<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>20841206
         Gebiedsplan                       0.1 provincie Groningen
                                                        A
          Gebiedsplan 0.1 Provincie Groningen                  ®  ®
          Definitief                                        rovincie
          4 juli 2022
                                                       BEA oA
         Colofon
                                                                     0000003279
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>20841206
           Documentinformatie
           Titel               Gebiedsplan 0.1  provincie Groningen
           Auteurs                  RIL        2e
           Versie              1.0
           Status              Definitief
           Datum               4 juli 2022
         Gebiedsplan 0.1 provincie Groningen
                                                                    0000003280
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>20841206
         [=     LE                  Lk      art Er TLLRe                                                                                                                          ———Wn
                                                                                                                                                                                                O;
         2:     IGIOIAR         sommes                          re                  i             SR                           EE   AR         A               RE                        ER
                                                                                                                                                                                                oO;
            2.1 Contert           feDied      EDIT. cum mmm             amma               A          RT                SR                 RR                         RRA
            J      TTT      =        = To [=
            2.4    Ruimtelijke afbakening                   en  inhoudelijke afspraken....cocc                     viii inci                                 er                  ee             ~N
                                                                                                                                                                                              ees
            2.5 Pious           en     PlATTTIE     wim           mm    mm         am     i    i         a          a                 a      on    a              a                    As           0
         3.     Provintiale OpBAVE...cuvmwin                    omni          vmanvnmemsmsmy         hh,                                                                                      10
            Bel    NAMB,            co  vonaciisivimiimmniissiimmmiammiimias
                                                                            ais                              ARS RARER RASTA AR SR SATA 10
            3.2 De       Uitdagingen           VOOI     GIONMINEEN.   uiuuirireiriesisrisrersserssrere
                                                                                                      sinsssrsssres sess ssrssessssrs sesssss arms eesssrrerssns 10
                3.2.1 Natura 2000                 gebieden binnen de provinciegrens                    van     GroningeN....cevvviesiserirersiersssee                                  seen 11
            1 3c J  = of oo =                                                                                                                                                                    I:
            3.4 Provinciale             richtinggevende stikstofreductiedoelstelling                        2030.........cccoivviviiiiiiiiiiin                       ie eee cree eee 14
                3.4.1      Richtinggevende emissiereductiedoelstelling..........cccoviii                               iii                                                 se                 15
                3.4.2      Richtinggevende depositiereductie                      per Natura         2000-gebied                  in   en    rondom Groningen......17
            dh:1 Nt             Letting         he Broa mm           wm  mms  ims     aa         i      es  rr                    or     a    Te            rea                    writes     05
                LL         IIIT                                                                    III ITI III                                                                 ———__
                4.1.2      Ontwikkeling stikstofgevoelige habitattypen.........                            coun cnn                                                                        e 21
                4.1.3 Effect           natuurherstelmaatregelen                -
                                                                                 toekomstperspectiof.....occvveieiiee                                  ieee               eee een 23
            Fr         A 4   of   T=] = 1 1 = TT                                                                                                                                                  J. |
                4.2.1      Depositie-ontwikkeling                 2009   «
                                                                            2030...   commision
                                                                                                                                                iminmiiomminaiviomiivonll
                1.2.2      Biidrage       aan     de depositie DET         SRETOT   wma                       iss               br        i   sn                ress rss        Tr
                4.2.3 Mate           van     overschrijding        van  de    KDW.   ..cvvviiiiniiiiin        eins          iess   series      sensn  srs  insss   sans insns sess  srnnenns  2.9
                4.2.4 Effect           uitgevoerde stikstofreducerende maatregelen........                              reer       rer     ree  reer rare    ees   serene      rear  errs     28
                4.3.5 Besterende opgave 2025                        BN  JOB ...convnmninmiiinmiiammiamm                                sina miivicawinoiiimnmn dB
            4.3    Analyse overige              Natura 2000        gebieden binnen de provinciegrens                               van      Groningen....................                       30
         5. Maa tC         BBO       commis     suum       sss  sms                 RR                                SR                  eR  SR                      Se
            5.1    UitgangspUnten MaatreZeleN                       ives       iiiiiiiescisieis sees risares  erasers         sesss  srs  ress    ssss  ares   sess srsrsassssssssnrnnsns     32
                5.1.1              SFE  Tyo T= To FC                                                                                                                                          3.
                5.1.2              SCHOEN el                   co rim      Tr      A         eR                 ER                   TA                     Tr        a             Tava     iO
                5.1.3              Mogeélijike andere NaatieR ele...                    minimis               mit                ass               Sar                   ri     ai            Oa
            5.2    Maatregelen             in het     gebiedsDlan.      co     iii   ieiee   eis     eerie       err         e  ress ssn sss   sree   sass ners    sass
                                                                                                                                                                        ssnssnsensennn    ens      8
                AA          CT oT   TT ooo    = 5  01 = on  = FA                                                                                                                                  1
                5.2.3      Maatregelen natuurherstel                   en   natuurverbetering Liefstinghsbroek............coieiiiinii                                            inn. 38
         Gebiedsplan           0.1     provincie Groningen                                                                                                                                          3
                                                                                                                                                                                                       0000003281
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>20841206
         |    =     of =                                                                                                                                               39
         I~   LiLo TTR   TT aT =Y AI == 1 [r= 1 =                                                                                                                       1°
         |
         so   BOING       EN  FINAN CII INE     cr iurs ieee iiersiesieernsrasssees ters srss sess srnssnsessersssnsessesssnssnssssssnssnsensssssnssssssssssssnrens    39
         Bijlage  1 Verplichtingen        voor   gebiedsplan           Uit WSN.      ........c.eci  cove mrciriirnsmsersissossesssssssnsssss
                                                                                                                                              sessessss sess arsonvere 40
         Bijlage 2  Richtinggevende emissiereductiedoelstellingen Groningen..........cocevvininvinnniennninnninene                                                nnn. 41
         Gebiedsplan      0.1  provincie Groningen                                                                                                                      4
                                                                                                                                                                           0000003282
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>20841206
              1. Status       van   gebiedsplan        0.1
         Voor   u ligt een  ambtelijke conceptversie van het gebiedsplan (gebiedsplan 0.1) van          de provincie
         Groningen.     Dit document is    verre van volledig. Het omvat alleen een bundeling van        de nu bekende
         informatie die voortkomt uit het        gebiedsproces Liefstinghsbroek,    een  overzicht  van  de
         richtinggevende      doelen die het   Rijk de provincies op 10 juni dd heeft meegegeven in het kader        van
         de startnotitie NPLG      en een  tabel met   mogelijke natuurmaatregelen rond Liefstinghsbroek. Verder is
         een tabel opgenomen met mogelijke stikstofreductiemaatregelen in de agrarische sector. Er worden
         in gebiedsplan 0.1 geen concrete gebiedsdoelen geformuleerd en geen maatregelen bepaald, er
         wordt niet ingegaan op de opgaven in gebieden als Westerkwartier, veenkolonién, etc..
         De reden dat versie 0.1      onvoldragen is,   vindt zijn ocorsprong in de opgave   van  het vorig kabinet. Deze
         was   beperkt tot   stikstof en ging uit van   een  minder ambitieus reductieniveau      (24% emissiereductie in
         2030 in plaats 50% emissiereductie op basis van het nieuwe coalitieakkoord). Voor Groningen
         betekende dit dat alleen rond het enige stikstofoverbelaste Natura 2000 gebied binnen de provincie:
         Liefstinghsbroek, maatregelen nodig waren. Daar is dan ook op ingezet in de laatste anderhalf jaar.
         Met het    verschijnen   van  de richtinggevende stikstofreductiedoelen op 10 juni jongstleden is de
         omvang     van  de Groningse opgave, qua       oppervlakte (het hele landelijk gebied van Groningen in plaats
         van alleen Lieftingsbroek en omgeving) en qua emissiereductie, fors verhoogd. Dit wordt enerzijds
         veroorzaakt door de fors hogere reductieambitie van het huidige kabinet en anderzijds ook door het
         feit dat de doelstellingen zijn verbreed van stikstof naar stikstof, water (Kaderrichtlijn water) en
         klimaat. De water- en klimaatopgaven worden geconcretiseerd en in oktober door het rijk met de
         provincies gedeeld.
         De kaart met de richtinggevende stikstofdoelen loopt vooruit op deze aanvullende doelen door op
         veenweide gebieden (klimaatopgave) en transitiegebieden (Kaderrichtlijn Water) een forse
         stikstofreductieopgave te leggen. De gedachte is dat op deze wijze meerdere doelen integraal
         worden gekoppeld en voorkomen wordt dat een stapeling van opgaven plaatsvindt.
         Provinciale Staten     van  Groningen hebben      recent aangegeven te staan     voor de
         emissiereductieopgave,       maar   de  richtinggevende   stikstofreductiekaart niet  een  op  een over  te
         nemen.    Concretisering    van  de reductiedoelen zal    plaatsvinden  in een  interactief participatieproces in
         deelgebieden. Deze deelgebieden zullen ongeveer dezelfde opgaven hebben op het gebied                   van
         stikstof, klimaat en water. Deze laatste twee opgaven zullen in oktober duidelijk worden.
         Gebiedsplan     0.1 is kortom niet   meer   dan  een  stand van  zaken; een  weergave    van  de situatie in 2019-
         2021   en  bevat   een  eerste  richting waarin   oplossingen   en maatregelen    rond  Liefstinghsbroek
         gezocht   worden. In versie 1.0 worden de doelen         voor  het hele landelijk gebied  van  Groningen
         uitgewerkt, inclusief oplossingen en maatregelen, met de daarbij behorende planningen                en
         budgetten. De verwachting is dat versie 1.0 in december gereed is.
         Gebiedsplan     0.1  provincie Groningen                                                                         5
                                                                                                                            0000003283
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>20841206
               2.  Inleiding
         2.1 Context    gebiedsplan
         Het   gebiedsplan    is een product binnen de   Gebiedsgerichte Aanpak      Stikstof (GGA stikstof). Met de
         GGA-stikstof werken provincies       samen  met het   Rijk en  gebiedspartners   aan  het terugdringen van de
         stikstofbelasting en aan natuurmaatregelen om natuur weerbaarder te maken tegen stikstof in en
         rond Natura 2000-gebieden. De aanpak verschilt per gebied, want elk gebied is anders. Provincies
         bepalen uiterlijk juli 2023 wat de set aan maatregelen is die nodig is om doelen die gesteld worden te
         halen. Om daartoe te komen brengen provincies de komende periode partijen in gebieden bij elkaar.
         Het uiteindelijke doel is herstel en ontwikkeling van de natuur in combinatie met versterking van de
         leefbaarheid en de economie van een bepaald gebied.
         2.2 Doelen
         In dit  gebiedsplan staan de doelen uit het Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering 2022              -
         2035    (PSN) centraal. Het ontwerpprogramma ligt momenteel ter inzage en wordt naar verwachting
         in de tweede helft van 2022 vastgesteld. In de huidige Wet stikstofreductie en natuurverbetering
         (Wsn) (doorgevoerd als wijziging van de Wet natuurbescherming en straks de Omgevingswet) is het
         doel van het PSN tweeledig beschreven:!
         a. het bereiken van de instandhoudingsdoelstellingen voor de voor stikstof gevoelige habitats in
         Natura 2000-gebieden
         b. het verminderen van de depositie van stikstof op de in onderdeel a benoemde habitats om te
         voldoen aan de wettelijke omgevingswaarden
         In de Wet stikstofreductie     en natuurverbetering (Wsn) is landelijk een      kwantitatief doel opgenomen
         i.r.t. de verplicht  te behalen  stikstofdepositiereductie. Dit is uitgedrukt   in een  specifiek percentage
         areaal   stikstofgevoelige   natuur in Natura  2000-gebieden     dat niet meer  is overbelast door stikstof.
         Ook is hier   een  realisatietermijn, namelijk  de jaren 2025, 2030    en  2035. Dit doel is benoemd als de
         zogenaamde ‘omgevingswaarde’.          In het coalitieakkoord   van  begin  2022 is het doel  van 2035  naar
         voren    geschoven naar 2030 waardoor de doelen voor          de omgevingswaarde      op het moment    van het
         opstellen van die conceptgebiedsplan als volgt zijn:
            Jaar             Omgevingswaarde
            2025             40%
            2030             74%
         Het realiseren    van   de omgevingswaarde    is onderdeel   van  de totaalaanpak   voor  het bereiken van een
         gunstige    staat van   instandhouding.
         2.3   Wettelijk kader
         De   verplichting van het leveren van een gebiedsplan,       de doelen  en  inhoud is verankerd in de Wet
         natuurbescherming (Wnb art. 1.12fa) (zie bijlage 2).
         De   gebiedsplannen      dienen door de  Gedeputeerde     Staten te worden    aangeleverd   aan de minister  van
         LNV twee     jaar na  inwerkingtreding  van  de Wet Stikstofreductie    en  Natuurverbetering (Wsn).    De
         !
           https: //www.rvo.nl/sites/default/files/2022-05/0Ontwerpprogramma-Stikstofreductie-en-
         Natuurverbetering.    pdf
         Gebiedsplan     0.1  provincie Groningen                                                                        6
                                                                                                                           0000003284
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>20841206
         inwerkingtreding      van de Wsn   was  op 1 juli  2021. De   gebiedsplannen  dienen   uiterlijk 1 juli 2023 te
         zijn voorgelegd    aan  de minister.
         Het behalen    van   de instandhoudingsdoelstellingen volgt uit de Vogel- en Habitatrichtlijn die in
         Nederland ook is verankerd in de Wet        natuurbescherming. Hieruit volgt dat er in ieder geval geen
         verslechtering van habitattypen en leefgebieden in Natura 2000-gebieden mag plaatsvinden en dat
         de instandhoudingsdoelstellingen op termijn moeten worden bereikt.
         2.4  Ruimtelijke afbakening      en inhoudelijke afspraken
         Welke Natura      2000-gebieden
         Dit  gebiedsplan bevat informatie      over de Natura     2000-gebieden   met  stikstofgevoelige
         instandhoudingsdoelen       waar   Provincie  Groningen gebiedsplan-voortouwnemer (gebiedsplan-VTN)
         voor is. Dit zijn alle Natura 2000-gebieden die geheel binnen de provinciegrenzen liggen van deze
         provincie. Aanvullend kan de provincie cok gebiedsplan-VTN zijn           voor  Natura   2000-gebieden die
         gedeeltelijk   binnen de provinciegrenzen      liggen.   Een overzicht welke  provincie gebiedsplan-VTN van
         deze provinciegrens overschrijdende Natura 2000-gebieden is te vinden in Bijlage 1. In hoofdstuk 3
         vindt u informatie over de verdeling van de Natura 2000-gebieden die in Groningen liggen.
         Afbakening gebiedsplannen provincies onderling
         Het gebiedsplan bevat de wettelijk verplichte informatie van stikstofgevoelige
         instandhoudingsdoelen in de Natura 2000-gebieden. Met betrekking tot de maatregelen neemt de
         gebiedsplan-VTN alleen de maatregelen op die plaatsvinden binnen de eigen provinciegrenzen.
