<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>    Agenda Monitoringoverleg Gelderland donderdag 10 maart 2022  Verslag ín cursief aan agenda toegevoegd!    Aanwezig:         Agenda lid:  (RWS).    Plaats en tijd:  Van 9.00 tot 13.30 uur Natuurmonumenten Planken Wambuis (Oud Reemst), Harderwijkerweg  1a Otterloo (let op tussen Arnhem en Otterlo)    Agenda    1. Opening, mededelingen en vaststelling agenda    2. Rondje beheerders en provincie (9.00-9.45 uur)  Wat speelt, welke ontwikkelingen zijn er, welke kansen en zorgen zijn er, enz.?    Grove den gaat slecht. Bware: combi clorose gebrekziekte, droogte, verzuring.  Veel zaad heischrale soorten geoogst en uitgezaaid (combi dolokal).  bo's: gezamenlijk zaadbank opzetten. Als provincie nodig dan via a    Goede ervaring binnen HGL met gezamenlijk met beheerders veld in op basis resultaten  RNN 15° ronde SNL-monitoring.    Probleem met krijgen biologische ruwe stalmest.  Actie (idee) tbo's: samenwerken mbt ruwe stalmest.    Meerjarenplanning monitoring Bosgroep is nu goed op orde, loopt nu prima.   Bosgroep actualiseert heidebeheerplan Ermelo en Nunspeet. SNL data zijn hiervoor  waardevol maar extra info insecten en reptielen levert wel belangrijke extra bijdrage.  Data eindelijk in NDFF!   Validatie data blijftj probleem bij NDFF (niet alle soortgroepen).   Actie prov: validatie probleem bij NDFF blijven aankaarten en mogelijkheid professionele  validatie bepleiten.    Monitoring loopt naar wens, nieuwe vrijwilligers. Aandachtspunt vrijwilligers voor  insectenmonitoring. Ambitie: opzetten bijenmonitoring.   Kroondomein zet geen data in NDFF ivm principe zaak betalen voor NDFF invoer. nn  biedt aan invoer te regelen via provinciaal account.    SNL Planken Wambuis in 2021 uitgevoerd. MN: dat kwaliteit voldoende is maar ziet  ook dat het niet volgens de regels van de SNL is gedaan. Andere tbo's herkennen dit.    0000000178</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>    Oorzaak (o.a): bureaus staan zeer onder tijdsdruk om het werk uit te voeren conform SNL  tarieven. Komt kwaliteit niet ten goede. Monitoring subsidie is niet verhoogd bij verhoging  beheersubsidie.   Actie provincie: te krappe monitoring budget landelijk aankaarten bij  standaardkostprijsdiscussie en traject monitoring programma natuur.   Planken Wambuis: forse toename broedvogels. kan dit niet verklaren. Vergelijken  met andere gebieden kan laten zien of dit lokaal effect is of dat er meer speelt.    ne nieuwe ecologen bij SBB. Druk, 30 startgesprekken!  Op langere termijn voorziet SBB 30% tekort op monitoringbudget.    Opdracht dit jaar is uit: Staring Advies.   Kaart provincie met monitoringopgave per jaar per partij is niet actueel. Kan deze actueel  gemaakt worden?   Actie provincie: zoekt uit of kaart (tegen aanvaardbare inspanning) actueel gehouden kan  worden.    SNL monitoring werk voor provincie is bijna geheel beperkt tot RWS gronden in  uiterwaarden.   In 2022 veldwerk ten behoeve van stikstofgevoelige leefgebiedtypen in Rijntakken. Door  Waardenburg.   TO Veluwe en T1 overige gebieden habitattypenkaarten blijft veel tijd vragen.    3. Statenvragen Subsidiestelsel Natuur en Landschap en Artikel Vee en Gewas (9.45-  10.05 uur)  Bijgevoegd (bijlage) de antwoorden van GS op vragen vanuit Provinciale Staten over  controle op en resultaten van het natuurbeleid en -subsidies. En onderstaand een link naar  een artikel uit Vee en Gewas over de beantwoording van deze vragen. Dit zijn voorbeelden  van de toegenomen politieke en publieke vraag naar verantwoording van de prestaties en  resultaten van natuurbeleid, natuursubsidies en natuurbeheer.  Graag een gedachte wisseling over hoe om te gaan met deze vragen, hoe leeft dit bij    beheerders en provincie, waar moet/kan het anders, zijn we daar klaar voor?  