<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>20075236
         Prolander
          Samen                                            Voor
          stikstofaanpak:
         Een actorenanalyse ten behoeve van het creéren van draagvlak in het
         Liefstinghsbroek
           [Datum]
                                                                             0000000614
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>20075236
         Samenvatting
                      0000000615
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>20075236
         Inhoud
         SAM ENV AT NG cee
                                   eee   eee eee eee ease eae ease anan ees 1
         i                ITI II III  II III
                                                          ——————_——_    ~~ 2
         C=To [1 Fo                                                         3
         Ey          II
                                              III    III ———_——             4
         JILL
            e T= ET] =o[= SEEPS                                             5
         TI                 TTI  IIIT IIIT
                                                              /m| _—_; hhh 6
         i                                              —————————————       7
                                                                              0000000616
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>20075236
         Inleiding
         Veel  natuurgebieden in Nederland staan onder druk door een te hoge belasting van stikstof.
         Het  vorige programma om de invioed van stikstof terug te dringen, het Programma Aanpak
         Stikstof (PAS), is in 2019 door de Raad van State als onvoldoende beoordeeld. Sindsdien
         werken Rijk en provincies aan een nieuwe aanpak stikstof. In                2020 zijn hiervoor de
         hoofdlijnen vastgelegd    in de Structurele  Aanpak  Stikstof (SAS). Kort samengevat bestaat de
         aanpak    uit  twee  sporen: generieke (landelijke) bronmaatregelen      en  een gebiedsgerichte
         aanpak per stikstofgevoelig natuurgebied.
         In de provincie Groningen ligt eén stikstofgevoelig natuurgebied: het Liefstinghsbroek in de
         gemeente Westerwolde. De provincie Groningen is hier gestart met een gebiedsgerichte
         aanpak. Deze aanpak wordt vormgegeven middels een bestuurlike adviescommissie,
         gevormd door alle betrokken regionale partien (gemeenten, waterschap, terreinbeheerders,
         landbouw en recreatie), ofwel belanghebbenden. De adviescommissie wordt gevraagd om
         de provincie te adviseren welke gebiedsgerichte maatregelen er in en rond het
         Liefstinghsbroek mogelijk zijn om de invioed van stikstof terug te dringen.
         Om tot het advies te komen zal de commissie drie fasen         doorlopen. De eerste fase bestaat
         uit een    gebiedsanalyse:    welke  zich   richt op het in kaart brengen van de bestaande
         natuurwaarden, de invloed       van  stikstof op deze waarden, en de aanwezige kansen en
         knelpunten    wat betreft de  aanwezige natuurdoelstellingen. Op basis van de resultaten van
         de  eerste    fase worden in    de tweede fase mogelike maatregelen worden bedacht en
         uitgewerkt.   In de derde fase worden deze maatregelen afgewogen tot een definities advies.
                                                                                                           0000000617
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>20075236
         Doelstelling
         De adviescommissie bevindt zich op het moment van schrijven in de eerste fase                     van  het
         proces: de gebiedsanalyse. Deel van de gebiedsanalyse is een inventarisatie                       van  de
         aanwezige      stakeholders in het    gebied,  en   hun  belangen, resources/power, en visies,      zodat
         deze   mee    kunnen worden genomen in het         nader te bepalen beleid/het gebiedsproces.
         Het    laten   meedoen     en/of   betrekken    van    derden   in  beleidsprocessen     wordt   ook  wel
         participatie genoemd.      Dit proces duidt op een verschuiving      van een   traditionele hiérarchische
         vorm van     governance, ofwel de wijze van besturen, naar           een vorm    die zich kenmerkt door
         gemengde publiek-private netwerken bestaande uit statelijke en niet-statelijke actoren. Waar
         de eerste vorm uitgaat van top-down beleid, waarin beleidsbeslissingen van het nationale
         niveau worden doorgegeven aan lagere niveaus, verwijzen boftom-up processen naar het
         betrekken (e.g., laten participeren) van het lokale niveau bij beleidsvorming en de
         daaropvolgende impact op hogere niveaus. Governance is dus een ontwikkeling van
         bestuursstijlen waarin de grenzen tussen en binnen de publieke en private sector vervagen
         (Pierre & Stoker, 2000). Binnen het bestuur nemen statelike en niet-statelijke actoren
         (meestal staat, markt en het maatschappelijk middenveld) deel aan gemengde publiek-
         private netwerken (Bang, 2003).
         Naar alle    waarschijnlijkheid zal een deel van de uiteindelijk voorgenomen maatregelen in de
         omgeving van het Liefstinghsbroek genomen moeten worden. Om dit succesvol te
         bewerkstelligen moet de omgeving deze maatregelen accepteren en steunen. In andere
         woorden: er moet voldoende draagvlak bestaan op omgevingsniveau om maatregelen in het
         kader van de Structurele Aanpak Stikstof te kunnen legitimeren en uit te voeren. Draagvlak
         kan worden gerealiseerd door een goed participatieproces. Een overzicht van de
         stakeholders en hun belangen kan daardoor bijdragen aan het kweken van draagvlak in
         latere beleidsprocessen.
