. Aangezien         de
         geologische     oorsprong        voor een    groot gedeelte voornamelijk            vanuit als beekdal       van   de Ruiten Aa is
         ontstaan is de bodem in het             Lieftingsbroek      een   complex geheel.       Het is  een   gevarieerd patroon         van
         kalkloze   zandgronden         met in de    ondergrond        leem, klei, zavel    en  af  en  toe wat    veen.
         Hoogteverschillen        t.o.v. N.A.P.     van een    2,5   meter    en  hierbij  een  verschil in   grondwaterstanden, ook
         t.o.v. het maaiveld. Vanuit het           verre   verleden      zorgden overstromingen           in de winter     voor   nieuwe
         aanvoer van      rivierklei mineralen        en vorming       van   leem. Deze bevatten basisch           en  calcium houdende
         afzettingen    in de    ondergrond.       In combinatie met         een    hoge grondwaterstand          tot de  jaren vijftig
         zorgde dit    voor  voldoende        aanvoer van       basisch houdende         grondwater      wat   ervoor    zorgde dat de
         grond    niet te sterk werd verzuurd. Door              een   lager grondwaterpeil        is dit proces    van   het tegengaan
         van   pH daling vanaf vijftiger/ zestiger jaren afgenomen.
                                                                                                                                                 0000002814
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>20080522
         3B. VERZURING DOOR 80 JAAR VERBRANDING VAN KOLEN                        / ZWAVELEMISSIE>
         ZWAVELDEPOSITIE. Tot circa het jaar 2000 hadden        we te maken met het stoken  van kolen en de
         hierbij vrijgekomen emissie van zwavel. (Zwavel heeft een keer zoveel verzurende werking ten
         opzichte  van ammoniak)  3
                                                                                                            0000002815
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>20080522
         Met de    overschakeling van         het stoken op kolen        naar  gas is de  zwaveldepositie fors afgenomen.            Wel
         zoveel, dat wij op      onze    landbouwgronden          een   tekort hebben    aan   zwavel.
         Dit wordt dan alweer         een   20  jaar aangevuld door het         inzetten  van   Kieseriet strooien     en
         stikstofmeststoffen        aangevuld      met zwavel.
         3C. VERZURING DOOR EMISSIE VAN NOX.
         Door het    gebruik    van   aardolieproducten krijg je         emissie door stikstofoxiden. Steeds verbeterde
         motortechnieken zorgen            voor   minder emissie       van  broeikasgassen. Aangevuld           met  meer   gebruik
         maken    van  alternatieve      vormen van        energie die zullen     voor nu en   in de toekomst zorgen         voor   minder
         emissie   en  depositie     van   broeikasgassen.
         3D. VERZURING DOOR AMMONIAK.
         Hier  gaat het   om   verzuring      vanuit de     veehouderij    tot  voornamelijk    de   eeuwwisseling.      Door de
         genoemde maatregelen             is deze vanuit de      veehouderij     en  landbouw     algemeen teruggebracht          met
         meer   dan 60%!
         De  negatieve effecten genoemd              in  punt 3b, 3c    en 3d zijn de laatste 35 jaar in de landbouw
         voldoende tegengegaan door het                regelmatig     bekalken    van onze   akkerbouw       en  grasland percelen.     In
         de  regel  wordt   hierbij    middels 5-jarige      grondmonsters        de pH  geanalyseerd       en  bekalkt  naar een    pH
         van  minimaal 5     —
                                5,5 of hoger. Dit zorgt        voor   voldoende opname        van   voedingsstoffen,     voldoende
         beschikbaar calcium         en  ter  ondersteuning van         een  actief gezond    bodemleven. Wetende dat met              een
         pH lager dan     5 je  met “de handrem           aangetrokken”      zit te boeren.
         DE GROTE HAMVRAAG IN HET LIEFTINGSBROEK IS: In hoeverre heeft                              men    rekening gehouden        met de
         depositie   van   zwavel     (punt 3b)?     Is de  zuurtegraad     tot in ieder  geval   in het   peiljaar 2016 hersteld     en
         wat  voor   maatregelen        heeft  men     genomen     om    de in de punten 3b, 3c       en  3d  genoemde depositie        en
         de  gevolgen    hiervan op te lossen d.m.v.           plaats specifiek    te bekalken????       Op bladzijde    32  van  het
         rapport   staat dat    o.a.  Van Delft in 2016        pH profielen    van  de bodem heeft        opgesteld   in het   gebied   en
         daarvan de     zuurbuffering gemeten.            Het  blijkt  dat de condities   voor   de verschillende      habitattypen
         zich aan   de  zure   kant   van   het spectrum bevinden! Voor geen enkel               habitattype zijn     de condities    voor
         wat betreft de     zuurbuffering       en  de pH    optimaal!    Zie ook blz.  88; waarbij gesproken wordt in het
         blauwe    grasland    over een      pH  van   4,1!  Wat betekent dat het       zure  gronden zijn      met geen enkel
         bufferend    vermogen!        Gewenste       pH volgens blz. 18; zwak       zuur  pH 6-6,5    en   tot matig  zuur   pH 5,0-5,5.
