<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>28060044
                                                      MEMO      / NOTITIE
         Onderwerp:           Analayse rapport      PEGG
         Datum:                24 februari 2023
         Opsteller:            HER
                                                  /               / EE    EE                     BE  IE EEN
         Naar  aanleiding van de presentatie van de conclusies van de Parlementaire Enquéte Gaswinning is
         er een  korte analyse gemaakt van het rapport. Het betreft een snelle analyse van het rapport die
         door het leesteam is gemaakt vrijdagmiddag. Dit ten behoeve van het te woord staan van de
         media. Voor een vervolg is een nadere analyse noodzakelijk.
         Op basis van deze analyse benoemen we in dit            memo een    aantal punten die relevant  zijn voor  de
         presentatie van het pakket komende maandag             27 februari.
             -
                  De conclusies zijn hard en duidelijk: de belangen van Groningers zijn structureel
                  genegeerd. Er is Groningers leed aangedaan en geld is telkens leidend geweest in
                  besluitvorming. Onze onvoorwaardelijke inzet op verbetering van schadeafhandeling              en
                  versterking is meer dan terecht en kunnen we met kracht overeind houden.
                  Het   rapport benadrukt dat      we   inwoners moeten betrekken    bij oplossingen. We moeten er
             -
                  daarom    voor    waken uit te stralen dat   we maandag de oplossing presenteren. Dit vraagt
                  om een structurele dialoog met onze inwoners. Het is daarom belangrijk uit te stralen dat
                  nadere uitwerking en invulling ook met onze inwoners plaats vindt. Dit geldt voor schade
                  en versterken maar ook voor perspectief.
             -
                  Dit gaat ook     over  het structureel verbeteren   van  de rol van onze   volksvertegenwoordiging
                  hier.
             -
                  In het   rapport wordt voorgesteld       om structureel additioneel geld ter beschikking te stellen
                  voor   het aardbevingsgebied bijvoorbeeld via een structurele verhoging van het provincie
                  en gemeentefonds. Deze gedachte sluit prima aan bij de in door ons genoemde fonds in
                  het pakket.
                  Het   rapport geeft grote aanknopingspunten op alle onderdelen           van ons pakket.  Dat geldt
             -
                  ook   voor  het  toekomstperspectief. Dit betekent dat we hoog        in kunnen zetten.  Voorlopig is
                  het verstandig daar geen bedragen aan te koppelen.
             -
                  In het   rapport   staan  weinig kritische punten   t.a.v. het regiobestuur. De boodschap is
                  vooral dat    er  niet geluisterd  is naar regiobestuurders en dat de opgave te groot is en de
                  regio onmachtig was. Er wordt de conclusie getrokken dat het logisch is dat de regio geld
                  vraagt. Hierbij wordt ook het punt benoemd van de hoge gasbaten en het beperkte bedrag
                  wat daarvan in de regio is terecht gekomen.
         Op de resterende pagina's        van deze bijlage vindt u de eerste analyse die gedaan is. De teksten       in
         het zwart betreffen     feitelijke constateringen en bij de teksten in het rood gaat het om duiding.
                                                                                                                        0000000045
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>28060044
         Bijlage:      Eerste        analyse eindrapport                PEGG:      Groningers boven             gas
         24 februari 2023
         Boek 1
         1. Verhaal          van     aardgas
         2.   Belangen Groningers                     structureel        genegeerd bij gaswinning
         3. Waar         ging het mis?
         Conclusies
         3.1 Ernst   problemen in Groningen structureel onderschat
         De commissie constateert dat de              aardbevingsproblematiek      in Groningen structureel     is onderschat,
         gedurende      tientallen    jaren.   Niet alleen de NAM, Shell        en  ExxonMobil,    maar    ook onafhankelijke
         kennisinstituten      en    experts ontkennen lange tijd dat de gaswinning in                  Groningen leidt      tot
         aardbevingen.      Daar komt     bij dat niet alleen de Haagse beslissers de    problemen    in  Groningen lange tijd
         onderschatten,      maar    ook de   landelijke   media   en een groot deel  van  de rest van  Nederland.
         Lange tijd ontkenning        van  verband gaswinning       en aardbevingen
         Erkenning   van   gevoel    van  inwoners     en  Groningse bestuurders wordt bij dit punt erkend.        Dat geldt
         ook  voor  het punt dat      geld dominant      was  bij besluiten, hieronder (3.2).
         Paragraaf   is in 7 tekstblokken       ingedeeld, je kunt het alleen maar eens zijn. Wat niet heel specifiek
         wordt WIE de      problematiek structureel onderschat. De laatste zin in deze paragraaf is:
         De commissie betitelt deze            opeenvolging      van  onderschattingen    door alle betrokken       partijen als
         nalatigheid   ten   opzichte   van   Groningers.
         We kunnen      hierbij  vanuit gaan dat ook       regionale bestuurders onder Groningers worden geschaard
         en  niet onder "alle betrokken        partijen’.
         3.2 Geld dominant        bij besluiten over gaswinning
         Het   succes   van   de    samenwerking in het gasgebouw: het optimaliseren van de waarde van het
         Groningenveld.      De  focus   ligt bij alle partijen in het gasgebouw dan ook primair op de opbrengsten van
         de gaswinning. De mate waarin de Staat zich eveneens door geld heeft laten leiden, heeft de
         commissie evengoed wel verbaasd.
         Andere belangen       —
                                  zoals het garanderen van veiligheid, beschermen van eigendom en opkomen voor
         gezondheid      en  welzijn van burgers        —
                                                          onvoldoende meegewogen werden in de besluitvorming. De
         commissie is van oordeel dat het aan de Staat is om ook juist deze publieke belangen te behartigen
         en vindt dat de Staat daarin ernstig tekortgeschoten is.
         Partijen in het gasgebouw doen dat doelbewust: zij beseffen terdege hoe het voortzetten van de
         gaswinning in 2013 over kan komen in de buitenwereld. Ze benadrukken het belang van ‘hoe je dit
         uitlegt’.
         Ook bij het besluit in 2018 om de gaswinning volledig te stoppen, spelen financiéle argumenten een
         grote rol. Ook bij het besluit in 2018 om de gaswinning volledig te stoppen, spelen financiéle
         argumenten       een  grote rol. Vanaf het         moment dat de     winningsniveaus    gaan    dalen, dalen ook de
                                                                                                                                 0000000046
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>28060044
         aardgasbaten aanzienlijk.      Dit vraagstuk wordt vanaf 2018 veel belangrijker in de besluitvorming.                Het
         beheersen    van  stijgende kosten van met name de versterkingsoperatie vormt in deze periode                        een
         steeds  belangrijker financieel argument.
