<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>20941146
    To:
    From:
                    EEE
                  IEAECENNN
                                                 EET                    © oro   inciegroningen ni]
    Sent:        Tue 10/2/2018 7:35:03 AM
    Received:                   Tue 10/2/2018 7:35:04 AM
     Op   19  januari  2017    ontvingen wij    van u   het  bestuurlijk rapport ‘Internet,    en een   beetje snel graag!’',    met het verzoek     om voor   16
     februari 2018 te reageren. Met deze brief voldoen wij                aan   dat verzoek. Wij willen   u  danken     voor  de toezending    van  het rapport.
     Wij vinden het     een    prestatie dat   u in een   beperkte tijdspanne deze complexe materie eigen heeft gemaakt en het voorliggend
      rapport heeft opgesteld. Het onderzoek richt zich op de periode van mei 2011 tot 3 mei 2017. In onze onderstaande reactie op uw
     conclusies en aanbevelingen nemen wij daar waar opportuun de actualiteit mee. Dit gelet op het feit dat Rodin Broadband
     Groningen bv een subsidieaanvraag heeft ingediend binnen de Subsidieregeling Snel Internet Groningen en een beschikking heeft
     ontvangen.
     Conclusie 1:    er is sprake van een faiende breedbandmarkt in het Groningse buitengebied Op het Groningse platteland komt de
     aanleg van breedbandinternet niet via het marktmechanisme tot stand. KPN investeert vooral in het upgraden van haar bestaande
      kopernetwerk, terwijl Ziggo niet van plan is haar kabelnetwerk naar de Groningse buitengebieden uit te breiden. Door het falen
     van de markt zijn er op dit moment in Groningen 13.687 adressen die nu of binnen drie jaar geen aansluiting hebben op een
      breedbandnetwerk (de zogeheten witte adressen). Daarnaast is er nog een groot aantal adressen dat slechts toegang heeft tot één
     aanbieder van breedbandinternet (de grijze adressen). Alleen SKV, een gemeentelijk kabelbedrijf dat haar werkgebied heeft in de
     gemeente Veendam, heeft momenteel een project in uitvoering waarin de meeste huishoudens in het buitengebied worden
     voorzien van glasvezel. Deze conclusie delen wij met u. De uitkomst van de marktconsultatie, onderdeel van de Subsidieregeling
     Snel Internet Groningen, is dat in de provincie Groningen 13.687 adressen niet beschikken                         over  toegang  tot snel Internet.
     Conclusie 2:    er was    geen   mogelijkheid    voor   bewonersinitiatieven      om  subsidie te  krijgen   voor    vraagbundeling    en  aanleg Tot de
      Provinciale   Statenverkiezingen      van   2015   was   het beleid   van   de provincie gericht  op   ondersteuning      van  lokale
     breedbandinitiatieven. In de         huidige collegeperiode       is de  provincie afgestapt   van een    beleid    van  onderop.  In beide   perioden  is er
     geen    provinciale regeling geweest om de bestaande bewonersinitiatieven financieel te ondersteunen bij de vraagbundeling en
     aanleg van breedbandinternet. Verschillende lokale initiatieven hebben aangegeven dat zij de provincie tevergeefs hebben
      benaderd met een verzoek om financiéle ondersteuning. Door het ontbreken van middelen konden de initiatieven hun
      businesscase financieel niet rondkrijgen. Martini kerkhof 12 9712 JG Groningen Sint Jansstraat4 9712 JNGroningen PostbuseiO
     9700AP Groningen Telefoon 050 3164911 www. provinciegroningen.n| Bd @ provinciegroni ngen. nl De provincie Groningen werkt
     volgens normen die zijn vastgelegd in een tiandvest voor dienstverlening. Dit tiandvest vindt u op onze website of kunt u opvragen
      bij da afdeling Bestuur, Juridische Zaken «.Communicatie: 050 3164160 BTW: NLO019 32 822 In het najaar van 2015 hebben wij
     samen     met de Economie Board         Groningen      een  onderzoek laten uitvoeren       naar  de  optimale aanpak om snel internet uit te rollen in
     het   gehele buitengebied       van  de  provincie. Eén    van  de   belangrijkste  uitkomsten    was   dat de financiering van de aanleg en de
     staatsteunproblematiek de grootste             obstakels   waren om      te komen tot   een  snelle  uitrol. Met het publiceren van de Subsidieregeling
     Snel Internet Groningen, die ook open stond              voor  bewonersinitiatieven, zijn deze obstakels           weggenomen. De conclusie dat        er  geen
     subsidiemogelijkheden          waren voor    vraagbundeling      is juist.  Met het  pubiiceren  van   de  Subsidieregeling     Snel Internet Groningen