         In blz. 90 wordt    gesproken        over  Beuken-eikenbos met           een pH  van  4,4   Uit de   lage zuurgraad     valt af te
         leiden dat   er  geen humificatie        (mineralisatie) optreedt,        met als  gevolg    diktetoename      van  de strooisel
         laag.  Ook al in 2004, dus is       er  al langer sprake      van een   te lage zuurgraad (pH).
         4, GEREALISEERDE PLANNEN VAN AANPAK OM VERDROGING EN VERZURING TEGEN TE GAAN.
         Vanaf 2006     —
                           2016    zijn er  grote maatregelen getroffen in het kader             van   de   ecologische
         hoofdstructuur.      Daarbij zijn behoorlijke aanpassingen              en verbeteringen aangaande de
         waterhuishouding         in en   rond het    gebied    van   Lieftingsbroek   om   verdroging tegen       te gaan   uitgevoerd.
         Door middel     van   slimme      “hydrologische” maatregelen            kan men nu     de  grondwaterstand        weer   op  een
         gewenst niveau terugbrengen              en   vasthouden. Dit heeft       nu al reeds   een   positieve invloed     ter
         voorkoming      van  verdroging,      en   door middel     van aanvoer en      verdeling    van    basisch houdend water
                                                                                                                                            0000002816
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>20080522
         vanuit de leem  en kleilagen zal de pH in grote delen weer toe nemen. Dit gaat een positief effect
         geven op de bodemvruchtbaarheid      en de kans op herstel van menig soorten gewenste plantengroei
         welke niet zuur minnend zijn.
                                                                                                            0000002817
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>20080522
         Naast de reeds       genoemde verbeteringen             ten aanzien       van de emissie      en   depositie    van  zowel zwavel,
         ammoniak      en   stikstofoxyden (NOx) zijn          tevens    maatregelen      genomen         en oorzaken weggenomen
         vanuit het verleden die          mogelijk   invloed hadden op de emissie             en  depositie     van    ammoniak.
         In de  tachtiger    en   negentiger jaren zijn       in de directe      omgeving    een    2-tal   veehouderijen       aan   de
         Harpelerweg gestopt           met  melkvee,     1  bedrijf   met melkvee       aan  de Weenderstraat is verhuisd              naar
         Nieuwolda,     een    paar kleinere    veebedrijven zijn gestopt,            en een   bedrijf     met vleeskuikens       aan   de
         Harpelerweg      is gestopt met kuikens mesten, Daarnaast hebben 2                       melkveebedrijven          aan   de
         Molenkampweg          een    nieuwe melkveestal         gebouwd, waarbij gebruik             is  gemaakt     van  emissiearme
         staltechniek. Een ander          melkveebedrijf aan         de Weenderstraat staat vanaf             begin jaren     80 al   leeg.  Een
         kleinschalige zeugenhouderij           aan   de   molenkampweg           staat vanaf circa 2000        leeg.   En hiernaast
         gelegen   vleeskuikenstal is reeds         gesloopt.     Naar het Oosten        gelegen Wollinghuizerweg zijn              eveneens
         een   melkveebedrijf,       een   zeugenbedrijf      en  3  kleinschalige bedrijven        met varkens        gestopt.
         Verder is   er een    ruime bufferzone        gerealiseerd       rondom     Lieftingsbroek        door voormalig
         landbouwgrond         in te zetten als    natuurgrond.        Ook is de toestroom         van    water buiten de bufferzone            en
         in het  gebied    zelf  afgesloten.
         Er is een  bossingel      aan   de westkant     aangeplant.       Deze moet tevens         mogelijke      atmosferische stikstof
         “invangen”     Dit betreft     nu  nog  een   vrij jonge     en  niet  volgroeide bossingel.
         Met het    bovengenoemde pakket             aan    reeds    uitgevoerde Europese          en    landelijke maatregelen         in de
         laatste 35 jaar. Met al        hetgeen   wat   gepasseerd        is in de directe   omgeving        en  in het   gebied
         Lieftingsbroek     tot   en  met de   gebiedsanalyse uitgevoerd             in 2016 is het       nu tijd  om   dit jaar  en  volgend
         jaar  in 2022   weer    volgens    schema     een   analyse     van   het  gebied  en   de resultaten        van  de  genoemde
         maatregelen      te bestuderen. De vraag is           echter, hoeveel “herstel”         van     de  gestelde    doelen kun je
         verwachten in deze vrij korte          periode     van   5 a 6   jaar?   En wat  ligt hierachter ten        grondslag van       deze
         gerealiseerde     en   geanalyseerde       metingen als het gaat           om  herstel  van     de  droogte maatregelen?           Wat
         is de  impact van de laatste hete          en  droge    zomers      op het   gebied Lieftingsbroek?
         Volgens bladzijde       6 is het   beheersplan      6  jaar geldig.     Deze eerste 6    jaar    van  2016    t/m   2021   zijn alle
         maatregelen      vooral toegespitst op het tegengaan                 van  verdere   achteruitgang.         In de  jaren daarop      is
         het streven    gericht     op  verbetering    van    de kwaliteit.
