<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>28060135
                                                                                                                               1/6
     Bernschot  Memo
               Van:
               Aan:
               Cc:
                                             5.1.2e
                                   Werkgroep Pakket van Eisen PEGG
                                                                                    Datum
                                                                                   Status:
                                                                                             :     2 december 2022
                                                                                                   Vertrouwelijk
               Onderwerp:          Eersteaanzetverhaallijn Pakketvan Eisen PEGG            v0.4
                Inleiding     en   context
               In een drietal  stappen werken   we   toe naar een
                                                                   definitief stuk:  het pakket van eisen of de claim die
               Groningen neerlegt    in Den Haag,  in reactie op de  bevindingen    van  de parlementaire enquéte   naar  de
               Groninger gaswinning:
               *
                   Invoorliggende eerste aanzetis de verhaallijn neergezeten op hoofdlijnen uitgewerkt. Ditten behoeve
                   van een  eerste Rijk-Regio gesprek op bestuurlijk niveau op 5 decembera.s.
               *   NetvoorKerstzal     een verder   uitgewerkte ‘80% versie’ worden opgeleverd. Dez e dient terafstemming
                   met de  Groninger bestuurders (provincie, gemeenten, overige stakeholders).
               ¢   Tenslottezal   begin of medio februari (exacte timing n.t.b.)    de definitieve versie worden   opgeleverd.
               Concept verhaallijn
               Inleiding:    echte   oplossingen     voor   gisteren, vandaag        en  morgen
               e+
                   Zestigjaar gaswinningin Groningen heeft Nederland economische voorspoed gebracht. Tegelijkertijd
                   hebben in de   afgelopen vijftien jaar de effecten van de gaswinning én de wijze waarop hier doorde
                   (Rijks)overheid mee om isgegaan hetleven en welzijn van duizenden Groningers getekend.
               +   De negatieve effecten op de gemeenschappen en bewoners            van  het  aardbevingsgebied zijn dusdanig
                   dat alleen met een   ruimhartigen    zeer zichtbaar gebaar   een  streep onder het verl eden gezet kan
                   worden. We    nemen   afscheid van  een  pijnlijke periode door de bewoners      weerveilig te laten wonen,
                   schade te  herstellen, perspectief te bieden en van daaruit de basis teleggen       om  vertrouwen te
                   herstellen.
               +   Derelatietussen de    Groninger en de (Rijks)overheid heefternstige schade opgelopen.          De gevolgen
                   hiervan  zijn breed merkbaaren nietalleenin directe relatie tot schade, versterking en de athandeling
                   daarvan.  Doorjarenlange gaswinning en de negatieve gevolgen daarvanis de aantrekkelijkheid van het
                   aardbevingsgebied verslechterd en zijn voorzieningen verdwenen. De inwoners die zijn gebleven
                   hebben naastonzekerheden over veiligheid, athandeling van schade en mogelijke versterking, ook
                   minder   gebruik kunnen maken van voorzieningen         die op andere plekken vanzelfsprekend      zijn.
                   Kinderen die   opgroeienin  het gebied hebben daardoor minder          kansen  gehad  en kampen met stress.
                   Daarmeeis het wantrouwen       richting de overheid versterkt.
               *   Desituatiein het   aardebevingsgebied vraagt om daadkracht, zichtbare veranderingen en
                   betrokkenheid. Samen met de      Groningers zetten we stevige stappen die de problemen van gisteren en
                   vandaag oplossen    en voorde gehele    provincie hetperspectief van morgen dichterbij brengen. Dat
                   betekent langjarig commitmenten structureel investeren.
                                                                                                                                   0000000250
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>28060135
                                                                                                                                 2/6
         Een   ruimhartige streep         onder    gisteren    en  inzet op      vandaag:    voortvarende      versterking      en
         schadeherstel
             Ruim 10    jaar na de aardbeving    in Huizinge moeten we constateren dat veel inwoners nog steeds in
             onzekerheid zitten,     vastlopenin hetproces van versterking en schadeafhandeling en dat dit een
             enorme    impact heeft op het dagelijks leven en daarmee het welzijn van duizenden Groningers.
             Daarbij zien veel inwoners van het aardbevingsgebied de windmolens en nieuwe energie-
             infrastructuurals     letterlijke bakens van de energietransitie aan hun horizon verschijnen, terwijl de
             schade aan hun woning en        dorp als gevolg van de oude, op aardgas gebaseerde, energievoorziening
             nog zichtbaaris.
