<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>    NATURA 2000-GEBIED: _LANDGOEDEREN BRUMMEN (58)    VERSLAG VELDBEZOEK DD. 2 JULI 2019              Aanwezig namens provincie:  Aanwezig namens terreinbeheerder:  Overige aanwezigen:           Datum bezoek:  2 juli 2019                        Doel  Het doel van het veldbezoek is na te gaan of de stikstofgevoelige habitattypen in het Natura 2000-gebied zich    ontwikkelen volgens verwachting, zoals is beschreven in de PAS-gebiedsanalyse van het gebied. Dit in het licht  van de uitgevoerde en voorgenomen PAS-maatregelen en het te verwachten effect op omvang en kwaliteit  van de habitattypen. Het veldbezoek beperkt zich daarbij tot zichtbare ontwikkelingen en vormt een aanvulling  op de overige monitoring die in het gebied plaatsvindt. Het PAS is na de uitspraak van de Raad van State van    29 mei 2019 buiten werking voor vergunningverlening. De uitvoering van de in de gebiedsanalyses opgenomen  maatregelen gaat echter onverminderd door, nu deze maatregelen nodig zijn voor de instandhouding van de    habitattypen in de Natura 2000 gebieden. Grondslag voor de uitvoering zijn de beheer-plannen van de Natura  2000 gebieden. De aanduiding PAS-maatregelen in het verslag staat dus voor instandhoudings- / herstelmaat-  regelen uit het beheerplan.                   Bevindingen  Het Natura 2000-gebied Landgoederen Brummen bestaat uit de deelgebieden Empese en Tondense heide,    Hiemberg, landgoed Voorstonden en landgoed Leusveld. In het Natura 2000-gebied zijn 9 habitattypen aan-  wezig. De habitattypen en PAS-maatregelen in de bezochte deelgebieden zijn weergegeven in Bijlage 1 tot en  met Bijlage 8. De bevindingen van het veldbezoek worden hieronder per habitattype besproken. Opvallend  was dat het hele gebied erg droog was. Vrijwel alle bezochte vennen, poelen en watergangen stonden droog  en de waterpeilen in de bezochte habitats waren laag. De opgeleide Voorstondense beek voerde wel water,  waardoor de vijvers van Voorstonden goed op peil waren.    H6410: Blauwgraslanden  De PAS-maatregelen hebben tot doel om de oppervlakte van dit habitattype te vergroten en de kwaliteit te    verbeteren. Tijdens het veldbezoek zijn drie van de vier blauwgraslanden in het Natura 2000-gebied bezocht.    Bevindingen:   Tijdens het veldbezoek is het noordelijke blauwgrasland in de Empese heide bezocht (locatie 3 in Bijlage 3). De  staat van dit blauwgrasland is stabiel, het aantal Spaanse ruiters is constant (zie Foto 1 - links). Er zijn relatief  veel niet bloeiende planten. Waarschijnlijk betreft het voornamelijk kruisingen tussen Spaanse ruiter en Kale  Jonker. De bastaard Cirsium x forsteri heeft meer dan één bloemhoorci NN heeft tijdens het  veldbezoek alleen planten met één hoofdje gezien, dus waarschijnlijk waren dat allemaal ‘zuivere’ Spaanse  ruiters. Dit wijst er op dat de kruising niet meer voorkomt dan de Spaanse ruiter zelf, In het Natura 2000 gebied  wordt in 2019 een vegetatiekartering uitgevoerd door Natuurbalans. Het blauwgrasland voldoet volgens de  voorlopige bevindingen van deze kartering aan de criteria van het habitattype.                   0000000657</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>    Het zuidelijke blauwgrasland (locatie 4 in Bijlage 3) voldoet volgens de recente kartering niet aan de criteria  voor het habitattype, maar bestaat uit een rompgemeenschap van Spaanse ruiter. Na afloop van de langdurige  inundatie in de zomer van 2016 en winter en voorjaar van 2017 zijn er zeer veel Spaanse ruiters ontkiemd,  Hierdoor waren er dit voorjaar ook zeer veel bloeiende Spaanse ruiters. Het blauwgrasland bevindt zich in een  laagte en kan door het hydrologisch herstel van het gebied vaker langdurig onder water komen te staan. Het  is de bedoeling dat het blauwgrasland zich geleidelijk hoger op de gradiënt gaat ontwikkelen. Om dit te stimu-  leren zijn in 2017 door vrijwilligers op 5 plekken 20 kiemplanten van de Blauwe ruiter verplaatst naar een  locatie hoger op de gradiënt (locatie 5 in Bijlage 3). De meeste van de kiemplanten staan er nog en hebben  ook al gebloeid en op sommige plaatsen is het aantal daardoor toegenomen, op andere plekken zijn niet alle  exemplaren teruggevanden. De toestand van het blauwgrasland is nog niet stabiel.         