         Vooral dit laatste punt schetst      een   cynisch beeld dat het beeld       van   Groningers bevestigt. Zelfs bij het
         besluit om  te stoppen spelen       financiéle argumenten       een   grote rol.
         Paragraaf kent   7 tekstblokken waarin de hoofdconclusie dat              geld leidend     is geweest. O.a. het
         afblazen  van  de stikstoffabriek wordt als        bewijsvoering aangehaald.        De  aangehaalde voorbeelden
         spreken  voor  zich.
         3.3 Leveringszekerheid      als rookgordijn      en  3.4 onveiligheid    duurt  onacceptabel lang
             Energiesysteem      NL is kwetsbaar
         WE  Leveringszekerheid      was   steeds hét argument        waarom     winning    niet naar   beneden kon
         xO
         XH  EZK betitelt   leveringszekerheid
             Ambtenaren houden info weg
             Vlakke winning werd
             seismiciteit  en
             beeld onttrokken
                               dus
                                       na  de
                                                    als onderdeel
                                                   bij minister
                                                                      van  de nationale    veiligheid
                                               beving van Huizinge dé oplossing voor het terugbrengen van de
                                    beinvioeden van de bevingen, hierdoor werd leveringszekerheid aan het
                                                ook niet          meteen de noodzaak              de
                                   en was er               meer                              om        winning af te bouwen
             Pas in 2017 komt ommezwaai als Raad              van  State het   instemmingsbesluit vernietigt        en zegt dat
             het  Rijk het voorzorgsbeginsel had         moeten    toepassen. Veiligheid      van   Groningen had    voorop
             moeten staan.
             Voor 2018 komt niemand bij EZK op het idee               om  te onderzoeken hoe de          winning toch  naar
             beneden kan in combinatie          leveringszekerheid.
             Ambtelijk bij EZK heeft geen oog voor het brede veiligheidsbelang, ambtenaren                      zien
             veiligheidsbelang inwoners niet als overheidsbelangen
             Oliemaatschappijen       zien  veiligheid   van  Groningers als technische veiligheid.
             Conclusie commissie:      voorzorgsbeginsel had zwaarder            moeten wegen dan het financiéle         belang
             van  de staat.
             Het is heel goed geweest dat de regio           tot drie keer toe    beroep    heeft  aangetekend tegen     de
             winningsbesluiten van de minister
             Ook in de regio heerste het        gevoel dat leveringszekerheid        een   black box    was.
             Steeds kon de    winning    niet  naar   beneden vanwege de         leveringszekerheid en telkens wanneer er
             juridische  of  maatschappelijk      druk werd gezet of      er  bevingen met een hoge magnitude kwamen
             kon de winning ineens wel         naar  beneden
             Ook in de   ambtelijke    contacten met EZK is       ervaren    dat er geen luisterend       voor was voor
             veiligheid  van  inwoners.    Veiligheid    werd pas gezien als punt      om    rekening mee te houden na de
             uitspraak   van  de  Raad   van  State.   Dit terwijl in  2015  de  Onderzoeksraad        voor de Veiligheid al had
             gezegd   dat  zowel   naar  de  objectieve    als subjectieve veiligheid      moest   worden     gekeken. En
             minister Kamp de aanbevelingen van de OvV overnam. Als regio moesten we steeds geholpen
             worden door de Raad        van   State.
             Door de onduidelijkheid ten aanzien van de leveringszekerheid en de ten onrechte
             veronderstelling dat vlakke winning gedurende het jaar zou leiden tot minder seismische
             dreiging is er gedurende een aantal jaren (in ieder geval 2015 2018) te veel gas gewonnen
                                                                                         -
             boven het niveau van leveringszekerheid. Verschillende partijen binnen het gasgebouw hebben
             blijkbaar dit concept van "vlakke winning" omarmt om daarmee de productie minder naar
             beneden te hoeven brengen. Vanaf 2018-2019 wordt het concept van "vlakke winning"
                                                                                                                                  0000000047
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>28060044
             losgelaten.   Dan is   duidelijk geworden dat    een  productievolume-reductie veel bepalender        is voor
             het afnemen     van   de seismische    dreiging en daarmee     van het risico.
         *   Dat had SodM      maar    ook de regio al veel eerder   en vaker   naar voren  gebracht: "zo spoedig
             mogelijk   zo min    mogelijk  winnen". De voortdurende       onduidelijkheid over het niveau   van  winning
             ten behoeve     van   de leveringszekerheid, mede door het bewust niet juist informeren         van  de
             minister, heeft    jarenlang gezorgd voor te veel winning uit het Groningen-veld.
         *#  Dat achten    wij  met de commissie als     zeer kwalijk.
         3.5 Oliemaatschappijen profiteren         van  rolvermenging    EZK
         *
             Pettenproblematiek omdat verantwoordelijkheid voor inkomsten, normstelling t.a.v. veiligheid
             etc  bij EZK ondergebracht zijn. Beleidskeuzes over veiligheid worden onder verantwoordelijkheid
             van dezelfde minister afgewogen tegen de gevolgen daarvan voor de rijksinkomsten.
         *
             Bij (andere) staatsdeelnemingen zijn die petten gescheiden: de deelneming              en de opbrengst of
             kosten daarvan valt onder de        verantwoordelijkheid     van  Financién.
         Eens. Publieke governance         over  het Groningenveld moet genormaliseerd worden. EZK moet alleen
         nog gaan over energiebeleid, Financién moet gaan over de deelneming en I&W (vanuit: leefomgeving)
         of BZK (vanuit: veiligheid) over veiligheid/normstelling etc.
         Binnen EZK worden besluiten         over het Groningenveld kennelijk vooral door ambtenaren genomen.
         De Cie  signaleert bovendien dat van die ambtenaren er slechts één is geweest, met voldoende
         kennis  over  seismiciteit.
         *   Ambtenaren adviseren de minister niet          integraal en onvolledig niet over veiligheid en niet over
                                                                                      -
             het minimale niveau van leveringszekerheid als gevolg waarvan het debat met de kamer niet
                                                                 -
             op basis van de juiste informatie wordt gevoerd.
         Besluitvorming over het Groningenveld moet transparant en op bestuurlijk niveau plaatsvinden,
         zodat de betrokken bewindspersoon goed geinformeerd verantwoording kan afleggen.