         Maatregelen van andere provincies zijn op hoofdlijnen omschreven waar dit nodig is om te duiden
         wat het totaalbeeld aan (mogelijke) maatregelen is in relatie tot de totaalopgave van het Natura
         2000-gebied. Individuele maatregelen van andere provincies zijn niet opgenomen, om
         dubbeltellingen te voorkomen. De maatregelen die de provincie neemt voor Natura 2000-gebieden
         waar ze geen gebiedsplan-VTN voor zijn, zijn in dit gebiedsplan opgenomen in hoofdstuk 5. Zie voor
         een compleet overzicht van de afspraken voor de invulling van het gebiedsplan bijlage 1.
         Nog   verre van   compleet
         Gebiedsplan     0.1 bevat informatie   voor zover    deze beschikbaar   was  tijdens de periode van opstellen
         in de  zomer van    2022. Het bevat: de stikstofreductie opgave, reeds       uitgevoerde en geplande
         maatregelen     en  mogelijk aanvullende maatregelen.        Ook  geeft de provincie  een  beeld   van   de
         mogelijke natuurmaatregelen en emissiereducerende maatregelen. Een aantal onderdelen van de
         stikstofanalyse en natuurdoelanalyse ontbreken, omdat deze nog niet beschikbaar waren. Er zijn
         hierdoor geen conclusies      getrokken   over  de verwachte effecten in relatie tot het behalen        van
         stikstofreductiedoelen     en  het bereiken   van   de instandhoudingsdoelstellingen.     In gebiedsplan 1.0
         worden ook de verwachte sociaal economische effecten beschreven; ook dit                onderwerp kan in versie
         0.1 nog niet worden      uitgewerkt.
         Psn   en NPLG
         Gebiedsplan 0.1 houdt verder nog geen rekening met de komst van het Nationaal Programma
         Landelijk Gebied (NPLG). In het kader van NPLG wordt nog nader afgestemd over de mate van
         integraliteit en de uitwerking hiervan voor gebiedsplan 1.0.
         De startnotitie NPLG is 10 juni 2022 vastgesteld door de Ministerraad.? Daarin is opgenomen dat de
         informatie die provincies moeten aanleveren op grond van de Wsn, onderdeel wordt van de bredere
         integrale gebiedsprogramma’s NPLG. Deze gebiedsprogramma’s zullen een aangepaste inhoud en
         opzet vragen ten opzichte van gebiedsplan 0.1.
         ?
           Startnotitie van  het Ministerie van LNV, d.d.  10 juni 2022:
         file:///C:/Users/BA3946/AppData/Local/Temp/MicrosoftEdgeDownloads/3a0a94b8-06e6-4flc-a2e2-
         20b52180fef8/startnotitie-nplg-10-juni-2022%20(1).       pdf
         Gebiedsplan     0.1 provincie Groningen                                                                         7
                                                                                                                           0000003285
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>20841206
         Gebiedsprogramma’s         zullen dekkend zijn      voor     het hele   landelijk gebied    en  omvatten ook water-       en
         klimaatdoelen. Aan provincies zal ook           een   gebiedsgerichte uitwerking           worden   gevraagd    van  het
         perspectief   landbouw.
         2.5 Proces   en  planning
         Om tot versie 0.1     van  het  gebiedsplan      te komen heeft        er nauwe     samenwerking plaatsgevonden
         tussen de   provincies onderling      en  tussen de      provincies    en  het  Rijk en met de stakeholders rond
         Natura 2000     gebied Lieftinghsbroek. Beocogd           wordt   om    in het vervolgproces richting gebiedsplan 1.0,
         vanwege de opgave die het hele          landelijke gebied        van  Groningen dekt, ook nadrukkelijk de
         samenwerking op te zoeken met onder meer gemeenten, waterschappen, Rijkswaterstaat en andere
         gebiedspartijen zoals de georganiseerde landbouw, terreinbeherende organisaties en industrie en
         het MKB.
         Hiervoor worden      gebiedsprocessen gestart           dan wel bestaande        gebiedsprocessen       verbreed   waar   dat
         mogelijk  is. Voor de    stikstofopgave     rondom het Natura          2000-gebied 'Liefstinghsbroek'         heeft de
         provincie  in  januari  2021 reeds    een    gebiedsproces ingericht.         Zie verder    paragraaf   3.2.1.1
         De  inhoudsopgave      van   het gebiedsplan is in het Bestuurlijke overleg van 1 juli 2021 vastgesteld. Op
         basis hiervan is dit   gebiedsplan opgebouwd. Verder zijn er afspraken gemaakt over het proces en de
         planning  van   gebiedsplan 0.1 en 1.0. Het ontwerp Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering
         (Psn) geeft   hierover   het volgende aan:
              e   Provincies    overleggen    in juli  2022 het      conceptgebiedsplan ambtelijk          aan  de partij die de
                 tussenevaluatie gaat uitvoeren in Q3 2022.
              eo Aansluitend vindt       een  bestuurlijk gesprek over resultaten,             tussenevaluatie    en  afspraken   over
                  aanscherping richting definitief gebiedsplan inclusief optelbaarheid                    van  de  doelstellingen
              e  Voordat het definitieve        gebiedsplan door provincies kan worden overlegd aan de Minister
                  moeten de      provincies borgen dat beheerders van de betrokken Natura 2000-gebieden
                  hebben     ingestemd     met de   feitelijke    gegevens die in het       gebiedsplan zijn    opgenomen      en
                  betrekking    hebben op de      gebieden       in beheer    bij die andere    bestuursorganen/bevoegde
                 gezagen.
              e   GS gaan,    naraadpleging PS,        akkoord met het       overleggen      van  het  gebiedsplan    aan  de
                  Minister. Het     plan  wordt   uiterlijk  1  juli  2023  overlegd.
              eo  Na akkoord     volgt  een  eindevaluatie op de          plannen door een onafhankelijke partij. De
                  resultaten hiervan worden         gebruikt bij het beoordelen van wijzigingsvoorstellen, om na                  te
                 gaan of de     plannen voldoende zijn om de landelijke omgevingswaarde te halen en ten
                  behoeve     van  het informeren       van  de Tweede Kamer.
         Aanvullend zijn de     volgende afspraken gemaakt:
              e   Om    een  tussenevaluatie op doelbereik te kunnen doen                  -
                                                                                             zoals in het ontwerp Psn is     beoogd    -
                  zijn doelen nodig     waaraan     het doelbereik is te relateren.          Afgesproken     is dat de doelen in
                 gebiedsplan      0.1  richtinggevend zijn (BO 14-10-2021).             Hiervoor is    destijds gekozen    omdat dit
                  richting geeft    aan  het doelbereik      en   de   gebiedsprocessen,       maar   tegelijkertijd de ruimte laat
                  om   de uitkomsten      van  de  gebiedsprocessen mee            te nemen     bij het  uiteindelijk vaststellen   van
                  de doelen op basis       van de  gebiedsplannen 1.0.
              e   10  juni  2022 heeft het     Rijk  de provincies via de starnotitie NPLG             richtinggevende    doelen
                  meegegeven. De        provincies verwerken deze doelen in              gebiedsplan 0.1, dat eind juli wordt
                  ingediend.
         Gebiedsplan     0.1 provincie Groningen                                                                                       8
                                                                                                                                         0000003286
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>20841206
              ¢     los van   het  gebiedsplanproces        reageren de   provincies   na  de  zomer    gezamenlijk    op de
                    richtinggevende       doelen door     uitvoeringscondities    mee   te geven    aan   het rijk.
              eo    Provincies kunnen in versie 1.0 motiveren            waarom    zij afwijken   van   de richtinggevende
                   doelen. Het      rijk beoordeelt of de voorgestelde wijzigingen van de richtinggevende doelen
                    mogelijk is. Uitgangspunt hierbij is dat de gebiedsplannen bij elkaar opgeteld leiden tot
                    halveren van de emissies, het voorkomen van processen van verslechtering en het halen van
                   de   omgevingswaarde         van  tenminste 74%      van  het areaal onder de KDW in 2030.
              e¢    Het definitieve doel wordt        vervolgens     taakstellend vastgelegd     in het   gebiedsplan 1.0, juli
                   2023.
         Het proces     om   te komen tot      een  maatregelenpakket vindt plaats          in twee   stappen:
                    1. De  provincies stellen     een   lijst op van  mogelijke bronmaatregelen         voor een    gebied.  De
                   optelsom      komt in latere versie       van dit gebiedsplan.
                    Deze   mogelijke maatregelen worden vervolgens doorberekend                    en  getoetst op het behalen
                   van   de  omgevingswaarden en mogelijk aanvullende opgaven,
                   2.  Op basis    van   het inzicht uit de eerste stap kan in     een   verdiepingsslag     bezien worden welke
                   optimalisaties mogelijk zijn        en   welke alternatieven wellicht      meer   effect hebben. Ook wordt
                   duidelijk    in welke mate de      beoogde doelstellingen,      die  geformuleerd zijn      in hoofdstuk   3,
                    kunnen worden         gehaald.  Het voorkdmen       van  verslechtering    van  natuur in Natura 2000-
                   gebieden vormt hierbij het sturende kader. Op basis van deze                  extra   slag wordt   een  mogelijk
                   aanvullend maatregelenpakket opgesteld en uitgevoerd.
         Dit proces kan in de toekomst herhaald               worden, als  uit monitoring    van  de voortgang      richting 2030
         blijkt  dat  bijstelling nodig    is.
         Gebiedsplan      0.1  provincie Groningen                                                                                  9
                                                                                                                                      0000003287
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>20841206
               3. Provinciale opgave
         3.1   Inleiding
         Dit hoofdstuk bevat de         samenvatting       van  de  huidige situatie in de Natura 2000-gebieden met
         betrekking tot     de drukfactor stikstof        en  de  beoogde opgave op basis van de richtinggevende doelen
         zoals   neergelegd     in de startnotitie NPLG.
         In  gebiedsplan 1.0 wordt weergegeven wat de status is van het bereiken van de stikstofgevoelige
         instandhoudingsdoelen per Natura 2000-gebied. Dit zal worden gedaan met de data die zijn
         verzameld in de natuurdoelanalyse in het traject lokaal doelbereik. Deze definitieve
         natuurdoelanalyses zijn voor deze versie nog niet beschikbaar. Voor het Natura 2000-gebied
         Liefstinghsbroek beschikt de provincie over een vegetatiekartering uit 2020. Op basis daarvan is in                            dit
         gebiedsplan 0.1 de natuurdoelanalyse vooruitlopend op het traject lokaal doelbereik uitgewerkt.
         3.2 De    uitdagingen     voor   Groningen
         Ongeveer de helft        van  de  stikstofdepositie      die op   een  gemiddelde ha in Groningen valt is afkomstig
         uit de landbouw       (Tabel 3.1).     Daarnaast komt zo’n derde          van de depositie uit het buitenland. De rest
         van   de depositie wordt in        kleine hoeveelheden veroorzaakt door sectoren als huishoudens,
         scheepvaart, verkeer, industrie en de bouwsector. De herkomst van de stikstofdepositie op de
         gemiddelde ha in Nederland wijkt weinig van het Groningse beeld af en dat in de aangrenzende
         provincies.
                    Tabel 3.1 Opbouw van     de stikstofdepositie naar sector in Groningen  en Nederland, 2020 (mol N/ ha p.j.)
                                                            Groningen    |  Als % van  totaal      Nederland        Als % van   totaal
             Landbouw                                               700                    52              710                     47
             Buitenland                                             440                    33              505                      33
             Huishoudens                                              50                    4               65                       4
            Wegverkeer                                                45                    3               80                       5
             Internationale   scheepvaart                             45                    3               50                       3
            Overig verkeer                                            25                    2               35                       2
             Industrie                                                15                     1              15                        1
             Bouw, handel, diensten      en
            overheid                                                  25                    2               40                       3
             Raffinaderijen                                            0                    0                0                       0
             Energiesector                                             5                    0                5                       0
            Afvalverwerking                                            5                    0                3                       0
            Correctie®                                             -180                                   -145
            Totaal                                                 1175                  100              1365                    100
         1) Het gaat hier om een   correctie tussen gemeten    en  berekende concentraties   van ammoniak uit zee.’
         *
            Bron: RIVM   (2021), Grootschalige     concentratie-   en  depositickaarten Nederland; Rapportage 2021; Bilthoven,       RIVM
         Gebiedsplan      0.1  provincie Groningen                                                                                      10
                                                                                                                                            0000003288
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>20841206
         3.2.1 Natura 2000         gebieden        binnen de       provinciegrens      van Groningen
         Groningen kent       zeven    Natura-2000       gebieden.    Hiervan is   Liefstinghsbroek  het enige  waar sprake is
         van  overbelaste      stikstofgevoelige habitattypen          en waarvoor      de provincie Groningen voortouwnemer
         is. Voor de   overige    Natura 2000-gebieden met stikstofgevoelige habitattypen vindt u de informatie in
         het gebiedsplan van de provincie die voor het betreffende gebied het voortouw neemt. De
         maatregelen die de provincie neemt voor Natura 2000-gebieden waar ze geen gebiedsplan-
         Voortouwnemer voor is, zijn in dit gebiedsplan opgenomen in hoofdstuk 5.
         De Drentse Aa is het enige provinciegrensoverschrijdende gebied waar binnen onze provincie sprake
         is van stikstofgevoelige instandhoudingsdoelen met overbelasting (zie tabel 3.2).
         Tabel 3.2: overzicht Groningse Natura     2000-gebieden
            Natura  2000-gebied              N-gevoelige                        Voortouwnemer      | Beheerd door/
                                             instandhoudingsdoelen        in    Gebiedsplan          Bevoegd  gezag
                                             de provincie Groningen
                                             (afstand tot de KDW in
                                             2019)
            Drentse Aa                       Ja (geen tot matige                Drenthe
                                             overbelasting)
            Lauwersmeer                      Nee                                n.v.t.
            Leekstermeergebied               Nee                                n.v.t.
            Lieftinghsbroek                  Ja (geen tot matige                Groningen
                                             overbelasting)
            Noordzeekustzone                 Ja (geen overbelasting)            Friesland            Rijkswaterstaat
                                                                                                     Ministerie I&W
            Waddenzee                        Ja (geen overbelasting)            Noord-Holland        Rijkswaterstaat
                                                                                                     Ministerie I&W
            Zuidlaardermeergebied            Nee                                n.v.t.
            Bakkeveense Duinen               Gebied    ligt in z'n geheel  in | Fryslan
                                             Fryslan,   maar   Groningen
                                             heeft wel    een
                                             emissiereductiedoelstelling
                                             van 70% in km aangrenzend
                                             aan N-2000 gebied.
         rapport 2021-0068    (pag 61, tabel 5.1).