Foto 1: Links: uitgebloeide Spaanse ruiter in het noordelijke blauwgrasland Empese heide — rechts het zuidelijke blauw-  grasland    Het blauwgrasland is afhankelijk van periodieke kwel met basenhoudend grondwater in combinatie met sta-  gerend water in de laagte. Het blauwgrasland ontwikkeld zich in een dekzandlandschap lintvormig op de over-  gang van de dekzandrug naar de laagte, zoals bijvoorbeeld in het Stelkampsveld mooi te zien is. Om te lange  stagnatie van water in de laagte te voorkomen, is op basis van de gemaakte afspraken tijdens het deskundi-  genoverleg in 2017 een onnatuurlijke drempel tussen de Empese heide de gronden van Grolleman gedeeltelijk  verwijderd. Het water wordt nu 's winters in de laagte vastgehouden door de schotbalkstuw voor de instro-  ming in de Zilvensebroekbeek. In de zeer droge zomer en herfst van 2018 is het grondwaterpeil op de Empese  heide circa 0,5 meter lager gezakt dan in eerdere meetjaren. Ook was de zomerse daling veel langer dan eer-  dere meetjaren. Het waterpeil is in de winter van 2018/2019 weer gestegen, tot een vergelijkbaar niveau als  eerdere jaren, maar dit niveau werd pas medio maart bereikt, en is daarna onmiddellijk weer gezakt. Als gevolg  van de droogte zijn de laagten eerder drooggevallen dan andere jaren: medio mei. Om gezien de droogte van  2018 zo lang mogelijk water in de laagte van de Empese heide vast te houden, heeft de beheerder het stuwpeil  van de schotbalkstuw in de winter en voorjaar van 2019 met 15 cm verhoogd.    Omdat de toestroming van basenhoudend kwelwater essentieel is voor het herstel van de blauwgraslanden in  de Empese heide is voorgesteld om in de uitvoering van het project “Uitvoering fase 2 Empese en Tondense  heide (Natura2000 / PAS gebieden en GNN)” de ontwatering door de diep uitgegraven Zilvense broekbeek op  de laagte van de Empese heide zeer sterk te verminderen. Het waterschap zal onderzoeken op welke wijze dit  kan plaatsvinden rekening houdend met de afvoer van de bovenstrooms gelegen gronden.         0000000658</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>    Foto 2: Blauwgrastand bij Orchideeénpoel op landgoed Leus-  veld    Het eind jaren ’90 vanuit bos ontwikkelde blauwgras-  land rondom de Orchideeénpoel in het landgoed Leus-  veld (locatie 20 in Bijlage 7) ontwikkelt zich door het  gevoerde maaibeheer goed. De vegetatie bestaat uit  een soortenrijk Veldrus-schraalland met o.a. Gevlekte  orchis, Veldrus, Ratelaar Moeraswalstro, Reukgras, Ha-  zezegge, Trekrus en Moerasrolklaver. In het geplagde  grasland ten oosten van het blauwgrasland (locatie 21)  worden nu ook orchideeën aangetroffen en vindt een  ontwikkeling plaats richting blauwgrasland.    H3130 Zwak gebufferde vennen  In het Natura 2000-gebied bevinden zich op de Empese en Tondense heide conform de huidige habitattypen-    kaart 5 zwak gebufferde vennen en twee locaties waar waarschijnlijk het habitattype zwak gebufferde vennen  voorkomt (zoekgebieden). De PAS-maatregelen hebben tot doel om de oppervlakte van dit habitattype in  stand te houden en de kwaliteit te verbeteren.    Bevindingen en staat van het habitattype:   De zwak gebufferde vennen zijn door de droogte drooggevallen, waardoor de staat hiervan niet goed kon  worden beoordeeld. Het feit dat de vennen nu voor het tweede jaar op rij langdurig zijn drooggevallen is een  punt van zorg. De aanwezigheid van de invasieve soort watercrassula blijft ook een zorg. De soort lijkt sterk te  hebben geprofiteerd van de langdurige droogval in 2018. Bij de inventarisatie in 2019 door Natuurbalans is de  soort in meerdere laagten aangetroffen. Dit is onder andere in de laagte aan de noordoostzijde van de Ton-  dense heide (locatie 10 in Bijlage 3 en Foto 3 - links). De soort komt voornamelijk buiten habitattype voor.  