<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>20840259
         Bespreeknotitie strategie          stikstof Groningen 2020
         De  planning    is dat  er eind februari  een  GS/DT gewijd   wordt  aan  de stikstofproblematiek.  Dit document
         is bedoeld ter     voorbereiding daarop.     En ligt maandag   20 januari ter bespreking  in de stuurgroep
         stikstof.
         Strategie   op  hoofdlijnen
         Plan A
         1. Grondpot     stikstof 100 min
         2. Duitse   drempel     2 mol
         3. Gebiedsgerichte aanpak         Natura 2000   Lieftinghshroek
         4. Pilot Groningen      Economie &    Ecologie  in Balans:
                   -
                     robuuste natuur
                   -
                     landbouwtransitie
                   -
                     transitie industrie
                   -
                     transitie   energie
         Plan B
         Eigen grondpot:
         -
           100 min    financiering provincie Groningen
         -
            20 min rente      en  proces  (bijdrage o.a. industrie, Rabobank)
         Plan C
         Natuurcompensatie.
         Uitwerking strategie stikstof Groningen
         Plan A
         Ad 1.  Grondpot      stikstof
         Op dit  moment wordt        nagedacht over het pakket maatregelen voor de landbouw. Onderdeel hiervan
         is het invoeren     van een   beéindigingregeling of een opkoopregeling. Het Rijk wil hiervoor budget
         beschikbaar stellen. Wil je echter alle piekbelasters of een groot deel hiervan opkopen dan zijn
         hiervoor vele miljarden benodigd die vooralsnog niet beschikbaar zijn.
         [aangeven dat er zich de afgelopen tijd een x aantal boeren bij ons heeft gemeld voor een
         uitkoopregeling]
         Om toch     een   substantieel deel   van  de piekbelasters  te kunnen   opkopen,  is het ook mogelijk  anders
         kunnen organiseren.
         Het  Rijk zou voor     de aankoop in plaats van een opkoopbudget een leningsfaciliteit beschikbaar kunnen
         stellen. Met die     lening kan de provincie de gronden kopen en hiermee een grondpot vullen. Wordt de
         grond   verkocht     dan kan deze worden ingezet voor nieuwe aankopen. De lening wordt door de
                                                                                                                          0000003083
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>20840259
         provincie aan   het eind   van  de  periode   aan   het  Rijk afgelost  en  hiervoor wordt de   verkoopopbrengst
         van de gronden     voor  gebruikt.
         Het Rijksbudget    zou  dan kunnen worden         gebruikt   voor:
                 Rentekosten      Rijk
                 Dekking risico op verlies bij verkoop en afschrijving op gebouwen. (De provincie                  zou
                 bijvoorbeeld een percentage van het aankoopbedrag kunnen krijgen)
                 Functieverandering        naar   natuur  voor   versterking   van  de Natura 2000   gebieden.
                 Innovatie landbouw
         Provincies kunnen de      gronden verpachten        onder    natuur/stikstof vriendelijke voorwaarden,        inzetten
         voor duurzame landbouw of          voor   alternatieve energie. Ook kunnen de         gronden gebruikt     worden als
         grondpot  voor   grootschalige     kavelruilen   (WILG)
         Voordeel
                 Lenen is op dit moment          goedkoop en met relatief beperkte middelen heb je de mogelijkheid
                 om een     substantieel deel     van de piekbelasters op te kopen.
                 Het   budget kan je daarnaast gericht         inzetten.
                 De   grond   kan je  gericht verpachten       en hiermee kan je gewenste       ontwikkelingen     stimuleren.
                 Pacht levert ook      geld  op  en  hiermee kan je     ontwikkelingen    mee   stimuleren of   gebruiken    om
                 een   buffer op te houwen.
                 Gronden kan je ook inzetten          voor  grootschalige     kavelruilen  waarmee   je op  vrijwillige  basis
                 meerdere      gebiedsdoelen       kan realiseren.
         Nadeel
                  Tegenover de lening        staat de waarde van de        grond.  Mocht deze minder worden dan leidt de
                  provincie verlies.
         Voorbeeld   van een    mogelijke uitwerking
         Leningsconstruct
                  Elke provincie     krijgt een leningsfaciliteit van 100 min. per provincie. Landelijk gaat het dan
                  om    1,2 miljard. Voor de leningsfaciliteit wordt geen rente in rekening gebracht.
                  De   leningsfaciliteit heeft een looptijd van 20 jaar. Na de afloop hebben provincies 5 jaar de
                  tijd om de leningen af te lossen en de gronden weer te verkopen. Dit om marktverstoring te
                  voorkomen. In overleg zou dit kunnen worden verlengd als hier goede redenen voor zijn.