         5. INSTANDSHOUDINGS-DOELSTELLINGEN                           (ZIE   RAPPORT HOOFDSTUK 2 VANAF BLZ.                       15)
         Blz. 21; Het   Lieftingsbroek ligt      in Westerwolde,          van   ocorsprong   een   zandgebied omringd            door
         Hoogveen. Hierdoor          ligt  Westerwolde       geisoleerd      van   de overige   zandgebieden          waardoor de
         diversiteit  aan    soorten    van  nature    geringer     is dan in    vergelijkbare    niet    geisoleerde gebieden!         Dat
         bepaalde    wellicht gewenste soorten hier              simpelweg       niet voorkomen         en  ook   volgens    studie al reeds
         vanaf 1937 hier ook nooit geweest zijn is wel iets                  om   rekening   mee     te houden. Dit       geldt  zowel    voor
         diverse   genoemde planten          als ook dieren,      o.a.   verschillende    vogel    soorten.     Op blz. 34 wordt       gemeld
         dat de vegetatie sinds 1985 stabiel is qua              soortensamenstelling.
                                                                                                                                                   0000002818
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>20080522
         Beuken-eikenbossen met hulst blz. 35; De dikke strooisel     laag in het bos wijst op  verzuring. Veel
         eiken zijn in 1972 en 1973 door storm   geveld, hier is veel verruiging. Dit kan veroorzaakt worden
         door verzuring  en verdroging,  maar  evengoed  door het   wegvallen   van het beschermde kroondak
         door deze stormen. Ook is het    mogelijk dat door de ingezette vernatting    een  aantal soorten op
         specifieke plekken  zullen afsterven. 5
                                                                                                                0000002819
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>20080522
         Op bladzijde     42 wordt       nogmaals duidelijk genoemd              dat de natuur      van   Lieftingsbroek       vanaf 1950
         duidelijk  te   lijden   heeft    gehad    van   verdroging    en   daarmee de aansluitende            gevolgen       van  verzuring    en
         tevens   vermesting.        Dit heeft    zeer   duidelijk gevolgen gehad         voor   verschuiving       in soorten.
         Verdroging kan ook leiden             tot  “vermesting”. Mineralisatie           processen      nemen     door    verdroging toe.
         Hierdoor komen         voedingsstoffen vrij.         Met het   verhogen       van  het  grondwaterpeil          is ook de toevoer
         van  basisch houdend water vanuit de klei                 en  leemlagen      weer   toegenomen. Dus           met andere woorden
         plaatselijk   zal door de       verhoging van       het  grondwaterpeil        de pH   weer    stijgen,   wat de mineralisatie
         weer   op gang     brengt     en   de hoeveelheid       opneembaar        en   plant  beschikbaar stikstof in de bodem              weer
         laat stijgen. Nu wordt het           belangrijk    wat  voor een     conclusie gaat      men nu      aanhouden als         plaats
         specifiek  de stikstof hoeveelheid in de bodem gaat toenemen? Is dit het                            gevolg    van    depositie   van een
         1000   —
                  2000 mol wat circa 14            —
                                                      28  kg  stikstof is. Of komt dit door        een   toename van de
         mineralisatie???
         Stel de bovenste        laag   van   25  cm   bevat 10 %     organische      stof en  6000     kg  stikstof   (gebonden       in de
         organische stof).       Met    een    pH  van   rond de 4    brengt    deze   jaarlijks slechts 13-15        kg opneembaar
         stikstof. Bij  een    pH   van   5,5   moet deze      grond   normaal     gesproken     2 %    van   de hoeveelheid        gebonden
         stikstof kunnen mobiliseren. Dit komt                 neer  op 120 !!!     kg opneembaar         stikstof. Dus 100        kg meer.   Is dit
         afkomstig   van     depositie      of  meer    mineralisatie??? Hoe gaat dit worden beoordeeld?
         Kortom is het      zeer   goed     om   per   hexagoon     of meerdere kleinere         oppervlakten        dit  goed    in beeld te
         hebben    en   op basis daarvan aangeven wat                waren    in 2016 de stikstof bodemvoorraden                  +  beschikbare
         kilogrammen       stikstof     en  de   pH-waarden       in deze   oppervlakten?       Wat is in dit     type habitat de gewenste
         pH?   Welke vegetatie streeft            men    hierbij?  Welke    tijdsplanning     acht   men     realistisch middels het
         natuurlijke    proces door        aanvoer     basisch   grondwater       te kunnen bereiken? Kan door de                hoogteligging
         deze gewenste pH          verhoging       door voldoende       grondwater       wel worden        gehaald?
         Wanneer de       gewenste pH verhogingen nog niet zijn gehaald. Wat zijn dan de                            te  nemen
         maatregelen?       Of   men     accepteert dat het niet anders is, of            men   gaat plaats      specifiek jaarlijks
         bekalken met       een    langzaam vrijkomende            kalk soort    om   geleidelijk   de pH     om een      hoger    niveau te
         krijgen.  Wanneer        men     hier  een   snel  reagerende poederkalk          gaat toepassen, zal         er   gelijk  naast veel
         stikstof ook veel koolstof vrij komen!              (“los mergelen”).       Voor   gericht    advies   en   begeleiding      kunt  u  mij
         altijd vragen.
         De  huidige    inzet   voor    verschraling      en verarming      van   stikstof is nu   door middel       van    maaien    en
         afvoeren. Overweging wordt               plaggen.     Dit heeft vooral als nadeel dat          men    de  huidige      zaadbank    mee
         afvoert. Dit is    een   ongewenste         situatie. Tevens is dit      een   aanslag   op de aanwezige           bodembiologie.