         *   EZK   slaagt er niet  in, om n.a.v.  Huizinge  een  besluit te  nemen over een   veilig niveau van
             gaswinning.    De   enige ambtenaar met      een geologische achtergrond bij     EZK benadrukt in 2013 dat
             vanwege het     voorzorgsbeginsel ingegrepen        moet  worden, ondanks dat     nog veel  'onduidelijk is’.
         *   Die  onduidelijkheden      worden echter aangegrepen       om   vermindering   van de winning niet   voor te
             leggen   aan  de  (toen)   demissionaire   minister (Verhagen).
         Deze observatie van de Cie bevestigt het beeld dat er zelfs direct na Huizinge bij EZK geen
         doorslaggevend gewicht werd toegekend aan veiligheid, en onzekerheden juist aan werden
         gegrepen om de winning ongewijzigd voort te zetten. Dit ook nog eens zonder de minister expliciet
         om een beslissing te vragen.
         *   Door ingrijpen van Wiebes wordt niet alleen de gaswinning afgebouwd, maar wordt ook de
             versterkingsoperatie aangepast. Signalen uit de regio dat de eerdere versterkingsaanpak net op
             gang komt, krijgen onvoldoende aanpak. Door Wiebes' aanpak wordt de versterkingsoperatie
             ver in de tijd teruggeworpen.
         De Commissie bevestigt het beeld dat besluiten in het gasdossier vooral door Den Haag zelf
         genomen worden, zonder doorslaggevend gewicht toe te kennen aan de realiteit en de standpunten
         van de regio. Met alle gevolgen van dien.
         *   Ondanks dat sinds 2013 alle        beslissingen over het Groningenveld in de ministerraad worden
             genomen, realiseert de       minister-president zich pas in 2018 de omvang en complexiteit van de
             problematiek.
                                                                                                                           0000000048
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>28060044
         *    In  zijn rol als minister-president heeft         Rutte geen    wezenlijke verandering teweeggebracht      ten
              gunste     van  Groningers.
         Het  blijft verbazing wekken dat de ernst en complexiteit van de problematiek pas in 2018 tot de
         minister-president doordrong, juist ook omdat sinds 2013 alle beslissingen over het Groningenveld
         onder zijn voorzitterschap in de minsterraad zijn genomen.
         3.6      In     star    en     gesloten       gasgebouw          weinig    o0o0g   voor     belangen      buitenwereld
         Het  gasgebouw        heeft bijgedragen     aan   de   problemen    in Groningen.   Dat zit in de starre samenwerking
         zelf waarin partijen niet bereid         waren    flexibel in te   spelen op de gewijzigde omstandigheden. Dat zit
         ook in de cultuur van 'old boys network’ waarin topambtenaren en de andere partijen hun
         gezamenlijke belangen gezamenlijk verdedigen. Er is geen oog voor wat er in Groningen gebeurt,
         signalen worden geneutraliseerd: het zijn meningen, er mag geen precedentwerking ontstaan, enz.
         Ministers reageren traag en negeren de signalen van de regio. Wiebes wijzigt de versterkingsoperatie
         in 2018 terwijl de regio waarschuwde dat niet te doen. Pas in 2022 luistert Vijlbrief naar de regio voor
         wat betreft de versterking. Ook de Tweede Kamer reageert traag. Dat komt deels door onvoldoende
         en onjuiste informatie van de bewindspersonen. Maar de bevingen leiden ook niet tot een reactie,
         ook niet de beving in 2012. Wanneer de Tweede Kamer wel reageert, draagt het bij aan de bestuurlijke
         spaghetti.
         De commissie erkent wat de              regio   weet:     er  was  geen oog    voor  de  belangen    van  Groningen  en
         Groningers.      Dit komt de manier waarop            partijen (Staat,  NAM    en oliemaatschappijen)    samenwerken
         en  de cultuur die ontstaat. Er wordt         een    beeld   van een  gesloten bolwerk geschetst.     De Tweede kamer
         werd niet of      onjuist geinformeerd.       De commissie erkent in dit onderdeel dat de            regio wel signalen
         afgaf   over   de  versterking,  maar    niet is  gehoord.
         Opmerkelijk: de woorden ramp               en   rampzalig' vallen     voor  het eerst in het gasdossier wanneer de
         Nederlandse       Mededing autoriteit      NAM     een  boete   van  € 400 miljoen wil opleggen. De bewindspersoon
         besluit in te    grijpen; de boete gaat      van   tafel.
         3.7  Gebrekkige schadeafhandeling brengt schade toe aan Groningers
         Er is niet alleen    sprake van onderschatting van de omvang van de problemen, maar er is sprake van
         een combinatie van onkundige, ontregeling en zelfs onwil. Schademelders worden met wantrouwen
         bejegend en komen in een langdurig en complex schadeproces terecht. Verband tussen gaswinning
         en aardbevingen wordt in 1993 wel gelegd, maar er worden nauwelijks consequenties aan
         verbonden. NAM bekijkt massale schadeclaims met wantrouwen. Schadeafhandeling komt in
         publieke handen, maar daarmee vervalt ook een regeling die wél goed werkt: de Arbiter
         Bodembeweging. Gedupeerden staan nog altijd tegenover een machtsblok, in een ongelijke positie
         ten opzichte van de schadeveroorzaker, maar ook ten opzichte van elkaar. Er zijn te veel regels met
         teveel voorwaarden. Het is niet vanzelfsprekend dat gelijke gevallen ook gelijk behandeld worden.
         Het schadeproces resulteert in gezondheidsschade: hiervoor acht de commissie de partijen in het
         gasgebouw verantwoordelijk.
         Schade gaat nog jaren door, ook nadat de versterking is afgerond. Het moet daarom op lange
         termijn goed geregeld zijn zodat bewoners meer perspectief krijgen.
         De conclusies      van  de commissie zijn herkenbaar           en scherp. Onwil en verantwoordelijkheid van de
         partijen    in het  gasgebouw     voor   de slechte manier       van  schadeafhandeling en de gevolgen voor
         gezondheid. Belangrijk        dat  de  regio  doorzet     in het verbeteren   van schadeafhandeling én de juiste
         dingen    daarvoor     vraagt.  Alhoewel    dit  niet  met   zoveel  woorden   wordt gezegd, zit er ook een
         waarschuwing        in wordt   geen   onderdeel     van   het  probleem.