                  De   leningsfaciliteit   wordt door provincies benut         om een   strategische grondpot     stikstof te
                  realiseren.
                  De   grondpot    wordt ingezet      om de   gebiedsgerichte aanpak       te ondersteunen    en  genenieke
                  maatregelen      landbouw te stimuleren door           gerichte pacht   of verkoop  of kavelruilproces.
                  De   provincies   nemen     de  operationele     lasten  voor  hun  rekening (pachtbeleid,
                  eigenaarslasten, personeel etc.).         Hier staat   tegenover de    pachtopbrengsten.
                  Om verliezen op       gebouwen      en waardeverlies te kunnen opvangen          schrijft het  Rijk jaarlijks 0.5
                  procent af.
         Grove indicatie   Jaarlijks  kosten   (Rijk)
                  Als je uit gaat   van   1% rente betekent dit      jaarlijks 12 min. kost.
                  Als je  jaarlijks 0,5%   afwaardeert kost dit      jaarlijks 6 min. extra.
                                                                                                                                    0000003084
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>20840259
               e     Voor     apparaatskosten       voor    grondpot     en  kavelruilprocessen    0.5 min. per   provincie totaal    6
                     min.
               e     Voor     proceskosten rijk      1 min.
                     Totale    jaarlijkse   kosten    Rijk  25 min.
         Aanvullend      benodigd budget
               e     Voor robuustere natura 2000 moet ook                   budget beschikbaar komen        voor  de
                     functieveranderingskosten              van   bhestemming landbouw naar natuur.          .
                     (Bijvoorbeeld        elke provincie      krijgt tussen de   10 min.  en  30 min.  afhankelijk  van   de
                     opgave.Natura         2000   en   omvang      veeteelt)
               e     Voor     meer   robuuste natuur buiten natura 2000 moet ook                 budget beschikbaar komen         voor   de
                     functieveranderingskosten              van   bestemming     landbouw     naar  natuur
               eo    Voor subsidie        regeling technische maatregelen landbouw
               «     7
         Ad 2. Duitse      drempel      2 mol
         Stikstofdossier vraagt         om over    schaduw van het         huidige  denken heen te stappen
         Sinds de Raad        van  State op 29 mei       een    streep   zette door het   Programma Aanpak Stikstof         zit ons  land
         op slot. Elk initiatief      dat voor een      toename      zorgt  van meer   dan 0,005 mol     stikstof/ha/jaar    op  een
         overbelast Natura 2000            gebied    komt in principe niet in      aanmerking voor      een  vergunning     op  grond  van
         de Wet     natuurbescherming.           Dit betekent dat       een  heel groot aantal projecten uit verschillende
         sectoren     stilligt,  zonder zicht op      een    snelle  oplossing.   De huidige impasse     biedt echter ook de kans       om
         met wat     meer     afstand te     kijken  naar    de manier waarop in Nederland wordt omgegaan met de
         vergunningplicht.
         Nederland is niet het enige land met                een   stikstofprobleem,    Waar in   ons  73%   van de Natura 2000
         gebieden      overbelast is, is dat in Duitsland           bijvoorbeeld   70%.De    industriegebieden     Eemshaven      en
         Delfzijl in Groningen grenzen aan Duitsland en veroorzaken daarom daar ook stikstofdepositie.
         De provincie Groningen heeft in dit verband laten onderzoeken hoe in Duitsland omgegaan wordt met
         stikstof. Het blijkt dat onze Oosterburen een drempel van 21 mol stikstof/ha/j hanteren waaronder
         geen    sprake    is van een     vergunningplicht        op  grond  van  natuurwetgeving.     In Nederland wordt -met de
         drempel     van    0,005 mol- dus       een   factor 4200 strenger getoetst dan in Duitsland.
         Hoe kan     dit, terwijl beide landen zeggen dat              ze met hun beleid    uitwerking    geven  aan  dezelfde
         Europese natuurbeschermingsregels?
         De in Duitsland        gehanteerde modellen wijken niet wezenlijk af van de Nederlandse. In Nederland
         wordt     aangehouden dat met een nauwkeurigheid van 0,001 mol/ha/jr modelmatig kan worden
         voorspeld hoeveel stikstofdepositie door                  een  project wordt veroorzaakt.      In Duitsland   ligt dat anders.