         Gebiedsplan      0.1  provincie Groningen                                                                             11
                                                                                                                                  0000003289
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>20841206
         3.2.1.1  Gebiedsgerichte aanpak Liefstinghsbroek
         In de  gebiedsgerichte aanpak         wordt   gericht  op de  (directe) omgeving       en  lokale omstandigheden    van
         het  Liefstinghsbroek. Daarbij       is maatwerk erg     belangrijk. Hierbij    wordt lokale benut kennis      en
         wordt ingezet op aanvullende stikstof metingen              en  onderzoek    naar   de bodem     en (grond)water.  Er
         wordt   samengewerkt       met   experts, betrokkenen       en  gebiedspartners. Dit krijgt onder andere vorm
         door middel    van   het laten uitvoeren      van   onderzoeken, gesprekken met gebiedspartners, lokale
         boeren    en omwonenden.
         Voor dit   gebiedsproces is januari 2021 een Adviescommissie ingesteld op bestuurlijk en ambtelijk
         niveau. De    opdracht van de commissie is om een advies op te stellen voor de provincie Groningen
         met   een  gedragen pakket aan maatregelen om de mogelijke invloed van stikstof op het
         Liefstinghsbroek     te verminderen. Daarbij kijkt de        commissie breed welke          oplossingsrichtingen er
         mogelijk zijn   om   de natuur in het     Liefstinghsbroek     te verbeteren     en  ook   een  toekomstbestendige
         positie  voor  de landbouw te realiseren.
         In de Adviescommissie       zijn de gemeenten, de landbouwsector, de terreinbeherende
         natuurorganisaties (TBO)        en  het  waterschap vertegenwoordigd.
         De  gebiedsverkenning is      -
                                         als startfase    voor  het gebiedsproces     -
                                                                                        voor    Liefstinghsbroek nagenoeg
         afgerond; er is een goed      beeld ontstaan       van  de toestand   van  de  stikstofgevoelige natuur en de
         knelpunten.    Ook   geeft  de AERIUS monitor 2021         goede aanknopingspunten            voor de stikstofanalyse
         en  geeft  inzicht in  vraagstukken      zoals  waar  de stikstof vandaan komt        en  wat de te verwachten
         depositietrend in de komende jaren gaat zijn. De Adviescommissie en de provincie zijn momenteel
         de oplossingsrichtingen voor het stikstofprobleem en de waterhuishouding (de andere essentiéle
         drukfactor voor dit Natura 2000 gebied) aan het verkennen.
         Zie voor meer     informatie: www.hetliefstinghsbroek.nl
         3.2.1.2  Samenvatting Liefstinghsbroek
         In deze   paragraaf geven wordt een samenvatting gegeven van de gebiedsanalyse voor het
         Liefstinghsbroek en de mogelijke maatregelen om de instandhoudingsdoelen te halen.
         Vanuit de Wsn      geldt een verplichting      voor  het behalen    van  de drie  instandhoudingsdoelen:
         behoud    van  oppervlakte     en  kwaliteit   van  het Beuken-eikenbos met hulst,          verbetering  van de
         kwaliteit  van  het  Blauwgrasland       en  Eiken-haagbeukenbos.
         Uit de meest recente      vegetatiekartering® blijkt      dat het  oppervlak    en   de kwaliteit  van de drie habitats
         is afgenomen.     Dit wordt veroorzaakt door         verzuring door    enerzijds   het vasthouden     van  regenwater
         en  gebrek   aan  basenrijk kwelwater,       en  anderzijds   door  een  te grote   toevoer van stikstof. De
         onderscheiden drukfactoren zijn dan ook             een  gebrek   aan  basenrijk (grond)water       en een teveel aan
         stikstof.
         Uit de startnotitie NPLG      blijkt  dat de   richtinggevende opgaven 2030 voor het Liefstinghshroek zijn:
              *
                   Een reductie    van  de  depositie van 217 mol / ha / jaar, bovenop de reductie die via het
                   basispad    wordt bereikt.
              *
                   In 98%   van  het areaal    van  de  stikstofgevoelige habitattypen        is de  depositie onder de KDW
         “Bron (2020)
         Gebiedsplan     0.1  provincie Groningen                                                                              12
                                                                                                                                  0000003290
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>20841206
         Om deze extra reductie te bereiken             zijn aanvullende maatregelen           tav het    basispad nodig,      zowel
         gebiedsgericht       als in de  wijdere    omtrek   (stikstofdeken).     De  gebiedsgerichte maatregelen            worden in
         samenwerking         met de Adviescommissie          Liefstinghsbroek     voor    het  gebiedsplan       1.0 nader   uitgewerkt.
         Het Meetnet        voor  de Stikstof kan de commissie          hierbij  waardevolle informatie verschaffen.
         De aanvullende reductie           van  de 'stikstofdeken' komt tot stand door de             gezamenlijke inspanningen
         van  provincies      en rijk.
         Als de opgaven        voor  2030    gehaald   worden dan      geldt voor    de  boshabitattypen        dat de   depositie
         overal   lager    is dan de   KDW,    voor   het blauwgrasland       is nog  voor een    klein deel    sprake    van
         overschrijding (tabel 3.3).
         Tabel 3.3  Stikstofdepositie  in het Liefstinghsbroek volgens  het basispad, 2019,  2025  en  2030  en  volgens de richtinggevende
         gebiedsopgave
                                            Door  maatregelen basispad                                              Door  basispad en
                                           (bron: AERIUS Monitor 2021)                                        aanvullende    maatregelen
                                                                                                            provincies (Gebiedsopgave)
                        2019                            2025                            2030                       2030
            Depositie   |  % stikstof-       Depositie  | % stikstof-       Depositie   | % stikstof-       Depositie          % stikstof-
            (mol           gevoelig          (mol         gevoelig          (mol          gevoelig          (mol N/ha/jr)    | gevoelig
            N/ha/jr) | natuurareaal | N/ha/jr) |          natuurareaal    | N/ha/jr) |    natuurareaal                         natuurareaa
                           onder KDW                      onder KDW                       onder KDW                            | onder KDW
            1.677          19                1.467        31                1.316         76                1.098              98
         De  volgende type maatregelen             worden    nu  als kansrijk gezien     rondom     Liefstinghsbroek:
              e     Daar    waar  stikstofemissie     en/of   het  oppervlaktewaterbeheer           een  grote kans heeft op schade
                    aan   de  instandhoudingsdoelen         wordt    een   overgangsgebied ingericht.          In dit  gebied    willen we
                    bedrijven    op  vrijwillige   basis (piekbelasters) aankopen          en de  vrijkomende landbouwgronden
                    benutten     voor   extensivering    van   de overige    agrarische bedrijven       en voor     nieuwe natuur.
              ¢     We willen de transitie        naar  natuurinclusieve, biologische, of kringlooplandbouw faciliteren                  -
                    net als elders in de      provincie.
                    Wij stimuleren innovaties door experimenten te subsidiéren                     en  te coachen.     Najaar    2022
                    worden hiervoor         subsidieregelingen opengesteld          en  programma's       ontwikkeld.
         Bij dit alles  staat   voor   Groningen     voorop dat de     provincie   -
                                                                                      samen    met het    rijk  en  de  agrarische
         sector   -
                    plannen     ontwikkelt die     perspectief    bieden   voor   de boeren die wel       doorgaan.
         Het komende         jaar wordt besteed       aan  de visie  voor   het  overgangsgebied        rond   Lieftinghshroek.
         Om de     opgetreden achteruitgang van            het  Blauwgrasland      te keren in herstel is het van         belang    dat de
         aanvoer van       basenrijk grondwater        wordt   geoptimaliseerd.       Er is een   beeld   van   de   knelpunten, zijnde
         drainerende sloten rondom het              natuurgebied.     Momenteel wordt onderzocht welke
         herstelmaatregelen         effectief zijn   voor  de  voeding    met   grondwater,      en  welke effecten deze
         maatregelen        hebben op de landbouw-          en  woningkavels.
         Gebiedsplan       0.1  provincie Groningen                                                                                      13
                                                                                                                                            0000003291
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>20841206
         De   verwachting      is dat  begin  2023   gestart kan worden      met de   planfase voor hydrologische
         herstelmaatregelen          en dat alle te  nemen    maatregelen     in 2030   zijn afgerond.
         Er is al  gestart    met stikstofreducerende        maatregelen.     Er is een  bedrijf aangekocht     met middelen uit
         de MGO1       (maatregel gerichte opkoop 1).         Dit leidt tot  een   depositiereductie    van   enkele molen.
         3.3 Economie
         In  Groningen zijn de beperkingen           ten aanzien   van  economische       ontwikkelingen vanwege stikstof
         momenteel gering. Dit          hangt primair    samen    met de 25    km-afkapgrens bij toestemmingsverlening.           De
         voornaamste        industriegebieden      in Groningen, de     Eemshaven en Oosterhorn, bevinden zich op
         grotere afstand dan 25 km           van overbelaste Natura 2000        gebieden.      Dat betekent dat stikstof vanuit
         de Wet    natuurbescherming          geen   beperkende     factor is voor   ontwikkelingen     in beide  gebieden. Hierbij
         wordt wel     opgemerkt       dat het  onduidelijk   is of de 25  km-afkapgrens stand zal houden. In het najaar
         zal de Raad van State oordelen over de houdbaarheid. Als de afkapgrens vervalt dan is
         ontwikkelingsruimte voor beide industriegebieden nodig op Liefstinghsbroek (en andere gebieden in
         andere    provincies).     De  benodigde     ruimte is op zich  zeer   beperkt:   cumulatief is    voor verdere
         ontwikkeling van de Eemshaven en Oosterhorn ca 1 mol op Liefstinghsbroek gewenst.
         Onduidelijk is verder in hoeverre ontwikkelingsruimte voor industriéle ontwikkeling binnen                       de 25 km
         zones, infrastructuur en         woningbouw gereserveerd dient te worden. Liefstinghsbroek ligt op afstand
         van de meeste woningbouwlocaties en is als zodanig dan ook niet beperkend.
         De Drentse Aa bevindt zich op kortere afstand van de stad Groningen en omliggende kernen. Tot nu
         toe is echter gebleken dat woningbouwplannen niet leiden tot berekenbare stikstofdepositie op de
         Drentse Aa.
         3.4 Provinciale      richtinggevende stikstofreductiedoelstelling            2030
         De   provinciale opgaven zijn beschreven in de startnotitie NPLG® d.d. 10 juni 2022. De kaart met het
         richtinggevende doel dat voor de provincie Groningen is meegegeven door het Rijk en is hieronder
         bijgevoegd.
         Het zijn richtinggevende emissie- en depositiereductiedoelen, te behalen uiterlijk in 2030. De                      doelen
         hebben betrekking op de emissie van NH3 door de agrarische sector, gespecificeerd naar de
         veehouderij. De definitieve doelstellingen worden vastgelegd in het Gebiedsplan in juli 2023.
         Ook de andere sectoren dienen             naar  evenredigheid bij te dragen aan reductie. Het Rijk komt voor de
         overige   sectoren      uiterlijk januari  2023 met    richtinggevende doelen die evenals de landbouwdoelen in
         juli 2023   definitief    taakstellend   worden    vastgelegd.
         Toelichting      op  richtinggevende gebiedsdoelen
         De   richtinggevende gebiedsdoelen zijn gebaseerd              op  een   reductie die voorzien is door     vastgesteld
         beleid   (het basispad      op basis  van een    prognose    voor 2030 NH3      en  NOx)  en een    reductie, zowel
         procentueel       als absoluut per kton NH3 per provincie         en   per  gebiedstype    per   provincie. Ook  is de
         beoogde depositiereductie           per  N2000-gebied     weergegeven.
         Hoewel     er  is gerekend     met NH3 -omdat vooral de ammoniakemissies uit de landbouw                   dichtbij
         neerslaan- is zoals eerder aangegeven de inzet              om  de doelen    evenredig   te realiseren door
         vermindering       uit NOx uit andere sectoren dan          landbouw, zoals de industrie       en  mobiliteit. In de
         hoofdlijnenbrief       zet het kabinet in op deze      evenredigheid     tussen sectoren     bij  het terugdringen   van
         5
         De startnotitie, bijbehorende kamerbrief en de toelichting bij de richtinggevende emissiereductiedoelstellingen
         (RIVM) zijn te vinden in deze link
         https: //www.aanpakstikstof.nl/actueel /nieuws/2022/06/10/onontkoombare-transitie-naar-een-vitaal-landelijk-
         gebied
         Gebiedsplan       0.1  provincie Groningen                                                                               14
                                                                                                                                     0000003292
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>20841206
         de  stikstofbelasting    op de Nederlandse natuur
                                                                     —
                                                                        en  daarmee het realiseren    van de doelen uit de Wet
         stikstofreductie    en  natuurverbetering.
         Opmerking daarbij       is dat de emissiereducties vanuit andere sectoren dan              landbouw, zoals de
         industrie   en  mobiliteit   hoofdzakelijk worden gerealiseerd vanuit landelijk (of Europees) Rijksbeleid
         (klimaatakkoord, schone luchtakkoord, structurele aanpak stikstof). De verwachting van het effect
         van een    NOx-daling    moet evenwel niet te          hoog zijn, omdat de sectoren industrie en mobiliteit
         relatief weinig effect hebben op          stikstofgevoelige N2000 gebieden. Zij hebben een beperkte
         depositiebijdrage, zoals ook aangetoond              is in het  rapport van het RIVM®.
         Provincies kunnen in het        gebiedsplan      1.0 gemotiveerd afwijken       van de  richtinggevende    doelen uit de
         NPLG.    Hierbij  hebben zij tevens de        mogelijkheid     om   de reductie op NH3 in te wisselen     voor  NOx,
         zolang   de  omgevingswaarden          en  de  depositiereductie-doelstelling      per N2000-gebied     worden
         behaald.
         Verdere    toelichting   is te vinden in hoofdstuk 3        van   de startnotitie NPLG d.d. 10 juni 2022
         3.4.1   Richtinggevende emissiereductiedoelstelling
         Groningen heeft de       opgave     om   de emissie NH3 25% te reduceren.          Landelijk moet de emissie     NH3 in
         2030 40%     zijn gedaald.    Dit is  bovenop     de 10%    daling  die vanwege   vastgesteld beleid wordt
         gerealiseerd.
         In Ktonnen ammoniak: De           agrarische    sector dient de emissie NH3 met         ca 39 kTon reduceren.      1,5
         kTon is toebedeeld       aan  Groningen      =ca   5%
         Zie tabel 3.4   en  3.5  en  bijlage   3
         Tabel 3.4 Verdeling van  de landelijke  opgave over  de provincies
                                    Ton NH3
            Drenthe                      2450          43%
            Groningen                    1447          25%
            Noord-Holland                1797          41%
            Flevoland                    442           24%
            Limburg                      3039          52%
            Overijssel                   5738          41%
            Noord-Brabant                6957          46%
            Zeeland                      5.126         32%
            Fryslan                      4701          34%
            Zuid-Holland                 1951          41%
            Utrecht                      2359          46%
            Gelderland                   7511          42%
            Landelijk                   39023          40%
         ®
           Maas,  C.W.M.   van  der, 2021 'Bijdrage aan de stikstofdepositie      in de natuur vanuit de industrie, het verkeer en
         de consumenten'.     RIVM-briefrapport 2021-0200.
