<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>20079565
                                    provinsje fryslan
            provincie
            groningen               provincie fryslan                to
                                                                           provincie              | jrenthe
         Aan:
         de minister   van  Natuur   en Stikstof,
         mevrouw    C.  van  der  Wal-Zeggelink
         en de minister   van  Landbouw,
         Natuur  en  Voedselkwaliteit,
         de heer H.  Staghouwer
         Postbus 20401
         2500 EK 's-GRAVENHAGE
         lot
         Assen, 16 februari 2022
         Ons kenmerk 7/5.13/2022000275
         Onderwerp: Aanbod Noord-Nederlandse stikstofaanpak
         Geachte ministers,
         De  vergunningverlening ligt ten gevolge      van de stikstofcrisis grotendeels stil. Bij
         alle betrokkenen     en  zeker de PAS melders heerst veel onzekerheid.
         Zoals u bekend komt       daadwerkelijke stikstofreductie  sinds de PAS-  uitspraak d.d.
         29 mei 2019 slechts moeizaam op gang. Dit is niet       houdbaar, gezien de urgentie
         van het probleem. Geconcludeerd moet worden dat het effect van
                                                                                   sommige
         Rijksmaatregelen, zoals de Maatregel Gerichte Opkoop Veehouderijen (eerste
         tranche) en de warme sanering varkenshouderij, is tegengevallen.
         Daarnaast bestaat het risico dat      uitwerking en programmering van de forse
         ambities uit het regeerakkoord via onder meer de Gebiedsgerichte Aanpak
         (verder: GGA) later dan wenselijk/noodzakelijk tot aanvullende daadwerkelijke
         stikstofreductie leidt. Daarom is er een dringende noodzaak en ruimte voor snel-
         lere maatregelen die vooruitlopen op de inzet uit het regeerakkoord en deze
         aanvullen waar nodig, met bewezen effectiviteit.
         Daarom vragen      wij  via deze brief  uw aandacht  voor een  gezamenlijk  aanbod    van
         de Noord-Nederlandse provincies bedoeld         om  stikstofemissies te verminderen,
         gesteund door de georganiseerde landbouw. De inzet van Drenthe, Groningen
         en Fryslan is om al dit jaar te starten met een
                                                            samenwerkingsverband dat de
         noordelijke melkrundveesector helpt met verduurzaming die tot een eerste daad-
         werkelijke betekenisvolle emissiereductie leidt. Daarmee kunnen wij een bijdrage
                                                                                                          0000002050
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>20079565
         leveren   aan    het doorbreken        van  de stikstof   impasse   waar   Nederland in
         verkeert.
         De drie   noordelijke provincies zijn goed           voor   ongeveer 25%       van    de nationale
         melkrundveesector. Een sector die in              onze   provincies grotendeels grond-
         gebonden      is  en daarom       goede mogelijkheden biedt voor eenvoudig door te
         voeren effectieve ammoniak reducerende maatregelen die slechts een beperkte
         impact hebben op de bedrijfsvoering van de ondernemer.
         Wij zijn in dit verband dan ook verheugd dat het Rijk ruimte biedt door in de
         voorjaarsnota       extra middelen ter        beschikking    te stellen voor    gebiedspilots       in 2022
         en  2023.   Wij   maken    gebruik     van   de  mogelijkheid    om u   bij deze te verzoeken de
         financiering van      de Noord-Nederlandse           stikstofaanpak in de voorjaarsnota              mee
         te nemen.
         Noord-Nederland biedt met het               gezamenlijke voorstel de kans om door middel
         van een    grootschalige pilot ervaring op te doen met deze laagdrempelige maat-
         regelen en tegelijkertijd daadwerkelijk ammoniakuitstoot te reduceren. Daarbij
         zal steeds naar de sector gecommuniceerd (blijven) worden dat er aanvullend an-
         dere (gebiedsgerichte) maatregelen doorgevoerd gaan worden en dat wij ook
         daar gezamenlijk voor aan de lat staan als Rijk en provincies.
         Deze maatregelen moeten en kunnen een afgewogen deel uitmaken van de inte-
         grale lange-termijn stikstofaanpak. Reductiepercentages van de individuele maat-
          regelen uit de Noord Nederlandse stikstofaanpak' variéren grofweg tussen de
          15% en 25%, waarbij het combineren van meerdere maatregelen nog aanvullend
         effect sorteert.
          Kosteneffectiviteit       en    draagvlak
          Kosteneffectiviteit is      een    belangrijk aspect van het voorstel. Terwijl de GGA (in
          ontwikkeling) op       dit  moment       nog weinig zicht biedt op de te verwachten effecti-
          viteit (in Euro/mol depositiereductie), is dit aspect juist leidend geweest bij het
          identificeren van maatregelen voor het NN-initiatief. De lijst is daarnaast afge-
          stemd met de belangrijkste belangenbehartigers binnen de sector, waardoor er
          op een goed draagvlak kan worden gerekend. Ook tijdens maatwerkgesprekken
          in de gebieden is veel belangstelling getoond voor “laaghangend fruit” maatre-
          gelen. Dit vanwege bijkomende voordelen in de bedrijfsvoering (een schonere
          stal bijvoorbeeld is gezond voor mens en dier), maar ook omdat er een stukje
          perspectief     wordt   gecreéerd voor en door ondernemers. Doordat agrarisch on-
          dernemers      generiek mee kunnen doen, krijgen zij de gelegenheid hun collega’s
          te helpen met het wegnemen van een stukje van de stikstofdeken. Ook kan dit
          soort laagdrempelige maatregelen een manier zijn om agrarisch ondernemers al
          tijdens de aanloopfase van de GGA actief aangehaakt te krijgen. Tenslotte ver-
          hoogt het toevoegen van een extra spoor de succeskans van de algehele stikstof-
          aanpak.
