<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>20840233
         Geannoteerde      agenda bestuurlijk overleg           stikstof
         Datum:        maandag   2 december
         Tijd:         20.00 uur  -
                                    22.00  uur  (inloop vanaf 19.30 uur)
         Locatie:      statenzaal   provinciehuis Groningen, Martinikerkhof 12, Groningen.
         Parkeren:     Forum,  Schoolstraat    16 (tegenover ingang parkeergarage provinciehuis)
         Ambtelijk aanwezig:   Siets Faber,    REECE
                                                          EIEN            BE
                                                                              EEE EEE
         |
         siz]
         Programma
         19.30 uur     Inloop met koffie   en thee
         20.00 uur     Openingswoord      René Paas
         Dames      en heren,
         Hartelijk welkom.
         We hebben vanavond                een    paar    dingen op      het programma staan. Ik
         ga   ze in  vogelvlucht met u langs.
         Als eerste gaan       we     vanavond         aan   elkaar presenteren wat          er aan
         de verschillende sectortafels is                 besproken.      U weet het:     na  de
         onrust de     beleidsregel         stikstof hebben          Rijk en provincies      een
         gesprekspauze ingelast tot                 1 december. Zo ontstond            er  ruimte  om
         in  overleg te treden          met de sectoren en de             beleidsregel tegen het
         licht te houden.
         Vanavond hoort          u   wat er aan alle andere tafels is             besproken.      En
         ook de    opbrengst van           de   gesprekken waar u zelf aan deel hebt
         genomen komt          langs.     Zo komen         we van     elkaar te weten hoe        we er
         in staan. En     waarschijnlijk ook wat ons nog te doen                     staat.
                                                                                                       0000003061
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>20840233
         En dan ben ik direct onderdeel 2        van  de avond.   Namelijk:    hoe gaan
         we   verder? Hoe ziet het     vervolgproces     er uit?
         Het antwoord op die vraag is niet        zo eenvoudig.    Want de discussie
         over  de uitstoot van stikstof wordt ook elders         gevoerd.   In andere
         provincies    en op  rijksniveau.  Ook niet   onbelangrijk is    dat  er na het
         eerste advies van de commissie-Remkes komende week een
         tweede advies     volgt. En in  januari  -
                                                    we   weten nog niet    precies
         wanneer     -
                       komt  een  derde advies.
         Kortom:    we  zijn zeker niet als   enige aan   zet. Dat is zowel   prettig
         als lastig.  En wat  geldt, is dat er nog tenminste twee adviezen          van
         de commissie-Remkes         onderweg zijn.
         We   bekijken vanavond wat       dit voor ons    betekent.
         Ik wil daar   nu  nog niet op vooruit    lopen.   Maar ik kan   me
         voorstellen dat    we  de sectortafels   weer   bij elkaar roepen    om   de
         adviezen    van  Remkes    bespreken.    Om daarna in de     samenstelling
         van  vanavond     weer  bij elkaar komen. Zodat we       opnieuw met zijn
         allen kunnen delen wat       we van   de adviezen vinden. Waar we
         staan en wat nog moet.
         Zo'n  rondje willen we vanavond        dus ook maken.
         Maar als   we nu   direct  beginnen   met   op te halen wat    er aan  de
         verschillende sectortafels is     besproken,     zouden   we  de recente
         kabinetsbesluiten negeren. Dat        zou raar   zijn, want het kabinet
         nam   maatregelen     om  de  neerslag van    stikstof in Natura 2000-
         gebieden te verminderen.        En stelde de PFAS-norm       bij. Zodat   een
                                                                                         0000003062
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>20840233
         aantal sectoren, zoals de bouw,   weer vergunningen   kan aanvragen
         en  hun werk weer kunnen     oppakken.
         Ik stel voor dat gedeputeerde Staghouwer ons     allemaal bijpraat.
         Hij heeft namens   het College intensief contact gehad met de
         andere   provincies en het kabinet. Graag het woord  aan  Henk
         Staghouwer.
                                                                             0000003063
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>20840233
         Henk Staghouwer geeft terugblik op de afgelopen weken
         Dames    en  heren,
         De Raad    van  State is     duidelijk geweest.        De  stikstofdepositie moet
         naar  beneden. En dan niet op             papier,   maar   echt in de    praktijk.  Dat
         is een  gezamenlijke, landelijke            opgave    voor   alle sectoren. We
         zoeken met elkaar         naar    mogelijkheden        om   enerzijds   de
         stikstofuitstoot     omlaag te brengen           en  anderzijds    economische
         activiteiten   mogelijk maken.