     ontstond er echter ook voor de bewonersinitiatieven de mogelijkheid om de aanieg te financieren vanuit de regeling. Uiteraard is
     vraagbundeling essentieel voor het succesvol uitvoeren van het project. Vraagbundeling is daarom opgenomen binnen de
     subsidieregeling als één van de criteria voor onderlinge beoordeling en rangschikking. Conclusie 3: het duurde lang voordat de
      Regeling Snel Internet Groningen operationeel was, dit heeft geleid tot stilstand bij bestaande initiatieven Sommige
     bewonersinitiatieven waren al geruime tijd bezig om te proberen breedbandinternet te realiseren. Na tiet aantreden van het
     nieuwe college van Gedeputeerde Staten in 2015 heeft de provincie de oproep aan de bewonersinitiatieven gedaan met hun
     activiteiten te wachten op de Regeling Snel Internet Groningen. Deze regeling wordt op 12 oktober 2016 voor aanvragen
     opengesteld. Vooral de initiatieven die in 2015 voorop liepen, hebben hierdoor een pas op de plaats moeten maken. Bij deze
      bewonersinitiatieven heeft dit tot teleurstelling en vertraging geleid. De conclusie van vertraging delen wij niet met u. Op 18 maart
     2016 hebben      wij   samen    met de Economie Board         Groningen onze koers voor de uitrol van snel internet aan de buitenwacht
     kenbaar    gemaakt. Op       4 oktober is de    Subsidieregeling Snel Internet Groningen vastgesteld. Bij het opstellen van de
     subsidieregeling      is uiteraard contact     geweest    met de verschillende bewonersinitiatieven. Bewonersinitiatieven met het                  plan zelf
     een    breedband netwerk        aan te  leggen zijn   niet opgeroepen met hun activiteiten te wachten. Conclusie 4: centrale                 regie vanuit de
      provincie  is een   begrijpelijke keuze In 2015 heeft de provincie haar koers verlegd van een aanpak via bewonersinitiatieven naar een
     aanpak    met   centrale    provinciale regie. Dat doet zij om verschillende redenen. De provincie is van mening dat de
     verantwoordelijkheid voor een belangrijke voorziening als breedbandinternet beter niet bij burgers kan worden neergelegd. Verder
     constateert de     provincie dat bewonersinitiatieven          moeite hebben       om  tot aanieg   van  breedbandinternet te komen. Veel initiatieven
     bevinden zich in 2016 nog in de fase           van  vraaginventarisatie. Vraagbundeling         kost veel   tijd.  De lokale initiatieven hebben moeite
     een   sluitende businesscase te maken. Bovendien zijn de bewonersinitiatieven niet                    provinciedekkend.       De  provincie maakt de
     inschatting    dat het niet haalbaar is      om   met   een  aanpak    van  onderop   de gehele provincie      snel   aan te sluiten op breedbandinternet.
                                                                                                                                                          0000000241
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>20941146
     De Rekenkamer vindt de keuze        voor  centrale   regie begrijpelijk.   Deze conclusie delen     wij  met  u. Conclusie 5: de    provincie heeft haar
     beleid consequent     doorgevoerd     en is  naar bewonersinitiatieven      altijd duidelijk geweest    over   haar keuze Een aantal
     bewonersinitiatieven is kritisch    over  de keuze    van  de provincie   om   af te stappen    van  het beleid  van  onderop. De provincie heeft
     vanaf haar keuze     voor  centrale regie  in 2015 consequent       een  instrumentarium ontwikkeld dat past          bij dit beleidsuitgangspunt. Het
     betreft   een lening van maximaal € 30 miljoen en een subsidie van € 10 miljoen voor één preferente aanbieder. De provincie heeft
     altijd duidelijk naar gemeenten en bewonersinitiatieven gecommuniceerd dat zij geen mogelijkheden biedt voor financiéle
     ondersteuning van afzonderlijke initiatieven,       maar    dat de initiatieven    een  aanvraag uit de    Regeling  Snel Internet    Groningen konden
     doen. Deze conclusie delen      wij met  u.  Conclusie 6: de    Regeling  Snel Internet     Groningen   komt onvoldoende tegemoet          aan de
     wensen van     bewonersinitiatieven De      provincie heeft bij het voorbereiden        van de Regeling Snel Internet Groningen langs
     verschillende wegen contact      gezocht met gemeenten en bewonersinitiatieven. In deze contacten hebben bewonersinitiatieven
     voorstellen voor verandering van de regeling gedaan. De provincie heeft in reactie hierop een aantal veranderingen doorgevoerd.