             Daarom moeten we per directtot          een  verbeterde    aanpak van versterking     en schadeafhandeling
             komen: in vertrouwen       problemen oplossen       en  altijd metoogvoorhetindividu. We organiseren ons
             naast  onze  inwoners     en nemen   als overheid verantwoordelijkheid voor het oplossen van problemen.
             Zondertot grootscheepse wijzigingen in          regels   of organisatiestructuren te komen, zorgen       Rijk en Regio
             er  gezamenlijk    voor dat, met   onder   meer  ruimte   voor
                                                                              maatwerk   en vertrouwen, deinwoners        van het
             aardbevingsgebied       sneller geholpen worden.      Ditvraag    om een  overheid die haar menselijke gezicht
             laat zien en opkomt voor mensen die in de knel zitten. De Lokale Stuurgroep! speelt een               sleutelrol in
             het waarmaken van deze ambitie.
             Investeringen moeten zich richten op genoegdoening, fysiek herstel en op hetwel zijn van bewoners.
             Samen leiden ze tot de terugkeer van de levensvreugde en perspectiefvoorindividuen en
             gemeenschappen. We moeten ten minste aandacht hebben voor de verduurzaming van alle huizenin
             het  aardbevingsgebied en de ruimtelijke kwaliteit van Groningen. Als de operatie is afgerond zijn alle
             huizen versterkt, verduurzaamd         en van kwaliteit. Daarnaastis hetvan belang ontwikkel perspectief te
             bieden voorjeugd      en  jongeren. Zij  vormen   de toekomstvan       Groningen en   moeten   uiteindelijk de
             conclusie kunnen trekken dat de schadeis hersteld             en Groningen en haar inwoners      er sterker  uit zijn
             gekomen.?
             Herstel  en  versterking kan alleen slagen      als gemeenten met mensen, middelen          en bevoegdheden in
             staat worden    gesteld   om  op korte én   lange termijn    de brede kwaliteitvanleven in het
             aardbevingsgebied structureel te verhogen. Gemeenten zijn én blijven immers het directe gezicht voor
             Groningers en weten wat nodigis         om   initiatieven   van  bewoners verder te   helpen en knelpuntenin de
             praktijk op te   lossen.
         Perspectief:      investeren in het       Groningen      en   de   Groningers     van  morgen
             Groningen levertal eeuwenlang een grote en onderscheidende bijdrage aan de Nederlandse economie.
             Het Verhaalvan      Groningen en de Baanbrekers met de drie transitiethema’s schetsen onze inzetvoor de
             komende decennia. Door teinvesteren op de drie             transitieopgaven realiseren we een beter leven en
             Brede   Welvaart    voor  Groningers   en een  betere wereld. Kortom:      wereldwijde vraagstukke n, Groningse
             antwoorden.
             Wewilleninvesteren in de toekomst           van  Groningen en een sterk Nederland.       Dat betekent dat we     aan
             de  slag gaan  om   Groningers   van nu   én morgen    perspectiefte    bieden op  een beter leven   en tegelijkertijd
             een  stevige bijdrage te leveren aan     de ontwikkeling       van de Nederlandse   samenleving en economie.
         1
           De Lokale Stuurgroep is een bestuurlijk overleg van inieder geval de gemeente en de Nationaal Coordinator
         Groningen. Ook andere betrokken partijen kunnen, afhankelijk van het probleem dat speelt, deelnemers zijn aan het
         overleg De gemeente levertde voorzitter. Het doel van de Lokale Stuurgroep is om tot snelle praktische oplossingen
         van lokale problemen te komen. Dit betekent dat partijen de bevoegdheid en het budget hebben om problemen op te
         lossen.
         2V oor de voorstellen gericht op verduurzaming op adresniveau        en aanpak jongeren/sociaal  domein  zijn separate
         stukken in voorbereiding
                                                                                                                                     0000000251
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>28060135
                                                                                                                                            3/6
                                                                    3 TRANSITIETHEMA'S
                                                                                   ING RB
                                                                  POWERED BY DIGITALISER  BHOERWI, +1
                                            DRAANDPUNT VOOR
         Ambitieopdedrie transitiethema’s
            In het realiseren van de drie transities maken we                   gebruik van de kracht en het DNA van Groningen.             Er
            is ruimte  (hier kan  het!),  we   blinken uitin        pioniersgeest (we doen en durven het!) en karakter (we
            doen het op   onze  eigen manier en           met  daadkracht!).