         Op blz.  111 wordt door Van Delft in 2016                 eveneens     gewezen dat op         grond    van   de   hoge (natuurlijke)
         beschikbaarheid        van    stikstof uit bodemvoorraden in de verschillende                   fysiotopen      ten   opzichte   van   de
         relatief kleine    bijdrage      van   atmosferische      depositie    dat de    stikstofdopositie       vooruitzichten of
         mogelijkheden        voor    verschillende       habitattypen     in het   Lieftinghsbroek       niet  duidelijk negatief
         beinvioed!
         Een interessante                                                                           het herstel? Van Dr.           EEE
                                 beoordeling       en   analyse   van  bosgrond;      waar   blijft
                      , productmanager van              Eurofins   geeft  een    verfrissende     kijk  op deze zaak.        (Exemplaar bij mij
         aanwezig).
                                                                                                                                                     0000002820
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>20080522
         Een ander  punt van sterke verzuring is dat elementen als mangaan, zink, ijzer en vooral aluminium in
         oplossing komen. Grote hoeveelheden ijzer    en aluminium   verdringen de hoeveelheden calcium  en
         magnesium   in de bodem: essentiéle nutriénten   voor alle gewassen  (ook voor bomen).  6
                                                                                                               0000002821
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>20080522
         Een  hoog    aandeel vrij aluminium gaat fosfor binden              (fixeren)  waardoor de      plant   beschikbare fosfor
         afneemt     en  daardoor de    wortelontwikkeling         afneemt. De Aluminium toxiteit tast ook de
         wortelontwikkeling       aan.  Hierdoor      nemen    planten   ook minder water op         en  worden     gevoeliger    voor
         droogte. (Bron            IEE             en  tevens    ons  reeds bekend.
         Samengevat:       naast de  verbetering      van  de  hydrologie (waterhuishouding)           en  de metingen       van  de pH
         is het van   groot belang    om    de  bodemanalyse        van  2016 in beeld te hebben         en te bestuderen.
         Aansluitend is het     belangrijk   om    in 2021   weer    per  hexagoon     nieuwe    goed uitgevoerde        en  uitgebreide
         bodemmonsters te         nemen     door   een   onafhankelijke      monsternemer en laten         analyseren     door   een
         erkend lab zoals Eurofins, of met nog            meer   diepgang     Koch uit Deventer inschakelen die           zeer
         uitgebreide     monsters kunnen        analyseren    en   beoordelen op pH, stikstof voorraad            en  levering,
         Calcium, Zwavel, Magnesium, spoorelementen,                   CEC   (klei  humus   complex)    +  bezetting    en  het
         bodemleven.
         6. STIKSTOFDEPOSITIE
         Uit het  studierapport     van   het RIVM;     “ontwikkelingen       in stikstofdepositie,    RIVM     Briefrapport
         2018-0117 valt op dat het        landelijke gemiddelde stikstofdepositie             in 1990 ruim 2700 mol         (=37,8 kg)
         stikstof per hectare     bedroeg,     en  is sindsdien   geleidelijk gedaald      tot ruim 1700 mol       (23,8 kg)   stikstof
         per hectare in 2016.
         In figuur 5,2   op  bladzijde   81 staat    een  schema     over   de  gemiddelde stikstofdepositie         in mol   N/ ha/jaar
         van  Lieftingsbroek    over   de jaren 2014 als       referentiejaar     met 1940 mol     en  in 2015 1888 mol        (=26,4
         kg), pas in 2020 1721 mol        (=24,1 kg)    stikstof  en  in 2030 verwacht 1619 mol           (= 22,7 Kg) stikstof/     ha.
         Vanwaar het verschil met alle historische            gebeurtenissen        en maatregelen      die reeds zijn    gepasseerd
         en  genomen in dit     gebied,    komt deze      hoger   uit dan het    landelijk gemiddelde??
         Op bladzijde     79 worden de KDW          = Kritische Depositie Waarden vermeld             voor   de 4 verschillende
         habitat typen in het     gebied. Afhankelijk        van  de  “probleemstelling” zijn      deze in afnemende
         hoeveelheden; Hoogveenbaossen             1786    mol   (=25,0 kg) stikstof, Eikenhaagbeuken (hogere
         zandgronden)       en ook Beuken-eikenbossen met hulst
                                                                              1429 mol (=20 kg) stikstof        en de
         Blauwgraslanden       1071   mol   (=15 kg)    stikstof.
         Hier wordt dan      geschreven     aan   de hand    van   de monitoring in 2016 dat in het          referentiejaar    2014
         sprake   is van een   matig overbelaste situatie         van  stikstof op het    Lieftingsbroek!      Verder   blijkt dat  aan
         het eind    van  tijdvak 1 (2020)    ten   opzichte van het referentiejaar         2014   sprake   is van een    afname    van
         de  stikstofdepositie    in het  gehele gebied.       Dit is inclusief   brongerichte maatregelen          en  de  uitgifte van
         ontwikkelingsruimte!