         De  Rijksnatuurvisie ‘Natuurlijk verder’ uit 2014       verwees   indirect al naar governance door    een
         wens     uit te spreken om burgers, bedrijven           en  particuliere organisaties te betrekken in
         natuurbeheer en -beleid. Met de aanstaande Omgevingswet wordt deze omslag nog verder
         gerealiseerd: het bevoegd gezag wordt verplicht gesteld om belanghebbenden te laten
         meedoen en -denken aan beleid. Het bevoegd gezag (het bestuursorgaan dat een
         vergunningaanvraag behandelt, meldingen ontvangt en bevoegd is voor toezicht en
         handhaving (gewoonlijk de gemeente)) is verplicht om te motiveren hoe burgers, bedrijven,
         maatschappelijke organisaties en bestuursorganen bij de voorbereiding van instrumenten
         van de Omgevingswet zijn betrokken en wat de resultaten daarvan waren.
         Het betrekken van, of laten participeren van, externen in het beleidsproces, kan leiden tot
         verhoogd draagviak bij genoemde externen. Draagvlak heeft betrekking op de manier
         waarop (hoe) bepaalde (beleids-)opties en (beleids-)voorstellen (wat) door betrokkenen (wie)
         onthaald worden. De aanwezigheid van draagvlak kan ingezet worden ter legitimatie van
         voorgenomen beleid en/of ter vergemakkelijking van het realiseren van dit beleid. In het
         geval van het Liefstinghsbroek zijn beide opties van toepassing: de Provincie Groningen is
         inmiddels afhankelijk van de externen in en om het Liefstinghsbroek om de Europese en
         nationale beleidsdoelen met betrekking tot stikstof te verwezenlijken.
         De leidende vragen      zijn hierbij:
             1.    Welke   belangen   en  opgaven   spelen er in Lieftinghsbroek en omgeving?
             2.    Welke stakeholders/actoren      zijn hierbij betrokken en wat is hun rol?
             3.    Welke visie hebben actoren op het gebied? Welke kansen en bedreigingen                  zien  zij
                   (als het gaat om (toekomstige) gebiedsontwikkeling)?
                                                                                                                     0000000618
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>20075236
             4.   Hoe kunnen de actoren het beste worden betrokken              bij  de  gebiedsaanpak?
         Om      deze   vragen       te    kunnen      beantwoorden     wordt       gebruik gemaakt van een
         stakeholderanalyse.       Een   stakeholderanalyse is een instrument om het gedrag, de intenties,
         de  interesses,   en  de  onderlinge relaties van stakeholders en/of actoren inzichtelijk te maken.
         Onder stakeholder wordt verstaan:             een  persoon of groep die invioed ondervindt of zelf
         invioed uit kan oefenen op (de activiteiten van) het bevoegd gezag/de organisatie. Wanneer
         een stakeholder actief invloed uitoefent op de (activiteiten) van het bevoegd gezag/de
         organisatie wordt deze een actor genoemd. Een actor is dus altijd een stakeholder, maar niet
         elke stakeholder is     een  actor.
         Theoretisch kader
         Het    instrument     wat    in  dit   rapport gebruikt    wordt    is   een     stakeholderanalyse:   een
         benadering/instrument       om   kennis te genereren over stakeholders om hun gedrag, intenties,
         onderlinge   relaties   en interesses    te begrijpen; en ter beoordeling van de invioed en middelen
         (resources) die zij inzetten in besluitvormings- of implementatieprocessen. De Kkennis
         verkregen middels een dergelijke analyse kan worden ingezet als input voor andere
         analyses, ter ontwikkeling van plannen om het draagvlak voor maatregelen te vergroten, en
         om een participatief proces van consensusvorming te begeleiden.
         De   stakeholderanalyse komt oorspronkelijk voort uit corporate management, waarin deze
         gebruikt werd om stakeholders en hun belangen zodanig te beinvioeden om de strategische
         beleidsdoelen      te   behalen.     De   theorie  sprong   later  over      naar  een  breed   scala  aan
         organisaties op veel verschillende gebieden. Inmiddels wordt het ingezet door
         beleidsmakers,         bedrijven,       media,     en    verschillende         gouvernementele      en niet-
         gouvernementele organisaties.
         Deze ontwikkeling heeft er toe geleid dat er verschillende methoden zijn ontstaan om (de
         verschillende stappen in) een stakeholderanalyse uit te voeren. Schmeer (1999) ontwikkelde
         een stappenplan ter uitvoering van een stakeholderanalyse. Deze richtlijnen zijn origineel
         ontwikkeld voor de gezondheidssector, maar kunnen met enkele aanpassingen worden
         gebruikt     voor      andere       doeleinden.      Deze     richtljnen       zullen   daarom     worden
         aangevuld/uitgebreid met theorieén en aanpakken vanuit andere (vak-)literatuur.