            —
                Van turf en gas  naar    nieuwe       energie. Groningen is al              eeuwen      dé Nederlandse  energieprovincie. We
                gingen  van turf naar    aardgas       en   maken   nu    de   overstap           naar hernieuwbare   energie. Van wind op zee
                maken we groene waterstof. Groene waterstofis                      noodzakelijk          om onze   industrie te vergroenen,
                We moeten versnellen       om      ditrealiseren       en    de Nederlandse klimaatdoelstellingen te halen. Dat
                betekent  een  forse  investering in wind op zee om groene waterstof te                         maken   en de  ontwikkeling
                van een  waterstofecosysteemin Noord-Nederland. Met deze investeringen trekken we innovatieve
                bedrijvigheid aan, zorgen we voor een duurzaam perspectief voorindustrie en bieden we
                toekomstbestendige banen aan Groningers. De basis ligt er. Een brede coalitie van overheden,
                bedrijven, kennisinstellingen en milieuorganisaties heefteen investeringsplan gemaakt. Ditis het
                momentom teinvesteren             en van     Groningen de onmisbare schakel in hetnieuwe Nederlandse
                energiesysteem     te maken.
                Van zorg  naar  gezond    en   gelukkig       ouder     worden. Dankzij vooruitgang in de gezondheidszorg
                worden we steeds ouder. Maar niet vanzelfsprekend steeds                               gezonder. We willen datGroningers
                niet alleen ouder    worden,     maarvooral        zo   lang mogelijk gezond blijven en gelukkig oud er worden.
                Datbrengt   nieuwe    vragen      met     zich mee:    hoe    zorgen we dat Groningers gezond en gelukkigblijven
                tot op hoge leeftijd?   En hoe zorgen we          voor voldoende                 personeel in de zorg om gezond ouder   te
                kunnen worden? In       Groningen         hebben we alles in huis                 om  deze vragen te beantwoorden   en van
                ambitie werkelijkheid te maken. De              Europese Commissie heeft Groningen niet voor niets tot
                Healthy Ageing-regio benoemd. Met gerichte investeringen worden niet alleen Groningers gezond
                en gelukkig oud, maar ontwikkelen we ook (medische) technologie, werkwijzen en kennis die
                nationaal  en internationaal hetdenken en doen verder brengen.
                Van  graanrepubliek naar circulaire en natuurinclusieve landbouw. Groningen heeft een naam en
                faam op het gebied     van teelt, gewasontwikkeling en ziektebestrijding. Het Groningerlandschap en
                haar landbouw is uniek,            maarwordtook bedreigd door de voortschrijdende bodemdaling,
                zeespiegelstijging, verzilting en de toenemende kans op watertekort. We staan daarom aan de
                vooravond van een transitie van hetlandelijk gebied. We moeten ons voorbereiden op de gevolgen
                van klimaatverandering en meer rekening houden met de grenzen van ons water en                               -
                bodemsysteem.      Dat betekentinvesteren in                een  klimaatadaptief Groningerlandschap. Daarbij willen
                we gezond, veiligen duurzaam voedsel produceren metbehoud van biodiversiteitén
                toekomstperspectief       voor de boeren. Dat laatste doen we al het met programma FASCINATING,
                                                                                                                                                0000000252
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>28060135
                                                                                                                            4/6
                 samen   metlandbouwcooperaties en kennisinstellingen. Fascinating staat voor Food Agro
                 Sustainable Circular Nature    Technology in Groningen. Metde juiste investeringen ontwikkelen we
                 innovatieve  oplossingen   en perspectief    voor  de landbouw van morgen.
         Versnellersvan de transitie
         «   Wekunnen deze transities alleen realiseren als         we  ookinvesteren in versnellers:      een toonaangevend
             kennis- eninnovatie ecosysteem,       digitale innovatie    en betere berei kbaarheid.