         Het kabinet is hierover in          overleg met de provincies.           Er is  een
         beleidsregel    stikstof in de maak waar            rijk en provincies      het  over
         eens  zijn. Die  beleidsregel bespreek ik morgen in het College en
         morgenavond nogmaals               met de andere       provincies     en  de minister.
         Daarom voel ik      me    nog niet helemaal         vrij  om er   vrijuit  over  te
         spreken.
         Maar dit wil ik    er   wel   over    zeggen. Aan de sectortafels landbouw
         die  we  in Zuidbroek hebben            gehad, hebben de boeren duidelijk
         meegegeven hoe         zij  er
                                         tegen aankijken.
         Dat  geluid  heb ik heb ik meegenomen in de                 gesprekken met        de
         minister.   Overbodigheden            die  voor  onduidelijkheid zorgden zijn
         geschrapt.    Ook de     koppeling met         dier-  en  fosfaatrechten is
         losgelaten.
         We kunnen de rest van de avond vullen met vraag                      en  antwoord
         over  de  beleidsregels.       Dat is   verleidelijk,    ook voor    mij.  Er  strijden
                                                                                                 0000003064
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>20840233
         twee zielen in         mij.  De   ene   wil de vragen die de komende                 regels
         oproept beantwoorden. Maar de andere ziel in mij zegt: dan doen
         we    onrecht     aan    het feit dat de stikstof-discussie alle sectoren                    en
         de   gehele samenleving treft.              En dat we       er  dus   gezamenlijk een
         antwoord op moeten formuleren.
         Laten     we   vanavond        gebruiken om           dat laatste te doen. Om daar
         weer een       beetje verder in te komen.               Ik verwacht        u later deze week
         meer     inzicht te kunnen geven in de                 beleidsregels.
         Voorzitter CdK Paas: sectortafels
         CdK: De      afgelopen weken zijn             de sectortafels geweest.            Tijdens
         deze    bijeenkomsten zijn            er  veel vragen       gesteld     en   beantwoord.
         Veel technische vragen ook.
         Dit   bestuurlijk overleg is          bedoeld        om   de oogst     van   de sectortafels
         te  bespreken.        De voorzitters        van    de verschillende sectortafels
         zullen deze oogst, samengevat in                    een  top 5, presenteren.
         Per sector presenteert de desbetreffende voorzitter de top                               5,
         daarna is het        aan om      hier kort op te reageren. Per sector hebben
         we    hier maximaal 10 minuten                 voor.
         De  volgorde is: Natuur, Bouw, Industrie, Mobiliteit, Landbouw  en  Medeoverheden.
         20.15  uur      Voorzitter desbetreffende sectortafel  presenteert top 5 opbrengst [de punten
                         worden per sector op   groot scherm getoond in power point]. [De aanwezigen
                         hebben deze   top 5 donderdag 28/11 per mail toegestuurd gekregen. Zij konden
                         hier tot vandaag 12.00  uur op reageren. Van Natuur    EEX.            Industrie
                          IEE           en Landbouw    EEE                hebben   we een aangepaste top  5
                         ontvangen.]
                                                                                                            0000003065
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>20840233
         CdK Rene Paas,         na  elke    presentatie:     Herkent    u deze   samenvatting?
         21.15  uur     Actuele stand van  zaken provincie Groningen
         Voorzitter CdK René Paas   geeft het woord aan gedeputeerde Staghouwer.
         Gedeputeerde Staghouwer:
         Groningen       heeft 1 Natura        2000-gebied: Lieftinghsbroek.          De
         provincie wil       de  gebiedscommissie Westerwolde vragen                   om
         advies hoe de natuur in dit             gebied kan worden         hersteld. Welke
         maatregelen zijn         daar voor      nodig?     En wie is  volgens    deze
         gebiedscommissie aan              zet voor die     maatregelen?
         Uitleg gebiedscommissie Westerwolde.