     Voor het krijgen van een lenig hoeft bijvoorbeeld niet de gehele provincie te worden aangesloten. Er kan worden volstaan met het
     aansluiten van maar één gemeente. Ook hoeft pas na twee jaar te worden begonnen met het aflossen van de lening. Volgens de
     initiatiefnemers waren deze aanpassingen onvoldoende en is de regeling nog steeds ongunstig. Er worden nog steeds veel risico's
     afgewenteld op de partij die het breedbandnetwerk gaat aanleggen en beheren. Deze conclusie delen wij niet met u. De
     subsidieregeling komt naar onze mening wel tegemoet aan de wensen van bewonersinitiatieven. Het feit de dat de Codperatie
     Samen Glasvezel Groningen een subsidieaanvraag heeft ingediend toont dit aan. Er is bovendien een steunpunt ingericht specifiek
     voor bewonersinitiatieven waar extern advies kon worden aangevraagd. Extern advies, onder meer voor het opstellen van een
     businesscase en een subsidieaanvraag. Door de CoGperatie Samen Glasvezel Groningen is hier gebruik van gemaakt. Doei van de
     subsidieregeling is en zo is hij ook opgesteld dat deze voor alle partijen leidt tot een gezond exploitabel breedbandnetwerk. Bij het
     opstellen van de regeling hebben wij gebruik gemaakt van een externe partij met inhoudelijk kennis van het exploiteren van
     telecomnetwerken. De        mening dat wij risico’s afwentelen       op de  partij, in dit geval  Rodin Broadband      Groningen bv, die het
     breedbandnetwerk gaat        aanleggen   en   beheren delen    wij, en  ook Rodin Broadband        Groningen zelf,   niet. Conclusie 7: de   provincie
     Groningen beperkt haar beleid       tot witte adressen De      Regeling Snel    internet   Groningen beperkt zich     tot de witte adressen. Er   zijn in
     Groningen grijze adressen die weliswaar boven de           norm voor     basisbreedband       (30 Mbps) uitkomen,      maar   die geen kabelinternet
     hebben. Op deze adressen wordt         soms een    snelheid   van  net boven de 30      Mbps gehaald. Het is waarschijnlijk dat de
     internetsnelheid op deze adressen in de toekomst ontoereikend zal zijn               om aan     de groeiende vraag naar bandbreedte te voldoen.
     Er wordt wel gezegd dat deze grijze adressen de witte adressen van de toekomst zijn. In Fryslan en Drenthe zijn middelen
     beschikbaar gesteld om ook de aanleg van breedbandinternet naar grijze adressen (marktconform) te steunen. Deze conclusie
     delen   wij met  u. Het is een  bewuste keuze geweest        om   binnen de door     Europa opgestelde staatsteunkaders (de Algemene
     Groepsvrijstellingsverordening)      voor   breedband    een  subsidieregeling op te stellen. Conclusie 8: de keuze om prioriteit te geven aan
     het aardbevingsgebied leidt tot      een  tweedeling    in de  provincie De Regeling Snel Internet Groningen geeft voorrang aan de aanleg
     van breedbandinternet in de negen aardbevingsgemeenten. Er moet worden begonnen met aanleg In de aardbevings-gemeenten
     en alleen voor dit gebied is € 10 miljoen é fonds perdu beschikbaar (geen lening). Deze bepaling leidt tot een tweedeling in de
     provincie. Bewoners binnen het aardbevingsgebied zijn tevreden omdat de aanleg hier snel zal beginnen. Bewoners buiten het
     aardbevingsgebied zijn ontevreden omdat zij vrezen als laatste aan de beurt te zijn. Omdat het vertrouwen in een snelle aansluiting
     op een breedbandnetwerk buiten het aardbevingsgebied laag is, probeert een aantal bewonersinitiatieven buiten het
     aardbevingsgebied de aanleg bulten de provinciale regeling om te realiseren. Met name in Westerwolde is het daar actieve
     bewonersinitiatief hiermee al vergevorderd. De conclusie dat er moet worden begonnen in het aardbevingsgebied is juist. Echter
     om geen tweedeling in de provincie te creéren op het gebied van toegang tot snel internet in de provincie is in de subsidieregeling