             —
                 Kennis-eninnovatie     ecosysteem.     We moeteninvesteren in het Groningse kennis-eninnovatie
                 ecosysteem.   Daarin vormen de     Campus Groningen en de onderwijsinstellingen de spil. Samen
                 ontwikkelen we kennis     en vakmanschap om de energietransitie handen en voeten te geven.            Leiden
                we   voldoende   mensen   op  om  gezond ouder     teworden mogelijk te maken. Investeren we in
                technol ogisch   en praktisch meesterschap om de transitie van hetlandelijk gebied vorm te geven.
             —
                 Digitalisering. Zonder goede    digitale infrastructuur geen innovatie. Groningen is de tweede ICT-
                 stad van Nederland. De kennis is     er. Met gerichte    investeringen ontwikkelen we innovaties die een
                 impuls geven aan de energietransitie, gezond ouder worden en de transitie van het landelijk gebied.
             —
                 Zoals benoemd in de Bouwstenen        voor het Deltaplan isom de agglomeratiekracht van de provincie
                 Groningen en het gehele Noord-Neder andse stedelijk netwerk verder              te versterken een betere
                 bereikbaarheid   nodig op twee niveaus: (inter)nationaal en (inter)regionaal. Doorverbeterde
                 (inter)regionale en (inter)nationale spoorbereikbaarheid kunnen de kritische massa en dichtheid
                worden bereiktdie bijdragen aan de gewenste sociaaleconomische dynamiekin de provincie.
         Concretisering:      de financiéle     en  organisatorische vormgeving               van een   langjarige
         actiegerichte Rijk-Regio samenwerking
         +
             Opditmoment, waarop we de gaswinning achter ons laten, maken Rijk en regio concrete en
             toekomstvaste    afspraken ov er de compensatie voor de negatieve gevolgen van de gaswinning en de
             maximalisatie van de     Groningse bijdrage aan de Nederlandse economie in de komende 60 jaar.
         Uitgangspunten van de samenwerking
           Echtsuccesvol      een  streep onder het verleden zetten en het realiseren van het geschetste Groningse
             perspectiefvereisteen combinatie van korte termijn en lange termijn samenwerking en investeringen.
             —
                 Metde erkenning dat maatwerk de standaard is geworden organi seren we zo dichtmogelijk bijde
                 inwoners voldoende ruimte in financién        en regelgeving om bestaande afspraken en processen af te
                 ronden. Ditbetekent dat we gaan werken met een open -einde regeling en mandaat om maatwerk
                 kunnen leveren met verantwoording achteraf.
             —
                 Economische structuurversterking en perspectief vergt een langjarige samenwerking. Tegen de
                 achtergrond dat 60 jaar lang geld    is verdiend aan de gaswinning in Groningen, wordt ook minimaal
                 60 jaar geinvesteerd en samengewerktaan het realiseren van de Groninger antwoorden.
         Investeren in  gisteren en vandaag
           Deinvesteringenin versterking en schadeherstel bestaan uit de volgende twee onderdel en:
             —
                 Het op een eenvoudigere en effectievere wijze beschikbaar maken van de bestaande budgetten
                voor
                       versterking en schadeherstel.
             —
                Aanvullend wordtmet       een decentralisatie-uitkering (DUK)       een  langjarige impuls    gegeven aan de
                 basisfinanciering   van de vijf aardbevingsgemeenten. Met een investering van in totaal n.t.b. wordt
                 perspectiefgeboden aan (de voorzieningen in)          de  samenlevingen die het zwaarst getroffen zijn
                 doorde   aardbevingsproblematiek.3
         3
           Een concreet voorstel voor deze DUK inclusief  cijfermatige onderbouwing   is in voorbereiding.
                                                                                                                                0000000253
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>28060135
                                                                                                                      5/6
         Investeren in morgen
             Het investerenin    hetlange termijn perspectief start vandaag en is onderverdeeld in een korte termijn
             pakket,  met  een focus op de   huidige regeerperiode, en lange termijn afspraken overde Rijksbijdragein
             de komende decennia:
             —
                Deinvesteringen op de korte termijn       in de drie transitiethema’s worden gebaseerd op de reeds
                ontwikkelde    masterplannen zeehavens, Oost-Groningen, landelijk gebied, en kernenbeleid, alsmede
                de  gerelateerde Baanbrekers initiatieven. In totaal gaat het over een Rijksbijdrage van n.t.b.