         De Duitse overheid heeft door              een   onderzoeksinstituut laten       bepalen    hoe  nauwkeurig het
         stikstofdepositieberekeningsmodel                 is. De  betrouwbaarheid      van  een   model   hangt namelijk van een
         groot    aantal   zaken    af,  zoals  de  nauwkeurigheid        van  de  invoergegevens,    de  berekening van de wijze
         van verspreiding van een stof en verschillen bij het neerslaan van die stof (depositie) door
         bijvoorbeeld weersomstandigheden.
         Op basis    van de Duitse analyse is vastgesteld dat pas bij een rekenresultaat van meer dan 300 gram
         stikstof/ha/j (21 mol) een verband kan worden gelegd tussen de uitstoot van stikstof bij de bron
         (bijvoorbeeld een veehouderij) en de neerslag op een natuurgebied. Oftewel, onder deze waarde is
                                                                                                                                            0000003085
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>20840259
         het niet aantoonbaar dat            er een causaal verband bestaat tussen de emissie van stikstof bij een
         specifiek project        en  de  stikstofdepositie op een bepaald Natura2000 gebied. Dit heeft onder andere                    te
         maken met de overal            reeds aanwezige hoge achtergronddepositie van stikstof.
         In Duitsland vormt dit          uitgangspunt sinds      2013 de basis   voor  toetsing   van stikstofeffecten. Lagere
         Duitse rechtbanken hebben in de laatste                jaren  soms  afwijkende drempelwaarden gehanteerd (7
         mol/3,5 mol). Recent heeft de hoogste Duitse bestuursrechter deze lagere waarden echter afgewezen
         en bevestigd dat de drempelwaarde waaronder geen vergunningplicht geldt 21 mol/ha/j is. In deze
         uitspraak      is ook het arrest     van  het Europees Hof      van Justitie die  aan  de basis   ligt van  de PAS  uitspraak
         van  de Raad       van   State in de    beoordeling betrokken,      maar  dat  gaf geen aanleiding       de Duitse
         drempelwaarde te verlagen.
         In Nederland denken            we   dus fundamenteel anders        over  het resultaat  van  stikstofberekeningen.       lk
         roep op tot een ultieme            poging  om over    de schaduw     van  het  huidige  denken heen te stappen. De
         huidige crisis verplicht ons serieus te kijken naar een drempelwaarde                   op basis    van
         modelonnauwkeurigheid om Nederland weer in beweging te krijgen.                         Met   een   drempelwaarde      is de
         problematiek        van    de meldingen     op te lossen,    kan de bouwsector     weer aan    het werk     en  kunnen
         investeringen        in industrie ten behoeve       van   energietransitie doorgaan.
         Het  is,  tot   slot,  een  illusie  om  te denken dat hiermee het        probleem    van  tafel is. De   uitspraak  van  de
         Raad    van   State heeft laten zien dat de        tijd  van  papieren oplossingen voorbij      is. Een   hogere
         drempelwaarde            hiedt weliswaar op korte       termijnperspectief voor     alle sectoren,     maar  lost de
         stikstofoverbelasting         niet op. Het is   onvermijdelijk    dat door alle relevante sectoren        maatregelen
         genomen worden             om  de   stikstofbelasting in onze natuur fors naar beneden te brengen. Maar wat mij
         betreft ontwikkelen          we   deze aanpak vanuit een situatie van beweging, niet vanuit stilstand.
         Ad 3.    Gebiedsgerichte aanpak           Natura 2000     Lieftinghsbroek
         Concept opdracht           aan  de  gebiedscommissie Westerwolde
         De  gebiedscommissie           Westerwolde wordt         gevraagd   om een    advies te geven    aan    gedeputeerde    staten
         over:
              e     Welke       maatregelen      kunnen genomen worden         om   op de korte    termijn (1 jaar)    te komen tot
                    een     eerste natuurherstel in      lieftingsbroek?
              eo    Welke aanvullende           maatregelen     kunnen genomen worden          voor een   duurzaam herstel      van   het
                     natuurgebied Lieftinghsbroek?
              +      Maak      hierbij onderscheid tussen welke maatregelen regionaal (binnen de directe omgeving
                     lieftinghshroek en binnen de provincie Groningen) genomen kunnen worden en welke
                    generiek landelijk genomen kunnen worden. Richt het advies vooral op de regionale
                     maatregelen.
              +      In hoeverre kunnen          herstelmaatregelen      worden versneld?
         Doel    van   het advies is    om    in een gedragen aanpak een ambitieuze en realistische vermindering van de
         stikstofdepositie         op het  Lieftinghsbhroek te realiseren. Hierdoor is herstel en versterking van de natuur
         mogelijk en wordt gestreefd om binnen afzienbare termijn een gunstige staat van instandhouding                              te
         bereiken. Hiermee kan vergunningverlening weer verder op gang worden gebracht.