         Nog   even weer     terugkomen      op het rapport      van   RIVM    2018; In het algemeen wordt aangegeven dat
         door de reeds      uitgevoerde (1990-2016)         en   nog te  nemen      maatregelen     dat zowel de emissies        en
         depositie    van  NOx  en  NH3 in 2020       en  2030 verder afnemen. Ondanks alle             getrachte nauwkeurigheid
         zijn de getallen    voor  emissie   en   depositie    aan  de hand     van  berekende formules         en heel veel
         aannames,      schattingen   en   correcties    samengesteld.       Het   volgen van   de  luchtconcentratiemetingen
         vindt  plaats   sinds 1993 op 8 meetstation          verspreid    in Nederland zowel in       hoog    als laag  belaste
         gebieden.     Recent  zijn er  vraagtekens geplaatst         over   de invloed   van zeer    nabijgelegen     stallen in
                                                                                                                                         0000002822
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>20080522
         Vredepeel en Wekerom. Tevens wordt aangegeven dat vanaf 2005 of 2006 in 27 Natura 2000
         gebieden wordt gemeten. 7
                                                                                                0000002823
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>20080522
         Het meten      van  de  droge depositie    van   NHx    en  NOx is   zeer ingewikkeld      en  duur. Daarom worden deze
         droge depositietermen afgeleid          met   behulp    van   modelberekeningen          die worden     gekalibreerd     aan de
         hand    van   concentratiemetingen die veel eenvoudiger              en  goedkoper zijn      uit te  voeren.
         Al met al, wanneer       je dit rapport kritisch leest, komen         er veel   vraagtekens     naar   boven! En wat heeft
         dit  voor   consequentie     voor  de landbouw in het        algemeen     en voor    de  veehouderij     in het  bijzonder???
         Zelf heb ik    hierbij veel  aantekeningen gemaakt          en  veel  geel gearceerd!      Ook de     Stichting Agrifacts   en
         de  Stichting    stikstof claim  bijten zich hier   volledig    op vast. Zie voor een kritische        kijk op de website
         van   deze organisaties.
         7.RELATIVERING
         Uitgezonderd       habitat  Hoogveenbossen        die  naar   verwachting      in 2030 voldoet      aan  de KDW is    bij de
         overige habitat typen de depositie          nog te   hoog    de komende jaren. Gemiddeld zal deze met circa                een
         1000 mol nog moeten afnemen. Zie              bladzijde    91. We hebben het hier dus          over een     nog  gewenste
         afname      van  “slechts” 14   kilogram stikstof per jaar.      Waarvan     ca.  2/3  =
                                                                                                   9,5 kg ammoniak. Dit binnen
         de ruimte     van  de  “ontwikkelingsruimte”       van   het  gebied.    Wie   wel,  wie niet?
         WAT BETEKEND DIT NU, EEN GEWENSTE DEPOSITIE AFNAME VAN 14 KG STIKSTOF?
         Zoals ik in mijn    verslag  op blz. 5 heb aangegeven.
         Wanneer       we  de gewenste pH     (2013    na  realisatie   van  de herstelde     hydrologie)     of plaats specifiek
         bekalken tot 2030 gaan         verhogen   van   4  naar   5,5  en  door mineralisatie gaat het stikstof leverend
         vermogen in de       grond   naar  boven   van   stel 15   naar   120  Kg =  +  100  kg  per hectare!!!
         Wat    voor   “draconische    maatregelen”      gaan   we   de komende 10 jaar dan uitvoeren             om   de  depositie
         DIT IS WAAR WE HET OVER HEBBEN                aangaande halvering van           de  veestapel,    niet kunnen    bouwen,
         maximumsnelheid op de           snelweg overdag terug         naar   100 km per uur!
         Natuurlijk spelen      vele ander zaken als CO2-emissie, reductie             uitlaatgassen     in het  algemeen,
         mogelijke geluidshinder, vergroten verkeersveiligheid                waar   nodig, doorstroming verkeer           etc. etc. ook
         een   rol.
         Om de     impact   van  de ammoniakemissie vanuit de            veehouderij      in dit kader beter in beeld te       krijgen
         zijn  we   in februari dit  jaar (2021)  samen     met   onze   stagiair  EEE              opleiding veehouderij       Van
         Hall in Leeuwarden gestart met het           grootschalig     meten    van  ammoniak op 15          veehouderijbedrijven
         hier in de regio rondom        Lieftinghsbroek.     Dit in  een   periode   van   7 weken achter elkaar op vaste          dagen
         metingen verrichten zowel in de stal, alsook buiten de stal. 7 weken onder verschillende                          weers- en
         klimaatomstandigheden.          Verschillende typen        veehouderij,    zoals melkvee      en   vleesveehouderij,
         varkenshouderij       en  geiten. Verschil in   staltype;    roostervioeren met        drijfmestkelders      en poststallen
         gevuld    met stro. Verschillende rantsoenen;           eiwitrijke/   eiwitarme     gras(kuil)   rantsoenen     en
         rantsoenen met        (gedeeltelijk) snijmais.    Er is gemeten op meerdere punten in de stal                tussen de
         dieren. Meetpunten direct boven de             roosters/ligplaats      en 1 meter boven de         roosters/ligplaats.