         Gebiedsplan     0.1  provincie Groningen                                                                               i5
                                                                                                                                   0000003293
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>20841206
         Tabel 3.5 Richtinggevende verdeling emissiereductie in de provincie Groningen (overgenomen: Startnotitie, blz 68)
           Kleur                    Typering   zone           percentage     | ton NH3
           Blauw                    Geschikte                 12%              470
                                    landbouwgrond
           Paars                    Transitiegebied           47%              628
                                    (gevoelig voor N)
           Geel                     Veenweidegebied           47%              128
                                    (gevoelig voor
                                    drainage a.g.v.
                                    landbouw)
           Lichtgroen               inringen   van  1 km      70%              is
                                    rondom de
                                    stikstofgevoelige
                                    N2000-gebieden
           Donkergroen (NNN) |      Natuurnetwerk             >95%             206
                                    Nederland
           Totaal                                             25%              1447
         De  emissiereductie-doelstelling is ruimtelijk gedifferentieerd           op basis van  bodem. De     doelstellingen
         per  zone zijn voor alle provincies gelijk, m.u.v. Gelderland.
         Alhoewel de verschillende        zones   zijn begrensd door de Minister,         staat het   provincies vrij
                                                                                                                           —
                                                                                                                             als zij
         daarvoor    goede   redenen kunnen       aanvoeren
                                                                —
                                                                   af te  wijken  van  de  begrenzing/de percentages           mits
         het  provinciale  doel van   de absolute reductie in ammoniakemissies daarmee wordt                 gehaald.
         Gebiedsplan    0.1 provincie Groningen                                                                                  16
                                                                                                                                     0000003294
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>20841206
         3.4.2              Richtinggevende depositiereductie                                                                          per Natura    2000-gebied     in en   rondom     Groningen
         Hieronder is de kaart met                                                                          richtinggevende emmissiereductiedoelstellingen                voor   de provincie
         Groningen gespecificeerd.
             Richtinggevende                                                                                                                                                          Groningen
             emissiereductiedoelstellingen
             Bl
                       12%: Gebieden met minder
                       badem, natuur en stikstof
                                                                            beperkingen        vanuit water,
                                                                                                                             oo
                                                                                                                                       —_—
                                                                                                                                         :
                                                                                                                                           5 ™
                                                                                                                                                 '      [3
             [I        12%: Gebieden Gelderland
             Il        a7 Transitiegebied
             [|        7%: Veenweidegebied
             Bl        58%: Reductie volgend uit depositizpotentie in GLDY
             |         70%: Ring rondom stikstofgevoelige Nzooo-gebieden
            I          >
                           05%: Natura zooo**
             I         Natur Netwerk Nederland*
                 [71] bebouwd, semi-bebouwd                              en    recreatiegebied
            ——
                       provinciegrens
           Dege baat gel richlinggevends doeken per gelbied                         wed
                                                                                         om shuring Le geen aan
           de   gebisdsprocessen. Deze doeken 2ijn opgesteld op basis van sen modeimatge
           besekening. Hier kan gematieerd wan worden afpeweben ak uit de
           pebwdsproessan AM dat een anders werdsing passendsr is Ook kan
                                                       de    jm
                                                                aan near                                  Induce
                                                                                                                   en
           mative        worden     vastgesteld           en   ramingen worden             geamualseerd. Wooo
           bijstelingen gekdt      echter        wel dan      resisatie wan de            lndelije dibs en
           PASbiden    phingen tat wOarwaace
                                     sen                         Bin. DE eMSsereuRpEIENTIges par
           gebied           opgeteld          het
                                                     halen van de landelike doeliteling voor 2030 (%
           onder KDW),                         slap    de
                                                    beraks
                                                                 benadipde     reduc                             [E10
           on   Kimaar.                 mange                                                          evan   3g kon
           MHz    vant     de landbous (veeboudenil, Waar dit effectiel 5, i                        er  remte   in de
           Rebs pede seen        wool maatwerk, bvoorbeald
                                                                               om  dosstelingen     voor een deel
                                                                                                                    in
                                          van                                                          tie
                                     it
                         4                      de                                              duc         afar
           “yzmuege                                 HHN-gehied
           1ijn van sperifiske    kikale   smetandigheden in               het   gebisd. Modekmatiy       &
                                                                                                            gerskend
           met
                  35 toemisiieredu      tie,
           “*Haooo-gebieden die zich kenmerken                   als     (grote)   wateren,  moat Waddenzes        en
           Isseimeer, Zin niet                             0 de kaart De                               doslen  aen in
                                                                                            act                    In
                                                                       45%
                                                                               raduztie
           In    HNN   én    Malm        peod-gebieden kunrmen (aprandche) actvitaiten bewast
           mnderdee]    Ajn  wan
                                  hifnatiesld (agradicch) nannarheheer Waar dat het geval iz                       en
               kind
                                 passend is                                  i
           te howden,
           [1] Betralt  cen  combinztie      van    emasiereductie           van
                                                                                    Sof voor stallen    en  18%
                                                                                                                 woot
                                                                                                                                A
                                                                                                                             7
               o                           Gl
                                                                               20km
               I
                                                                                                                       =
         Tabel 3.6.                 Depositiereducties per Natura 2000-gebied gesplitst in het deel veroorzaakt                                                      door de emissiereductie in
         Groningen en het deel veroorzaakt door emissiereducties van de overige provincies’.
                                                                                                                Depositiereductie bijdrage          Depositiereductie bijdrage    andere
                                                                                                                Groningen (mol / ha / jaar)         provincies (mol / ha / jaar)
              Drentse                      Aa-gebied                                                                                           -16                                    -203
              Lieftinghsbroek                                                                                                                  -97                                    -121
              Noordzeekustzone                                                                                                                  -5                                     -55
              Waddenzee                                                                                                                         -7                                     -49
         We zien dat ook                                                   voor            het              Liefstinghsbroek         de bijdrage   vanuit  Groningen minder      is dan vanuit de
         andere provincies.
         7
           bron:             RIVM,                     6    juni                2022. "Memo.                           Toelichting bij richtinggevende emissiereductiedoelstellingen     per gebied'.
         tabel 7              (blz 23)
         Gebiedsplan                                    0.1                provincie Groningen                                                                                                        17
                                                                                                                                                                                                         0000003295
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>20841206
         4.   Analyse
         4.1 Natuur    Liefstinghsbroek
         4.1.1   Inleiding
         lela
         Het Natura     2000-gebied Lieftinghsbroek ligt in oost-Groningen in de gemeente Westerwolde,         op de
         flank  van  de  zandrug van Westerwolde, ter hoogte van de buurtschap Weende. Het gebied is
         eigendom     van en   wordt beheerd door de Vereniging Natuurmonumenten. Het heeft          een  oppervlakte
         van   20 ha.
         Het   Liefstinghsbroek    is één van de oudste bossen   van  Nederland   en in 1997 aangewezen als
         nationaal bosreservaat. Het bos kent       een mooie   ondergroei   met bijvoorbeeld dalkruid, klaverzuring
         en   salomonszegel.    Er komen bramensoorten      voor  die kenmerkend zijn   voor oude bossen, zoals de
         witte  grondbraam      en  gedraaide koepelbraam.    De zeer  forse hulstbomen in de oude boskern    spreken
         tot de  verbeelding.
         Het   gebied  is in mei 2003   aangemeld bij  de Europese Commissie     (EC)  voor
         gebiedsbescherming        onder de Europese   Habitatrichtlijn (HR). In december 2004 heeft de EC het op
         de lijst van beschermde gebieden geplaatst onder de naam ‘Lieftinghsbroek’ met het           nummer
         NL2003028. In Nederland is het geregistreerd onder nummer 021. Op 23 mei 2013 is             het definitieve
         Aanwijzingsbesluit voor het Liefstinghsbroek gepubliceerd in de Staatscourant.
         Het Liefstinghsbroek is aangewezen voor de habitattypen 'Beuken-Eikenbossen met hulst’, 'Eiken-
         haagbeukenbossen' en 'Blauwgrasland’, dit zijn allemaal stikstofgevoelige habitats.
         Het Liefstinghsbroek is een relatief klein Natura 2000-gbhied, maar het aandeel aan stikstofgevoelige
         habitats ten tijde van de aanwijzing TO (2013) is hoog (63%) (tabel 4.4)
                                                  -
         Gebiedsplan     0.1  provincie Groningen                                                                   18
                                                                                                                       0000003296
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>20841206
         Tabel 4.1 Samenvatting ontwikkeling habitattypen Liefstinghsbroek
           Habitattype          Opperviak                     Kwaliteit                          Toelichting
                                Doel     Resultaat tot  nu
                                                            | Doel      Resultaat tot  nu toe
                                         toe
           Blauwgrasland        =        Het  oppervlakte     |>        De kwaliteit is          Door   verzuring  en  vermesting
                                         is afgenomen                  dermate    afgenomen |    is de kwaliteit  van  het
                                                                       dat het                   Blauwgrasland afgenomen           en
                                                                        Blauwgrasland    niet  | deels overgegaan in
                                                                       meer   kwalificeert       Heischraalgrasland.
            Beuken-             =        Het  oppervlakte     |=        De oude boskern is     | Door vernatting van       het
           eikenbossen met               is afgenomen                  nog steeds   van          gebied    ontwikkelen de     jongere
           hulst                                                       goede   kwaliteit         delen   van  het bos zich    richting
                                                                                                 Eiken-haagbeukenbos,         maar
                                                                                                 deze   ontwikkeling   is nog niet
                                                                                                 zover   dat het bos voldoet      aan
                                                                                                 dit habitattype.
                                                                                                 Deze   ontwikkeling    is op zich
                                                                                                 niet  negatief.
            Eiken-              =        Het  oppervlakte     |>        De kwaliteit is          Door de    vernatting   is het Eiken-
           haagbeukenboss                is afgenomen                  dermate    afgenomen | haagbeukenbos opgeschoven
           en                                                          dat het  Eiken-           richting de jongere delen van
                                                                        haagbeukenbos     niet   het Beuken-eikenbos. De
                                                                        meer  kwalificeert       vegetatie heeft    nog   tijd nodig
                                                                                                 om   zich  aan de nieuwe situatie
                                                                                                 aan  te passen.
                                                                                                 Wij verwachten dat dit type
                                                                                                 zich bovendien zal herstellen
                                                                                                 op  een   deel van  de
                                                                                                 oorspronkelijke    locatie.
                                                                                                 Hiervoor moet de      afwatering
                                                                                                 beter worden     geregeld.
         In het kader   van  deze  stikstofopgave    is ook de   landelijke kernopgave      van  belang die specifiek voor
         het type Beuken-eikenbossen met hulst           geldt: 'Uitbreiden tot    substantiéle oppervlakten Beuken-
         eikenbossen met hulst      (H9120) en het verbeteren van de kwaliteit'. De omvang van het Beuken-
         eikenbos in het Liefstinghsbroek is landelijk gezien relatief gering, maar door zijn goede kwaliteit
         belangrijk voor het behoud van dit habitattype. Daarbij is het Liefstinghsbroek het meest noordelijke
         voorkomen van dit habitattype in Nederland.
         Gebiedsplan     0.1 provincie Groningen                                                                                    19
                                                                                                                                       0000003297
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>20841206
         Tabel 4.2 Instandhoudingsdoelen Liefstinghsbroek
           Instandhoudingsdoel                                                                   Doelstelling
                                                                                                 Opperviak         Kwaliteit
           H6410         Blauwgrasland                                                           =                 >
           H9120         Beuken-eikenbossen met hulst                                            =                 =
           H9160A      | Eiken-haagbeukenbossen, subtype hogere zandgronden                      =                 >
         Tabel 4.3 Kritische Depositie Waarde (KDW)  en gevoeligheidsklasse habitattypen Liefstinghsbroek
           Habitattype                                            KDW                                       Gevoeligheidsklasse
                                                                  Kg N/ha/ jaar         Mol N  / ha / jaar
           H6410             Blauwgraslanden                      15                    1.071               Zeer gevoelig
           H9120             Beuken-eikenbossen met hulst      | 20                     1.429               Gevoelig
           H9160A            Eiken-haagbeukenbossen               20                    1.429               Gevoelig
         Tabel 4.4 Opperviakte stikstofgevoelige habitattypen ten tijde van de aanwijzing (2013) (bron: AERIUS Monitor 2021)
           Totaal                                          20 ha
           Totaal   stikstofgevoelige                    12,5 ha
           habitattypen
                                                                        10,71 ha  | H9120  Beuken-Eikenbossen met
                                                                                    hulst
                                                                         1,29 ha  | H9160A Eiken-haagheukenbossen
                                                                        <1 ha ha  | H6410 Blauwgrasland
           Areaal   stikstofgevoelige                       63%
           habitattypen als % van totaal
         Gebiedsplan      0.1  provincie Groningen                                                                            20
                                                                                                                                 0000003298
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>20841206
         4.1.2   Ontwikkeling stikstofgevoelige habitattypen
         Voor het Natura         2000-gebied Liefstinghsbroek beschikt de provincie over een vegetatiekartering uit
         2020.   Op basis daarvan is in dit           gebiedsplan 0.1 de natuuranalyse vooruitlopend op het traject lokaal
         doelbereik in      concept uitgewerkt.
         We monitoren de ontwikkeling van                 de natuur. In 2013®      en  2020   zijn bijvoorbeeld gebiedsdekkende
         vegetatiekarteringen uitgevoerd.
         Figuur 4.1 Voorkomen       stikstofgevoelige habitattypen in 2013 (links) en 2020  (rechts)
             HO000, geen habitat
             H6410, Blauwgraslanden
             H9120, Beuken-eikenbossen   met hulst
             H9160_A, Eiken-haagbeukenbossen (hogere zandgronden)
             H91D0, Hoogveenbossen
         Wat   gelijk opvalt      is dat de   oppervlakte     van  het   habitattype    Beuken-eikenbos met hulst is          afgenomen
         en  de  habitattypen Eiken-haagbeukenbossen                   en  Blauwgrasland      zelfs niet   meer   op de kaart staan. Dit
         betekent echter niet dat deze              habitattypen    er  niet meer   zijn!  De kwaliteit    van de vegetatie is echter
         zodanig achteruitgegaan             dat   ze volgens  de methode      van   de  habitatkartering     niet   meer   kwalificeren
         als habitattype.      Ze worden dan ook niet           meer   op de kaart    ingetekend.      Wat de   achteruitgang
         veroorzaakt verschilt tussen de              bostypes   en  het  Blauwgrasland,      maar    hangt  ook met elkaar       samen.