                                                                                                                                 0000000049
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>28060044
         3.8. Zwalkende     versterkingsaanpak fnuikend        voor   gedupeerde Groningers
         Start   van   de   versterking gebeurde          zonder   dat    iemand scherp voor ogen heeft wat die
         versterkingsoperatie precies     zou   moeten     gaan.  Dit  gebrek aan duidelijkheid over de versterking van
         huizen tot op de dag van vandaag voortduurt. Dit is bijzonder kwalijk.
         Van  verwijderen en vervangen van gevaarlijke elementen naar een aanpak volgens tamelijk basale,
         maar   logisch beredeneerde principes. NAM en haar aandeelhouders blijven benadrukken dat steeds
         de nieuwste normen gehanteerd moeten worden. De overheid gaat hierin mee en publiceert in een
         periode van zes jaar vijf keer een nieuwe norm.
         In 2018 besluit minister Wiebes de          gaskraan dicht     te  draaien, doet hij dat mede        om  de langzaam
         verlopende versterkingsoperatie       in omvang te verkleinen. Het proces wordt             gedeeltelijk stilgelegd, in
         afwachting van nieuwe berekeningen             van   de  consequenties van de veel lagere winning voor de
         noodzaak    om   huizen te versterken. Het accent       komt te liggen op het zo snel mogelijk versterken van
         de meest     onveilige huizen, ook al       geven de    regio en de NCG aan dat zij deze benadering niet
         uitvoerbaar achten. Ook haakt      een    deel  van  de partijen af die betrokken zijn bij de uitvoering.
         De commissie constateert dat alle        ingezette koerswijzigingen structureel geleid hebben           tot
         vertragingen.   De schade is echter     groter. De voortdurende wijzigingen hebben ook bijgedragen               aan
         het wantrouwen      van  Groningers, omdat iedere wijziging          in de structuur   van  de  versterkingsoperatie
         ook  een  wijziging  voor bewoners betekent
         3.9  Regionale bestuurders niet bij machte belangen Groningers werkelijk                   te behartigen
         Paragraaf   met 6 tekstblokken waarin de hoofdconclusie 'machteloosheid’                     ongemakkelijk is, is wel
         waar.  Past ook   bij de uitlatingen  van   regionale bestuurders in de openbare verhoren. Usmany wordt
         hier na afloop van presentatie ook over bevraagd door RTV Noord                   -
                                                                                             legt daarin de verhouding met
         rijiksoverheid uit. Regio legt elke keer vinger op de zere plek. Pleit niet voor systeemwijziging.
         Deelconclusie uit de paragraaf is: Op het gebied van compensatiepakketten zijn door regionale
         bestuurders flinke stappen gezet. Vanaf het eerste bestuursakkoord in 2014, is de regio in bepaalde
         mate gecompenseerd voor de nadelige gevolgen van gaswinning. Deze compensatie staat echter niet
         in verhouding tot de totale gasbaten waar Nederland als geheel van geprofiteerd heeft. En: De
         commissie signaleert daarbij wel dat de compensatiemaatregelen vanuit het perspectief van
         gedupeerde bewoners weinig hebben opgelost en dat te betwijfelen valt of ze in voldoende
         mate hebben bijgedragen aan de gestelde doelen.
         Tijdens de openbare verhoren          is  bij de   commissie     een    beeld ontstaan     van   betrokken  regionale
         bestuurders die hart hebben       voor    de bewoners      en  zich inzetten    voor  hun   belangen. De commissie
         moet echter constateren dat      regionale bestuurders        er  onvoldoende in     geslaagd zijn om die belangen
         te behartigen.
         Ook het feit dat Groningen op afstand         ligt van den haag ligt heeft     een  rol  gespeeld.
         De  athankelijkheid van de regio van de oliemaatschappijen voor de werkgelegenheid van hun
         bewoners    brengt regionale bestuurders in een moeilijk parket. Nadelige gevolgen voor de regio:
         vestigingsklimaat onder druk.
         Inzet van  regionale bestuurders     op   compensatie     is begrijpelijk.  De  provincie voelt zich vaak   een  soort
         wingewest,    en  de commissie stelt vast dat dat      gevoel op feiten     is gebaseerd. Als de regio wel
         rechtstreekse afdrachten     zou  hebben ontvangen        voor    de gaswinning, dan      was  de reeks van  steun-
         en  compensatieprogramma’s (Langman-akkoord, Regio Specifiek                   Pakket   Zuiderzeelijn, het
                                                                                                                                 0000000050
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>28060044
         bestuursakkoord     van  2014, Nationaal Programma Groningen, bestuurlijke afspraken 2020)              en  al het
         bestuurlijk overleg hierover welllicht      niet nodig geweest.
         Compensatie heeft slechts beperkt bijgedragen          aan   de gestelde doelen.
         Dat komt    enerzijds door de neiging van onderhandelaars om bij zulke compensatiepakketten de
         bedragen hoger voor te spiegelen dan ze feitelijk zijn. Dat kan bijvoorbeeld door bedragen die
         sowieso al richting de regio gaan nogmaals mee te tellen, door nog niet uitgegeven bedragen van
         een vorig pakket mee te rekenen of door mee te tellen dat er de intentie is om het pakket te
         verlengen.
         Dit is een punt dat wij regelmatig tegenkomen in gesprekken met het Rijk/ Den Haag. Dat men zegt:
         jullie krijgen ook al geld voor x of vy.
         Anderzijds speelt    ook mee   dat het   geld besteed wordt aan lokale of regionale projecten die voor
         decentrale bestuurders     en  toekomstige generaties van belang kunnen zijn, maar die voor
         gedupeerde bewoners       niet per   se  het verschil maken.
         Let op dat deze balans    altijd in  ogenschouw gehouden        moet worden.
         Regionale bestuurders hebben weinig invloed op besluitvorming Lange tijd hebben bestuurders
         weinig invloed kunnen uitoefenen op de hoogte van de gaswinning, terwijl die hoogte toch zo
         bepalend    is voor de veiligheids-   en  schadeherstelbelangen van hun bewoners.
         De manier    van  werken  van   Groningse bestuurders      was daarbij niet alleen niet altijd succesvol, maar
         heeft soms zelfs de verhoudingen geschaad, ook in de regio zelf. Dat laten de ervaringen met de
         Dialoogtafel (2014-2015) zien, een overlegtafel waar de overheidsorganisaties, de NAM en
         maatschappelijke organisaties samen over de gevolgen van de gaswinning spraken.