         Op1            2011 heeft de         provincie Groningen        een
         gebiedscommissie in Westerwolde ingesteld                      om   het werk voort te
         zetten van de       herinrichting Oost-Groningen              en  de  Gronings-
         Drentse Veenkolonién. De               belangrijkste opdracht van         de
         gebledscommissie is            de   afronding van het Natuur          Netwerk
         Nederland       (voorheen EHS)          in Westerwolde.
         De   provincie vraagt de gebiedscommissie nu                   om   de rol van
         adviescommissie          voor     de  stikstofproblematiek in        het
         Lieftinghsbroek         op zich te     nemen.
         Wat heeft de commissie              nodig om tot      dit advies te komen? Welke
         aanvullende kennis is            noodzakelijk ? Welke financiéle middelen
         zijn noodzakelijk        ? Hier gaan       we   de komende      tijd het gesprek over
         ddll.
                                                                                               0000003066
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>20840233
         Terug  naar voorzitter CdK René Paas.
         CdK:
         We hebben         nu   het eerste deel        van    het   vervolgproces te pakken.
         Dat   gaat   over    het herstel in        Lieftinghsbroek Dan krijgen we           nu  de
         vraag: hoe       pakken we       een    daling van        de stikstofuitstoot in   onze
         provincie in zijn algemeenheid nu verder aan?
         Gedeputeerde Staghouwer     doet voorstel:
         Henk:
         De  gesprekken tussen rijk en provincies                       over de aanpak van het
         stikstofprobleem worden in het nieuwe jaar voortgezet.                          Dat doen
         we   mede      naar    aanleiding van         de adviezen       van  de commissie-
         Remkes.
         Ik wil   u  graag     aangesloten houden bij              de   ontwikkelingen    die
         komen. Vooral ook            om   -
                                             net zoals       bij  de  afgelopen sectortafels    -
         uw   aandachtspunten            en   zorgen      mee    te kunnen nemen in de
         gesprekken         met de minister. Daarnaast                 zou ik graag samen    met  u
         mogelijke oplossingsrichtingen willen verkennen.
         Ik stel daarom         voor om na        het   verschijnen van        de adviezen   van  de
         commissie Remkes             -waarschijnlijk          ergens eind     januari- weer   in
         deze    samenstelling bij         elkaar te komen.
         Daarna: voorzitter CdK René Paas    peilt reacties in de zaal.
         Daarna:  vz René Paas sluit af met drie   afspraken:
                                                                                                     0000003067
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>20840233
             1. Na advies 2      +  3  van   commissie-Remkes komen sectortafels
                bij elkaar.    Waarschijnlijk:         eind    januari
             2. Daarna    weer     overleg in samenstelling van                  deze avond.
                Waarschijnlijk:        medio februari
             3. 3. Er komt      een   bijeenkomst om            de   beleidsregels        stikstof toe
                te lichten zoals die        morgenavond worden tussen provincies
                en  minister                    worden       besproken.         Niet    bestuurlijk,
                maar   ambtelijk.
         21.55 uur    Afsluiting [voor wie na wil praten staat er fris en nootjes klaar]
                                                                                                       0000003068
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>20840233
         Deelnemers sectoren BO               2/12
                           EEE
         1. Natuur      -
         Groninger Landschap, ERG,                        Bl    @ 2 oningerlandschap.nl
         staatsbosbeheer, EEE BEE (@staatsbosbeheer.nl       dd
         2. sou     -  IEEE
                                       [ERE
         Sander    Wubbolts:                   © bhouwendnederland.nl
          AEH  Vianen:
                            IB          2 bouwendnederland.nl
         3. Industrie     -
                             Siets Faber
         BEE.               directeur Samenwerkende          Bedrijven   Eemsdelta   (SBE) BEE       6 sh-ccmsdeltan
         Cas  Konig, directeur Groningen Seaports,              BEE     oc oningen-seaports.com
         4. Mobiliteit      -
                  Ubels, beleidsadviseur        TLN   (transport    en logistiek Nederland),   BEd cin.
         5. Landbouw         -
                               Siets Faber
                ECE
                                  (70) INEEETI                      oo oct)
          kd
               Bos    (voorzitter van de landbouw coalitie) BE © maatschapbos.nl               nl
          Slkad   Mensonides (FDF vertegenwoordiger)                ee                 rr
         6. Medeoverheden            - ERE
         Gemeenten
         Eltjo Dijkhuis:      IEEE         hcthogeland.nl, BE            @hethogeland.nl;
         lJlzebrand    Rijzebol:                delfzijl.nl,                           delfzijl.nl;
         Roeland   van     der Schaaf:
                                          EEE                          oc oningen.n), EEE           oc oningen.nl.