         Het  Blauwgrasland          betreft al ten    tijde van  de aanwijzing in 2013        een   relict met  een   matige kwaliteit,
         maar    met   potenties      voor   verbetering    als de  verdroging wordt tegengegaan,            toevoer van      gebufferd
         grondwater       in de wortelzone wordt           verhoogd     en  de nutriéntentoevoer wordt verminderd. Ten                 tijde
         van  de aanwijzing         en  bij het   opstellen  van  het   beheerplan    was   het Beuken-eikenbos met hulst in
         goede    staat. Het     Eiken-haagbeukenbos           was van    matige kwaliteit, waarbij bekend           was  dat   verdroging
         een  grote rol speelde.
         Ook buiten dit Natura           2000-gebied      was  verdroging    van   de natuur     aan  de orde. Daarom zijn in het
         kader   van   de NNN       vernattingsmaatregelen uitgevoerd:             o.a. in de   periode    2005  -
                                                                                                                    2018   zijn  in en  rond
         het  Liefstinghsbroek (Ellersinghuizerveld)             sloten   gedempt     en  is het  grondwaterpeil verhoogd.           Dit
         heeft helaas niet voldoende              geholpen. Samengevat        is nu  de conclusie dat in het       natuurgebied      het
         regenwater      te  lang    wordt    vastgehouden,      en  dat  er nog onvoldoende         aanvoer   is  van  basenrijk
         ®
           Meer   informatie over de staat van de habitattypen aan de start van de beheerplanperiode kunt u vinden in
         het beheerplan:
         https: //www.provinciegroningen.nl/fileadmin/user upload/Documenten/Beleid en documenten/Documente
         nzoeker/Natuur en landschap/Natuur/Natura 2000/Natura-2000-Beheerplan-Lieftinghsbroek.pdf
         Gebiedsplan       0.1   provincie Groningen                                                                                       21
                                                                                                                                              0000003299
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>20841206
         grondwater.   Het gebied    vertoont dan ook       een   patroon dat typisch is     voor een    door regenwater
         gedomineerd gebied: kortstondig hoge           waterstand      na  regenval,   en  vervolgens    een  snelle   daling van
         de grondwaterstand     als  regenval uitblijft.   Dit betekent dat      er vooral   zuur water in het    gebied
         aanwezig  is en dat het bos te     lijden  heeft onder de verzuring        en  het feit dat het regenwater te        lang
         stagneert. Dit geldt in sterkere     mate ook    voor    het  Blauwgrasland,     want dit  habitattype     is afhankelijk
         van de beschikbaarheid     van    basen   en mineralen. Er is     nu een   gebrek    aan aanvoer van     basenrijk
         grondwater   waardoor het      Blauwgrasland      steeds zuurder wordt        en  niet meer    kwalificeert. Dit effect
         wordt nog verder versterkt door        stikstofdepositie,     wat ook   verzuring veroorzaakt.
         Drukfactoren:
             e
                 Stikstofdepositie    -
                                        te veel stikstof leidt tot     verzuring   en  vermesting. Alle
                 instandhoudingsdoelen zijn stikstofgevoelig.
             eo
                 Hydrologie verdroging, vernatting           en   verzuring:   te grote fluctuaties in het grondwaterpeil
                              -
                 (ongewenste stagnatie        van   regenwater,     ver  weg zakken     van  het peil).  Met  name voor
                 Blauwgrasland     is aanvoer van     gebufferd grondwater          cruciaal wil het  weer    kwalificerend
                 worden.
             e
                 Versnippering Blauwgrasland          -
                                                        het areaal    Blauwgrasland      in het Liefstinghsbroek      is dusdanig
                 klein dat het erg kwetsbaar wordt. Positief is dat in de             nabijheid  van  het   Liefstinghsbroek      het
                 areaal met potenties       voor  Blauwgrasland       toeneemt.
           Habitattype        Opperviak                        Kwaliteit                          Toelichting
                              Doel       Resultaat tot  nu
                                                             | Doel       Resultaat tot  nu toe
                                         toe
           Blauwgrasland      =          Het  oppervlakte      |>         De kwaliteit is          Door  verzuring   en  vermesting
                                         is afgenomen                     dermate   afgenomen     is de kwaliteit  van   het
                                                                          dat het                  Blauwgrasland afgenomen         en
                                                                          Blauwgrasland    niet   deels overgegaan in
                                                                          meer  kwalificeert       Heischraalgrasland.
           Beuken-                       Het  opperviakte                 De oude boskern is       Door  vernatting   van   het
           eikenbossen met               is afgenomen                     nog steeds  van         gebied   ontwikkelen de     jongere
           hulst                                                         goede   kwaliteit        delen   van  het bos zich   richting
                                                                                                   Eiken-haagbeukenbos,       maar
                                                                                                  deze   ontwikkeling    is nog niet
                                                                                                  zover   dat het bos voldoet     aan
                                                                                                  dit habitattype.
                                                                                                   Deze  ontwikkeling    is op zich
                                                                                                  niet  negatief.
         Gebiedsplan   0.1 provincie Groningen                                                                                      22
                                                                                                                                       0000003300
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>20841206
            Eiken-                 =          Het  oppervlakte     |>        De kwaliteit is            Door de    vernatting    is het Eiken-
            haagbeukenboss                    is afgenomen                  dermate    afgenomen | haagheukenhbos opgeschoven
            en                                                              dat het  Eiken-             richting de jongere delen van
                                                                            haagbeukenbos      niet   | het  Beuken-eikenbos. De
                                                                            meer   kwalificeert         vegetatie heeft     nog   tijd nodig
                                                                                                        om   zich  aan  de nieuwe situatie
                                                                                                        aan  te passen.
                                                                                                        Wij  verwachten dat dit type
                                                                                                        zich bovendien zal herstellen
                                                                                                        op  een   deel van   de
                                                                                                        oorspronkelijke     locatie.
                                                                                                        Hiervoor moet de       afwatering
                                                                                                        beter worden      geregeld.
         4.1.3 Effect      natuurherstelmaatregelen toekomstperspectief
                                                               -
         In 2016 is in het Natura 2000           beheerplan® vastgelegd welke maatregelen               en  beheer     nodig zijn     om   de
         instandhoudingsdoelstellingen             van het Liefstinghsbroek te behalen.         De voornaamste          maatregel       is
         hierboven al      uitgebreid langsgekomen: vernatting van             het gebied.   Zoals in    paragraaf 4.1.2        is
         geschetst,     hebben de aanpassingen          aan het   oppervlaktewaterstelsel        in  en  rondom het
         Liefstinghsbroek       niet  geleid   tot het volgens   het   beheerplan    uit 2017 verwachte herstel            van   de
         waterhuishouding         in het   Liefstinghsbroek.    In hetzelfde   beheerplan     was    geconstateerd        dat  er   te
         weinig informatie voorhanden             was over   het functioneren     van   het  blauwgrasland.         In 2021 is daarom
         nog   een    ecohydrologisch onderzoek® uitgevoerd              om  inzicht te  krijgen    in de  potenties     van   het
         Liefstinghsbroek       voor Blauwgrasland       en andere natuurwaarden die           gebonden zijn         aan  voeding      met
         gebufferd grondwater.           De conclusie   was  dat   er  wel degelijk  kansen   lijken    te zijn,  maar    dat daarvoor
         in ieder    geval  in een   straal  van een   paar honderd meter rondom het            Liefstinghsbroek         een  aantal
         drainerende watergangen moeten worden                   aangepakt.    Momenteel wordt onderzocht welke
         herstelmaatregelen         effectief zijn   voor de  voeding    met  grondwater,     en   welke effecten deze
         maatregelen hebben           op de landbouw-      en  huiskavels.
         4.2  Stikstofbelasting
         Meer informatie        over het stikstofprobleem        en   de aanpak   in Nederland vindt        u  op de website        'Aanpak
         stikstof'   https://www.aanpakstikstof.nl/
         Voor dit     gebiedsplan     is gebruik gemaakt     van   'AERIUS Monitor 2021". De          depositieontwikkeling           is
         gemodelleerd        op basis    van  prognoses   over   de emissies. Voor de emissieprognose uit Nederlandse
         bronnen is in AERIUS 2021           gebruik gemaakt van het scenario 'vastgesteld beleid', afkomstig uit de
         'Klimaat-     en energieverkenning 2020". Dit scenario houdt rekening met gemiddelde economische
         groei in Nederland en bevat beleid dat is vastgesteld voor 1 mei 2020. Hierdoor vallen ook enkele
         stikstofmaatregelen uit het                                binnen de prognose, namelijk de warme
         saneringsregeling varkenshouderij en de maatregel retrofit binnenvaart. Dit scenario wordt ook wel
         ?Beheerplan:
         https: //www.provinciegroningen.nl/fileadmin/user upload/Documenten/Beleid en documenten/Documente
         nzoeker/Natuur en landschap/Natuur/Natura 2000/Natura-2000-Beheerplan-Lieftinghsbroek.pdf
         '%
            Nijp, J., M.Jalink & S.Clevers,    2022 'Kansen  en  knelpunten   voor  natuur in het     Liefstinghsbroek'.    KWR 2022.18.
         Gebiedsplan       0.1 provincie Groningen                                                                                          23
                                                                                                                                               0000003301
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>20841206
         'het   basispad' genoemd!™.
         De stikstofinformatie die wordt           gevraagd    in de Wsn      (Wnb)   is ook  gevisualiseerd   in een  online  en
         interactief dashboard. Ga hiervoor            naar   de volgende      site:  Dashboard'? Dit dashboard voorziet in de
         volgende       stikstofinformatie:
               ¢
                      Omvang     van  de stikstofdepositie (par. 4.2.1)
               e
                      Bijdrage   aan de  depositie   per sector     (par. 4.2.2)
               e      Mate    van overschrijding van     de KDW      (par. 4.2.3)
               e      \Verwachte autonome        ontwikkeling     van   de stikstofdepositie (par 4.2.1)
         De   volgende       informatie zit nog niet in in AERIUS        en  het dashboard, omdat deze data ten          tijde van  het
         opstellen      van   gebiedsplan    0.1 nog niet beschikbaar        was.   Deze komt wel     aan  de orde in  gebiedsplan
         1.0;
               e      Verwachte autonome         ontwikkeling     van   de stikstofemissie
               e¢
                      Bijdrage   aan de  depositie   door bronnen binnen           en buiten de eigen provincie
         4.2.1      Depositie-ontwikkeling         2019   -
                                                            2030
         In  figuur    4.2 staan de   gemodelleerde depositiewaarden               voor  2018  en  2019   en de verwachte
         ontwikkeling        voor  de jaren 2025    en  2030.
         Figuur    4.2 De gemodelleerde depositieontwikkeling   in het Liefstinghsbroek (mol/ha/jr)*
             2.000
                           1.871
                                          1.848
             1.857
             1.714
                           does
                                          1.677
                                                         1.617
             1.571
                                                                          1-40
             1.429
                           1.353                                          1.316
                                          1.334
             1.286
             1.143                                       1.173
                                                                          1053
             1.000
                           2018           2019            2025            2030
         1
            Uitleg    over  AERIUS Monitor staat op de betreffende website:          https://monitor.aerius.nl/explainer.html
         2
            Dit   concept Gebiedsplan 0.1 maakt gebruik van visualisaties           van stikstofdata, die afkomstig zijn van een
         online dashboard. Dit dashboard is met         zorgvuldigheid,     maar   onder  hoge tijdsdruk, ontwikkeld en betreft nog
         een   conceptversie. Hoewel       er veel aandacht is besteed     aan   kwaliteitsborging kunnen aan eventuele fouten in
         de visualisaties geen rechten worden ontleend.
         1
            (bon: AERIUS    Monitor 2021) https://monitor.aerius.nl/gebied/21/onderwerp/depositie/hoofdstuk/2?      deel=toelichting
         Gebiedsplan         0.1 provincie Groningen                                                                                 24
                                                                                                                                        0000003302
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>20841206
         De  gemodelleerde gemiddelde depositiewaarden (hoeveelheid stikstof                              die via de lucht op het      gebied
         neerslaat)      in het   Liefstinghsbroek variéren        in 2019    ruimtelijk   tussen ongeveer 1200 in het zuidoosten
         van   het  gebied     tot rond de 1900          mol/ha/jr ter plekke    van   de  graslanden.      In 2030 varieert de
         depositie     tussen 1000 en 15           mol/ha/jr.   De variatie is het resultaat       van  verschillen in de     begroeiing
         van   het terrein      en   in de   ligging  van  stikstofbronnen. De mate         van  overschrijding       van  de KDW daalt
         tot  2030,    maar er      blijven    delen overbelast    (zie paragraaf 4.2.4).
         4.2.2    Bijdrage      aan    de   depositie     per sector
         Figuur    4.3  geeft informatie         over   de herkomst     van de  depositie in het Liefstinghshroek.
         De twee      grootste      sectoren     zijn het buitenland     en de  agrarische sector. In 2019 is het buitenland
         verantwoordelijk voor 48,1% van de stikstofdepositie wat op basis van geborgde internationale
         afspraken afneemt tot 38,8% in 2030. Voor de agrarische sector zijn deze geborgde afspraken er                                    nog
         niet  en   loopt    het percentage juist op         van  39,3%   in 2019 tot    47,2%    in 2030. De landbouw heeft in
         2030   volgens deze prognoses dus het grootste aandeel aan de depositie. Ook                             in deze sector daalt de
         emissie in de       periode 2019-2030, maar minder dan in het buitenland.
         Figuur  4.3  Bijdragen aan de depositie per sector 2019 2030 (bon: Link naar Dashboard)
                                                                     -
         Let wel: dit  zijn de procentuele bijdragen. In 2030 is de totale depositie gemiddeld ruim        300  mol/ha/jr lager dan in  2019)
                             Depositie     per sector (%)                                       Depositie    per sector (%)
                    buitenland                                                            landbouw
                      landbouw                                                           buitenland
              overige  sectoren                                                    overige sectoren
                    snelwegen                                                            snelwegen
                   scheepvaart                                                          scheepvaart
                                                                                           industrie
                       industrie
            verkeer  en vervoer                                                  verkeer en vervoer
                 meetcorrectie                                                        meetcorrectie
                                                                                                         0%               50%            100%
                                       0%               50%            100%
         De   bijdragen     vanuit verschillende landen           en  binnen die landen vanuit sectoren is in AERIUS monitor
         alleen per      hexagoon       te  zien, niet gemiddeld     over   het hele   natuurgebied.        Gemiddeld neemt Duitsland
         circa 70%      van   de   depositie     uit het buitenland     voor zijn rekening,     en   daarvan is     weer   zo'n 75%
         afkomstig      uit de landbouw.
         Vanuit de landbouw             zijn  in het  Liefstinghsbroek de mestaanwending (wijze                van   het bemesten      van  de
         percelen)       en  de stallen rundvee de          belangrijkste   bronnen     (figuur 4.4).    In 2019    lijkt er een tijdelijke
         toename te        zijn  in de   belasting    door de   pluimvee-    en  varkenssector,       maar er    is gedurende     de
         modelleerperiode             geen    sprake   van een  noemenswaardige verschuiving               binnen de landbouwsector.