         3.10 De   kennisontwikkeling      over  het  Groningenveld is doelbewust beperkt gehouden
         Dit verontrust   ons zeer  dat dit  blijkbaar  moet worden     geconcludeerd.   In de  jaren  90 neemt de kennis
         over  gaswinning    en de bovengrondse effecten       pas   langzaam  toe (25 jaar  na  de start!). En pas bij de
         reeks  van  onderzoeken die in 2013 zijn gestart      is er  substantieel vormgegeven      aan wetenschappelijk
         onderzoek     over de effecten   van  de winning uit het    Groningen-veld. Helaas is dat ook een reden
         geweest    voor  de minister  van   EZK om   de  winning  niet toen al drastisch te  verlagen, zoals het SodM
         hem had geadviseerd. Lang daarna zijn er pas programma's gestart (2017 en later) onder de vlag van
         Kennisprogramma Effecten Mijnbouw (KEM) en DEEP-NL ten behoeve van onafhankelijk
         wetenschappelijk onderzoek.
         Gelukkig   en naar onze   mening    zeer  noodzakelijk is bij de evaluatie van het KEM-programma in
         november 2022 door de Staatssecretaris Mijnbouw besloten het KEM voort te zetten in ieder geval
         tot en met december 2027. Dat mag wat ons betreft wel langer. Maar dit onderzoek in de breedte
         moet zich, en daar ondersteunen wij de commissie, niet alleen op fysische maar zeker ook op niet-
         fysische effecten richten. Die laatste effecten worden diep gevoeld in de regio en dat zal helaas nog
         lang aanhouden.
         Onderzoek achten wij nog steeds noodzakelijk, want nu de winning vanuit het Groningen-veld zeer
         spoedig zal zijn beéindigd, zijn de effecten van de langdurige winning nog decennialang voelbaar in
         onze gemeenschap. Monitoring van het veld en de mogelijkheid om het te begrijpen en mogelijk in
         te grijpen in de komende jaren vinden wij van groot belang.
                                                                                                                            0000000051
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>28060044
         4. Doorbreken              van    het patroon
         4.1 Loze beloften
         De kloof tussen beide werelden is          diep  en  het vertrouwen is    bij veel Groningers volledig verloren
         gegaan. Dat vertrouwen        van  de Groningers is niet in één keer verdwenen. Het          heeft gedurende      vele
         jaren telkens kleine    en  grote deuken opgelopen, waardoor het steeds              weer en  steeds verder is
         geschaad.    Keer op keer worden zowel          expliciete als impliciete beloften niet nagekomen. Een aantal
         in het oog   springende voorbeelden is hieronder uitgewerkt.
         Ruimhartig vergoeden na Huizinge loopt vast; er worden verschillende dingen onder verstaan en
         Groningers ervaren zeker geen ruimhartigheid. Hetzelfde geldt voor de snelle versterkingsoperatie,
         ook daar verbroken beloften. Ook de 10.000 euro subsidie komt voorbij: ‘beschamende vertoning’.
         Ze  noemen    dit des te erger omdat het in het patroon past.
          Gaat  o.a. over  de  uitleg van   'ruimhartig' Dat wordt door Groningers niet zo ervaren. Ook passage
         over  verbroken beloften      over   snelle versterkingsoperatie. Keer op keer worden gedane beloften
         verbroken. Er wordt geen        verklaring   gegeven     waarom   de  ‘ruimhartigheid   en beloften    gebroken
         worden    en  ook niet door wie     (blijft impliciet).
         4.2 Excuses niet    gevolgd    door   beterschap
         De loze beloften    zijn telkens   een  teleurstelling    en  wekken de indruk dat Groningers niet serieus
         worden genomen. Dat wordt nog             eens   versterkt als  er excuses    komen—   van een   NAM-directeur,     een
         Shell-directeur   en  de  minister-president
                                                            —
                                                              die nauwelijks  worden     gevolgd door de beloofde
         beterschap. Hoewel       er sindsdien veel is     geprobeerd, merken Groningers daar        tot   nu toe te  weinig
         van.
         Citaat  susan  top wordt aangehaald:
         ‘overheidsfalen    van  on-Nederlandse        proporties’   noemt. Ze   zegt: “Hoe noemde Wiebes het?
         Overheidsfalen     van  on-Nederlandse       proporties.    Ik denk dat  u ervan   moet leren,  want anders wordt
         het  een  vraag hoe on-Nederlands dit is.
         Korte  paragraaf   waarin   gerefereerd wordt         aan excuses  door NAM-directeur, Shell-directeur        en  de
         minister-president.     Die worden     nauwelijks gevolgd door beloofde beterschap.          Is  feitelijke
         constatering.
         4.3 Nu doen wat niet      gedaan    is
         Hoe somber ook het beeld dat de           bovengenoemde drie voorbeelden oplevert, het laat tegelijkertijd
         zien dat  verantwoordelijken, zeker in de laatste jaren, wel probeerden om de ontstane situatie te
         verbeteren.
         De commissie pleit voor daadkracht te combineren met realiteitszin en dat pragmatische
         oplossingen belangrijker zijn dan kostenbeheersing. Prioriteit moet zijn Groningers boven                   gas. Hier
         kunnen    we  het alleen   maar mee eens       zijn.
         Hoe somber ook het beeld dat de             bovengenoemde drie voorbeelden oplevert, het laat tegelijkertijd
         zien dat   verantwoordelijken, zeker in de laatste jaren, wél probeerden om de ontstane situatie te
         verbeteren. De commissie vindt het belangrijk om dat te benadrukken. Er waren ook goede intenties
         en  inzet voor  verbeterplannen.       Het in de    praktijk brengen   van  veranderingen blijkt echter lastig.
         De commissie heeft in dit rapport de hoofdconclusie moeten trekken dat de                  belangen van Groningers
         bij de gaswinning structureel genegeerd zijn. Het is nu zaak dat de belangen van Groningers voorop
         worden gesteld. De commissie doet in het volgende hoofdstuk aanbevelingen om ervoor te zorgen
         dat de prioriteit komt te liggen waar ze hoort: Groningers boven gas.
         Dit is een belangrijk punt dat we mee kunnen nemen als we richting den haag treden de komende
         tijd. Het vat veel samen.
                                                                                                                                 0000000052
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>28060044
         5.   Aanbevelingen
         5.1 Maak     schadeafhandeling voor bewoners milder, makkelijker en menselijker
         De commissie     pleit voor verschillende maatregelen. Een ruimere bevoegdheid, buiten het
         aansprakelijkheidskader, voor het IMG. Dan kan het IMG schades vlot en genereuzer afthandelen.