         Waterschappen
         Inge Eshuis, DB Hunze en Aa's, portefeuillehouder               Noord   IBEX) @hunzeenaas.nl
         Bert Middel, Dijkgraaf van Noorderzijlvest             IE         2 noorderziilvest.nl
          Top   5 opbrengst per           sector
         1. Natuur/Wetenschap (Ele
         1. Stikstofprobleem is onderdeel van veel bredere biodiversiteitsprobleem.
         2. Stikstofproblematiek is in vrijwel alle natuurgebieden een probleem voor behoud en herstel
         biodiversiteit; niet alleen in het Natura2000-gebied Lieftinghsbroek waar het ook juridisch-formeel
         een probleem is.
         3. Kom niet steeds met oplossingen voor deelproblemen, zet in op integrale en gebiedsgerichte
         oplossingen (in samenhang met o0.a. veenoxidatie en energietransitie) met een sterk
         instrumentarium (vergelijkbaar met landinrichting).
         4 Structurele oplossingen voor de lange termijn zijn belangrijker dan noodmaatregelen op de
         korte termijn, waarbij als randvoorwaarde geldt dat alle te nemen maatregelen (korte én lange
         termijn) juridisch houdbaar moeten zijn.
         5. Streef naar het sluiten van de stikstofbalans in Groningen (en breng als eerste stap deze goed
         in beeld).
                                                                                                                     0000003069
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>20840233
         2. Bouw     (IEEE)
         1. Bijna   overal kan de bouw     doorgaan, maar nog niet overal
         2. Innovaties    zijn voorhanden, maar geef bedrijven de tijd (ander materieel)
         3. PFAS is    op dit moment een groter probleem en hierbij is de wens uniforme         normen
         4. Zorg   om   terughoudendheid gemeente bij afgeven vergunningen
         3. Industrie    (Siets Faber)
         1. De industrie staat ook op slot! Nieuwe initiatieven kunnen niet      gerealiseerd worden,    Veel
         onzekerheid     bij bestaande bedrijven.
         2. Nieuwe beleidsregels en Spoedwet Aanpak          Stikstof leveren geen enkele     bijdrage aan
         oplossingen voor de industrie.
         3. Zoek    een  manier    om voorrang te verlenen  aan initiatieven die een   bijdrage leveren aan de
         energietransitie.
         4. Maak het verband tussen CO2 reductie         en NOx reductie   inzichtelijk.
         5. Zorgen    over   de effecten van  de impasse op  het investeringsklimaat ook op     de langere termijn.
         4. Mobiliteit    (IEEE)
         1. Bewustwording       is een noodzakelijke  voorwaarde   voor  draagvlak/acceptatie van maatregelen:
         zorg dat mensen bewust worden van het probleem en koppel het aan de bredere
         klimaatdiscussie/-doelstellingen (het stikstofprobleem op zichzelf is ongrijpbaar).
         2. Gedragsbeinvloeding is nodig om mensen andere keuzes te laten maken, zowel op het viak
         van voertuighezit als voertuiggebruik. Je bent er niet met alleen technische maatregelen.
         Hiervoor zijn vele opties.
         3. Greendeal-aanpak voor verschillende sectoren om emissies te reduceren, in bredere zin
         gekoppeld aan de klimaatdoelstellingen.
         4. Snelheidsverlaging op wegen anders dan de Rijkswegen is een maatregel die niet zoveel
         effect lijkt te hebben op de vermindering van stikstof-uitstoot. Er wordt in de mobiliteitstafel
         genuanceerd tegen aan gekeken. Wees eerlijk over de reden waarom je eventueel zo'n
         maatregel toch neemt.
         5. Het beeld heerst dat de huidige stikstof-discussie niet altijd gestoeld is op feiten. Het advies is
         om de discussie over oplossingen en maatregelen te voeren op basis van feiten.
         5. Landbouw       (Siets Faber)
         1. Beginnen met het creéren en analyseren van een onafhankelijk en feitelijk beeld van de
         situatie in Groningen (emissies, deposities en vergunde situaties van alle sectoren). Opdat         je
         vooraf de balans op kan maken, inclusief reeds vrijgekomen N emissie door o0.a. stakende
         bedrijven.