         Buiten de stal op      een  afstand  van  5  —
                                                         10 meter    van   de stal. Een    compleet verslag hierover is in de
         maak.    Voorlopige conclusie; direct boven de ligplaats             meten    we een    verhoogde      concentratie
                                                                                                                                         0000002824
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>20080522
         ammoniak,   op 1 meter hoogte  vanaf de ligplaats neemt deze fors af. Buiten de stal meten   we nog
         een  minimale concentratie aan  ammoniak, welke op 10 meter buiten de stal afneemt tot 0! Bij één
         deelnemer de  proef op de  som door de mixer   aan te zetten. Hierbij een significante verhoging van
         0.a. ammoniak. 8
                                                                                                              0000002825
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>20080522
         Het is vanuit    onze   beleving    en  met deze    ervaring haast onmogelijk         voor  te stellen wat      voor een
         negatieve impact door emissie           en   depositie   de  huidige   landbouw heeft. Met dien verstande dat              we
         altijd werken     aan een   gerichte    en  uitgebalanceerde voeding.          Dit door   een   uitgebalanceerd       rantsoen
         te maken, 3-daagse monitoring            van   het  ureum    gehalte   in de melk nadat de melktank is            geledigd,
         aansluitend     hierop bijsturing van       het rantsoen    wanneer     dit  noodzakelijk    is  om   de eiwit efficiéntie   van
         het rantsoen     optimaal     te laten  zijn.  Immers ruim eiwit      voeren    kost  geld  in de   vorm van      aankoop   dure
         eiwitrijke grondstoffen.        Dit geldt ook bij het    strooien   van   kunstmest. Te veel is te duur!
         Toch   blijven  hier zoals al eerder aangegeven nog            volop uitdagingen       om  de    stikstof/eiwit benutting
         nog   meer  te  optimaliseren.       Beter  voor  de portemonnee        voor   de veehouder        en  beter   voor  het milieu!
         Ook met    een   gerichte    inzet  van  de juiste aerobe      microbiologie toepassing         in de   (drijf) mest  en
         vulkaan   gesteentemeel         strooien in het    lighed/ligboxen en/of op        het land zijn    er  bewezen
         bronmogelijkheden         om    de  ammoniak vorming        tegen   te gaan en de      mogelijke aanwezige          ammoniak
         in de mest te     binden, zodat deze       niet  vervluchtigd.    Hierdoor is    er een   nog   grotere besparing      van
         kunstmeststof       mogelijk    en een  verhoogd gehalte        van  eiwit in de   voedergewassen,          waardoor minder
         dure   eiwitrijke grondstoffen gevoerd           hoeven te worden. Deze         omschakeling vraagt enige tijd.
         Menige veehouders zijn reeds            meer    deze weg    ingeslagen;    “meer met minder “! Alles beter dan de
         veehouders     verplichten      om   fors te investeren in dure emissiearme           stalsystemen!        Deze werken
         onnodig    door in    een  verhoogde kostprijs!       Zie blz.  119/120; uitgangspunt         is dat  negatieve sociaal     en
         economische effecten         zo   veel mogelijk    wordt voorkomen! Met ook aandacht                voor    de  agrarische
         ondernemer!
         8. AANDACHTSPUNTEN DIE GEDEELTELIJK OF NOG NIET HIERVOOR IN DEZE ANALYSE ZIJN GENOEMD.
         Op bladzijde     61  t/m  68 worden de        mogelijke invloeden      voor   het  agrarisch gebruik weergegeven die
         van  toepassing zijn     op   Lieftingsbroek.
         Genoemd wordt de          huidige stikstofdepositie       =  in het jaar 2005; overschrijdt de kritische
         drempelwaarden. Lees;           over  het  algemeen     genomen betekent dit dat de           gunstige      staat van
         instandhouding bij       de  huidige depositiewaarden          voor  geen    van  de vier  habitattypen        kan worden
         gegarandeerd.       Het beeld dat de      stikstofdepositie     te hoog   is, wordt   bevestigd     door het zichtbaar
         oprukken    van    stikstof minnende soorten         hogere planten      en mossen.      Deze conclusie is dus       gevonden
         in combinatie met de resultaten vanuit Aerius. Maar niet op basis                    van  uitgevoerde        lokale metingen!!
         De  landbouwgebieden           binnen de    begrenzing    van   het NNN     (Natuur   Netwerk      Nederland) zijn
         inmiddels    ingericht   als  natuurgebied.      De invloed    van  lokale   agrarische   activiteiten op de       habitattypen
         zal daarom afnemen. Het bestaand               knelpunt   betreft de    hydrologie wordt/is opgelost.           De  overige
         activiteiten als    grondbewerking, bespuitingen, bewerking grasland, oogsten, lozing                        en  afspoeling  van
         water, drainage, onderhoud watergangen, rasteren, belichting, teelt, rooien, etc. hebben vanwege
         de afstand geen invloed!
         Blz. 63  bemesting:     Sterk wisselend       en seizoengebonden.        Na de    inrichting  van   het NNN, vindt dit niet
         meer    binnen de     begrenzing     van  het NNN    plaats! Genoemd        in het kader    van    het  instandhoudings
         doel; Alle  habitattypen zijn gevoelig         voor  overmatige     toevoer    van   atmosferische       stikstofdepositie.
         Door   scherpere normstelling mestwetregelgeving                 en inrichting   van   het NNN-gebied         neemt dit
         probleem     in de   komende      jaren af!!
