<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>30041899
                               RIES
    To:
    CC
                                       (EEE      @ponderaconsult.com];
                                          (WN-MN)LJOOREECEGiBl @ vattenTall.c     com            Qvattenfall.n/[[ONERNESHEmeISa@vattenfall.ni]
                                                                                            neinkiaeijer,       Alli[ABrernirimeijer@provinciegroningen.nlj;
    Jaa,
    From:
                                              Py                     nl]; Fut,        [EERE @p: ovinciegroningen. ni]
    Sent:        Fri 7/  14/2023 5:12:58 AM
    Subject:     RE: eerste reactie op vogelonderzoek
    Received:                     Fri 7/14/2023 5:12:59 AM
      Hallo [ESEEH,
      Er volgt nog   een    reactie, ik verwacht deze week.
      Met  vriendelijke groet,
      Provincie  Groningen
     Team    Energie
     Van:
                                <NVEEEiK @ ponderaconsult.com>
     Verzonden:                       12      2023 15:23
                     Woensdag juli
     Aan:              LEX
                                                               nl>; johannez.kimersma@vattenfall. nl
                   ,
                       >    <EREE3@provinciegroningen.
     CC:                           (WN-MN)
                                               JERELIGELaar, aici JBI EE @ provinciegroningen.
                                                                                      Brenrinkiaeijer,    Riliz
                                                                 ©             com>;
       RBrers Emeliet              or ovincios oningon- oi:           Wok
                                                                                                                            nl>; Eula,  kona;
     SEER      @provinciegroningen ob
                      RE: eerste reactie op
     Onderwerp:                                    vogelonderzoek
     Dank    voor de opmerkingen.           We zullen  ze doornemen    en  delen met \Waardenburg.
     Met   vriendelijke groet,
     Adviseur Duurzame           Energie
     A PONDERA
      Email:  lEEELEIR@    ponderaconsult.com
                             ;
      M: +31  (0)6
     Van:
            Kuria, HZ JRE               @ provinciegroningen.nl>
     Verzonden:      woensdag         12 juli 2023 15:18
     Aan:                       %.5.128 [@ ponderaconsult.com>;
     cc: [EEN BERELIR (WN-MN)                  <                        a
                                                                   vattenfall. com>; Brenkinkiaeijer,  Ailiz
     <IBreA EI meiiel            @  provinciegroningen.nl>;  Laat,               JAIBIETIEg       ©  orovinciezroningen.    nl>;
     <EEEE     @provinciegroningen.nl>
     Onderwerp:       eerste reactie op        vogelonderzoek
      Hallo            en
                            | 512e       |
      Hierbij onze   opmerkingen          op het  concept-rapport   over  vermijding hvp Rommelhoek, effect van windpark           EHW. Het gaat om
                                                      ja
     commentaar       van      de provincie    en van          (A&W).    We verwachten nog     opmerkingen       van een  tweede lezer (van Sovon).  Er is al
     veel werk verzet,         onze   complimenten daarvoor!
                                                                                                                                                  0000000061
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>30041899
     Is het  wenselijk      om onze      opmerkingen          nog in   een    teamsoverleg tot te        lichten? En zetten       jullie dit door   naar  Waardenburg?
     Algemene opmerkingen:
             *
                 We gaan       er van   uit dat de resultaten          van    het onderzoek ook worden opgenomen in het MER;
             ‘
             *
                 Het   lijkt  ons  verstandig       een   duidelijke redeneerlijn (in         de  inleiding)    op te    nemen:    die  zou   kunnen   zijn: bepalen
             vermijdingsafstanden             > afbakenen soorten die verder worden beschouwd                           > bepaling    aantal   vermijders > bepalen
             beschikbare ruimte/aantallen (Ruidhorn                      2x   plus Rommelhoek)         >  bepalen     aantal  exemplaren waarvoor geen ruimte             is  >
             bepalen      sterfte   >  cumuleren met sterfte door                aanvaringen     >  beoordeling       effect op    instandhoudingsdoelstellingen.
     En  opmerkingen          per  pagina:
     (CERN): Hierbij            mijn vragen/opmerkingen                over    de verstoringsanalyses        voor    de Rommelhoek. Ik heb met            name    wat zorgen     over
     de  gebruikte      methodiek.
     -
       Pagina    27: wat houdt het derde               punt in bij het opschonen          van  de dataset?       Vogels die    niet   zijn  waargenomen       tijdens de tellingen
     zitten per definitie niet in de dataset.
     Pagina    31:
     -
       Waarom       zijn de    100 random         punten gegenereerd binnen de polygoon                    van   de waarnemingen           van  alleen de betreffende soort?
     Daarmee vallen alle random punten binnen het                          gebied    dat door die soort wordt           gebruikt   en waar     dus geen of    weinig sprake     is van
     vermijding. Terwijl         dat  nu  juist    het effect is dat      je aan   wilt tonen.