         Gebiedsplan        0.1   provincie Groningen                                                                                        25
                                                                                                                                                0000003303
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>20841206
         Figuur  4.4  Depositiebijdrage per onderscheiden  bron in de landbouwsector 2018 -
                                                                                            2030 (bon: AERIUS Monitor 2021)
            Legenda
                Stallen Rundvee
          EN    Stallen Varkens
                Stallen Pluimvee
                Stallen Overig vee
          SE N
                Mestopslag
                Beweiding
                Mestaanwending
                Mestbe-  en verwerking
          ET    Glastuinbouw
                Overige  landbouw
                                        75%
                                        50%
                                        25%
                                         0%
                                                      2018              2019           2025             2030
         Gebiedsplan        0.1   provincie Groningen                                                                       26
                                                                                                                               0000003304
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>20841206
         4.2.3 Mate     van  overschrijding      van   de KDW
         We zien dat de     gemodelleerde overbelasting           het  hoogst     is in het  Blauwgrasland        en  het   laagst in het
         Beuken-eikenbos met hulst. Dat komt uiteraard doordat                    Blauwgrasland         het meest    gevoelig is,   maar
         ook door verschillen in de      depositie   als  gevolg   van    de  begroeiing     van    het terrein   en  de  ligging  t.o.v.
         stikstofbronnen. Verder zien       we   dat tot 2025 in alle       habitattypen sprake          is van  overbelasting,     maar
         dat in 2030 in de    bostypen    geen   sprake    meer   lijkt te  zijn  van   overbelasting.       Echter, door    ruimtelijke
         verschillen in de   depositie   is het beeld anders:
                   100%   van  het  Blauwgrasland      is en  blijft matig    overlast    (depositie      meer   dan 70   mol/ha/jaar
                   boven de KDW      en  lager  is dan 2 maal de      KDW)
                   https://monitor.aerius.nl/gebied/21/onderwerp/depositie-irt-
                   natuur/hoofdstuk/3?deel=toelichting
                   Tot 2025   geldt dit  ook  voor   het  Eiken-haagbeukenbos,             maar    in 2030 is de    matige
                   overbelasting beperkt      tot 35%. Van het       overige deel is      voor    circa de helft nog steeds       sprake
                   van  naderende     overbelasting (stikstofdepositie          tussen 0     en  70   mol/ha/jaar     onder de KDW.
                   https://monitor.aerius.nl/gebied/21/onderwerp/depositie-irt-
                   natuur/hoofdstuk/3?deel=toelichting
                   Binnen de Beuken-eikenbossen met hulst varieert de mate                       van   overbelasting     het meest. Tot
                   2025 domineert ook hier        een   matige overbelasting.          In 2030    lijkt de overbelasting beperkt te
                   worden tot 21% lichte      overbelasting (stikstofdepositie tussen                0 en   70 mol/ha/jaar     boven de
                   KDW).   Van het   overige deel    is dan nog steeds        sprake    van   veel naderende        overbelasting.
         Tabel 4.5 Overbelasting van de KDW, weergegeven per instandhoudingsdoel          Liefstinghsbroek in   mal N / ha /jaar  (bron:
         AERIUS Monitor  2021)
           Habitattype                                         KDW     | Gem. depositie                     Gem.   overbelasting   KDW
                                                                           2019       2025       2030       2019            2025      2030
           H6410        Blauwgraslanden                        1.071    |  1.828      (1.599     (1.434   | 757             528       363
           H9120        Beuken-eikenbossen met hulst         | 1.429 |     1.656   |  1.449   |  1.299    | 227             20        -
           H9160A     | Eiken-haagbeukenbossen                 1.429       |1.814     |1.587  |  1.422    | 385             158       -
         Het dashboard maakt de        verandering      en  de  ruimtelijke verdeling        van    de  overschrijding     van  de KDW
         inzichtelijk (figuur 4.5).  We zien dat in     een   groot deel      van   het  Liefstinghsbroek sprake         is van
         verandering overbelast -> niet overbelast (bruine stip), maar ook                    dat de    hexagonen     met het
         Blauwgrasland overbelast blijven (rode stip, vergelijk met kaartje                   in figuur 4.1).
         Gebiedsplan     0.1 provincie Groningen                                                                                          27
                                                                                                                                             0000003305
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>20841206
         Figuur 4.5         Mate       van    overbelasting             in 2030       en de  verandering t.o.v.       2019   (bron:   Link naar  Dashboard)
             hist overbelast ® Overbelast @Verandering overbelast
           @
                                                                  - =
                                                                      niet overbelast
                                                                                               Leaflet   Icon Map   Tiles © Mapbox © OpenStreethap
                                                                                                       |          |
         4.2.4 Effect               uitgevoerde stikstofreducerende maatregelen
         Om het             Liefstinghsbroek te                       vernatten is het             Ellersinghuizerveld             in 2005    -
                                                                                                                                                2018   heringericht als   NNN-
         gebied.           Dit betekent dat                    er     geen landbouw               meer       plaatsvindt       op deze     percelen     en dus ook geen
         bemesting.                Ook is         er een        extra          bossingel      om    het     Liefstinghsbroek aangeplant,               wat stikstof  wegvangt.
         Door de            herinrichting van                     het       omringende gebied                 is dus indirect de invloed            van  stikstof op het
         Liefstinghsbroek verminderd,                                       al komt       er  nog steeds         meer      stikstofdepositie       in het  gebied  terecht dan
         de     habitattypen volgens                           de KDW's aankunnen. We schatten dat door de                                      herinrichting   de  depositie
         gemiddeld                met 20           mol/ha/jaar                 is   gedaald.
         Verder is in juni 2022 is                           een       kippenbedrijf aangekocht                      waarmee een          depositiedaling     van  circa 6 mol
         ha/jaar           wordt bereikt.
         4.2.5 Resterende opgave 2025                                               en   2030
          In het coalitieakkoord                           van       Kabinet-Rutte IV is               afgesproken           dat deze     doelstelling    wordt  vervroegd:   in
         2030 moet minimaal 74%                                   (in plaats van 50% in Kabinet Rutte Ill) van de stikstofgevoelige natuur in
         beschermde Natura 2000-gebieden een gezond stikstofniveau hebben.
         Deze percentages worden de 'omgevingswaarden' genoemd en betreffen dus de landelijke opgave.
         Ten behoeve                   van      deze       landelijke              opgave heeft het            Rijk   in  juni  2022    richtinggevende provinciale
         opgaven             gesteld          in de       vorm van               emissie-     en   depositiereductiedoestelllingen’®.                   Bovendien is per
         *
             De     startnotitie, bijbehorende kamerbrief en de toelichting bij de richtinggevende
         emissiereductiedoelstellingen (RIVM)                                         kunt u  vinden op:
         Gebiedsplan                  0.1     provincie Groningen                                                                                                              28
                                                                                                                                                                                  0000003306
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>20841206
         overbelast Natura-2000                   gebied       een  richtinggevende omgevingswaarde               aangegeven.
         De   richtinggevende             opgaven 2030            voor   het Liefstinghsbroek zijn:
                *
                       In 98%       van  het areaal           van de  stikstofgevoelige habitattypen         is de  depositie   onder de KDW
                       (met basispad: 76%)
                *
                       Een reductie         van     de    depositie van     217 mol     / ha  / jaar, bovenop     de reductie die via het
                       basispad       wordt bereikt.
         De prognose             van het RIVM laat zien dat de omgevingswaarde voor 2030 voor het Liefstinghsbroek
         a.g.v.    maatregelen uit het basispad tot 76% stijgt (figuur 4.6). Van de 12 ha met stikstofgevoelige
         habitattypen zijn in 2019 10 ha overbelast en in 2030 nog maar 3 ha.
         Figuur   4.6 De     ontwikkeling     van   de   stikstofbelasting in  het Liefstinghsbroek®
             Niet overbelast (ha)        Niet overbelast tha)
          fF
          0%                   100%
                                      ,
                                      0%
                                               76%        100%
               Overbelast (ha)             Overbelast (ha)
         Instandhoudingsdoelen                   -
                                                    verslechteringsverbod
         Uiteindelijk gaat het er om dat voor elk gebied de instandhoudingsdoelen worden gerealiseerd.                                      Voor
         het   Liefstinghsbroek is daarvoor allereerst hydrologisch herstel nodig, om de verzuring door
         regenwater tegen              te gaan        en weer      basenrijk kwelwater te krijgen.         Dit is cruciaal. Daarnaast moet de
         stikstofdepositie verder                 naar      beneden     om  de verzuring      en  vermesting door stikstof tegen      te gaan.
         Voor de beide             bostypen gaat            het de  goede     kant op   en  wordt de kritische      depositiewaarde (KDW)     van
         1.429     mol/ha/jaar          in 2030 op           een  groot gedeelte      van  het   oppervlak gehaald. Voor       het Blauwgrasland
         met de KDW              van  1.071      mol/ha/jaar geldt dat echter niet. Dat betekent dat de nu meegenomen
         emissie-reducerende                  maatregelen onvoldoende zijn om het Blauwgrasland een positief
         toekomstbeeld te geven.
         Het    Blauwgrasland blijft               ook in 2030       volledig   boven de KDW. Het        Blauwgrasland      is hiermee dus nog
         niet voldoende             geholpen.
         Voor de        richtinggevende             opgave       voor  de reductie     van  de  depositie zijn dus aanvullend      op het
         basispad maatregelen nodig,                        zowel  gebiedsgericht       als in de  wijdere  omtrek     (stikstofdeken). In
         hoofdstuk 5 wordt              een     overzicht gegeven           van    de  maatregelen     die nu   als kansrijk beschouwd
         worden.
         https: //www.aanpakstikstof.nl/actueel /nieuws/2022/06/10/onontkoombare-transitie-naar-een-vitaal-landelijk-
         gebied
         35
            Link   naar    Dashboard
         Gebiedsplan            0.1  provincie Groningen                                                                                       29
                                                                                                                                                  0000003307
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>20841206
         De   gebiedsgerichte maatregelen              worden in     samenwerking       met de Adviescommissie        Liefstinghsbroek
         voor   het    gebiedsplan     1.0 nader     uitgewerkt.     Het Meetnet     voor  de Stikstof kan de commissie        hierbij
         waardevolle informatie verschaffen.
         4.3  Analyse overige         Natura 2000       gebieden     binnen de    provinciegrens    van Groningen
         Groningen kent        zeven    Natura-2000       gebieden.     Hiervan is   Liefstinghsbroek het enige     waar    sprake   is
         van   overbelaste      stikstofgevoelige habitattypen            en waarvoor     de provincie Groningen voortouwnemer
         is. Voor de     overige     Natura   2000-gebieden        met   stikstofgevoelige habitattypen     vindt   u  de informatie in
         het   gebiedsplan      van   de provincie die       voor  het betreffende     gebied  het voortouw neemt. Het gaat           om
         de Drentse Aa, de Noordzeekustzone                   en de Waddenzee.
         Om de door        Groningen      te  nemen     maatregelen      in perspectief te plaatsen    schetsen   we    hier in het kort
         de situatie in het Groningse deel             van   deze Natura    2000-gebieden.
         Tabel 4.6 Stikstofdepositie in relatie   tot natuur in  het Groningse deel van Natura 2000-gebied Drentse Aa,  weergegeven per
         habitattype in mol N / ha / jaar
            Habitattype                                       KDW     | Spreiding depositie                         Overbelasting     KDW
                                                                        2019         2025           2030            2019   -
                                                                                                                             2030
            De  overbelasting     is aan  de orde   nabij
            het Okkenveen. Daar is nagenoeg het
            gehele    areaal van   dit ISD overbelast.
            H7140A            Overgangs-     en                1.214  | 1.101        1.038          968             geen tot   matige
                              trilvenen
                                                                        1.701        1.632          1543
         Tabel 4.7 Stikstofdepositie in relatie   tot natuur in  het Groningse deel van Natura 2000-gebied Noordzeekustzone,
         weergegeven per     habitattype   in mol N  / ha / jaar
            Habitattype                                                                    KDW        Spreiding depositie
                                                                                                      2019         2025          2030
            In het   Groningse deel gaat het       om   habitats op   Rottumerplaat.
            Er is geen   overbelasting.
            H1310A                           Zilte pionierbegroeiingen (zeekraal)          1.643      424          365           320
                                                                                                      712         642            515
            H2110     (deels ZG)             Embryonale      duinen                        1.429      1.656        1.449         1.299
         Tabel 4.8 Stikstofdepositie   in relatie tot natuur in het  Groningse deel van Natura 2000-gebied Waddenzee,    weergegeven per
         habitattype
         Gebiedsplan       0.1  provincie Groningen                                                                                     30
                                                                                                                                           0000003308
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>20841206
           Habitattype                                                  Kwelders    Rottumerplaat, Rottumeroog | KDW
                                                                        vasteland | en Zuiderduintjes)
           Er is in het Groningse deel     van  het Natura 2000-
           gebied   geen   sprake  van   overbelasting    met stikstof.
           De  stikstofdepositie    varieert  maar   ligt alle jaren en
           overal onder de 1000 mol        / ha / jaar met uitschieters
           nabij Delfzijl,  waar we    in 2019  een  depositie   vinden
           van  1.503. Deze is   volgens   de prognose in 2030
           verlaagd   naar   1.228.
           De  laagste  waarden vinden       we  op de eilanden.
                                                                        ®           u
           H1310A    (ZG)        Zilte  pionierbegroeiingen                                                      1.643
                                  (zeekraal)
                                                                                    %
           H1310B                 Zilte pionierbegroeiingen                                                      1.500
                                  (zeevetmuur)
                                                                        *           »
           H1320                  Slijkgrasvelden                                                                1.643
                                                                        *           *
           H1330A                 Schorren   en  zilte graslanden                                                1.571
                                  (buitendijks)
           ZGH1330B
                                                                                    *
           H2110    (deels        Embryonale     duinen                                                          1.429
           ZG)
                                                                                    ¥
           ZGH2120                Grijze duinen                                                                  1.429
                                                                                    %
           ZGH2130A               Grijze duinen (kalkrijk)                                                       1.071
                                                                                    *
           ZGH2160                Duindoornstruwelen                                                             2.000
                                                                                    ¥
           ZGH2190B              Vochtige    duinvalleien    (kalkrijk)                                          1.429
         Gebiedsplan     0.1   provincie Groningen                                                                  31
                                                                                                                       0000003309
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>20841206
         5.   Maatregelen
         5.1   Uitgangspunten maatregelen
         5.1.1       Basispad
         Het basis- of      referentiepad (ook wel          de autonome       ontwikkeling genoemd) beschrijft                   hoe de emissies
         en   depositie     zich de komende jaren ontwikkelen op basis                   van    vastgesteld     beleid. Dit is exclusief de
         meeste       bronmaatregelen uit het Schoutenpakket en de ambitie uit het regeerakkoord. Het basispad
         is opgesteld door te kijken naar de verwachting van de toekomstige emissies aan de hand van de
         verwachte       ontwikkelingen        van   verschillende     maatschappelijke          en  economische sectoren die              hierbij
         een    rol  spelen,   met   name     de landbouw, de mobiliteitssector                en de industrie.