         De eerste twee      stappen    van  het proces   van Schmeer hebben         betrekking op het plannen  van
         het proces en het selecteren en definiéren van het betreffende beleid. In dit onderzoek zijn
         deze stappen al volbracht: het doel van de analyse is immers al vastgesteld, alsmede het
         beleidskader    waar    de resultaten    ingepast zullen worden. Duidelijkheid over het doel van de
         analyse    kan   helpen    om    de   scope   en tijdsdimensies (heden, verleden en toekomst) te
         identificeren die het meest van belang zijn. Een voorbeeld hiervan is het breed schetsen van
         de rol van stakeholders in de ontwikkeling van zekere beleidscontext en -processen in het
         verleden, of breed schetsen van langetermijnbeleidsrichtingen. Figuur 1 geeft een overzicht
         van de tijdsfocus van een stakeholderanalyse op basis van dimensies waar rekening mee
         moet worden gehouden tijdens het uitvoeren van een analyse.
                                                                                                                      0000000619
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>20075236
                         TIME              PAST                     PRESENT                               FUTURE
               DIMENSIONS
                                Policy Analysis                                 Policy  implementation          Policy Development
               Purpose’
                                       Project Evaluation                      Project  implementation    Project Planning
                                                                         Management     objective
                                                             Management environment                           Management environment
               Focus            Retrospective            +                                                Prospective
               Interest         Protas
                                            we  =ewsnsssessszsesssssssassne
                                                                                           >      Objective
                                                                                                               =--=-
                                                                                                                     +»    Goal
                                Broad                                Narrow                                  Broad
               Scope
               Tine frome       Long-term                             Rapid                 Short-term              Medium-term
               Stage            Historical analysis                Pre-implementation       Planning              Development
                                                      Post  Implementation
         Figuur   1:  Overzicht  van     scope      en    tijdsdimensies        van    een    analyse. Overgenomen                  uit
         Schmeer     (1999).
         In een   beleidscontext vertaalt dit zich           bijvoorbeeld       in  een    brede schets           over    de rol   van
         belanghebbenden     in de   ontwikkeling       van   de beleidscontext        en   -processen in het verleden, tot
         het proactief breed schetsen van meer               langetermijnbeleidsrichtingen. In het geval van het
         Liefstinghsbroek wordt er gekeken naar de                               toekomst.         het      gaat       immers       om
         beleidsontwikkeling voor de korte tot medium termijn.
         De  volgende stap    heeft   betrekking op het identificeren en prioriteren/categoriseren van de
         verschillende stakeholders. De           richtlijnen van Schmeer (1999) maken de aanname dat de
         stakeholders al grotendeels of geheel bekend zijn. Wanneer dit echter niet het geval is, of het
         gewenst is dit overzicht aan te vullen, zijn er meerdere mogelijkheden om de analyse te
         verbreden. Figuur 2 geeft een beknopt overzicht van rationale, typologie en methoden voor
         een stakeholderanalyse. De methoden en typologie zijn ingesteld op het gebied van natural
         resource management (Reed et al, 2008):
                                                                                                                                        0000000620
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>20075236
            Rationale
                                                                    Descriptive            Nom  ative   |       Instrumental
                      Step 1: ldeniifying stakeholders
                                                            |                 Step 2: Differentiating
                                                                                    categonsing
                                                                                                      between and
                                                                                                 stakeholders
                                                                                                                                  Step  3: Investigating relationships
                                                                                                                                        between stakeholders
            Methods
                                   Semi-
                                                          .
                                                                                       ON
                                                                                Analytical            Reconstructive               Actor-          Social
                                                                                                                                                                Knowl
                                                                                                                                                                 rogue
                                                                                                               So
                   Loanpe       structured
                                interviews
                                                 Soonod
                                                     Pling
                                                                            categorisation
                                                                               (top-down)
                                                                                                       categorisation
                                                                                                        (bottom-up)
                                                                                                                                  linkage
                                                                                                                                 matrices
                                                                                                                                                  Network
                                                                                                                                                  Analysis
                                                                                                                                                                       |
                                                                                                    Stakeholder-led            Q
                                                               Interest-
                                                                                    Radical
                                                                                                      stakeholder
                                                              influence           fransactive                             methodology
                                                              matrices               -ness
                                                                                                     categorisation
         Figuur        2:     beknopt            overzicht               van        rationale,            typologie           en      methoden               voor      een
         stakeholderanalyse. Overgenomen                                    uit Reed et            al.,    2008.
         De rationale refereert                 hierbij naar het type benadering wat gebruikt wordt voor de analyse.