     -
       Het is niet bekend of de random punten in de                        praktijk Gberhaupt wel beschikbaar zijn. Bij              groepen     vogels hebben de locaties
     betrekking      op het     middelpunt van de           groep. Het kan dus         zijn dat de random punten            op locaties     liggen  waar  wel   degelijk vogels     van
     die soort zitten       (zeker voor dichtbij gelegen punten).                 Ook andere soorten kunnen op die random locaties zitten.
     -
       Voor de 22 soorten is niet            duidelijk     in hoeverre het model past           bij de data.     Er ontbreekt informatie          over  de goodness-of-fit     van
     het   regressiemodel         per soort. Alleen        voor   die soorten      waarbij sprake      is  van een     statistisch  significant model      is een  verdere   analyse
     zinvol.
     -
       Tabel 6.1,     pagina    40:   Bijlage   Il zit  er nog niet     bij dus ik kan    niet zien op basis      van    welke bronnen deze afstanden            zijn gebaseerd.
     Het   zou   mooi    zijn  om   deze te     spiegelen      aan   de   bevindingen      in A&W notitie 22-311          voor   dezelfde Rommelhoek-data            (waar
     bijvoorbeeld       voor    ganzen    grotere afstanden uit            naar voren     komen).
     -
       Pagina 42, tweede alinea: hier               staat dat "de      meeste soorten beperkt zijn tot de eerste 500 m vanaf de zuidelijke dijk en locaties
     mijden     met    een   afstand    van meer        dan 900     m  van de zuidelijke dijk". Dit heeft niets met vermijding te maken; vanwege de vorm van
     de   hvp  is  er gewoon geen habitat beschikbaar op                     grotere afstanden.
     -
       Bovendien staan de turbines hier veel verder                      van    de dijk dan bij de oostelijke dijk. Het is dus de            vraag in hoeverre de afstanden
     tot de   zuidelijke dijk      iets zeggen       over een    vermijdingseffect ten opzichte van windturbines.
     -
       De   hvp   is in oost-west      richting veel groter, zoals ook in het rapport wordt genoemd. En de turbines staan hier direct bij de dijk.
     Dat betekent dat          een  eventueel        vermijdingseffect in theorie sterker zichtbaar moet zijn van oost naar west dan van zuid naar
     noord. lk denk dat de           analyses zich daarom beter kunnen richten                    op alleen de afstanden tot de             oostelijke dijk (zie ook het punt
     hierboven).
     -
       In hoeverre worden de             curves     in  figuur  6.4 beinvloed door de          vorm van de hvp? Van oost naar west wordt de hvp steeds smaller,
     dus de kans dat         een  vogel    op grote afstand zit wordt hier              beperkt doordat minder hvp beschikbaar is.
     -
       Pagina    47: de    genoemde afstanden voor grauwe gans en rotgans komen niet overeen met de cijfers in tabel 6.2.
     -
       Voor   een    aantal soorten zoals           wulp, rotgans en pijlstaart (en mogelijk meer) komt een aanzienlijk kleinere vermijdingsafstand
     naar voren       dan de patronen in A&W notitie 22-311. Het gaat mij                        er  niet   om   wie   "gelijk" heeft,     maar  juist wat deze verschillen
     verklaart. Dus       meer    context     en   discussie    bij  de  interpretatie     van  de   cijfers  zou   veel toevoegen.
     -
       Vanwege de conclusie            over    met     name    pijlstaart, zou wat extra informatie            over de verspreiding van die soort helpen bij het duiden
     van   de resultaten. Denk          aan   verspreidingskaarten (per jaar), kwantificering van de onzekerheden, histogrammen van de afstanden,
     fit van   het model       enz.
     Onderstaande         opmerkingen (i&x)            gaan   er vooral      over  of ik het kan    begrijpen     en   of het  duidelijk    genoeg is beschreven. En      een
     aantal   inhoudelijke       vragen.
     p.11: kaartjes      opnemen met           hoogteligging        c.q. beschikbare ruimte         bij spring       dood     gemiddeld tij
                                                                                                                  —         —
     p.12: legenda       opnemen        bij fig.   1.2.  Vraag   me    af of de   vegetatie (en     ook de     hoogteverschillen (die         daaraan   gecorreleerd zijn?))       van
                                                                                                                                                                           0000000062
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>30041899
     belang zijn     voor   de   analyse.    Het  gebied langs       de  oostelijke dijk         is anders dan de         zone    langs   de zuidelijk dijk.   Dat is  juist de  zone
     waar    ook het verstorende effect            van   de turbines      speelt.
     p.29:   eerste alinea       zegt iets  over   de  cijfers   die in de tabel         zijn  meegenomen. Dit ook vermelden in de                      tabelkop.   Deze tabel is   (als  ik
     het   goed begrijp)      ook de     berekeningen op         p. 48   e.v.
     p.32: kunnen       aan    de  analyse    van   de effecten      van   getijhoogte         ook conclusies worden verbonden ten aanzien                      van   de  mogelijke
     effecten     van  vegetatietype       en   hoogteligging (zie        opm      bij  p.  12)
     p. 33:   legenda     opnemen       bij fig 5.2  (wat betekenen de kleuren van de stippen?)