         Op basis      van  doorrekeningen?® van           het Planbureau      voor    de   Leefomgeving (PBL) en het Rijksinstituut
         voor     Volksgezondheid         en Milieu     (RIVM) blijkt   als gevolg    van    de ontwikkelingen en het voorgenomen
         beleid in het basispad in binnen- en buitenland, de stikstofdepositie op stikstofgevoelige natuur
         tussen 2018 en 2030 naar verwachting te dalen met ongeveer 120 mol N per hectare per jaar.
         Het ‘vastgesteld beleid en voorgenomen beleid’, wordt door PBL in het basispad meegenomen. De
         verwachte afname van depositie in 2030 ten opzichte van 2018 is per sector als volgt berekend:
               eo     10%   voor  de landbouw          (naar  circa 654   mol/ha/jaar in 2030);
               eo     25%   voor   mobiliteit    en   verkeer   (naar 127 mol/ha/jaar in 2030);
               eo     19%   voor   industrie    en   energie (naar 22 mol/ha/jaar in 2030);
               e      31%   voor  handel     en   bouw    (naar   5 mol/ha/jaar     in   2030);
         Voor dit     gebiedsplan      is  gebruik gemaakt        van  de Klimaat-     en    Energieverkenning (KEV)              2020 in 'AERIUS
         Monitor 2021". Voor          gebiedsplan        1.0 zal gebruik    worden      gemaakt      van    de  doorrekeningen         van   KEV
         2021.
         5.1.2       Schoutenpakket
         Uitvoering      van   het  ‘Schoutenpakket’ leidt tot een extra depositiedaling van gemiddeld circa 110
         mol/ha/jaar voor         2030     bovenop het basispad. De potentiéle stikstofdepositiereductie van het
         vastgesteld pakket maatregelen (Schoutenpakket, zie ook par. 4.2) valt binnen een bandbreedte van
         103-180 mol/ha/jaar in 2030, waarmee naar verwachting de thans geldende omgevingswaarde voor
         2030 (50% onder de KDW) wordt behaald, maar niet de 74% onder de KDW die het kabinet als
         aangescherpte omgevingswaarde voor 2030 wil gaan stellen. Dit is gebaseerd op een doorrekening
         van PBL in samenwerking met TNO, CE-Delft en RIVM."’
         Het pakket omvat verschillende bronmaatregelen voor verschillende sectoren die door emissies bij
         de bron te reduceren leiden tot verlaging van de depositie op de verschillende Natura 2000-
         gebieden. De maatregelen zijn in uitwerking of uitvoering®.
         De ambitie van het kabinet is om de omgevingswaarde uit de Wsn van 74% voor 2035 al in 2030
         gerealiseerd te hebben. Dat vraagt om verdergaande maatregelen dan die uit het Schoutenpallet. Dit
         wordt in de volgende paragraaf verder beschreven.
         '®
            An alyse stikstofbronmaatregelen | PBL Planbureau   voor de Leefomgeving
         7                                                                                               & El
            An alyse stikstofbronmaatregelen,  notitie PBLin samenwerking met TNO,   CE  Delft, RIV,  24       2020; bijlage bij Kamerstukken II,
         2019/20, 35334, nr. 82. De notitie betrof 16 bronmaatregelen.
         Bn geval van de subsidiestop ISDE is de maatregel gerealiseerd en bij  de Srv is het definitieve aantal deelnemers bekend
         Gebiedsplan        0.1  provincie Groningen                                                                                              32
                                                                                                                                                     0000003310
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>20841206
         5.1.3        Mogelijke         andere         maatregelen
         De ambitie        van    het kabinet Rutte IV              om    de  doelstellingen voor 2035 (omgevingswaarde 74%) reeds
         in 2030 te       behalen, zoals           aangekondigd           in het  Coalitieakkoord, vraagt dus om een aanzienlijke
         aanvullende inspanning.
         Om de       aangescherpte doelstelling (74% onder de KDW) te realiseren heeft het kabinet Rutte IV een
         vervolgaanpak aangekondigd. Deze vervolgaanpak richt zich op stikstof, natuur (o.a. Vogel- en
         Habitatrichtlijn doelen), water (Kaderrichtlijn Water), bodem en klimaat. Hiervoor is een
         transitiefonds aangekondigd waarin tot 2035 cumulatief €24.3 miljard beschikbaar komt, waarvan €
         20 miljard tot 2030.
         De onderstaande tabel geeft de eerste indicatieve verdeling van de gelden uit dit fonds weer. In de
         tabel wordt onderscheid gemaakt tussen twee sporen, die nader worden uitgewerkt:
         Spoor 1: Opkoop, financiéle afwaardering grond en KRW
         Spoor 2: Perspectief blijvers: verder met ingezette route naar verduurzaming
         Het uiteindelijke pakket aan maatregelen om de doelen te realiseren zal uit een mix van landelijke en
         gebiedsgerichte maatregelen bestaan.
         Tabel 5.1:     opsomming maatregelen transitiefonds
          Stikstoffonds: maatregelen per spoor in min. cumulatief                                  2022-2030         2030-2035
          Spoor  1: Opkoop, financiéle afwaardering grond      en  KRW                                13.800             3.681
          w.v. Opkoop   indicatieve mix melkvee,    pluimvee  en varkens                               6.100             1.315
          w.v. Financiéle afwaardering grond (melkvee)                                                 5.700             1.235
                                                                                                             }
          w.v. Uitbreiden natuurareaal    (niet zijnde natura 2000)                                    1.330             1.000
          w.v. Additioneel thy  Kaderrichtlijn  Water  (KRW)                                             670               141
          Spoor  2: Perspectief blijvers: verder met ingezette    route naar verduurzaming             4,350               943
          w.v. Matuurinclusieve landbouw                                                               2.120               470
          w.v. Innovatieve stalsystemen    en  managementmaatregelen                                   1.000               212
          w.v. Beleid rond versterken   ondernemerschap     en  innovatie                              1.230               261
          Uitvoeringskosten                                                                            1.750               376
          Totaal                                                                                      20.000             5.000
         In  aanvulling       op de     genoemde beleidssporen                   die primair   gericht zijn    op landbouw wordt    voor alle
         sectoren bezien hoe deze                   evenredig bijdragen            aan  het realiseren   van    de stikstofdoelen. Daarbij is er
         een nauwe         relatie met de           klimaataanpak           en  de inzet   van het klimaatfonds.
         Gebiedsplan          0.1   provincie Groningen                                                                                        33
                                                                                                                                                  0000003311
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>20841206
         5.2  Maatregelen in het gebiedsplan
         5.2.1   Gronings perspectief
         Programma      Duurzame Landbouw 2020                  -
                                                                  2024"
         De  provincie wil    graag dat    boerenbedrijven           natuurinclusiever worden     en  cok  meer   onderdeel
         worden    van  gesloten (korte) kringlopen.
            Toekomstbeeld natuurinclusieve landbouw  —
                                                       bron: wwwowur.nl
         Anno 2030 hebben individuele boeren                  behoorlijke veranderingen       in hun bedrijfsvoering
         doorgevoerd. Ruimtelijk zijn         de  veranderingen          zeker zichtbaar  maar   minder  ingrijpend. De agrarische
         sector is in 2030    namelijk    nog steeds       zeer    bepalend voor de inrichting en beleving van het Groningse
         landschap. Het Groningse agrofoodcluster draagt bij aan nieuwe economische verdienmodellen op
         de bedrijven. Al met al is de provincie Groningen in 2030 nog een echte landbouwprovincie. Meer
         inzoomend op 2030 zien we de volgende contouren aan de horizon.
         Boeren met    perspectief
         In 2030 heeft minstens de helft          van    de boeren       een vorm van    natuurinclusieve   kringlooplandbouw    op
         hun   bedrijf gerealiseerd.     De natuurinclusieve           kringlooplandbouw     is ingebed  in  een  duurzaam
         voedselsysteem       en  sluit aan   bij de kwaliteiten        en specifieke eigenschappen     van   de  deelgebieden  en
         bodemtypen      in  onze   provincie.    In 2030      ontvangen de Groninger boeren         een  aantrekkelijke
         vergoeding voor het natuurinclusief en circulair produceren van voedsel en groene grondstoffen.
         Toekomstige generaties zien weer perspectief om boer te worden. De bodemvruchtbaarheid is
         verbeterd    en  het  teeltplan    meer    divers. In het      verlengde  daarvan is de ziekte-    en  plagendruk
         afgenomen. Veehouderijen            werken      grondgebonden         en ze werken    meer samen     met akkerbouwers
         die vaker   vormen van      mengteelt,      strokenteelt       en  agroforestry toepassen. Langs      de kust wordt driftig
         geéxperimenteerd        met zouttolerante          en   zilte gewassen   en  in de veengebieden      met  verhoogde
         19
         https://www.provinciegroningen.nl/fileadmin/user upload/Documenten/Beleid en documenten/D
         ocumentenzoeker/Landbouw veeteelt en visserij/Landbouw/Programma Duurzame Landbouw
         2020-2024. .pdf
         Gebiedsplan     0.1  provincie Groningen                                                                                 34
                                                                                                                                     0000003312
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>20841206
         waterpeilen.  Het milieu vaart wel    bij   de vele   veranderingen.   Emissies van  gewasbeschermings-      en
         diergeneesmiddelen      behoren tot het verleden. De mineralenbalans is sterk verbeterd            en  de
         stikstofuitstoot blijft binnen de emissiegrenzen. De sector als         geheel produceert    klimaatneutraal.
         Minimaal 10%    van  de sector   produceert      op  biologische wijze.
         (Bio)divers landschap
         Het Groninger landschap kenmerkt zich in 2030 door een sterke vervlechting van landbouw en
         natuur. Natuurgebieden zijn robuuster. Landbouwhbreed is de biodiversiteit sterk verbeterd. Natuur-
         en landbouwgebieden gaan geleidelijk in elkaar over. Ze zijn onderling verbonden door
         landschapselementen en begroeide oeververbindingen, polderdijken en (water)wegen. Het beheer
         van natuurterreinen en landbouwgronden is op elkaar afgestemd en het versterkt elkaar. Het
         landschap leeft en sprankelt van de (bio)diversiteit. We wonen, werken en recreéren graag op het
         Groningse platteland. De verschillende landschappen zijn herkenbaar aan hun inrichting en
         begroeiing, bewoners identificeren zich hiermee en zijn er trots op.
         Agrofood
         Groningen beschikt     in 2030  over een    agrofood systeem      dat veel waarde toevoegt    aan   de
         landbouwproducten. Belangrijke       motor is de       productie van  hoogwaardige    eiwitten  en  andere
         essentiéle nutriénten    voor een  gezonde, gebalanceerde voeding.          Dat gebeurt   zo veel  mogelijk met
         gesloten kringlopen,    binnen  een zo    klein  mogelijke   schaal. Te beginnen op   een  bedrijf, in een regio,
         en waar nodig in (Noord-)Nederland of Europa. Naast de verwerking en afzet voor nationale en
         internationale markten wordt een divers aanbod aan voedselproducten steeds vaker rechtstreeks
         aan lokale en regionale markten geleverd.
         Agronetwerk
         In 2030 beschikt   Groningen    over een    sterk  en   uitgebreid netwerk  van  partijen die gezamenlijk   vorm
         hebben gegeven     aan   het realiseren   van   de economisch sterke     en op alle terreinen  gezonde
         voedselproductie.
         Er is een groot aantal maatregelen bekend           waarmee    emissiereductie kan worden     gerealiseerd.
         Sommige maatregelen hangen         samen      met het    Gemeenschappelijk   Landbouwbeleid      (GLB), anderen
         met het 7° Nitraat Actieplan (NAP)      .  Er zijn maatregelen die zorgen voor reductie bij de bron
         (bronmaatregelen), uiteenlopend van relatief eenvoudige managementmaatregelen tot emissiearme
         stalsystemen. Een aantal van de maatregelen zijn vrijwillig, andere maatregelen zijn verplicht.
         Daarnaast is subsidie/beloning beschikbaar voor een deel van de maatregelen
           No.   | Maatregel                                                              Herkomst              Beloning
                                                                                                                of subsidie
                                                                                                                mogelijk?