     opgenomen dat alle adressen binnen twee jaar moeten zijn aangesloten. Daarnaast zullen de inwoners in de provincie allemaal
     hetzelfde marktconforme tarief gaan betalen. Conclusie 9: de provincie heeft sinds 2011 nog geen breedbandinternet gerealiseerd
     Binnen de onderzoeksperiode heeft het breedbandbeleid van Groningen nog geen uitvoering gekend. Door het provinciaal beleid is
     geen enkel adres aangesloten. Wel hebben twee kleine bewonersinitiatieven een beperkt aantal aansluitingen gerealiseerd
     (ongeveer 220). Zij hebben echter geen beroep gedaan op steun van de provincie. Deze conclusie delen wij met u. Echter met de
     beschikking    aan  Rodin Broadband     Groningen verwachten wij dat         een  ieder dit wil in de   provincie binnen     2 jaar toegang heeft  tot
     snel internet. De eerste twee gemeenten die worden ontsloten               zijn de  Marne    en  de Eemsmond. Om dit te realiseren is ook de
     samenwerking met de verschillende bewonersinitiatieven gezocht en gevonden. In het rapport doet u ons vijf aanbevelingen,
     welke wij alle  vijf van u overnemen. Hieronder lichten wij dit per aanbeveling toe. Aanbeveling 1: koester de bewonersinitiatieven
     en ondersteun hen Blijf ook onder het nieuwe regime een beroep doen op bewonersinitiatieven, ook nu voor een aanpak is
     gekozen waarbij één partij (Rodin Broadband) gaat zorgen voor het aansluiten van witte adressen. Ook bij deze centrale aanpak
     zijn lokale burgerinitiatieven hard nodig voor vraaginventarisatie en -bundeling. Maak daarbij duidelijk wat de rol van
     bewonersinitiatieven is (vraagbundeling) en geef daarbij aan dat zij geen eigenaar van het netwerk zullen worden. Wees duidelijk
     over  hun   verantwoordelijkheden. Deze aanbeveling nemen wij van u over. Sterker, wij brengen hem nu al in de praktijk. Concreet
     wordt   er  gesproken met de bewonersinitiatieven in De Marne, in Eemsmond en met de Cooperatie Samen Glasvezel Groningen om
     gezamenlijk met Rodin Broadband op te trekken. Doel is gezamenlijk optrekken bij het onderdeel vraagbundeling. Aanbeveling 2:
     wees bij beleidsuitvoering door burgers responsief Deze aanbeveling heeft niet alleen betrekking op het breedbandbeleid, maar op
     alle terreinen waarop de provincie een beroep doet op burgers bij het realiseren van haar beleidsdoelen. Het is gebleken dat de
                                                                                                                                                    0000000242
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>20941146
     provincie onvoldoende voeling heeft onderhouden             met de noden     en wensen van    de bewonersinitiatieven. Het verdient
     aanbeveling    bewonersinitiatieven   meer en    tijdig bij de  beleidsvoorbereiding    te betrekken.     Daarbij moet de provincie de bereidheid
     tonen het beleid op basis   van  de input  van   bewoners     aan  te passen. Dit kan worden     vastgelegd in een participatiehandboek of         -
     protocol.  Dit geldt met  name   op terreinen waarin de       provincie  rechtstreeks contact onderhoudt met haar inwoners. Inwoners               van
     onze  provincie krijgen  een  steeds  belangrijker rol bij de totstandkoming van provinciale plannen. Vanaf het begin wordt de
     omgeving actief bij   een project betrokken, zodat direct duidelijk is hoe een project tot stand komt en over welke onderdelen
     bewoners    en  andere betrokken   partijen kunnen meepraten.         Het  opbouwen     en het onderhouden        van  relaties met de   omgeving
     wordt  omgevingsmanagement genoemd.            Binnen de     provincie  hebben   wij de  afgelopen jaren     op verschillende    plekken ervaring
     opgedaan met omgevingsmanagement. Uw aanbeveling wordt op dit moment concernbreed overgenomen en geimplementeerd.