Binnen habitattype is deze soort aanwezig in het ven aan de Lage Steenweg (foto 3 rechts)    Foto 3: Links: Laagte langs de Veldbeek met sterke uitbreiding van watercrassula; rechts: zeil op zwak gebufferd ven met  watercrassula.    In het kader van de werkzaamheden van de tweede fase wordt het afdekzeil op het zwak gebufferde ven bij  de Lage Steenweg dit najaar weggehaald (locatie 11 in Bijlage 3 en Foto 3 - rechts). De planning is echter krap,  zodat het niet zeker is of dit gaat lukken. Anders wordt het najaar 2020. Eventuele watercrassula dat onder of         0000000659</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>         op het zeil heeft overleefd, zal worden verwijderd. Het blijft een punt van zorg of dit zwak gebufferde ven niet  vanuit restanten watercrassula zal worden overwoekerd.    H4010 Vochtige heiden  Het habitattype vochtige heide komt op 1 locatie voor in de Empese heide en op 3 locaties op de Tondense    heide (Bijlage 1). De PAS-maatregelen hebben tot doel om de oppervlakte van dit habitattype te vergroten en  de kwaliteit te verbeteren (zie Bijlage 4).         met herders    Bevindingen en staat van het habitattype:   Het habitattype is bezocht op locatie 7 aan de zuidoostzijde van de Tondense heide (zie Bijlage 3 en Foto 4).  De kwaliteit van het habitattype vochtige heide blijft hier onder invlaed van drukbegrazing en gescheperde  begrazing goed. De schapen eten de Pijpenstrootje kort, waardoor Dop- en struikheide zich goed kunnen ont-  wikkelen. Tijdens het veldbezoek werden honderden vliegende Heideblauwtjes aangetroffen. Als gevolg van  de begrazing lijkt de oppervlakte habitattype intussen flink toegenomen op de Tondense heide.    H3160 Zure vennen  Het habitattype zure vennen komt op 1 locatie voor in de Empese heide (zie Bijlage 3). In het aanvullend aan-  wijzingsbesluit (het veegbesluit) is dit habitattype toegevoegd.    Bevindingen en staat van het habitattype:   Het zure ven op de Empese heide was drooggevallen, waardoor de staat niet goed kon worden beoordeeld.  Behalve het feit dat het ven droog stond zijn er zijn geen tekenen van achteruitgang zichtbaar. Wat betreft het  droogvallen geldt dezelfde zorg als voor het habitattype zwak gebufferde vennen.    H7150 Pioniervegetaties met snavelbiezen  Dit habitattype komt op 5 locaties voor in de Tondense heide en op 1 locatie aan de zuidoostzijde van het    landgoed Vaorstonden (zie Bijlage 3). De PAS-maatregelen hebben tot doel om de oppervlakte en kwaliteit in  stand te houden (zie Bijlage 4).    Bevindingen en staat van het habitattype:    Tijdens het veldbezoek is dit habitattype bezocht bij locatie 8. Volgens de beheerder is de staat van dit habi-  tattype op deze en ook op de overige locaties voldoende.    0000000660</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>         H6230 Heischrale graslanden  In het Natura 2000-gebied bevinden zich in het deelgebied Leusveld twee kleine heischrale graslandjes (zie    Bijlage 7). De PAS-maatregelen hebben tot doel am de oppervlakte van dit habitattype te vergroten en de  kwaliteit te verbeteren (zie Bijlage 8).         Bevindingen:   De beide heischrale graslandjes zijn bezocht in 2017 en 2018. Met name het zuidwestelijke heischrale grasland  is sterk verdroogd door de diepe Rhienderense beek. Het waterschap is bezig om met een grond- en opper-  vlaktewatermodel de mogelijkheden voor het verondiepen van de beek te onderzoeken. Natuurmonumenten  is bezig om de omvang van het habitattype te vergroten door het uitspreiden van maaisel van andere locaties.    Het grasland op de Empese heide bij locatie 2 (zie Bijlage 3) is zich geleidelijk aan het ontwikkelen tot een  heischraal grasland met Blauwe knoop, Gevlekte orchis en Tormentil. Dit wijst er op dat er aanzetten zijn voor  het uitbreiden van drt habitattype.    Staat van het habitattype:   Op grond van de veldbezoeken van 2017 en 2018 is geconstateerd dat het heischraal grasland op beide locaties  nog in redelijk goede staat is, maar dat het voortbestaan op termijn onzeker is zolang de maatregelen aan de  Rhienderense beek niet zijn uitgevoerd. Plaatselijk lijkt dit habitattype zich op andere locaties te ontwikkelen.    