                   Aanpassing bedrijfsvoering:          emissie-arme     stallen®
                   Subsidieregeling brongerichte verduurzaming (Sbv) | Bronmaatregel, | ja
                   voor nieuwe stallen                                                    verplicht
                   Aanpassen stalvloer                                                    Bronmaatregel | ja
                   Luchtwasser                                                            Bronmaatregel | ja
                   Vergisten van mest                                                     GLB                   ja
                   Mestverwerking                                                         Bronmaatregel | ja
         Gebiedsplan   0.1 provincie Groningen                                                                            35
                                                                                                                             0000003313
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>20841206
                 Aanpassing bedrijfsvoering: mesttoediening
                 Verdunnen     mest    met    water  bij   zodenbemester  in   |Bronmaatregel | nee
                 zandgebieden
                 Magnesiumchloride       toedienen  aan  mest                  Brief Laag-      nee
                                                                               hangend fruit
                 Precisiebemesting                                                              nee
                 Kringloop:  akkerbouwers wt buurt        gebruiken mest van
                                                                             | Kringloopvisie | nee
                 veehouders
                 Aanpassing bedrijfsvoering: samenstelling voer
                 Verlaging  ruw
                                  eiwitgehalte   veevoer
                                                                               Bronmaatregel | nee
                 Aanpassing bedrijfsvoering: weidegang
                 Vergroting  aantal  uren   weidegang                          Bronmaatregel | ja
                 Aanpassing ~~ bedrijfsvoering:       ~~  bodembeheer     en
                 gewasrotatie
                 Eens in de 3/4    jaar  telen  van rustgewassen in regio’s | 7¢         NAP, | nee
                 met de zand-   en 16ssbodems                                  verplicht
                 Inzaai vanggewassen       na
                                              oogst in regio’s  met de zand-
                                                                             | 7°        NAP, | nee
                 en l6ssbodems                                                 verplicht
                 Bufferstroken   van  3  m  langs waterlopen                   7         NAP, | nee
                                                                               verplicht
                 Omschakeling    naar   biologische  landbouw                  GLB              ja
                 Aanpassing        bedrijfsvoering:        aanbieden     van
                 ecosysteemdiensten
                 Agrarisch natuur-   en
                                          landschapsbeheer                     GLB              ja
         Gebiedsplan 0.1 provincie Groningen                                                        36
                                                                                                       0000003314
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>20841206
                 Eco-regelingen:      diensten op het    gebied  van   milieu, |GLB              ja
                 natuur   en  klimaat,  o.a.:
                     e    het telen  van   rustgewassen of eitwitgewassen
                     e    het vroeg oogsten van    rooigewassen
                     e
                          meerjarige teelten
                     e
                          meerjarig grasland
                     e
                          aanleg van een graslandrand
                     e    zaaien van gras/klaver
                     e
                          kruidenrijk grasland
                     e    strokenteelt
                     eo
                          mengteelt
                     e
                          (permanente) groenbedekking
                     e    onderwerken van de graszode
                     e    niet ploegen/scheuren
                     eo
                          veebezetting
                     e
                          houtige landschapselementen
                     e
                          ecologisch slootbeheer
                     e
                          oroene braak
                     e    akkerranden
                 Duurzaamheidsplannen met KPIs         per landbouwbedrijf                       ja
                 Aanpassing           bedrijfsvoering:      advies        over
                 verduurzaming
                 Scholing    en  advies                                          GLB             ja
                 Netwerkbijeenkomsten                                            GLB             ja
                 Samenwerkingsvormen                                             GLB             ja
                 Aankoop landbouwbedrijven
                 Subsidieregeling sanering varkenshoudertij                      Bron            ja
                                                                                 maatregel
                 Gerichte    uitkoop piekbelasters  rond N2000-gebieden       | Bronmaatregel | ja
                 Landelijke beéindigingsregeling                                 Bronmaatregel | ja
                 Grondmaatregelen
                 Aankoop landbouwgrond voor rwlverkaveling                  of | Nota            ja
                 verplaatsing landbouwbedrijven                                  Grondbeleid
                 Aankoop         landbouwgrond       voor    transitie    naar
                                                                               |Nota             ja
                 natuurgrond                                                     Grondbeleid
                 Verkoop landbouwgrond aan verplaatsende boeren                  Nota            ja
                                                                                 Grondbeleid
                 Financiéle      afwaardering    van
                                                       landbouwgrond      naar
                                                                               | Nota            ja
                                                                                 Grondheleid
         Gebiedsplan  0.1  provincie Groningen                                                      37
                                                                                                       0000003315
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>20841206
                    natuurgrond
                    Financiéle     afwaardering        van
                                                             landbouwgrond      naar
                                                                                       |Hoofdlijnen-      ja
                    landschapsgrond                                                      brief
                    Subsidie     voor       waardeverschil      oude    en    nieuwe |Nota                ja
                    bedrijfslocatie (Regeling verplaatsing grondgebonden | Grondbeleid
                    agrarische bedrijven)
                    Onteigening                                                          Nota             ja
                                                                                         Grondbeleid
         Tabel 5.1 landbouwmaatregelen Liefstinghsbroek
         5.2.3   Maatregelen      natuurherstel     en  natuurverbetering Liefstinghsbroek
         In deze   paragraaf wordt ingegaan       op de  mogelijke maatregelen   die kunnen worden genomen in het
         Natura 2000     gebied Liefstinghsbroek. De onderstaande tabel is een opsomming van         de  maatregelen
         die in het   kader van het vigerende beheerplan Liefstinghsbroek zijn geidentificeerd:
            Lokatie                 Maatregel                        Uitgevoerd | Gepland            Financiering
            Blauwgrasland           Maaisel  van goed ontwikkeld                  Periodiek          Programmering
                                    blauwgrasland uit omgeving                                       gelden nog   niet
                                    verspreiden in huidig                                            duidelijk
                                    blauwgrasland en overige
                                    graslanden Liefstinghsbroek
            Blauwgrasland           Maaien   en maaisel en
                                                                    Jaarlijks     Jaarlijks          Reguliere
                                    bladeren afvoeren                                                beheervergoeding
            Blauwgrasland           Terugzetten omringende           Periodiek    Periodiek          Programmering
                                    bosrand                                                          gelden nog niet
                                                                                                     duidelijk
            Liefstinghsbroek        Ecohydrologisch   onderzoek      2021
                                    basenminnende     habitattypen/
                                    advies herstelmaatregelen
            Liefstinghsbroek  en
                                  | Grondwatermodel (effect                       2022               Programma
           omgeving                 geadviseerde hydrologische                                       Natuur  fase  1
                                    herstelmaatregelen)
            Liefstinghsbroek        Waterafvoer   reguleren                       2022-2023          Programma
                                                                                                     Natuur fase 1
           Omgeving                 Gebiedsprocess / herinrichting                2022-2023          Programma
            Liefstinghsbroek /   |  t.b.v. hydrologische                                             Natuur fase   1
           overgangsgebied          herstelmaatregelen                            2024   -
                                                                                           2030      Programmering
                                    (drainerende watergangen in                                      gelden nog niet
                                    omgeving verondiepen /                                           duidelijk
                                    dempen)
         Gebiedsplan     0.1 provincie Groningen                                                                       38
                                                                                                                          0000003316
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>20841206
            Overgangsgebied         Plan maken, opties afwegen                       2022  -
                                                                                             2023            Programma
                                                                                                             Natuur fase 1
         Bostypen
         Ter  plekke   van  de bossen worden geen       maatregelen voorzien. De bossen zijn gebaat bij nietsdoen.
         Wellicht moet incidenteel worden          gekapt. Middenbosbeheer, ook wel hakhoutbeheer, is een oude
         manier    van  bosbeheer waarin     men    heel selectief bomen    weghakt uit het bos;     er is weinig bekend
         over  de effectiviteit   van  deze maatregel    in een  bos als Liefstinghsbroek.
         Strooiselroof, oftewel het weghalen van strooisel, zorgt          voor  afvoer  van  stikstof  en  geeft ruimte voor
         de ondergroei. Het is echter ingewikkeld om uit te voeren op een dergelijk klein bosgebied en er is
         groot risico op verstoring van de bosbhodem. Onderzoek van OBN in andere bosgebieden wijst tot nu
         toe uit dat deze maatregel weinig effectief is en zelfs verslechtering kan veroorzaken.
         Overgangsgebied
         Daar  waar    stikstofemissie   en/of het opperviaktewaterbeheer        een  grote kans heeft op schade      aan  de
         instandhoudingsdoelen        wordt   een  overgangsgebied ingericht.     In dit gebied   willen   we bedrijven  op
         vrijwillige  basis  (piekbelasters) aankopen      en de vrilkomende landbouwgronden           deels benutten   voor
         extensivering     van  de overige  agrarische bedrijven.    We willen de transitie    naar  natuurinclusieve,
         biologische,    of kringlooplandbouw      faciliteren -
                                                                 net als elders in de  provincie   en  het land. Het
         komende jaar wordt besteed         aan   de visie voor  dit overgangsgebied. Hierbij spelen de volgende
         vragen: Biedt de      bestemming landschapsgrond goede perspectieven             voor  de   agrarische bedrijven
         en/of  is  uitbreiding van het natuurareaal       een optie? Welk landschap hebben         we  daarbij voor  ogen: is
         er  ruimte   voor  bos of houtwallen,    zonneparken     of andere  voorzieningen?
         6. Effecten
         Dit hoofdstuk is in     gebiedsplan   0.1 niet uitgewerkt.
         1. Monitoring            en  Evaluatie
         Dit hoofdstuk is in    gebiedsplan    0.1 niet uitgewerkt.
         8.        Planning
         Dit hoofdstuk is in     gebiedsplan   0.1 niet uitgewerkt.   Het maakt onderdeel uit      van  de  aanpak Transitie
         Landelijk gebied     van  de provincie Groningen.
         9.        Borging       en  financiering
         Dit maakt onderdeel uit       van de aanpak Transitie Landelijk     Gebied   van  de provincie Groningen      en
         wordt nader beschreven in        gebiedsplan 1.0
         Gebiedsplan      0.1 provincie Groningen                                                                           39
                                                                                                                               0000003317
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>20841206
                         Bijlage    1 Verplichtingen        voor    gebiedsplan         uit WSN
                  Wet    van    10 maart 2021 tot         wijziging van de Wet natuurbescherming en                          de
                                 Omgevingswet (stikstofreductie en natuurverbetering)
                                               Verplichtingen voor een gebiedsplan
         Artikel 1.12b
           1 Onze Minister stelt       een  programma stikstofreductie      en natuurverbetering vast:
                  a. voor  het verminderen      van de depositie van stikstof op voor stikstof gevoelige habitats in Natura 2000-
                   gebieden om te voldoen aan de omgevingswaarden, bedoeld in artikel 1.12a, eerste lid; en
                  b. voor het bereiken van de instandhoudingsdoelstellingen voor de in onderdeel a bedoelde habitats.
                  Daarbij houdt Onze Minister rekening met de vereisten op economisch, sociaal en cultureel gebied en
                   met de regionale en lokale bijzonderheden.
           2   In het programma worden tussentijdse doelstellingen opgenomen met het oog op:
                 a. het tijdig voldoen aan de omgevingswaarden; en
                 b. de in het programma opgenomen maatregelen voor het bereiken van de
                   instandhoudingsdoelstellingen.
           3   Dein het tweede lid bedoelde doelstellingen zijn inspanningsverplichtingen.
         Artikel 1.12fa
         1 Binnen twee       jaar  na de  inwerkingtreding van    artikel 1.12b    leggen gedeputeerde     staten Onze Minister een
                 gebiedsplan    voor  ter gebiedsgerichte uitwerking van de landelijke omgevingswaarde en het programma
                 stikstofreductie    en natuurverbetering. Het plan kan indien gewenst door gedeputeerde staten vergezeld
                gaan    van een   voorstel tot wijziging van  het programma. Het        plan beschrijft  voor elke voor  stikstof
                gevoelige    habitat in de Natura    2000-gebieden     in de betrokken    provincie  in elk geval:
            a. voor zover      het programma stikstofreductie      en   natuurverbetering niet meer actueel is:
                  1°. de omvang van de stikstofdepositie en de bronnen daarvan, onderscheiden naar de belangrijkste
                 sectoren en naar de afkomst van binnen en buiten de provincie, en de mate waarin de kritische
                 depositiewaarde wordt overschreden;
                 2°. de verwachte autonome         ontwikkeling van de stikstofemissie door bronnen binnen en buiten de
                 betrokken Natura      2000-gebieden en de gevolgen daarvan voor de omvang van stikstofdepositie in de
                voor stikstof gevoelige habitats;
             b. de binnen en buiten de betrokken Natura 2000-gebieden in de provincie uitgevoerde of uit te voeren
                 maatregelen die bijdragen aan:
                 1°. vermindering van de stikstofdepositie met het oog op het tijdig voldoen aan de omgevingswaarden,
                 bedoeld in artikel 1.12a, eerste lid, en aan de tussentijdse doelstellingen, bedoeld in artikel 1.12b,
                tweede lid, onderdeel a;
                 2°. het bereiken    van  de  instandhoudingsdoelstellingen;
            Cc       . de verwachte sociaaleconomische effecten          en de weging van de haalbaarheid en doelmatigheid         en
                 doeltreffendheid     van  de  maatregelen, bedoeld in onderdeel b;
            d. de verwachte        gevolgen van de maatregelen, bedoeld in onderdeel b, voor de omvang van de
                 stikstofdepositie, respectievelijk    het bereiken   van  de  instandhoudingsdoelstellingen.
         2 Na    ontvangst van een plan als bedoeld in het eerste lid kan Onze Minister, na instemming van beide
                 partijen, het programma stikstofreductie en natuurverbetering dienovereenkomstig wijzigen, door
                 daarin  voor   elke voor  stikstof gevoelige  habitat in de Natura     2000-gebieden     en voor  de betrokken
                 provincie   in elk geval  de  maatregelen  te  beschrijven   die  nodig zijn om  tijdig te voldoen aan de
                 omgevingswaarden, bedoeld in artikel 1.12a,          eerste  lid, en aan  de tussentijdse doelstellingen,   bedoeld in
                 artikel 1.12b, tweede lid, onderdeel a.
             Gebiedsplan       0.1 provincie Groningen                                                                          40
                                                                                                                                      0000003318
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>20841206
         Gebiedsplan 0.1 provincie Groningen 41
                                                0000003319
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>20841206
                Bijlage   2 Richtinggevende emissiereductiedoelstellingen Groningen
         Gebiedsplan 0.1 provincie Groningen                                        42
                                                                                       0000003320
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>20841206
             Richtinggevende
                                                                                                                 Groningen
             emissiereductiedoelstellingen
                       12%: Gebieden met minder                   beperkingen           vanuit water,
                       bodem,         natuur en      stikstof
                       12%: Gebieden Gelderland
                       a7%: Transitiegebied
            IUARECND
                       a7%: Veenweidegebied
                       58%: Reductie volgend uit depositiepotentie                            in GLD?
                       70%: Ring rondom stikstofgevoelige Nzooo-gebieden
                       >
                           05%: Natura zoo0**
                       Natuur Netwerk Nederland®
                       bebouwd, semi-bebouwd                    en   recreatiegebied
                       provinciagrans
            Deze kaart  geeft nichtinggevende doelen        per  gebied wear om sturing       te  geven  aan
           de   pebiedsprocessen, Deze doelen zijn oppesield op basis van sen modslmatigs
           berekening. Hier kan gemotiveerd van worden                           afgewsken als wit de
           gebiedsprocessen Dlijkt dat een andere verdeling passender is. Ook kan
           {neemwaartse) bystelling aan de orde zijn wanneer sectorale doelen voor industrie en
                                                              i
           mobiliteit    worden                  Id  en                    worden    geactuali      d.  ‘oor
           bijstellingen     geldt   echter    wel  dat  rea
                                                             lisatie      van de   landelijke stikstof-   en
           natuurverplichtingen een woorwaarde zijn. De emissiereductiepercentages per
           pebied leiden apgeteld tor het halen van de landelijke doelstelling voor 2030 (74%
           ander KDW), an
                                anticiperen al2    de                          voor
                                                                                    de doglstelingen KRW
                         Bij
           an kimaat. de modelmatig:                  Janelle reductie
                                                                     kend
                                                                             met een reductie van
                                                                                                     3g kon
           MHz vanuit de landbouw             (vechouder,iar         dit effectiefis, 15
           gebiedsprocessen voor maatwerk. bijvoorbeeld om doelstellingen
                                                                                           er ruimte in de
                                                                                           voor sen    deelin
           te vuln met reductie in andere sectoren (oaks industrie).
            *Vanwege    de diversiteitvan de NMR-gebieden zal de benadigde reductie afhankehjk
           zijn van specificke lokale omstandigheden in het gebied. Modelmatig is gerekend
           mat
                  95% amissiereductia,
            “*Mzooo-gebieden die zich kenmerken als (grote) wateran, qoals Waddenzee en
            lsselmeer, zijn nist gevisualiseerd op de Kaart. De richtinggevende doelen zien in
           hoofdzaak namelijk toe op reductie van emissie afkomstig van activiteiten              op land. In
           deze gebieden
                             is modelmatig gerekend met 95% reductie.
            In   HNN   én    Matra       zooo-gebieden kunnen (agranschel actviteiten bewust
           onderdeel    zijn van
                                   hijponrhesld {agrarierh) nanrhe heer Waar dat het geval i on
           ook in de toekomst       passend is, is ruimte om hier in de gebiedsplannen rekening mee
           te houden.
                                    binatie
           [1] Betreft een    «              van     issieraductie van      8a% voor stallen   en  18% voor
           weld.
               o                            10                         zo
                                                                            km
         Gebiedsplan                 0.1      provincie Groningen                                             43
                                                                                                                           0000003321
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>