<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>20077012
         Verslaglegging
         NATURA 2000-GEBIED: LIEFSTINGHSBROEK
         VERSLAG VELDBEZOEK    DD.  19  1uni 2019
           Aanwezig
           I
                     namens  Provincie:                     ke.                ,S Le Lo k
           Aanwezig  namens  Terreinbeheerder:             ]
           Overige aanwezigen:                              IEEE               FP olander),
           (Unie van Bosgroepen),  | IIE       (WR)   en
                                                            EEE          B-VVare)
           Datum bezoek:                                    19 juni 2019
           Doel  en  voorbereiding
               e
                    Op 19 juni is het veldbezoek uitgevoerd in het Natura 2000 gebied
                    Liefsthingsbroek. Naar aanleiding van de discussie tijdens het PAS veld-
                    bezoek 2018      over   de vitaliteit, het gewenste beheer          en   eventuele
                    nieuwe   maatregelen     van  de   graslanden    met het     habitattype H6410
                    Blauwgrasland, is besloten om een aantal deskundigen uit te nodigen.
                    De overige habitattypen zijn ook bekeken, maar het accent van het veld-
                    bezoek lag op het habitattype H6410.
           Het voornaamste doel      was om samen met de deskundigen de mogelijkheden te
           onderzoeken    om  het  habitattype H6410 te behouden en mogelijke kennislacu-
           nes en maatregelen in kaart te brengen. Wij hebben gekeken of er bijzonderhe-
           den of  afwijkingen in het veld te zien waren (veldimpressie) ten opzichte van
           de verwachtingen uit de gebiedsanalyse bij de alle aanwezige stikstofgevoelige
           habitattypen.
           Gegevens:
               -
                     Gebiedsanalyse
               -
                     NZ2000 beheerplan
               -
                    Rapport ecohydrologische systeemanalyse (Alterra)
               -
                     Vegetatiekartering 2014
               -
                     Methodiek Veldbezoek PAS
               -
                     Gedetailleerde AHN kaarten
           Bevindingen
           Onze bevindingen zijn:
           Algemene impressie is dat het gebied        net als 2018 relatief droog     is, gezien de
           geringe neerslag is dit logisch.
           1 Eiken-haagbeukenbossen        H9160A
                                                                                                       0000000691
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>20077012
         Ten  opzichte van de veldbezoeken in 2016, 2017 en 2018 zijn geen grote ver-
         anderingen geconstateerd. Er is sprake van essentaksterfte maar verder heeft
         er geen nieuwe bossterfte plaatsgevonden en er is sprake van verjonging van
         esdoorn, berk en eik. De ondergroei bestaat vooral ruwe smele en elzenzegge.
         In de ondergroei zien we kenmerkende soorten zoals bosgierstgras en wijfjes-
         varen terugkomen.
         2 Blauwgraslanden      H6410
         De twee   blauwgraslanden waren dit jaar nog niet gemaaid, hierdoor is een
         goede   indruk   verkregen van de huidige staat. De algemene indruk is dat de
         graslanden    aan  het verzuren zijn door de invloed van regenwater, maar dat de
         situatie stabiel is. Blauwe knoop is in tegenstelling tot 2018 wel weer aange-
         troffen  tijdens het veldbezoek.   In de randzone    van  het omliggende elzenbroek-
         bos  zijn aanwijzingen gevonden dat er      aanvoer van    basenrijk water plaats-
         vindt. Dit basenrijke grondwater komt niet tot in de graslanden met H6410. In
         de lage delen van het naast gelegen elzenbroekbos is te zien dat deze tot voor-
         kort nog onderwater stonden. Kennis van de werking van de zeer lokale
         grondwaterstroming ontbreekt op dit moment om het hydrologisch systeem te
         optimaliseren ten behoeve van het blauwgrasland
         De in 2018    omgewaaide populier is niet verwijderd, waardoor dit deel niet ge-
         maaid is. In 2016    zijn twee maatregelen uitgevoerd die een bijdrage leveren
         aan  de  instandhouding van de blauwgraslanden; verwijderen van bomen aan
         de rand   en kleinschalig plaggen. Er wordt opgemerkt dat de productie in het
         kleine grasland hoog is en dat de geplagde delen weinig verschillen van de niet
         geplagde delen. Het is nog te vroeg om conclusies te trekken over effecten van
         het kappen van de bomen op het habitattype H6410.