                De korte   termijninvesteringsbehoefte op de ‘versnellers’ en een verbetering van de bereikbaarheid
                is gebaseerd op het masterplan campussen, de aan onderwijs en digitalisering gerelateerde
                Baanbrekers initiatieven, de     verdubbeling van de N33 (tevens onderdeel masterplan zeehavens)       en
                de drietal  samenhangende spoorinvesteringen uit het Deltaplan voorhet Noorden: realisatie
                Lelylijn, verbetering bestaand spoor en aanleg Nedersaksenlijn (tevens onderdeel masterplan Oost-
                Groningen). De totale Rijksbijdrage aan de versnellers bedraagtn.t.b. en ook maken we concrete
                realisatieafspraken over de verbetering van de bereikbaarheid.
             —
                Voorde investeringen in hetlange termijn perspectief richten we         een  investeringsfondsin datzich
                focustop de drie transitiethema'’s en een looptijd kent van in ieder geval 60 jaar. We leggen de
                beschikbaarheid van middelen vooraf en langjarig vast en bepalen iedere kabinetsperiode welke
                investeringen we daarmee samen doen. Daarbij verwachten we dat het Rijk de publiek-private
                bijdrage van de regio matcht.
         Besturen   en samenwerken met daadkracht
             De afgelopen jaren en het recente BRE-onderzoek* hebben duidelijk gemaaktdat het organiseren van
             een actiegerichte samenwerking en uitvoeringskrachtop alle niveaus minstens zo belangrijkis als het
            ter beschikking stellen van middelen.       Als we de uitvoeringspraktijk nietweten te verbeteren, dan
             zullen we de urgente    problemen    niet kunnen  oplossen.
             Zoveel  mogelijk zullen bestaande organisatie- en besluitvormingsstructuren benutworden, maar om
            tot een actiegerichte Rijk-Regio samenwerking te komen wordtingezet op meer slagvaardigheid en
             meer mensen om      de ambities te kunnen realiseren      (zowel voor de korte termijn in de Groninger
            gemeenten     en ‘op straat’ als goed geschoolde medewerkers ten behoeve van de lange termijn
            transities).
             —
                Slagvaardige samenwerking in schadeherstel          en versterking gaat over een soepelerprocesverl oop
                binnen de bestaande structuren. Zoals aangegeven dient ditbereikt         te worden door de inwoners
                echtcentraal te stellen    en steeds uit te gaan vertrouwen    en waar nodig maatwerk.
                Ook de   decentralisatie-uitkering (DUK) vraagtin de basis geen nieuwe structuren. Wel zal gericht
                gewerkt worden aan de vergroting van de uitvoeringskrachtvan de betreffende gemeenten en
                provincie; bijvoorbeeld doorhetorganiseren van samenwerking of aanvullende menskracht waar
                ditgewenstis.
                Voor het gehele korte    termijn investeringspakketin deze kabinetsperiode voorzien we een
                intensieve   Rijk-Regio besturing op ministerieel niveau. Deze besturingis gericht op het effectief
                beschikbaar maken van de middelen         en uitvoeringskracht. Deimplementatie volgt zo veel mogelijk
                de in de  masterplannen en Baanbrekers uitgewerkte structuren, waarnodig versterkt op basis van
                de BRE-adviezen.
                Ookhetlange termijn investeringsfonds vraag een structurele Rijk-Regi0 samenwerking,inclusief
                één coodrdinerende    Haagse bewindspersoon. Waar mogelijk worden de hiervoorgeschetste
                bestaande structuren benut      voor  de realisatie van de ambities. Daarmee kan de governance    beperkt
                blijven tot het alloceren van middelen en een redelijke mate van verantwoording. Speciale aandacht
         40Onderzoek  naar het Bestuurlijk Regionaal Ecosysteem Groningen
                                                                                                                          0000000254
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>28060135
                                                                                                              6/6
               vraagt ook de vormgeving van een structurele betrokkenheid van de Groningers bij de te maken
               keuzes.
         Wenkend    perspectief (mogelijk     voor  de  inleiding i.p.v.  aan het  eind)
         Samenvattende alinea’s vanuit het perspectief van ‘de Groninger’ met wat gerealiseerd word als succesvol
         invullingwordt gegeven  aan de langdurige actiegerichte samenwerking. Volgt
                                                                                                                  0000000255
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>