          '
              Zo becijferde de heer dr.ir. Bussink van het NMI in november 2021 in het tijdschrift V-focus het redu-
              cerend effect van een  aantal  maatregelen, waarvan  sommige deel uitmaken van dit NN-initiatief.
                                                                                                                     0000002051
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>20079565
         Toekomstbestendigheid
         Daadkrachtig en effectief vooruitlopen op de hoofdmoot van de stikstofaanpak
         kan ertoe leiden dat de (stikstof-) uitdagingen al voor de aanvang daarvan iets
         lichter worden. Aan de andere kant kan het ook risico’s met zich meebrengen.
         Het NN-initiatief moet niet leiden tot investeringen die later, in het licht van de
         gebiedsplannen en GGA, veranderen in zogenaamde ‘lock ins’. Denk aan het
         moderniseren van een stal op een bedrijf waarvan later toch blijkt dat het uit-
         gekocht moet worden. Daarom voorziet het NN initiatief in een lijst (zie bijlage 1)
         met ‘no regret’ maatregelen, die in de meeste (GGA) toekomstscenario’s nog
         steeds een plek zullen hebben in de duurzame melkveehouderij. Bovendien gaat
         het uitsluitend om bescheiden investeringen die direct in stikstofreductie resul-
         teren, en heeft het niet of pas later realiseren van stikstofreductie ook zijn prijs.
         Daarom zouden deze maatregelen deel moeten en kunnen zijn van de integrale
         lange-termijn stikstofaanpak.
         Regie op de menukaart met maatregelen
         De uiteindelijke beslissing over de set van maatregelen moet plaatsvinden op
         basis van afstemming tussen de agrarische sector, (inhoudelijke experts van) de
         Noordelijke provincies en het Rijk, waarbij ook inpassing in de integrale stikstof-
         aanpak wordt meegewogen. Ook de wisselwerking met andere opgaven in het
         landelijk gebied is van belang, bijvoorbeeld: leidt uitrijden van verdunde mest op
         bepaalde locaties niet tot problemen met nitraatuitspoeling? Hebben additieven
         in de mest gevolgen voor de bodemvruchtbaarheid? Voor kennis omtrent deze
         thema'’s is bij het samenstellen van de voorlopige lijst gekeken naar bestaand on-
         derzoek en in sommige gevallen (additieven in de mest) naar onderzoek dat de
         Noordelijke provincies op dit moment nog laten uitvoeren door bijvoorbeeld
         Dairy Campus Fryslan en NMI Wageningen.
          En verder
         Tenslotte is  er in dit voorstel aandacht voor borging (worden de maatregelen
         daadwerkelijk geimplementeerd) en voor monitoring van de (stikstof)effecten.
         Wat het laatste betreft is er op dit moment nog niet voorzien in uitgewerkte
          plannen, ook met het oog op ontwikkelingen die al gaande zijn op dit gebied en
         de recente SGP-kamermotie       van 7 december  2021, die inzet op real-time moni-
         toring van ammoniak. Ook lopen er binnen de provincies initiatieven       en  pilots op
          dit gebied, in samenwerking met TNO maar ook andere organisaties,        waar   moge-
          lijk bij aangehaakt kan worden.
         Wat vragen     wij
          Met € 20   miljoen voor de Noordelijke provincies in 2022, oplopend tot
         € 40 miljoen in 2023, na een tussenevaluatie, door te zetten van 2024 tot en met
          2026, kunnen alle ondernemers die mee willen doen op gang geholpen worden
          (de verwachting is uiteindelijk tot 75% deelname). Per deelnemend bedrijf is een
          uiteindelijke reductie van de uitstoot van 20% tot 30% reéel. Dus 75% van de
          4500 bedrijven zijn 3375 bedrijven waardoor een overall-reductie van de ammo-
          niakuitstoot tot 20% bereikt kan worden. De kosteneffectiviteit ligt daarmee ca.
          10 keer hoger dan die van het uitkopen van bedrijven.
                                                                                                 0000002052
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>20079565
         Graag  gaan  wij met u in gesprek over ons aanbod aan u en de gevraagde bijdrage.
         Hoogachtend,
         Gedeputeerde Staten    van  Groningen,
         namens   dezen,
         F. Graper,
         gedeputeerde
         Gedeputeerde Staten    van  Fryslan,
         namens   dezen,
         EEE
         K.  Fokkinga,
         gedeputeerde
         Gedeputeerde Staten     van  Drenthe,
          namens dezen,
          H. Jumelet,
          gedeputeerde
                                                                                           0000002053
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>