         Een     descriptive ofwel beschrijvende benadering heeft tot doel om de relatie tussen een
         bepaald fenomeen en zijn stakeholders te beschrijven. Een normative ofwel normatieve
         benadering richt zich op de legitimiteit van het betrekken en empoweren van stakeholders bij
         besluitvormingsprocessen. Een instrumental ofwel instrumentele benadering legt de nadruk
         op het in kaart brengen van, begrijpen en beheren van het gedrag van stakeholders door
         beleidsmakers             om     hun doelen te bereiken.
         Elk  van     deze benaderingen telt enkele stappen om de benodigde informatie te vergaren. De
         eerste      stap, het in kaart brengen van de stakeholders, wordt middels drie methoden
         uitgevoerd. De eerste is door het opstellen van focus groups. Dit is een kwalitatieve
         onderzoeksmethode met een exploratief karakter. In een focusgroep brainstormt een kleine
         groep over stakeholders, hun belangen, power, en andere kenmerken, en categoriseert ze.
         De volgende stap is het uitvoeren van semigestructureerde interviews. In deze methode
         worden interviews gehouden met een aantal belanghebbenden om gegevens uit de focus
         groep         te      controleren               en         zo       nodig aan te vullen. Vervolgens wordt een
         sneeuwbalbemonstering uitgevoerd waarbij stakeholders uit de categorieén die
         voortgekomen zijn uit de initiéle focusgroepen, worden geinterviewd. Deze individuen dragen
         vervolgens bij aan het identificeren van nieuwe stakeholdercategorie&n en -contacten.
         1) Stakeholders identificeren
         Chevalier        en     Buckles         (2008)          onderscheiden enkele andere methoden                                       om      stakeholders in
         kaart     te     brengen.            Deze          varieren          van        het      laten       identificeren           door        experts, andere
         belanghebbenden en zelfselectie naar identificatie middels secundaire data, zoals registers
         en bevolkingsgegevens, verslagen van eerdere activiteiten in het betreffende gebied, et
         cetera. Ook verschaffen zij een checklist van gebruikelijke stakeholders. Deze checklist is
         echter ingesteld op onderzoeken op zeer grote schaal voor conservation projects en is
         daardoor ongeschikt voor dit onderzoek.
         Het CommunicatieRijk, de database over vakkennis over overheidscommunicatie, houdt in
         een communicatiestrategie rekening met de groepen: de doelgroepen; het bevoegd gezag;
         alle schakels uit de beleidsketen; de achterbannen van of de mensen achter de
         koepelorganisaties; de interne omgeving; en de media.
                                                                                                                                                                           0000000621
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>20075236
         2) Categoriseren       van  stakeholders
         De tweede stap          van   de methode is     het differentiéren tussen     en  categoriseren van de
         stakeholders. Een        simpele     methode is het   categoriseren  middels    een  regenboogdiagram.
         Een dergelijk diagram deelt stakeholders in op basis van de mate van de invioed die zij
         hebben of ondervinden op/van een probleem of actie. Een dergelik diagram wordt
         weergegeven in figuur 3:
                                                    Affecting  and Affected
                                                            Least
                                                  ani
                                                                               ON
               Affecting                                                    :                    Affected
                                                          Moderately
                 i
                   /
                                /
                                  yd                      wr
                                                            Most
                              /
                            [               /
                                                           \/
                                                                                     |
                          |
                                          |                                                      lL
         Figuur  3: Voorbeeld      van  een   regenboogdiagram.   Stakeholders die invioed hebben worden op de
         linkeras gezet, stakeholders die      voornamelijk invioed ondervinden op de rechteras. Stakeholders die
         zowel invloed hebben als ondervinden staan op de middelste            as. Overgenomen     uit Chevalier &
         Buckles, 2008.
         Het  CommunicatieRijk categoriseert          stakeholders middels invalshoeken      van  waaruit  er naar
         de opgave kan worden bekeken, bijvoorbeeld de politiek of belangenverenigingen. Deze
         invalshoeken worden vervolgens verder onderverdeeld: de politiek kan bijvoorbeeld worden
         verdeeld op verschillende schaalniveaus (lokaal, regionaal, provinciaal, nationaal, et cetera).
         Vervolgens worden de namen van de verschillende stakeholders bij de invalshoeken gezet
         Dit kan  er zo uitzien:
                                                                                                                   0000000622
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>20075236
         ETI
           Neem  een
                     groot vel en zet een
           opgave of het doel in enkele
                                               CT
                                                Benocem invalshoeken
                                                waaruit  je naar de
                                                                        van
                                                                    opgave kunt
                                                                                      CN
                                                                                      Kijk waar invalshoeken nog
                                                                                      verder onder te verdelen zijn.
                                                                                                                        ETE
                                                                                                                        Zet namen (van    organisaties)
                                                                                                                         bij de invalshoeken.
           steekwoorden in het midden.          kijken. Denk aan groepen,             (Reken op maximaal 30-50          Wees zo concreet mogelijk.