Link naar artikel Vee en gewas:  https ://www.vee-en-gewas.nl/artikel/45520 1-statenleden-antwoorden-over-natuurdata-teleurstellend/    Aanwezigen herkennen de sterk toegenomen vraag naar informatie over hoe het gaat en  de noodzaak om hier goed op te antwoorden. Vragen komen veelal van de pers. De  beantwoording van vragen is lastig door alle nuances die wij als deskundigen ook altijd  naar voren willen brengen. Bij beheerders vaak de vraag om even in het gebied iets te  laten zien… Vaak is enthousiast en betrokken verhaal in gebied voldoende.   In CLO is informatie beschikbaar, ook de rapportage ‘Hoe gaat het met de biodiversiteit in  Gelderland’ is beschikbaar. Op gebiedsniveau zijn data veelal niet verwerkt tot informatie.  Effect (regulier) natuurbeheer vaak moeilijk in beeld te brengen. Daarentegen zijn er wel  diverse voorbeelden beschikbaar van effect herstelmaatregelen, deze kunnen gebruikt  worden.   Provincie werkt aan betere informatievoorziening op basis van SNL monitoring, zie volgend  agendapunt.    4. Gridcel methode tbv evaluatie resultaten natuurbeleid (10.05-10.35 uur)    0000000179</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>    Enkele jaren geleden heeft de provincie Gelderland een vingeroefening gedaan met het  gebruik van SNL flora en fauna monitoringsdata voor beleidsevaluaties. De ‘gridcel-  methode’ die hiervoor toentertijd is gebruikt wordt momenteel binnen de provincie  doorontwikkeld tot een eenvoudig, flexibel en snel in te zetten instrument.   In een korte presentatie zal Jeroen inzicht geven in dit project.    Verschillende beheerders zijn op min of meer vergelijkbare wijze bezig met SNL data.  Actie: Beemt contact op met Bosgroep/NPHV om te leren van hun ervaringen.   Tip: ontwikkel flexibel systeem zodat wijziging uitgangspunten eenvoudig opgevangen kan  worden. Bv aanpassing gridcelgrootte.   Provincie wil systeem onder ander gebruiken voor gesprek met beheerder, rapportage  resultaten op gebiedsniveau of beheertypeniveau. En ook voor gesprek met beheerder.    Pauze    5. Zicht op voortgang SNL-monitoring (11.00-11.20 uur)  Periodiek lopen we er tegenaan dat we, de provincie, geen goed overzicht heeft van de  voortgang van de SNL monitoring. Op vragen als heeft de SNL monitoring conform  afspraken plaatsgevonden? (zijn de subsidies goed besteed). Of heeft in gebied X al monitoring van  de flora plaatsgevonden? kunnen we slecht/moeizaam antwoord geven. We willen dit gaan  verbeteren. In de bijlage een voorbeeld van een exeltabel aan de hand waarvan we de  voortgang op beoordelingsgebiedniveau in beeld willen brengen. Aan beheerders willen we  vragen jaarlijks de voortgang van de uitvoering van de monitoring aan de hand van de exel  aan ons door te geven.  Wal de tabel en vraag toelichten.  Vraag: kiezen we hiermee een werkbare opzet?    Onderkend wordt de noodzaak om het overzicht te hebben. Beheerders vragen zich af of  voorgestelde methode niet (te) veel werk voor hen oplevert. Kan niet een GIS bestand  aangeleverd worden? Verleden heeft geleerd dat aanleveren GIS niet tot het gewenste  overzicht leidt.   Afspraak: | Saat (iets aangepast) exel naar beheerders. Beheerders testen waar ze  tegenaan lopen bij invullen. Op basis daarvan werkwijze optimaliseren.    6. (PAS)-procesmonitoring (11.20-11.30 uur)  Veldwerk 2022  Onderstaand ter kennisname de veldmonitoring die dit jaar in de verschillende N2000  gebieden zal plaatsvinden ten behoeve van de (voormalige PAS) procesmonitoring.  Flora:  NM: Landgoederen Brummen (incl. Watercrassula)  SBB: De Bruuk, Stelkampsveld en Willinks Weust  Water en Bodem:  NM: Landgoederen Brummen, Korenburgerveen, Wooldse Veen.  