                                                                                                                                          0000002826
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>20080522
         Er is geschreven dat zowel de landbouw net als in blz. 68 genoemde kleinschalige bedrijven
         (detailhandel, BOUW   en klusondernemingen    en dienstverlening/ICT) vallen onder categorie 1 en
         ONGEWNZIGD     doorgang  kunnen  blijven vinden!! 9
                                                                                                           0000002827
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>20080522
         De effecten   van  de   grootschalige industrie, genoemd            AVEBE    en  NedMag dragen bij       aan  de uitstoot
         van  stikstof. De  depositie   van   deze    bedrijven    is kleiner dan 1 mol stikstof per       jaar per hectare. Deze
         bijdragen zijn   niet  significant  en   vallen daarom in categorie 1.
         In Duitsland staat op korte afstand          een   vuilverbrandingsinstallatie       en een   composteerbedrijf. Hoewel
         negatieve effecten      op het  Lieftinghsbroek        niet zijn uit te sluiten, kunnen deze bedrijven onder de
         Nederlandse wetgeving niet vergunning               plichtig worden gesteld!
         Het verkeer    draagt bij  aan  de  stikstofbelasting van        de  instandhoudingsdoelen (Zie P.A.S).         Het
         laagvliegen   van  militaire  vliegtuigen     boven het      Lieftingsbroek    behoeft geen      natuurbeschermingswet
         vergunning.    Het  laagvliegen   heeft geen directe consequenties             voor   de Natura 2000 doelen        voor   het
         gebied?   Vallen ook onder categorie 1! En kunnen               ongewijzigd doorgaan.
         Op bladzijde    93 wordt    genoemd;      LEEMTEN IN KENNIS!!
         Het ontbreken     van   voldoende     en   recente    monitoringsgegevens, ook van begeleidende soorten,
         wordt gezien als kennisleemte!! Deze kan               ingevuld worden door de monitoring opnieuw               en
         voldoende breed te       organiseren!!      De eerste aanzet hiervoor is gegeven. Er is in het           jaar 2014 “vlak
         dekkend”    geinventariseerd,     dit   geeft  een   goed    beeld  van  de uitgangssituatie      (wordt geschreven).      De
         resultaten   van  de  analyse  van    de  karteringen zijn begin       2015 beschikbaar       gekomen.    In 2016 is    een
         ecohydrologisch onderzoek uitgevoerd. De resultaten van                   2016   zijn  niet  beschikbaar, wel    van   2017!
         Prolander heeft in 2016 de       opdracht gekregen           het beheerplan     van   2009 te actualiseren.
         GEBIEDSOORDEEL Blz. 105
         Ondanks de     eerdergenoemde overschrijding              van   de kritische  depositiewaarden,       wordt door de
         uitvoering   van  de   herstelmaatregelen        in dit  gebied gewaarborgd        dat in het   tijdvak 2014-2020 geen
         verslechtering optreedt van       de kwaliteit      van   de aangewezen      habitattypen!      Het bereiken   van   de
         instandhoudings-doelstellingen          van   alle  habitattypen     waarvoor    dit  gebied   is aangewezen     blijft door
         het uitvoeren    van   de herstelmaatregelen         in de   volgende tijdvakken mogelijk.
         Ecologisch   oordeel blz. 106;
         1a; Wetenschappelijk gezien is         er  redelijkerwijs     geen  twijfel dat de instandhoudings-doelstellingen
         op termijn worden       gehaald.   Behoud is      geborgd,     dus verslechtering wordt voorkomen! Verbetering
         van  de kwaliteit zal in de   gevallen     waar    dit  een  doelstelling  is in het eerste    tijdvak van  dit programma
         aanvangen.    (2016-2020).
         1b; wetenschappelijk gezien        is  er  redelijkerwijs geen twijfel      dat de   instandhoudings-doelstellingen         op
         termijn kunnen worden gehaald. Behoud                 is geborgd,   dus  verslechtering     wordt voorkomen. Dit gaat
         over  de tweede    (2021-2030)     of derde     tijdvak.
         KRITISCHE STUDIE OMTREND DE KRITISCHE DEPOSITIEWAARDEN STIKSTOF                                 (KDW)
                                                                                                                   Gakd
         Onlangs   staat  er een   groot artikel in het agrarisch vakblad “De Veldpost” uitgave 10                       2021
         waarbij                      en  de statisticus                     de grote onzekerheden in de KDW aangeven.
                  5.1.2e     is chemicus   en    als universitair hoofd docent scheikunde verbonden                aan  het
         Roosevelt University      College  in   Middelburg. (Het volledige artikel         is  bij mij aanwezig)
                                                                                                                                        0000002828
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>20080522
                     JERE     “Geen enkele stikstofcommissie heeft zich ooit kritisch               de kritische
         Volgens                                                                      gebogen  over
         depositiewaarden”.   Een “zwarte doos”. “Het hele stikstofbeleid is erop gebaseerd, en de cijfers zijn
         bepalend   voor landbouw, woningbouw    en natuurbeleid. Het gaat   om heel veel regelgeving en  heel
         veel geld. Maar  verbazingwekkend  genoeg is vrijwel niemand erin   geinteresseerd wat er nou  in die
         10
                                                                                                                 0000002829
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>20080522
         zwarte doos zit”. “De kritische       depositiewaarden          voor    stikstof worden       gebruikt    als harde
         afkappunten. Simpel gezegd:         een    stikstofdepositie       onder die waarden is oké. Kom je erboven, dan
         gaat de  natuur   naar  z’n  moer.   Maar      zo  werkt het     natuurlijk    niet. Elk model heeft onzekerheden. Tot
         dusver is  er een aanname       (CEH-studie)       dat  er bij  een   gemiddelde depositie          van   10  Kg stikstof    per
         hectare per jaar, 40 % kans is op schade             aan  de natuur. Bij     een    bandbreedte       van  tussen de 5     -
                                                                                                                                       15  Kg.
         Die variatie stelt                is al  vrij groot.    In de  berekeningen         van                  kom je op   een
         bandbreedte     van  tussen de 0    en   de 25 Kilo stikstof,       waarbij    ergens daartussen dus 40% kans is op
         schade   aan  de natuur. Verder zijn        er  grote onzekerheden          over    de genomen       veldproeven.