                                                organisaties, belangen, etc.          invalshoeken).
                                                                            Landelijk
                                                                                                     ro Eo)
                                            Politiek                                                                                   w=
                                                                             Vakbonden
                                            Belangenverenigingen                            «
                                                                             Omwonenden
                                                                                                      (
                                                                                                                   —
                                                                                            !
                                                                             Milieufederaties
                                                                                                a
                                                                                                      —
                                                                                                                               sin
         Figuur       4:     Stappenplan              voor        stakeholderidentificatie                   en      -categorisatie            van    het
         CommunicatieRijk,                n.d..
         Binnen het kader van Schmeer (1999) zijn er twee mogelijkheden: top-down ofwel analytisch
         categoriseren, of bottom-up ofwel reconstructief categoriseren. Binnen beide methoden zijn
         er twee mogelijkheden om dit doel te bereiken: binnen het analytisch categoriseren kan er
         gebruik worden gemaakt van zogeheten invloed-interesse matrices of radicale transactiviteit.
         De eerste maakt gebruik van een matrix waarin de invioed van een stakeholder, dat wil
         zeggen de mogelijkheid om middelen te gebruiken om een (voor de stakeholder) gewenst
         resultaat te bereiken, wordt uitgezet tegen de interesse die de stakeholder heeft in het
         project. Een dergelijke matrix wordt weergegeven in figuur 5.
                                                                                                                                                          0000000623
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>20075236
                 A
           High
                        Context setter             Key player
                          Keep                    Manage
                        Satisfied                 Closely
             Hi
             @
             S
             0
            o
                          Crowd                     Subject
                         Monitor
                          as
                                                    Keep
                       (Minimum
                                                 Informed
                          Effort)
            Low
                                                                       >
                     Low                                         High
                                      Interest
         Figuur   5: Voorbeeld  van  een  invloed-interessematrix. Aangepast op Mendelow, 1981.
         Een invioed-interessematrix groepeert de stakeholders in vier groepen: “Hoofdrolspelers”
         (Key players); “Context setters”; “Betrokkenen” (Subjects); en “Massa” (Crowd). De
         hoofdrolspelers zijn die stakeholders die actief moeten worden betrokken (ofwel gemanaged)
         bij het beleid(-sproces), aangezien zij veel invloed en interesse hebben in dit proces. De
         contextsetters zijn erg invloedrijk, maar hebben weinig interesse in het beleid(-sproces). Dit
         kan een risico opleveren en daardoor moeten zij tevreden worden gehouden. De
         betrokkenen zijn zeer geinteresseerd in het beleid(-sproces), maar hebben geen vermogen
         tot impact. Dit kunnen zij ontwikkelen door samen te werken met andere, meer invioedrijke,
         belanghebbenden. De massa zijn belanghebbenden die noch interesse noch invioed
         hebben, en daardoor is het niet nodig om al te veel aandacht aan deze groep te besteden.
         De tweede mogelikheid binnen het analytisch categoriseren van stakeholders is het
         zogeheten ‘radicale transactiviteit. Deze methode is gebaseerd op tweerichtingsgesprekken
         tussen machtige stakeholders en stakeholders waar normaal geen contact mee gezocht zou
         worden (weinig invioed, weinig interesse), of zelfs stakeholders die als perifeer worden
         beschouwd. De laatstgenoemde worden echter genoemd in een context van projecten die
         zich op zeer grote schaal voordoen en is hierdoor niet geschikt voor dit onderzoek.
         Een reconstructieve categorisatie kan op twee manieren worden uitgevoerd. Deze zijn het
         zogeheten stakeholder-led stakeholder categorisation en de Q methodology. De
         eerstgenoemde betreft het laten categoriseren van stakeholders door andere stakeholders,
         met als doel de relaties en interacties tussen de verschillende stakeholders vanuit hun eigen
         perspectief in kaart te brengen. Een Q methodologie is een meer systematische aanpak
         waarin stakeholders worden gevraagd een aantal uitspraken te rangschikken en sorteren. Op
         deze manier worden de perspectieven van de stakeholders in kaart gebracht.
         3)  Relaties tussen de stakeholders
                                                                                                        0000000624
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>20075236
         De laatste stap, het onderzoeken van de verschillende relaties tussen de stakeholders
         (zowel individuen als groepen) kan op drie verschillende methoden worden uitgevoerd. De
         actor-koppelingsmatrices omvat het indelen van actoren in een tabel. De onderlinge relaties
         tussen de stakeholders worden vervolgens beschreven aan de hand van sleutelwoorden.
         Een veelgebruikte methode hiervoor is het karakteriseren van de verschillende relaties als
         ofwel conflict; codperatie; of complementariteit.