SBB: De Bruuk, Stelkampsveld, Willinks Weust, Lingegebied, Binnenveld  BOSG: Bekendelle    Viewer procesmonitoringsmeetnet   Vorige vergadering heeft Baten zien dat hij een viewer ontwikkelt ten behoeve van  de aansturing en inzicht in de procesmonitoring (waar staan peilbuizen, waar worden  bodemonsters genomen, waar worden floratransecten opgenomen, etc.). Beheerders  hebben aangegeven ook graag toegang tot de viewer te willen. Binnen de provinciale    regels lijkt dit alleen te kunnen als deze viewer vrij toegankelijk wordt op internet.    0000000180</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>    Vraag: is er bezwaar tegen het vrij toegankelijk maken van het procesmonitoringsmeetnet  via internet?    Geen bezwaar tegen openbaar maken viewer. Op moment dat data er ook inkomen wel  ervoor zorgen dat zeldzame soorten niet (in detail) zichtbaar zijn.    . Uitbreiding karteersoortenlijst SNL flora kartering (11.30-11.45 uur)   In de SNL monitoringssystematiek is voor de florakartering gekozen voor een beperkte   soortenlijst per beheertype. Uitbreiding en standaardisering (voor alle beheertypen gelijk)   van de soortenlijst heeft belangrijke voordelen:   - Waarde monitoringsdata gaat niet verloren bij verandering beheertype   -__SNL monitoring kan beter afgestemd worden op habitattypen door ook karakteristieke  en typische planten soorten van habitattypen te karteren   - Door het karteren van indicatorsoorten kan informatie verzameld worden over (de  ontwikkeling) van terreincondities.   Gezien deze voordelen wil de provincie naar 1 soortenlijst.   Vraag:   - In hoeverre gebruiken beheerders nu al gestandaardiseerde lijsten?   - Waar moeten we aan denken bij het opstellen en implementeren van een standaard  flora karteersoortenlijst ingaande veldseizoen 2023?    Beheerders plussen karteersoorten SNL vaak al op met andere soorten. Per opdracht is dit  min of meer maatwerk. Nut van uitbreiding karteersoorten wordt onderkend.  Van belang voor verdere uitwerking:   e te algemeen voorkomende soorten levert veel werk/kosten op en informatiewaarde   is gering  e extra kosten: hoeveel en hoe regelen.  e Voor implementatie 2023 moet een en ander voor komende zomer geregeld zijn.  A'dam hanteert 1 standaardlijst.   Actie: provincie doet voorstel voor standaardlijst, hierbij gebruik maken van wat tbo’s al  doen, en voorstel doen om kosten te regelen    ‚ Rondvraag en Verslag vorige vergadering  Verslag als bijlage toegevoegd: zijn er vragen/opmerkingen nav verslag.    | speelt veel onderzoek en monitoring op de Veluwe. Hoe hier zicht op houden en  niet verrast worden door nieuw onderzoek of verlengt onderzoek op eigen terreinen.  Afstemming binnen organisaties (directeurenniveau- veldniveau) loopt ook niet altijd  soepel. En wat is relatie met kennisplatform Veluwe?   Andere herkennen dit probleem/deze vraag.   Afspraak: Wegt wens/probleem voor bijl Daar zal oplossing vandaan moeten  komen.    | Bij toestemmingsverlening door tbo’s voor veldonderzoek tbv LMF stelt tbo  voorwaarde dat jaarlijks de velddata aan tbo geleverd wordt. Vraag: ís het goed dat dat  driejaarlijks gebeurd (conform monitoringscyclus LMF).  Tbo’s zijn akkoord met driejaarlijkse levering data.    0000000181</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>    9. Vaststellen datum volgende vergadering en Sluiting (uiterlijk 12.00 uur)  Actie: Mon: nieuw overleg in 2° helft september.    Lunchwandeling Plankenwambuis (tot 13.30 uur)    0000000182</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>    Verslag Monitoringoverleg Gelderland donderdag 3 juni 2021  Verslag in cursief aan agenda toegevoegd!    Aanw         Agemeld:         Plaats en tijd:  Van 9.30 tot 12.00 uur vergaderkamer M Huis der Provincie    Agenda    1. Opening, mededelingen en vaststelli  Nieuw in team monitoring bij provincie:  kiest voor een agendalidmaatschap.  Provincie heeft Staat van de biodiversiteit Gelderland 2021 vastgesteld.    2. Rondje beheerders en provincie (9.30-10.15 uur)  Wat speelt, welke ontwikkelingen zijn er, welke kansen en zorgen zijn er, enz.?    - ziet op Planken Wambuis de vitaliteit van grove dennen afnemen? Anderne zien deze  ontwikkeling tav grove dennen niet. Wel komen dit soort berichten uit Brabant en het  buitenland.   - Op Planken Wambuis wordt bijenonderzoek gedaan (gefinancierd uit legaat)   - Meerdere paren broedenden draaihalzen op Planken Wambuis   - Kruidenrijkdom op heide ts dit jaar hoger dan in afgelopen ( aren.   -__Zadelsprinkhaan niet teruggevonden op Planken wr lll idem NPHV)  Gewenste aangepaste beheer voor deze soort is wel uitgevoerd.   mi in natte gebieden is dit jaar lastig geweest ivm vele water op maaiveld.    - Goed jaar voor heischrale kruiden, ae: zaden geoogst!  - Op 2 plekken gevlekte witsnuitlibel in NP!   - Geen SNL monitoring uitgevoerd, wel van alles gedaan met vrijwilligers.  - mi gaat dit jaar nog SNL structuurlartering doen.    - Op heide veel opslag berk en els (door afgeloen droge jaren). Wat er tegen te doen?  Mogelijkheden: extra maaien als productie bovengronds is, jarenlang vol houden,  aanvullen met schapen begrazing.    - kerproject levert goede resultaten op. Vb Biljoen   - Op Wisselse veen loopt project voor kleine valeriaan (oogsten zaad, opkweken,  planten). Vandaag plantdag!   - Vergelijkbaar project loopt met berghertshoot op Duno.   - Loenermark en De Haerel: rguliere monitoring uitgebreid met reptielen. Dis is in de  praktijk vrij eenvoudig te doen. Loenermark geen adder wel gl slang.    0000000183</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>    Heeft puzzel gelegd van lange termijnplanning SNL monitoring. Levert beeld op van  ‘topjaren’ en gemiddelde jaren. Bs op zoek naar meer gelijkmatige verdeling over    mi Overleg met provincie hierover. EM oop: tegen zelfde aan)    - et Is een lastig insecten(monitorings)jaar ivm koude en natheid. En dat was het    voorgaande jaren door droogte.   Bosgroep heeft monitoring vrijwel geheel zelf uitgevoerd, goed voor veldkennis. En,  samen met de data, ook goed wanneer (beheer)plannen en visies opgesteld moeten  worden. (dit jaar Ermelo+Nunspeet, volgend jaar De hel). Voor Ermelo Nunspeet wordt  extra reptielen monitoring uitgevoerd. Hiervoor betaalt eigenaar extra (niet uit requliere  SNL monitoring budget).   Fijn dat normkosten verhoogd zijn!    Geen zadelsprinkhaan in Ughelen-Hoenderloo  Slecht jaar voor gentiaanblauwtje. Uitgrensgebiede met Twente verdwenen. Vervelend  voor kolonisatie van Needse Achterveld.    - [baat binnenkort naar NDFF valideurs dag. Validatie blijft een probleem. Alle    aanwezigen herkennen dit.   We kunnen zelf aan verbetering bijdragen door in onze opdrachten aan te geven dat  foto als bewijsmateriaal van bijzondere soorten geleverd moet worden.   Andrea neemt aandachtspunten voor verbetering mee.    3. Planning veldwerk 2022 (10.15-10.45)  Wat zijn de monitoringplannen voor volgend jaar en welke mogelijkheden/wensen voor  afstemming zijn er    De hoofdlijnen van het veldwerk 2022 zijn gedeeld. Het is nu aan partijen zelf om onderling  afstemming te zoeken indien dat gewenst is. Voor SBB moet dit deze week nog!    Afspraak: definitieve planning veldwerk 2022 wordt door tbo's gedeeld met Robbert.    Pauze    4. (PAs) Procesmonitoring Natura 2000 gebieden (10.55-11.10 uur)    a. Voortgang actualisering Meetplannen    RHKDHV is aan de slag met de actualisering van de Monitoringsplannen. Voor Bruuk  en Brummen-ET heide zijn eerste concepten opgeleverd. We zijn samen met RHKDHV  nog op zoek naar een passende standard format (ook passend op landelijke  gedachtelijnen). Dat vraagt voor eerste plannen wat meer tijd. Wat inhoud betreft: bij de  actualisering worden de bevindingen in kader van de actualisering van de N2000  beheerplannen meegenomen. De concept monitoringsplannen zullen met de  beheerders besproken worden.    Informatie is als kennisgeving aangenomen. EN, nog betrokken worden bij  actualisering ET-heide.  