         VERMINDERING STIKSTOFDEPOSITIE                  (BLZ. 112)
         Hier wordt   gesproken     over  eventuele        maatregelen      op vier   bedrijven.     Maar die     maatregelen      voor    die
         4 bedrijven   met  een   depositiebijdrage         boven de    drempelwaarde zijn voorlopig              onvoldoende       om    de
         gunstige   staat van  instandhouding         van   de  boshabitattypen        te  garanderen?       Om welke 4      bedrijven
         gaat het hier? En    om  welke    maatregelen?         Een verdere afname           van  de  stikstofdepositie      kan daarom
         allen worden    gerealiseerd    door    generieke, landelijk te         nemen      stikstofmaatregelen.        ??
         Schept bij mij  veel  vraagtekens!
         VRAGEN EMISSIEBEPALING EN TOEKENNING AANTAL MOL PER BEDRIJF?
         Hoe wordt het aantallen mol per           veehouderij      berekend? Wat          bepaalt    naast de    diercategorie,      aantal
         dieren, staltype, vloeruitvoering        nog    meer   de  berekening      van    de  toekenning      van   het aantal mol per
         bedrijf. Hoe is de   impact   tot de afstand        van  Lieftinghsbroek?       Tot welke afstand of aantal mol per
         bedrijf speelt Lieftinghsbroek      een     rol?  (ik begrijp   tot wel 10     kilometer?)      In hoeverre is dit realistisch
         te noemen, mede ook naar         aanleiding van        onze    uitgevoerde metingen           op de    praktijkbedrijven.
         In het schema herkomst        depositie     stikstof blz. 44 thema vermesting              en  verzuring    is het  zeer
         opmerkelijk dat    in de  tijdsbalken     van    2014, 2020     en  2030 de afname          van  stikstofverbindingen
         voornamelijk plaats     zal vinden door        brongerichte maatregelen. Hierbij geeft                de  roze  balk de grootste
         afname    weer  uit het buitenland???? De groene balk landbouw                      (vanuit Nederland)        neemt niet af!?!?
         Dit is absoluut   een  foute weergave met alle inspanningen die juist de landbouw heeft                           waargemaakt
         en  nog steeds waarmaakt als het          gaat    om   ammoniak reductie!!           Opmerkelijk      detail  hierbij is,  dat juist
         de laatste 25 jaar   er een   explosieve groei        van  pluimvee      en  varkensbedrijven         aan  de andere kant       langs
         de  grensstreek   in Duitsland heeft       plaatsgevonden!         Zeer   merkwaardige weergave!
         COMMUNICATIE        (blz.118
         De  aanwijzing   van  het  Lieftingsbroek       als natura 2000       gebied    is voor   de omgeving       een   nieuw
         fenomeen. Voor het behalen          van    de  instandhoudingsdoelen            is het   van  belang    dat omwonenden,
         ondernemers, maatschappelijke organisaties                 en  overheden op de          hoogte zijn     van  de doelen    en   de
         waarden    van  het  gebied.   Hierdoor ontstaat         begrip   en   hopelijk    ook   draagvlak    voor   de  maatregelen!!!
         Mogelijk   interessante literatuur bronnen staan vermeld op blz. 139                      Depositieberekening
         Lieftingsbroek (notitie)    Gemeente        Vlagtwedde       2009    Stikstofdepositie overig         bronnen
         (conceptnotitie)    2009 Bodemonderzoek              voor  maatregelen tegen           N  depositie
         Verklarende    woordenlijst    blz. 143; 1 mol stikstof is 14 gram 11
                                                                                                                                               0000002830
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>20080522
         0000002831
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>20080522
         Beste lezers van  dit verslag,
         Ik hoop hiermee de    ruim 180 tellende “ontwerp  natura  2000-beheerplan Lieftingsbroek middels dit
         schrijven, enigszins compact   te hebben kunnen weergeven in 10    bladzijden. Daarbij mijns  inziens de
         nodige onderbouwing, kritische kanttekeningen,    visie en de nodige  zorgen hierbij zo duidelijk
         mogelijk, ondanks de grote hoeveelheid tekst   en enorme    diepgang weer  hebben kunnen geven.
         Graag ben ik bereid,   om  indien gewenst nadere mondelinge of schriftelijke toelichting  te geven.
         Het totale verslag “ontwerp    natura 2000-beheer plan Lieftinghsbroek”  kunt  u vinden op:
         https://www.provinciegroningen.nl/fileadmin/user_upload/Documenten/Downloads/ontwerp-
         beheerplan-Natura-2000-gebied-Lieftinghsbroek.pdf
         Met  vriendelijke groet,
                                                                                                                  0000002832
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>