         De tweede methode is de sociale          netwerkanalyse.   Ook deze methode maakt       gebruikt  van
         matrices      om   data   over    de   verschillende   relaties  te   ordenen.   Door   middel    van
         semigestructureerde interviews wordt data verkregen over de aan- of afwezigheid van een
         band en, als aanwezig, hoe sterk deze band is. In plaats van sleutelwoorden wordt hier
         gebruik gemaakt van het nummeren van de (mate van) banden tussen de verschillende
         stakeholders. De verschillende matrices kenmerken elk een type relatie (denk aan
         vertrouwen, vriendschap, conflict, etc.).
         Knowledge mapping,       ofwel het in kaart   brengen van  kennis, is de laatste methode wat betreft
         het onderzoeken       van   relaties tussen    verschillende  stakeholders. Zoals    de  naam    doet
         vermoeden heeft deze methode te maken met het in kaart              brengen van het “wie weet wie”.
         Wanneer deze methode wordt gecombineerd met de sociale netwerkanalyse wordt dit
         verbreed naar “wie weet wat’ en worden onder andere de kennisstromen, kennisknelpunten,
         kennisuitspoeling, et cetera in kaart gebracht.
         De vierde stap in de richtlijnen van Schmeer heeft betrekking op de instrumenten voor
         dataverzameling en -analyse. Deze slaan op het vaststellen van de invloed, interesse,
         positie, kennis over het (voorgenomen) beleid, eventuele relaties tussen de stakeholders, et
         cetera. Een dergelik overzicht kan in tabelvorm worden gepland en later worden
         gevisualiseerd in een van de eerder besproken figuren (e.g., invloed-interessematrix,
         krachtenveldanalyse, et cetera).
         Conclusie
         De methoden die in dit onderzoek        gebruikt zullen worden zijn als volgt. Voor het identificeren
         van   de stakeholders wordt       gebruik gemaakt van de checklist van het CommunicatieRijk.
         Deze   lijst wordt  vervolgens aangevuld met de input van experts en de stakeholders zelf om
         tot een  volledig overzicht  te komen.
         De stakeholders worden         top-down gecategoriseerd, te beginnen met ‘status’. zijn zij een
         stichting, individu,    een   vereniging, of onderdeel van het bevoegd gezag? Op welke
         schaal/welk niveau zijn zij gebaseerd? Deze manier komt in grote lijnen overeen met die van
         het CommunicatieRijk, en het overzicht wat hieruit voort komt geeft een indruk van de
         verschillende partijen. Vervolgens zal een indruk worden gegeven van de relatieve invioed
         van de stakeholders middels een regenboogdiagram. Op deze manier wordt duidelijk
         gemaakt welke stakeholder invioed kan uitoefenen, of invioed ondervindt van het
         voorgenomen beleid. Dit overzicht helpt bij de volgende stap: het invullen van de invioed-
         interesse     matrix.  Inzicht   in  de   inviloed en   interesses    van  de   stakeholders  in   de
         gebiedsgerichte aanpak stikstof geeft handvatten voor mogelijke strategieén wat betreft het
         (wel of niet) betrekken van de verschillende stakeholders. Dit figuur kan worden aangepast
         op basis    van de resultaten uit de interviews.
                                                                                                               0000000625
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>20075236
         Methode
         Om de     houdingen, belangen, interesses, etc.         van  stakeholders     inzichtelijk te maken zal   een
         kwalitatief   onderzoek worden uitgevoerd.              Hiervoor     wordt    gebruik gemaakt van         een
         combinatie     van   bureauonderzoek         en  veldwerk.      Het   bureauonderzoek        bestaat  uit  het
         verzamelen      van   secundaire     data, waaronder onderzoeksrapporten, beleidsdocumenten,
         beheerplannen, visies,      et  cetera.  Het veldwerk bestaat uit het verzamelen van primaire data
         uit   (semigestructureerde)        interviews    en    gesprekken met (vertegenwoordigers van)
         stakeholders, experts en andere betrokkenen. Privacy zal worden gewaarborgd middels een
         informed consent form.
         De   primaire  data zal worden       getranscribeerd, gecodeerd en vervolgens geanalyseerd. Het
         coderen vindt op drie stappen         plaats: als eerste worden relevante tekstfragmenten gelabeld
         op (hoofd-)thema. De codes             worden vervolgens axiaal gecodeerd: de codes worden
         samengevoegd        en  aangepast naargelang overkoepelende codes uit het open coderen.
         Hierna kan over worden gegaan naar het selectief coderen: het opbouwen van de theorie en
         resultaten middels de hoofdcategorieén uit het axiaal coderen.
         Het   stappenplan   dat gebruikt gaat worden       is als volgt:
         1)  Identificeren van  stakeholders
         De    stakeholders    zullen    eerst   geidentificeerd worden middels analyse van secundaire
         (bestaande)    data  en  middels    gebruik van de checklist van het CommunicatieRijk. Ook zullen
         individuen die ervaring hebben met, of anderszins betrokken zijn (geweest) bij het
         Liefstinghsbroek, alsmede de stakeholders zelf, bevraagd worden naar mogelijke
         stakeholders (sneeuwbalmethodologie). De stakeholders zullen initieel in tabelvorm worden
         gepresenteerd met een korte begeleidende beschrijving.