H9120 Beuken-Eikenbossen met hulst   Het habitattype komt op 1 locatie voor op de Empese en Tondense heide, op 5 locaties in het deelgebied  Hiemberg, op 5 locaties op het landgoed Voorstonden en 2 locaties op het landgoed Leusveld. De PAS-maat-  regelen hebben tot doel om de oppervlakte en kwaliteit van dit habitattype te behouden.    Bevindingen en staat van het habitattype:   Het habitattype Beuken-Eikenbossen is bezocht in het noordoostelijke deel van het landgoed Voorstonden  (locatie 18 in Bijlage 5). In de kruidlaag van dit bostype werden typische soorten aangetroffen zoals Dalkruid  en Salomonszegel. Het habitattype is in goede staat.    De locaties met Japanse duizendknoop zijn bezocht bij locaties 17 en 18. Hier was nog weinig Japanse Duizend-  knoop aanwezig. De beheerder heeft de Japanse duizendknoop de afgelopen jaren bestreden door injectie  met Roundup. Hiervoor had Natuurmonumenten een tijdelijke vergunning. Afgelopen jaar is het beleid van  Natuurmonumenten ten opzichte van Roundup veranderd en sinds 2018 wordt Japanse Duizendknoop bestre-  den door deze elke 2 tot 3 weken te maaien en het maaisel af te voeren. Het is nog niet duidelijk of deze  aanpak zonder Roundup tot uiteindelijk verdwijnen van deze planten zal leiden.    Tijdens het veldbezoek van 2018 heeft de beheerder aangegeven dat zich in het parkbos langs de grote vijver  ook Japanse duizendknoop heeft gevestigd en dat deze hier moet worden bestreden. Op de maatregelenkaart  is de maatregel M11 (verwijderen exoten) alleen ten zuiden van Huize Voorstonden aangegeven (zie Bijlage  6). De provincie zal de PAS Gebiedsanalyse/beheerplan N2000 aanpassen, zodat ook exoten in het parkbos  kunnen worden verwijderd.    Op de maatregelenkaart is aangegeven dat het bos periodiek moet worden gedund (M8, zie Bijlage 6). Dit  dient één keer per beheerperiode van 6 jaar te gebeuren. Het bos is in 2011 nog gedund. Opnieuw dunnen  binnen de beheerperiode is niet nodig/wenselijk. De provincie zal deze maatregel uit de maatregelenkaart  voor deze beheerperiode verwijderen.              0000000661</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>    H91EOC: Vochtige alluviale bossen:  Dit habitattype komt op twee locaties voor ten zuidwesten van de Tondense heide, op één locatie in de Hiem-    berg, 10 locaties in landgoed Voorstonden en 10 locaties op landgoed Leusveld. De PAS-maatregelen hebben  tot doel om de oppervlakte in stand te houden en de kwaliteit van dit habitattype te verhogen.    Bevindingen:   Een herstellocatie voor het vochtige alluviale bos is bezocht (bij locatie 12) (zie Bijlage 5) op landgoed Voor-   stonden in het deelgebied Berkendijke. Ter hoogte van de hier aanwezige natuurlijke stenk is het bos door   Natuurmonumenten verwijderd ten behoeve van de aanleg van een 10 m brede en 30 cm diepe maaibare  slenk. Deze maatregelen hebben ais doel de oppervlakte  alluviaal bos uit te breiden, en deze bosdelen zijn (nog)  niet opgenomen op de huidige habitattypenkaart. Door  de stormschade zijn ook toekomstbamen omgewaaid.  De werkzaamheden zijn hier in 2018 stilgelegd naar aan-  leiding van zorg bij de omgeving over de boskap. In het  vrijgekapte deel van de slenk is volop opslag van o.a.  zwarte els, waardoor dit gebied naar verwachting snel  zal dichtgroeien.  Foto 5: Links: Natuurlijke slenk in vochtig alluviaal bos in deel-  gebied Berkendijke na verwijderen bos    In de sloot langs het pad heeft in het voorjaar uitbundig waterviolier gebloeid, hetgeen er op duidt dat de slenk  wordt gevoed door kwelwater. De bermen van het pad en slootkanten waren bijzonder bloemrijk waardoor er  veel vlinders rondvlogen. Tijdens het veldbezoek zijn twee ijsvogelvlinders waargenomen.    