b. Webviewer    Voor de aansturing van de procesmonitoring ontwikkelen we een webviewer. Een  eerste ruwe versie hebben we intern beschikbaar. Zie in bijlage een voorbeeld voor het  Korenburgerveen.    0000000184</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>    Willen beheerders ook toegang tot de webviewer’?  Beheerders willen graag link naar viewer hebben. Afspraak: Ra ax: ait op.  c. Biotische monitoring door beheerders  Met het aflopen van de eerste PAS periode lopen ook de afspraken af met SBB, NM en  Bosgroep voor de uitvoering van (a)biotische monitoring. a. afspraken met de  beheerders maken voor de voortzetting hiervan. We onderzoeken de mogelijkheid om  de financiering hiervan te laten lopen via de SPUK-subsidieregeling (zie agendapunt 6).  Afspraak: Provincie gaat zelf de biotisch procesmonitoring uitbesteden aangezien er de  komende jaren geen koppeling mogelijk is met SNL werk.  Peilbuizen Brummen, Korenburgerveen en Wooldse veen blijven bij NM. Afspraak:  dient subsidieverzoek in voor in kader SPUK subsidieregeling. Overleg hierover kan met  open.    5. Natura 2000 veldbezoeken (11.10-11.20 uur)  De provincie wil de jaarlijkse (PAS) veldbezoeken aan de Natura 2000 gebieden  voortzetten. Voor de komende jaren moeten we de organisatie van de veldbezoeken weer  opnieuw regelen. Dat betekent dat dit het moment is om even terug te kijken op de  bezoeken en na te denken over wat beter kan.  Wat vinden we van de voorbereiding van de bezoeken, de veldbezoeken zelf, de  verslaglegging (en het komen tot het verslag), welke veranderingen zijn wenselijk?    Beheerders zijn tevreden over veldbezoeken. Niet beperken tot de stikstofgevoelige  doelen.   Veldbezoek Veluwe: door thematische karakter van veldbezoek ís er lange tijd tussen  aandacht voor specifieke typen. Beheerders hebben behoefte aan hogere frequentie.  Afspraak: provincie kijkt wat mogelijk is.   Aandachtspunt voor SBB: reactie op concept verslag duurt vrij lang en kan  ‘gestroomlijnder’.   Ondertekening van verslag is niet meer noodzakelijk!   Let op te grote roepen bij veldbezoek, wordt onwerkbaar.   Afspraak: §worat uitgenodigd voor veldbezoek Korenburgerveen.    6. SPUK subsidie voor monitoring (11.20-11.25 uur)  Momenteel bereidt de provincie de subsidieregeling voor ten behoeve van de uitvoering  van SPUK maatregelen (eerste drie jaar van Programma Natuur). We zijn nog aan het  onderzoeken of de procesmonitoring die door de tbo’s wordt uitgevoerd via deze regeling  kan worden gefinancierd.  Nieuw is de mogelijkheid om subsidie aan te vragen ten behoeve van monitoring die nodig  is ten behoeve van ‘nazorg’ van herstelmaatregelen. Dit is monitoring die in de eerste jaren  na de uitvoering van de maatregelen gewenst is om het (overgangs)beheer (en eventuele  aanvullende maatregelen) goed te kunnen aansturen.  Hier wordt kennis van genomen.    7. Busisness case Monitoring Programma Natuur (11.25-11.35 uur)  ichting stand van zaken  eeft stand van zaken toegelicht. Als aandachts/zorgpunten worden meegegeven:  neem wat in verleden is bedacht mee (geheugen) en vergeet SNL monitoring niet.    7A Onderzoek Watercrassula    0000000185</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>    st Bargerveen heeft onderzoeks idee ingediend om het effect van aanbrengen maaisel op  de ontwikkeling van watercrassula (en andere exoten) te onderzoeken. Aanwezigen  onderschrijven nut van het onderzoek.    8. Verslag vorige vergadering  Verslag als bijlage toegevoegd: zijn er vragen/opmerkingen nav verslag.    9. Vaststellen datum volgende vergadering en Sluiting (uiterlijk 12.00 uur)    Volgende vergadering in maart, provincie stuurt datumprikker. Locatie Ugchelen bij SBB + 1.5  uur wandeling met beheerder.    0000000186</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>