         Deze    stap beantwoordt (een deel van)          leidende vraag #2: Welke stakeholders/actoren            zijn
         hierbij (Liefstinghsbroek e.o.) betrokken       en  wat is hun rol?
         2) Categoriseren    van   stakeholders
         Nadat de stakeholders        zijn geidentificeerd    zullen  zij aanvankelijk worden gegroepeerd aan
         de hand    van  de verschillende karakteristieken: behoren          zij tot het bevoegd gezag, een NGO,
         een stichting of vereniging, een bedrijf, of bij geen van allen ofjuist iets heel anders? Deze
         groepering wordt in een vergelijikbaar figuur zoals dat van de RijksCommunicatie
         weergegeven.
         De    invloed   van   de   verschillende      stakeholders     wordt    in  kaart   gebracht    middels   een
         regenboogdiagram.       Dit betreft de inviloed die stakeholders ondervinden van, en kunnen
         uitoefenen op, het voorgenomen beleid.
         De verschillende stakeholders worden vervolgens in een invioed-interessematrix geplaatst
         aan   de hand   van  hun invioed op     en  interesse in het voorgenomen beleid (de gebiedsgerichte
         aanpak stikstof).      Deze matrix       is  een eerste      indruk en kan na de gesprekken met
         stakeholders worden      aangepast.
         3)  Relaties tussen de stakeholders
         In deze   stap worden de relaties tussen de verschillende stakeholders in een momentopname
         in kaart   gebracht, onder andere door de verschillende stakeholders te bevragen naar met
         welke andere stakeholders zij contact hebben of hadden en hoe zij dat contact ervaren. Een
         dergelijk overzicht helpt beleidsmakers en andere geinteresseerde partijen om eventuele
         communicatiestrategieén te maken of aan te passen. Inzicht in ervaringen en
         communicatieobstakels
                                                                                                                        0000000626
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>20075236
         4) Instrumenten     voor  dataverzameling     en -analyse
         De leidende vragen van dit onderzoek hebben betrekking op de belangen en opgaven die er
         in het Liefstinghsbroek spelen, de visie die de verschillende actoren op het gebied hebben,
         de kansen      en bedreigingen   die zij zien op het   gebied  van (toekomstige) gebiedsontwikkeling,
         en  hoe   zij  het beste kunnen worden betrokken in de          gebiedsaanpak. De primaire data zal
         zoals  gezegd     worden   verkregen    uit interviews met de   stakeholders geidentificeerd in stap 1
         van  de methode.
         De   secundaire      data wordt   verkregen uit een veelvoud         van    bronnen.   Denk   hierbij  aan
         beleidsstukken, (nieuws-)artikelen, onderzoeksrapporten,             et cetera.    Het verzamelen      van
         deze data gaat via bureauonderzoek.
         Interviews
         De    interviews     met   stakeholders      zullen   semigestructureerd zijn       en  gericht   op    het
         beantwoorden       van de  overige  leidende vragen:
             1.   Welke    belangen   en opgaven     spelen  er in Lieftinghsbroek  en  omgeving?
             2.   Welke visie hebben actoren op het gebied? Welke kansen                 en bedreigingen    zien  zij
                  (als het gaat om (toekomstige) gebiedsontwikkeling)?
             3.   Hoe kunnen de actoren het beste worden betrokken            bij de  gebiedsaanpak?
         Middels de steekwoorden die binnen deze vragen worden omschreven kunnen er enkele
         thema’'s      worden     onderscheiden, namelijk: belangen/opgaven; visie; (toekomstige)
         gebiedsontwikkeling;        en   (beleids-)betrokkenheid/-deelname. De vragenlijst              voor    de
         interviews zal worden      gestructureerd/gethematiseerd op basis van deze thema’s.
         Vragen kunnen zich bijvoorbeeld richten op de gewenste ontwikkeling van ‘eigen’ grond, het
         Liefstinghsbroek zelf, de omgeving, et cetera. Landeigenaren kunnen bevraagd worden naar
         de kennis over huidige (beleids-)ontwikkelingen, ook als het gaat om de stikstofproblematiek,
         en naar behoeften vanuit de andere actoren als het gaat om communicatie, incentives om
         mee     te    doen aan      beleidsprocessen of het doorvoeren van eventuele gewenste
         veranderingen (bereidheid, maar ook benodigde/gewenste stimulansen). Mogelijk is dat de
         vragenlijst wordt aangepast op basis van het type stakeholder wat bevraagd wordt. De
         vragenlijst zal worden gevalideerd door andere experts.