         3 Hoogveenbossen H91D0
         Geen   verandering ten opzichte van voorgaande jaren. Habitattype         is niet aan-
         wezig.
         4a Stuw   Liefstinghsbroek en    4b  afwateringsloot
         De  maatregel (het plaatsen van een      stuw  bij 4a) is uitgevoerd en de oude   en nu
         overbodige afwateringssloot wordt gedempt (4b). Het is          nog te vroeg  om  ef-
         fecten van het plaatsen van de stuw waar te nemen.
         5 Grote weide
         In het najaar   van  2016 is dit terrein in zijn geheel geplagd. Circa 20 tot lokaal
         30  cm van   de  toplaag is verwijderd. In het perceel zijn plaggen uit het blauw-
         grasland neergelegd. Deze zijn nog herkenbaar. Het perceel wordt deels ge-
         maaid, deels beweid met geiten en runderen. Het perceel is in 2019 vanaf juli
         beweid met runderen en geiten om de opslag van zwarte els te beteugelen. De
         aanwezigheid van hoge opslag duidt er-op dat er het perceel niet gemaaid is in
         2018.
         6 Oude kern met Beuken-eikenbossen met hulst H9120
                                                                                                 0000000692
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>20077012
            Er   zijn verder     geen  veranderingen     ten  opzichte  van   2016, 2017   en 2018 waar-
            genomen.
            7 Dal met kruidenrijkgrasland           en beek
            Dit buiten het N2000          gebied gelegen grasland is stil gestaan bij een recent ge-
            herprofileerde        en  verdiepte beek. Ten tijde van het veldbezoek stond er geen
            water in de        watergang,    maar waren     wel de kwelindicatoren waterviolier        en
            veldrus. Beheerder doet navraag            over  de werkzaamheden.
             Bijlage:
                  oe    kaart met de locaties die zijn bezocht
            Conclusie
             Het  habitattype H6410 is verzuurd en delen vallen vegetatiekundig onder hei-
            schraalgrasland, maar de laatste jaren lijkt de achteruitgang zich niet voort te zet-
            ten. In het naast gelegen elzenbroekbos komt nog wel basenrijk grondwater tot in
            de wortelzone. Kennis om het (lokale) hydrologische systeem te optimaliseren
            ontbreekt. Daarnaast is meer inzicht nodig in de werking van het regionale sys-
            teem     en   de effectiviteit van de  bufferzone, die behoort     tot het NNN, rond het ge-
            bied.
             De oude boskern met het          habitattype H9120 heeft een goede kwaliteit en er zijn
            geen aanwijzingen dat er verslechtering optreedt. Het habitattype H9160A verkeert
            in een slechte staat, maar er zijn aanwijzingen dat hoger op de gradiént kansen voor
            habitattype aanwezig zijn.
            Onderzoek moet uitwijzen hoe het           hydrologisch systeem geoptimaliseerd kan wor-
            den    om    basenrijkgrondwater      in de wortelzone   van het grasland met het Habitat-
            type H6410 te krijgen.
         Dit  verslag  is vastgesteld  door:
         Handtekening                                                         Handtekening
         (datum)                                                              (datum)
         Bijsluiter bij verslag:
               -
                     Met name de formulering     goed uiteen rafelen uit wat je hebt waargenomen, en wat je
                     duiding daarbij is. Dit moet   goed omschreven worden. Je kunt geen uitspraken doen
                     over trends, je kunt alleen weergeven wat je hebt waargenomen. Er zijn geen harde
                     conclusies te trekken, die komen uit de overige monitoring.
                      Aangeven waar je geweest bent.
               -
                      Aagngeven dat het een aanvulling is op de overige monitoringsystematiek
               -
                                                                                                            0000000693
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>20077012
           Aangeven dat alleen naar visueel waarneembare aspecten is   gekeken, bij voorkeur be-
         -
           noemen.
         -
            Ondertekening door leidinggevenden van aanwezige partijen.
                                                                                                 0000000694
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>20077012
         Bijlage 1: Kaart van het gebied
                                         0000000695
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>