     Aanbeveling 3: als het Rodin Broadband niet lukt het breedbandinternet aan te leggen, dan is het zelf aanleggen van breedband
     een optie die serieus moet worden genomen De provincie heeft haar aanpak van onderop losgelaten en het lijkt erop dat Rodin de
     witte adressen daadwerkelijk zal gaan aansluiten in de gehele provincie Groningen. Of dit werkelijk gaat lukken, is echter niet
     zeker. Blijf daarom de uitvoering van de huidige aanpak nauwlettend volgen door het opstellen van jaarlijkse
     voortgangsrapportages. Stuur tijdig bij als de aanpak niet verloopt zoals voorzien. Informeer Provinciale Staten jaarlijks over de
     voortgang van de uitvoering. De provincie meent dat zij een goede aanpak heeft gekozen. Toch valt niet uit te sluiten dat de
     provincie de koers zal moeten verleggen. In dat geval is het zelf aanleggen van een breedbandnetwerk een optie die niet moet
     worden afgeschreven. In het Nedersaksische voorbeeld is te zien dat dit eventueel na aanmelding bij de Europese Commissie
                                                                                        -                                                               -
     een begaanbare weg is. Wij nemen uw aanbeveling om Provinciale Staten jaarlijks te informeren over. Mocht Rodin Broadband er
     onverhoopt niet in slagen de witte adressen aan te sluiten dan nemen wij de door u geschetste optie van het zelf aanleggen van
     een netwerk mee als alternatief. Aanbeveling 4: denk na over een regeling voor aansluiting van grijze adressen De Regeling Snel
     Internet Groningen voorziet niet in het aansluiten van grijze adressen. Veel grijze adressen zijn echter aangesloten op één
     basisbreedbandverbinding      met  een  snelheid die met moeite boven de 30          Mbps   uitkomt. Deze internetsnelheid kan niet worden
     gezien als toekomstbestendig. Andere provincies hebben (mede) daarom middelen beschikbaar gesteld                         om   ook grijze adressen   aan
     te sluiten op  een  NGA-netwerk. De Rekenkamer beveelt            aan na  te denken   over een   regeling die het aansluiten      van  deze grijze
     adressen op    een NGA-netwerk tot doei heeft. Met de          Subsidieregeling Snel   internet   Groningen hebben wij        ons als doel gesteld alle
     witte adressen in   provincie  aan te sluiten op   een  NGA-netwerk. Het aansluiten c.q.        upgraden     van  alle grijze adressen in  onze
     provincie  is veie malen  complexer   dan het ontsluiten      van  witte adressen. Dit  gelet  op  o0.a. staatsteun, financiering    maar   ook de
     upgrade piannen     van de marktpartijen   zeif.  Wij  nemen uw     aanbeveling   om   hierover   na te denken wel      van u over en   zullen
     Provinciale Staten hierover informeren.     Aanbeveling      5:  lobby dat breedbandinternet wordt         aangewezen als      nutsvoorziening
     Breedbandinternet is    een  belangrijke voorziening     die door de    Europese   Unie niet als  nutsvoorziening wordt beschouwd. Binnen de
     huidige Europese regelgeving     worden   de  mogelijkheden       voor overheden     om  breedbandinternet       te steunen beperkt door de
     Europese staatssteunregels.     Het verdient  aanbeveling      een  gezamenlijke lobby (bijvoorbeeld        in IPOverband) naar het Rijk (het
     ministerie van EZ) en de Europese Unie te voeren om te bewerkstelligen dat breedbandinternet door de Europese Unie wordt
     erkend als nutsvoorziening waardoor allerlei belemmeringen op het vlak van actieve overheidssteun worden weggenomen. Het feit
     dat een belangrijke voorziening als toegang tot snel internet geen nutsvoorziening is heeft ons doen besluiten de Subsidieregeling
     Snel Internet Groningen te publiceren. Dit omdat wij toegang tot snel internet beschouwen als essentieel voor onze inwoners en
     bedrijven. Net zo essentieel als nutsvoorzieningen als bijv. water en elektriciteit. Wij blijven daarom ook lobbyen om
     breedbandinternet aan te wijzen als nutsvoorziening en wij nemen deze aanbeveling dan ook van u over. Wij vertrouwen erop u
     hiermee voldoende te hebben geinformeerd. Hoogachtend, Gedeputeerde Stat
                                                                                                                                                    0000000243
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>