         De   data zal     vervolgens samen worden gevat             in een  Sankey-     of stroomdiagram.     Een
         voorbeeld     van een  dergelijk diagram hieronder:
                                                                                                                      0000000627
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>20075236
                                                                      Province: 5
                                            Subsidy (source):  8
                                                                     Unkngwn: 2
                                                                                    Nitrogen measures  funds: 1 I
             Funding source: 14                            Gentral government: 1 |
                                                                    Donations: 3
                                                                                                  Volunteers: 1
                                                                                                                i
                                            C ommunity.
                                                     ity: 5                                  Working groups: 1
                                                                    ii        my
                                                                                  1
                                                                     Expertise: 1
                                          J Taxes: 1
                                                                    Tounst tax: 1
         Figuur   6: Voorbeeld  van een Sankeydiagram.
         Dit  type diagram leest men van links naar rechts. In dit voorbeeld ziet men dat er 14
         geldbronnen zijn, waarvan 8 subsidies: 5 van de provincie, 2 onbekend, en 1 van de
         Rijksoverheid vanuit de pot voor de stikstofmaatregelen. Het voordeel van een dergelijk
         Sankeydiagram is dat gethematiseerde/gecodeerde data makkelijk kan worden ‘gelezen’, en
         dat deze data dus in één oogopslag overzichtelijk is gemaakt. Nadeel is dat om tot een
         Sankeydiagram te komen alle gecodeerde data is samengevoegd. Hierdoor worden er geen
         verbindingen gelegd/conclusies getrokken over/binnen individuele stakeholders. Dit is
         wellicht ook niet gewenst in dit onderzoek in het verband met privacy.
                                                                                                                  0000000628
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>20075236
          Output                  en        tijdsplanning
          De structuur             van      het te verwachten                rapport     is als    voligt:
                 Titelblad
                 Samenvatting
         DORN
                 Inleiding
                 Doelstelling
                 Methode
                 Resultaten
                         a.     Stakeholders
                         b.     Stakeholder              (gecategoriseerd)
                         c.
                                Stakeholder interviews
                 Discussie            (& Onderzoeksbeperkingen) (& Aanbevelingen)
         woN     Bibliografie
                 Appendices
                         a.     Consentformulier
          Hiernaast               wordt          een         korte       handleiding           voor        een     eventuele            herhaling       van      een
         stakeholderanalyse                      aan      Prolander beschikbaar                  gesteld.
          De    tijdsplanning              voor      deze     stakeholderanalyse                is  als  volgt:
                                     2021  April       April     April     AprilMei  Mei      Mei       Mei     Mei      Meifduni  Juni      Juni    Juni    Juni
                                                    14        15        16        17       18        13      20      poy        22        23      24      25       26
          |dentificeren van  stakeholders
          Opste len vragenlijst (+externe validate)
          Opstellen consentformulier
          Interviews plannen
          Interviews afnemen
          Transcriberen   + coderen  van data
          Data verwerken
          Draft rapport af
          Valideren  van  rapport
          Rapport finaliseren
          Presentatie
          Dit is     een      voorlopige tijdsplanning.                     Voor de       tijdsplanning beschreven in het Plan van Aanpak
         voor         de      adviescommissie                    is    de    stakeholderanalyse met het lokaal doelbereik en de
         stikstofanalyse                 in   juni afgerond. Mogelijk wordt er meer/minder tijd besteed aan stappen
         binnen de planning voor de stakeholderanalyse (bijvoorbeeld in de stap die betrekking heeft
         op het plannen en afnemen van de interviews: dit is afhankelijk van hoe snel de stakeholders
         beschikbaar zijn voor een interview). Ook het franscriberen kan meer/minder tijd in beslag
          nemen al naargelang hoeveel stakeholders er worden geinterviewd.
                                                                                                                                                                      0000000629
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>20075236
         Bibliografie
         Brugha, R., & Varvasovszky,        Z.  (2000).  Stakeholder   analysis: a   review. Health    policy  and
         planning, 15(3), 239-246.
         De  Lopez,  T. T. (2001). Stakeholder  management for conservation projects:     a case   study  of Ream
         National Park, Cambodia. Environmental    Management, 28(1), 47-60.
         Mendelow, A. L. (1981). Environmental Scanning--The Impact of the Stakeholder Concept.
         Reed, M. S., Graves, A., Dandy, N., Posthumus, H., Hubacek, K., Morris, J.,         ... & Stringer, L. C.
         (2009). Who's in and why? A typology of stakeholder analysis methods for natural resource
         management. Journal of environmental management, 90(5), 1933-1949.
         Schmeer, K. (2000). Stakeholder analysis guidelines. Policy toolkit for strengthening health sector
         reform, 2, 1-43.
         Varvasovszky, Z.,  &  Brugha, R. (2000). A stakeholder analysis. Health policy and  planning, 15(3),  338-
         345.
                                                                                                                    0000000630
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>