         2. Inzet gebied strategisch, constructief en langjarig beleid, op basis van analyse onafhankelijk
         feitelijk beeld, inclusief realiteit & heroverweging N2000 doelen en gebieden, gezamenlijk met
         andere gebiedspartners. Reéle stikstofbalans in gebied berekenen(emissie, binding, besparing)
         omzettend naar feitelijke depositie N2000 gebieden.
         3. Regionaal stikstofregister in combi met reéle drempelwaarde (KDW) t.b.v. gebied strategische
         processen.
         4. Uitgangssituatie is geen vermeerdering van depositie op stikstofgevoelige N2000 gebieden
         5. Vergund is vergund en vergunning ten volle te benutten, uitgangssituatie is vergunde situatie,
         oplossing voor alle situaties met melding of zonder vergunning, generieke oplossing voor weiden
                                                                                                                    0000003070
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>20840233
         en  bemesten    (=reguliere bedrijfsvoering).
         ook  punt 6 en 7 aangeleverd:
         6. Beschotting sectoren en gerichte benadering NH3 en NOx.
         7. Beleidsregels dienen als juridisch kader ten bate van het kunnen verlenen van vergunningen:
         niet gebruiken om milieugebruiksruimte uit de markt te halen. (daarvoor hebben we de
         maatregelen die ook in het landelijke bod van het landbouwcollectief staan, bovendien wordt de
         omvang van de dierhouderij in Nederland al bepaald en beperkt door fosfaat- en dierrechten incl.
         saneringsregeling varkenshouderij). Geen Koppeling aan dier-fosfaatrechten/aanwezige dieren.
         Intern(binnen eigen bedrijf, incl. meerdere bedrijfslokaties) en extern salderen regeling die recht
         doet aan bovenstaande en niet blokkerend (lees beperkend)werkt t.a.v. ontwikkelkracht van de
         landbouw, oa. ten bate van borging toekomst in balans met omgeving, economie en ecologie.
         Stilstand van de sector brengt niet de oplossing voor depositievermindering.
         6. Medeoverheden       (EAE
         1. Onduidelijkheid / onzekerheid    in (juridische houdbaarheid) maatregelen   staat
         besluitvaardigheid in de weg.
         2. Risico dat schade verhaald wordt.
         3. Provincie:  Graag kennisloket inrichten, regievoeren (tot op zekere hoogte) en transparant zijn
         hoe  afweging gemaakt wordt tussen N, PFAS, Biodiversiteit, Energie, Economie en Ruimte.
         4. Kansen voor beleidsdoelen werkgelegenheid etc./hier kan het wel in het Noorden.
         5. Zorg om woningbouw, bedrijfsleven en landbouw, ligt verschillend bij gemeenten. Geef
         perspectief.
         Hiermee hebben      we deze fase   afgerond en willen we met de sectoren gezamenlijk concluderen
         welke zorgen    er leven en  wat ze de provincie in het vervolgproces richting het Rijk willen
         meegeven.
         Vervolgproces
         Gebiedsgerichte aanpak: provincie en Prolander verzamelen alle gegevens, maken een
         gebiedsanalyse, zetten mogelijke herstelmaatregelen op en rij en stellen deze beschikbaar aan
         een commissie, de bestaande gebiedscommissie \Westerwolde (voorzitter is Jaap Velema,
         burgemeester gemeente Westerwolde). De commissie geeft hierover advies aan het college van
         GS.
         Generiek   maatregelen:   naast  gebiedsgerichte maatregelen worden door Rijken provincies
         (kunnen  we   voorbeeld  noemen?) bronmaatregelen genomen die de stikstof uitstoot moeten gaan
         beperken.
         In het vervolgproces willen in overleg blijven met de sectoren zodat ze meegenomen worden, we
         gebruik kunnen blijven maken van hun kennis en kunde en we samen kunnen optrekken in dit
         dossier. Hiervoor moeten we nog naar een vorm komen. We denken hierbij zelf aan het
         voortzetten van de bestuurlijke sectortafel maar zijn ook benieuwd naar de ideeén van de
         sectoren hierover.
                                                                                                             0000003071
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>