         De  provincie zal hierbij zorgdragen           voor een:
                                                                                                                                           0000003086
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>20840259
         Gebiedsanalyse      met de   volgende     onderdelen:
                  -
                    Beschrijving    van   de actuele situatie; verschil        huidige belasting    en   gewenste belasting
                  -
                    Een    omgevingsanalyse       van  de belangrijkste regionale (piek)belasters              op de  depositie  van
                  stikstof in   Lieftinghsbroek
         Het proces:
                  -
                         Het proces   van   de  stikstofproblematiek        is  een  dynamisch    proces waarin nog       een  aantal
                         belangrijke  zaken verder moeten worden                uitgewerkt.  Deze zullen     van  invloed zijn op het
                         proces  en  zullen moeten worden meegenomen in de definitieve                      opdracht.
         Vragen
              e   |sde    gehiedscommissie       Westerwolde bereid           om   de rol van  adviescommissie        voor  de
                  stikstofproblematiek        in het  Lieftinghshroek     op zich te nemen?
              e   Wat heeft de commissie           nodig  om   tot dit advies te komen? Welke aanvullende kennis is                nodig
                  en    welke financiéle middelen zijn       noodzakelijk        ?
         Ad 4. Pilot Groningen Economie &           Ecologie   in Balans
         Maandag     is  er een werkbezoek geweest         van   de DG stikstof. Onderdeel         van    dat werkbezoek      was een
         bijeenkomst      met  een  aantal deelnemers      van   E&E.   Hierbij     hebben LTO, GSP       en  natuurorganisaties    een
         pitch gehouden. Daarbij        is het aanbod    gedaan    om   in   Groningen     een  pilot te starten    waarbij   we naast
         elkaar willen realiseren:     een   robuustere natuur      (Westerwolde         en  de Dollard),    transitie  van de
         landbouw,      industrie en  energie. Daarbij wordt ook gekeken              naar  of de stikstofbalans sluitend      gemaakt
         kan worden      voor  de provincie Groningen. Dus antwoord op de vraag: hoe kunnen                       we   de stikstof die
         geproduceerd       wordt door de veeteelt       gebruiken    door de akkerbouw          en  als  product   voor   de industrie.
         Kijken of de industrie bereid is       een  bijdrage   te leveren      aan  de stikstof/natuurcompensatie.          Een
         richtbedrag     zou 50 min.   euro   kunnen zijn.    Hierbij  zal ook     naar de provincie Groningen worden
         gekeken.   Een    richtbedrag    zou  10 min.   euro   kunnen zijn.
         Ad Plan B
         Dit plan  houdt in dat de provincie Groningen zelf           een      investeringskrediet    beschikbaar stelt     waarmee
         de  grondpot kan worden gevuld.           Te denken valt    aan     eenzelfde    bedrag dat    aan   het  Rijk gevraagd
         wordt;  100 min.     euro.  Tegenover het investeringskrediet             staat de waarde     van   de  grond.   Gezien de
         druk op de     grondmarkt    en   de  lage rente,  is het niet de      verwachting    dat de   grondprijzen     zullen dalen.
         Dit maakt dat het risico      naar  verwachting beperkt        is.
         Ad Plan C
         Om   ontwikkeling mogelijk te blijven         maken die    stikstofdepositie veroorzaken,           kan ook   gekeken
         worden of de      getroffen   natuur kunnen compenseren door extra Natura 2000 aan te                       wijzen.  Door
                                                                                                                                         0000003087
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>20840259
         extra natuur realiseren ontstaat
                         te                      compensatieruimte   voor  ontwikkelingen, bijvoorbeeld     in de
         industrie  (bijvoorbeeld  Oosterhorn    waar een  aantal ontwikkelingen geblokkeerd     worden vanwege de
         stikstofcrisis). In de eerste plaats is het het meest  eenvoudig  of het mogelijk is binnen   een   Natura
         2000-gebied     het bestaande natuurtype uit te breiden. Mocht dat niet     mogelijk  zijn, kan er  ook
         gekeken    kunnen worden    naar  de  mogelijkheden   binnen het NatuurNetwerk Nederland. Dit betekent
         wel dat de hoeveelheid Natura 2000        grond moet worden    uitgebreid. Om alle  getroffen natuurtypes  te
         kunnen compenseren is de kans groter dat dit lukt in       Noordelijk verband, omdat dan immers        een
         grotere hoeveelheid verschillende natuurtypen voorhanden is.
                                                                                                                       0000003088
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>