     p.35: fig    5.4: legenda      ontbreekt     (maar bij deze schaal ook niet zo van belang): is het zinvol om (bijvoorbeeld in een bijlage) kaartjes
     op  te  nemen      per   soort   (van  de   10  soorten uit tabel 6.3) op een ondergrond met hoogte en/of vegetatietype? En daarbij ook de
     bestaande turbines op de oostelijke dijk intekenen
     p. 35: fig 5.4.: is het gebied waar geen stippen staan ingetekend een ander telvak. Moeten we daar ook naar kijken of is dat door de
     hoogteligging       niet relevant als      effectgebied?
     p. 38:   bronvermelding figuur
     p. 40: op dit     (of een ander) kaartje         ook de bestaande turbines intekenen
     p. 40: de inzet in      figuur 6.1 is belangrijk. Graag apart kaartje                   van    maken      en  groter. En dit doen        voor    de vier meest kritische soorten
     (pijlstaart,    scholekster,     wulp, groenpootruiter) apart.
     p. 41: par     622, verwijzing       naar  figuur   5.4
     p. 41:   figuur   6.2: schaal     van  de Y-assen is      verschillend, heb           ze  liever   gelijk
     p. 44:   e.v.:  deze   plaatjes zijn de basis       voor   de effectafstanden in tabel 6.2                  en   dus ook de basis       voor    de  berekeningen      van de
     vermijdingsaantallen.           De  assen van     de  plaatjes verschillen.           Liever    gelijk trekken       en  (in  elk  geval  voor    de soorten die relevant      zijn)
     inzoomen. Voor de            linkerplaatjes (oostelijke dijk)         is alleen de afstand tot 500 a 1000                   m van    belang, dus alleen dat laten        zien. Ook de
     Y-assen     verschillen, zowel       tussen de linker-       en   rechterkolom           (zuid   vs  oost)    en   binnen de kolom        (zuidelijk   resp  oost).  Wat is de
     relevantie     van   die verschillen in aantallen?           Bij Wulp     gaat het       om    -1,5 op 0     m en    bij wilde eend      en   pijlstaart om    nog veel minder.
     p. 42   en   44: het   lijkt misschien     een   detail   maar    gezien de (kleine) verschillen                 in afstanden      (zoals  de afstanden in tabel       6.2) in
     vergelijking     tot de afstanden        van  turbines tot de        dijk   is van    belang     waar     de   nul-lijn ligt  van   deze   figuren   6.3 en   6.4  (kruin, teen?).
     Dat is   nu   niet duidelijk.    Voor de     oostelijke dijk wordt de effectafstand                   tot de     dijk gelijk gesteld     aan   de effectafstand tot de
     bestaande turbine,           maar   deze turbine staat        aan   de binnenkant            van  de    dijk.
     p. 48: deze      paragraaf     6.2.3 is  waar    het  om    draait. Ik kan het verhaal              niet volgen      en   mis ook    cijfers.  En moet    er worden     opgeteld of
     gemiddeld (of       een    mediaan)? Navolgbaarheid              is hier    van    groot belang. In tabel 6.3             staan in de eennalaatste kolom            (ook) hoge
     aantallen     van   soorten met       een   effectafstand die iets groter is dan 200                   m.   Bij die   soorten    gaat het hooguit       om een     smalle strook
     langs   de   dijk waar     vermijding optreedt.         Dit  geldt   ook    voor     de   Pijlstaart    die het meest kritisch is in tabel 6.8
     p. 50: sterfte: als ik het       goed begrijp      is voor    de soorten die in tabel 6.3.               een    negatieve overschrijding hebben (dus aantallen onder
     IHD)   elke extra sterfte niet toelaatbaar, zoals het                 nu   is  geformuleerd.          Als dat    zo  is, is een   gevoeligheidsanalyse van de sterfte (tabel
     6.7) niet zo     relevant. De essentie zit        er  dan in dat      er  voldoende ruimte moet zijn                  (in Rommelhoek en de twee delen van Ruidhorn
     samen) om        de  vermijdende exemplaren              een   plekje    te geven.        Hierbij   is nog    van   belang de ‘opschoning’ van Ruidhorn waardoor er
     meer    ruimte beschikbaar komt. In hoeverre biedt de Rommelhoek nog ruimte? Is de ruimte                                             (op   meer    dan 200   en  400   m  afstand
     van   de   turbines)    al vol bezet of kunnen         er  door    een    beetje inschikken            meer     exemplaren overtijen? Inzicht daarin lijk             me
     noodzakelijk om         conclusies te kunnen trekken. Maar dit                    ligt anders als de redeneerlijn (zie algemene opmerkingen) wordt gevolgd.
     Dat vraagt wellicht wat           aanpassingen       in de teksten       bij   de tabellen.
     Met    vriendelijke groet,
     Lex Kuria
     Provincie     Groningen
     Team     Energie
     06  22976213
     Op  onze  website kunt u  lezen welke dienstverening  u van ons  mag verwachien.
     https //www provinciegroningen.nl/servicenormen/
                                                                                                                                                                                  0000000063
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>