         Het kabinet wordt opgeroepen om vooruitlopend op een eventuele verruiming van het wettelijk
         kader, alvast   extra middelen beschikbaar te stellen. Met   een  ruimer kader kan  een  ruimer mandaat
         gegeven worden       aan  medewerkers. Het IMG wordt opgeroepen       om  soepeler om te gaan met
         bezwaartermijnen en om het wettelijk bewijsvermoeden soepeler toe te passen. Het IMG moet wat
         betreft de trillingstool meer handelen in de geest van de wet en de tool niet te gebruiken zoals nu
         gebeurt. Het IMG kan de mogelijkheid vaker benutten om zonder schadeoorzaak schade te
         vergoeden. Verder wil de commissie juridische, bouwkundige en financiéle bijstand. Het kabinet
         wordt geadviseerd dit vooruitlopend op wetgeving al mogelijk te maken. Het IMG wordt opgeroepen
         meervoudige schades met voorrang op te lossen. Er moet een norm worden ontwikkeld voor
         herhaalde schades. Tot die tijd kan het IMG met een opslag werken én gedupeerden met
         herhaalschade met voorrang behandelen. Het kabinet moet een afwegingskader ontwikkelen voor
         situaties waarin zij betrokken raakt bij de afhandeling van massaal voorkomende schade. Complexe
         situaties moeten opgelost worden. Gedupeerden moeten bijstand krijgen voor de problemen die zij
         ervaren.
         De  aanbevelingen     van  de commissie kunnen stuk   voor stuk omarmd worden. Dit is precies wat de
         regio  will Maar: vraag    om  de juiste dingen! De commissie ziet en zegt het helemaal juist: verruiming
         van  wettelijk  kader  en  dan heeft breder mandaat pas zin. De commissie stelt geen    knelpuntenpot
         voor en   dat is ook  logisch: een  overheid heeft geen knelpuntenpotten want dat is juridisch niet of
         moeilijk uit te geven. Een overheid heeft bevoegdheden en budget! Dat moeten we dus vragen. Dit
         vraagt om een aanpassing in bewoordingen in het 'gele boekje'. De strekking blijft hetzelfde.
         Daarnaast moeten de complexe situaties opgelost worden. De commissie geeft agro als voorbeeld.
         Ook een teken dat we dit goed zien en stevig moeten vasthouden aan onze inzet.
         In het  verlengde   van  deze  aanbeveling  moet ook aandacht  voor  welzijn en gezondheid zijn. De
         commissie zegt daarover:
         Welzijn   en  gezondheid
         +    De verhoren      en onderzoeken      van het Gronings Perspectief laten zien dat de situatie voor
              Groningers     in het  bevingsgebied zorgwekkend is.
         +    De schade     aan  hun huizen, het schadeproces en de versterkingsoperatie eisen letterlijk
              hun   tol.
         +
              Nog zorgwekkender is dat het gebrek aan vooruitgang.
         +    Het Gronings Perspectief noemt in hun laatste rapport wel enkele ‘lichtpuntjes’. Er zijn
              ‘velen’ die zich met goede bedoelingen inzetten, en ook zijn er veel mensen die zich wel
              goed geholpen voelen.
         +
              Tegelijkertijd benadrukken de onderzoekers dat de impact van problemen op
              gedupeerde Groningers ‘onverminderd groot’ is.31 Er is behoefte aan erkenning, hoop
              en perspectief.
         +    In de aanbevelingen wordt expliciete aandacht voor het thema welzijn en gezondheid
              gemist.
         +    Door de gevoelens van de individuele inwoners weer te geven in combinatie met het
              wetenschappelijke RUG onderzoek wordt de menselijke kant van de problemen goed in
              beeld gebracht.
                                                                                                                   0000000053
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>28060044
         +
             Veiligheid        en  gevolgen voor de gezondheid             hebben      wij als overheden telkens op
             gewezen in onze strijd om de winning naar                     nul te   krijgen en de schade en versterking
             vlot te laten verlopen
         +    Het onderzoek          van   RUG levert waardevolle          wetenschappelijk         onderbouwde informatie
              en   moet nog        jaren doorgaan.
         +    Het is erg       belangrijk dat we de regeling immateriéle schade hebben,                     deze moet    van
             toepassing zijn op iedere vorm van ellende die inwoners ervaren
         5.2 Geef bewoners snel           duidelijkheid over de versterking
         Versnellen is      weerbarstig, geen drieste beloften maar reéle             ambities
         *     Pleit voor    gebiedsgericht:
                    C     Lokaal
                    0    Gelijkheid
                    0
                         Saamhorigheid
                    0
                         Openbare ruimte planbaar
                    OO    Koppelkansen
         Dat doen de       gemeenten al vanaf het begin          maar   is doorkruist door HRA       (SDRA). De regio is het eens
         met de    aanbeveling       en  de voordelen    ervan
         *
              Gebiedsgericht staat         niet haaks op    veiligheid
         Daar   zijn we    het   mee eens
         *     Buurten met meeste          onveilige woningen eerst; onveiligste woningen             eerst
         Dit doen    we    al; is de kern  van  aanpak Lokale Plannen gemeenten. We hebben daarnaast ook nog
         hagelslag en historische verschillen in uitvoeringskader binnen dorpen/buurten. En er zijn nog steeds
         verschillen in beoordelingskader, uitkomst etc.
         *    Geef    dorpenaanpak        ruimte
         Dorpenaanpak zijn          nu 4  dorpen  in  Eemsdelta; aanpak       is niet  voor  ieder  dorp geschikt
         *    Geen nieuwe         structuurwijziging
                    o    Wel betere      samenwerking IMG/NCG
                    o     Een   loketgedachte voor combinatie schade             en  versterking
         Regio   is ook niet     voor  stelselwijziging.   De betere   samenwerking        en een   loket gedachte zijn op  papier
         geregeld     maar     moeten vooral in de      uitvoeringspraktijk     beter. Daar   ligt nog wel  een grote opgave
         voor   IMG    en   NCG.
         *    Geef    versterking     voorrang op lokale     verordeningen       en  ruimtelijke plannen (gemeente      en
              provincie)
                    o     By, thv op eigen erf; semi permanente bewoning                van vakantieparken
         Goede     aanbeveling.      Dit een  aspect   van wat je een crisisaanpak kunt noemen. Dit kan inderdaad
         beter. Is in de uitvoering wel heel         lastig. Minder inspraak gaat ten koste van rechten. Denk
         bijvoorbeeld       aan   de grote locaties met     tijdelijke huisvesting.
         10
                                                                                                                                   0000000054
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>28060044
         Qua ruimtelijke ordening kan           er wel  meer   ruimte komen     voor  oplossingen    in het Provinciaal
         buitengebied
         Snelle  Ruimtelijke ordening         kan haaks staan op     ruimtelijke kwaliteit, bescherming van erfgoed        etc.
         *    dat bewoners in de toekomst zelf mogen besluiten of hun woning                    aan  de oude of de nieuwe
              bouwnorm wordt getoetst.
                  o     Bij fysiek verbonden verantwoordelijkheid             NCG  voor   breed  gedragen besluit,   ook als dat
                        duurder is
         Op dit  moment kunnen bewoners wel kiezen                 voor een   lichtere  norm maar    niet voor een  zwaardere.
         Als bewoners      nu  ineens kunnen kiezen         voor een  zwaardere    norm    zijn de consequenties   enorm:
         *    Herzien   van   bestaande adviezen
         *
               QOpnieuw rekenen      en    zwaarder versterken of      sloop-nieuwbouw kost        enorm  veel
              uitvoeringskracht      en   heel veel   tijd en veel
         *    Deze  aanbeveling      is  lastig verenigbaar    met   een  gebiedsgerichte aanpak omdat        er opnieuw
              hagelslag    ontstaat in de     planning
         *    Waar   ligt de grens?     Kunnen al versterkte      woningen     nu alsnog sloopnieuwbouw worden? Kunnen
              woningen      op  norm nu     alsnog kiezen    voor  versterking of sloop-nieuwbouw? Let op: elke grens
              zorgt voor een     nieuw verschil
         *    Betekent 'in de toekomst'          nu  dat het alleen is  voor een   beperkte groep?      Dan onstaat  er weer
              een  nieuw verschil
         Bestuurlijk   advies:   we  willen het beste      voor onze   inwoners.   Keuzevrijheid draagt daaraan bij. Het is
         wel  een  besluit met grote        consequenties     voor een   gebiedsgerichte aanpak en voor snelheid. De
         aanbeveling lost het probleem op van veel              verschillen maar veroorzaakt nieuwe problemen. Zeker
         als de keus   begrensd wordt betekent het            weer   nieuwe verschillen
         Het is verstandig om deze aanbeveling              nader af te wegen. NB:     we  kunnen geen nadere     toelichting
         vinden op de     aanbevelingen.
         5.3 Bied  toekomstperspectief aan de regio
         Er wordt door de commissie            gesteld dat Nederland een morele schuld heeft aan de regio als geheel,
         waarbij een beter toekomstperspectief voor de lange termijn nodig is. In het rapport worden
         verschillende onderwerpen genoemd waaraan gewerkt kan worden: van het verbeteren van leef- en
         vestigingsklimaat tot het herstel en de ontwikkeling van het karakter van het gebied, zoals cultureel
         erfgoed (pag. 96).
         Er   wordt     door     de     commissie       gepleit   voor    structurele    financiéle    ondersteuning van de
         aardbevingsgebieden.         Dit   zou  moeten gaan      om  additionele middelen,       bovenop reguliere middelen.
         De besteding van deze        middelen      zou  via democratische processen        moeten plaatsvinden, bijvoorbeeld
         via Gemeente       en  Provinciefonds      (pag. 97).
         Voorgenoemde sluit         aan    bij de ideeén die bij     ons  als overheden bestaan       over  het bieden   van een
         toekomstperspectief        voor    de regio.
         5.4  Zorg dat    er volgende geld is voor alle toekomstige kosten
         11
                                                                                                                                 0000000055
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>28060044
         *
             Afkoop van aansprakelijkheden door de uitbaters van het Groningenveld (Staat, NAM met
             aandeelhouders Shell en Exxon) is niet aan de orde. Daarvoor zijn de onzekerheden (over de
             aard en omvang van toekomstige schades door aardbevingen en bodemdaling maar ook de
             ontmantelings- en nazorgkosten) nog te onzeker.
         *   Staat   en  oliemaatschappijen        moeten    gezamenlijk, actueel     en  transparant   een  overzicht schetsen
             van   de te verwachten kosten          en daarvoor gereserveerde middelen.
         *   Staat   en  oliemaatschappijen moeten middelen reserveren voor investeringen in de provincie                       en
             het  bieden van toekomstperspectief. De Commissie formuleert dit als het inlossen van een
             ereschuld.
         Afkoop   is niet  aan de orde. Staat, Shell en Exxon hebben de in tijd onbegrensde verplichting                  om  alle
         kosten  van   schade, versterking, bodemdaling als gevolg van gaswinning te vergoeden.
         Anders dan de Commissie zien            wij het beschikbaar stellen      van  middelen   voor  investeringen    en
         toekomstperspectief niet als het inlossen van een ereschuld, maar als een vergoeding voor de
         daadwerkelijke schade die door de gaswinning toegebracht is aan de maatschappelijke en
         economische structuren          van onze    provincie.
         *   De Commissie roept de           oliemaatschappijen     op om     af te zien van een   claim vanwege het niet
             meer    kunnen winnen         van  het resterende gas.
         *
             Volgens de     Commissie is de       juridische grond onder die claim vervallen, nu de oliemaatschappijen
             de Staat zelf verzocht hebben           om een winningsplicht. Maar zwaarwegender vindt de Cie dat de
             versnelde afbouw        -
                                        waardoor de oliemaatschappijen stellen schade te lijden noodzakelijk is
                                                                                                           -
             voor   de  veiligheid   van    Groningers.
         Voor   een  gegronde claim van de oliemaatschappijen             is  volgens   ons geen   aanleiding.  De  politieke
         beslissing  om   de gaswinning versneld af te bouwen           (waardoor zij     stellen schade te   lijden), is het
         rechtstreekse     en onvermijdelijke gevolg        van de wijze  waarop de      oliemaatschappijen decennialang
         zonder dat voldoende        gewicht toegekend werd         aan  de   veiligheid  van  de Groningers, het
         Groningenveld      hebben     geéxploiteerd.
         *   De Commissie       roept op     tot  een verlaging  van  de uitvoeringskosten       en beéindiging   van   de
             facturendiscussie tussen Staat          en  de  oliemaatschappijen.
         *     Qver de forfaitaire     schadevergoedingsregelingen en de typologie-aanpak bij versterking is                de Cie
             positief:   dit leidt tot   een verlaging van de uitvoeringskosten en een vermindering van de
             rompslomp voor bewoners.
         Uitvoeringskosten en rompslomp             kunnen verder verminderd worden door schades te               vergoeden     op
         basis  van  door aannemers,         aan  de hand   van een  vaststaand format, onderbouwde herstelkosten.
         Omdat voorkomen wordt dat bewoners moeten wachten op                        een  beoordelingen    van  hun schades
         door het IMG, kan de       uitkering    van  schadevergoedingen        versneld worden, waardoor        mensen weer
         verder kunnen met hun leven.
         5.5   Versterk de rol    van    de toezichthouder
         *
             Wij  steunen de oproep          van  de commissie    om  het toezicht    wettelijk onafhankelijk geborgd       te
             krijgen
         *   Het is belangrijk dat het        SodM los   van  het kabinet    zijn oordeel kan   geven  over  de  ontwikkelingen
             in het Groningenveld
         5.6 Vergroot de rol      van    het  publieke belang in het departement
         *   De Cie   signaleert    dat   rijksambtenaren     vooral geneigd zijn sectorbelangen te behartigen en hun
             eigen   minister 'uit de wind te       houden, terwijl het bredere publieke belang uit het oog verloren
             wordt.
         12
                                                                                                                                   0000000056
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>28060044
         *    Daarom ondersteunt de Cie het voorstel             van de minister    van  BZK  om  ook 'het dienen    van het
              publieke belang'    in de ambtseed op te        nemen.
         *    De Cie  roept op   tot het   organiseren     van  tegendenken      binnen ministeries   en  het ontwikkelen    van
              een  betere antenne     voor   geluiden    uit de buitenwereld. Zo wordt        een te smalle  interpretatie  van
              het eigen   departementale belang voorkomen              en   bereiken, ondanks de fysieke afstand tussen
              Den   Haag en de regio, de geluiden van de gedupeerden de ministeries.
         Het is  belangrijk dat ambtenaren met het publieke belang als vertrekpunt in staat zijn en de ruimte
         voelen om vanuit hun vakinhoudelijke expertise hun bestuurder integraal te kunnen adviseren.
         Wij onderschrijven verder de door de Cie gesignaleerde noodzaak om de spreekwoordelijke afstand
         tussen de Haagse werkelijkheid en de realiteit in de regio te verkleinen.
         5.7 Versterken     positie tweede kamer
         Een  van  de  aanbevelingen over de positie         van  de tweede kamer raakt ook de positie        van   de
         Groninger overheden,       te weten     'geef de   minister  van    economische zaken     en klimaat de   opdracht
         voor een   jaarlijkse  staat van   de Groningse      schadeafhandeling      en versterking
         Deze   aanbeveling    biedt  ons  als  Groninger overheden de mogelijkheid            om rechtstreeks   bij de Tweede
         Kamer    aan tafel te zitten  om over      de voortgang    en   de  verbeteringen   voor  schade  en  versterking te
         praten.
         5.8 Geef    toekomstige publiek-private samenwerking beter vorm
         *    De Cie  signaleert dat de Staat en de oliemaatschappijen bij de vormgeving van hun
              samenwerking voor de exploitatie van het Groningenveld geen afspraken hebben gemaakt                         over
              een exitstrategie. Dat heeft nu tot gevolg, dat tussen de partijen uitgebreid en tijdrovend
              onderhandeld moet worden.
         *    De Cie adviseert de Staat      om    bij toekomstige publiek-private samenwerking           op voorhand al
              heldere   afspraken   te maken      over  de fase waarin de      samenwerking beéindigd wordt.
         *    Verder adviseert de Cie      -
                                             na  de   signalering  dat  bij de vormgeving    van de exploitatie van het
              Groningenveld alleen      oog is geweest      voor  maximalisatie     van  de opbrengst met alle gevolgen
              voor  Groningen    van  dien   -
                                               om bij het vormgeven van publiek-private samenwerking expliciet               te
              maken welke     publieke belangen in het geding zijn.
         *    Tot besluit adviseert de Commissie          om omwonenden een plek te geven in de publiek-private
              samenwerking. Zo worden signalen over de gevolgen van de samenwerking meegenomen in de
              besluitvorming. Een andere optie is omwonenden mee te laten delen in de opbrengst.
         Het is inderdaad zinvol als     bij het   vormgeven     van  publiek-private samenwerkingen alle relevante
         publieke belangen geinventariseerd            zodat die  een  bestendige plek krijgen     in de governance    van  de
         samenwerking.
         De wijze   waarop omwonenden betrokken worden                  bij een publiek-private samenwerking        is
         afhankelijk   van het soort   samenwerking        en  de  gevolgen daarvan.
         5.9 Versterk    kennisontwikkeling        over  de  ondergrond
         De  aanbevelingen     zoals  geformuleerd onderschrijven wij           ten stelligste en daarvoor moeten      er dus
         voldoende middelen door het           Rijk vrijgemaakt    worden.
         5.10 Stuur op de    ruimtelijke inrichting van de ondergrond
         Ook al is er door het Rijk (ministeries van I&W en EZK) voor het laatst in 2018 een vorm van
         ruimtelijke ordening ondergrond in de Structuurvisie Ondergrond beschreven, achten we een
         verdere actualisatie en een striktere vastlegging in wetgeving, het sturend karakter, hiervan
         noodzakelijk.
         13
                                                                                                                                 0000000057
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>28060044
         De door de Staatssecretaris   Mijnbouw    op 20 januari  2023   aangekondigde fundamentele aanpassing
         en  modernisering   van de Mijnbouwwet,     in de brief aan  de Kamer "Contourennota   aanpassing
         Mijnbouwwet",     vinden  we een  eerste goede stap.
         Er moet tijdig worden stilgestaan bij de risico's voor inwoners en mijnbouwactiviteiten      moeten
         uiteraard is samenspraak met de omgeving worden beoordeeld of wel of niet kan.
         Bij dat proces willen  en moeten ook   wij als regiobestuurders nadrukkelijk betrokken worden      om er
         zorg  voor te dragen  dat de vele mijnbouwactiviteiten    in  onze ondergrond passend,  in zijn vele
         betekenissen, zullen zijn.
         5.11. Tot slot: uitnodiging aan  Groningers
         De commissie stelt dat door de        verantwoordelijken in dialoog moet worden getreden met de
         Groningers over hoe de ereschuld moet worden ingelost. Dat gaat verder dan een conferentie en het
         programma Toukomst. 'Het gaat om een plek voor Groningers en maatschappelijke organisaties bij
         nieuwe besluitvorming: over het afhandelen van schade en versterken en het creéren van
         toekomstperspectief.' (pag. 112).
         14
                                                                                                                  0000000058
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>