Foto 6: Bosereprijs in Vogelkers-Essenbos bij parkeerplaats Voorstonden    Het vochtig alluviale bos is tevens bezocht ten oosten van de parkeer-  plaats van landgoed Voorstonden (locatie 16 in Bijlage 5). Hier komen  onder andere Slanke sleutelbloem, Bosereprijs, Aronskelk en Bosane-  moon voor. Dit is het best ontwikkelde Vogelkers-Essenbos van het  Natura 2000-gebied, maar omdat het niet langs een beek ligt, valt het  niet onder het habitattype. Natuurmonumenten heeft de afgelopen  jaren bomen verwijderd en struiken afgezet, waardoor er meer licht-  val op de bodem is gekomen. Daarnaast is het strooisel van de ra-  batruggen afgeharkt en is braam verwijderd, waardoor de kiemings-  kansen voor soorten van dit bostype (o.a. Aronskelk en Slanke sleu-  telbloem) toeneemt. Aan de rand van dit bos is door dumping van  tuinafval de exoot Bonte dovenetel verspreid. Deze soort staat niet  op de lijst van invasieve soorten, maar heeft de neiging om de bos-  flora te verdringen en wordt daarom door Natuurmonumenten be-  streden. Dit is een PAS-maatregel! De soort is heel lastig te verwijderen, daar heeft NM diverse pogingen ge-  daan, maar dit heeft tat nu toe nag niet tot succes geleid. Het lijkt alsof de soort niet houdt van extra licht op  de bodem, en dat de situatie nu beheersbaar blijft.         0000000662</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                De schaarse groeiplaatsen van Blauwzwarte rapunzel in het talud van de Oekense beek vormen nog steeds  een punt van aandacht. Dit talud wordt door het waterschap beheerd. Tijdens de veldbezoeken in 2017 en  2018 is door Natuurmonumenten aangegeven dat deze groeiplaatsen door het huidige beheer door het wa-  terschap dreigen te verdwijnen. Eerst werden de taluds te intensief gemaaid, waardoor de Rapunzels werden  afgemaaid. In 2018 en dit jaar is te lang gewacht met maaien, waardoor de vegetatie te ruig is geworden (zie  Foto 7 - links). Optimaal zou zijn om het noordelijke talud na de bloei van de Rapunzel (mei/juni) in de periode  1-15 juli te maaien en het noordelijke deel van het natte profiel te korven. In september kan het zuidelijke  talud worden gemaaid en zuidelijke deel van het natte profiel worden gekorfd. Het vrijgekomen materiaal  dient in beide perioden te worden afgevoerd. Gezien het feit dat het waterschap nog niet is gelukt om het  maaibeheer van de Oekense beek af te stemmen op de eisen van de Zwartblauwe rapunzel, wordt de moge-                                                                                        lijkheid geopperd om het maaibeheer van de beek uit te besteden aan Natuurmonumenten. Natuurmonu-  menten is hier geen voorstanden van, het waterschap dient het beheer af te stemmen op de waarde van dit  traject.         Foto 7: Links: ruige talud Oekense beek ter hoogte van de groeiplaats van de Zwartblauwe rapunzel: rechts: kapotte stuw  in de Oekense beek waarvan de klep niet naar boven kan worden gedraaid.    Tijdens het veldbezoek stond de Oekense beek al droog. Uit modelberekeningen door het waterschap is ge-  bleken dat de Oekense beek een sterke ontwaterende invloed heeft op de vochtige alluviale bossen in Voor-  stonden. Voorheen vochtige alluviale bossen zijn nu te droog. De beek wordt ter hoogte van Voorstonden op  twee locaties gestuwd (locatie 14 in Bijlage 6 en een locatie bovenstrooms hiervan). De beheerder van Natuur-  monumenten constateert dat de twee stuwen in de Oekense beek momenteel niet door het waterschap wor-  den bediend, omdat het mechanisme te verroest is om de kleppen in het voorjaar naar boven te draaien (zie  Foto 7 — rechts). Hierdoor daalt de grondwaterstand van dit deel van het N2000-gebied onnodig snel. Het  waterschap wordt verzocht om vooruitlopend op de PAS maatregelen in de Oekense beek te beginnen met  het herstel van de stuwen en verhoging van het stuwpeil.    Bij locatie 15 in Bijlage 6 kruist het wandelpad een vrij te kappen slenk. Er wordt voorgesteld om hier in plaats  van een duiker een voorde aan te brengen, zodat de waterstroming via de slenken beter beleefbaar wordt.                      Staat van het habitattype:  De kwaliteit van het habitattype vochtige alluviale bossen staat onder druk door verdroging. De hydrologische  herstelmaatregelen voor dit habitattype moeten nog worden uitgevoerd. Nadere uitwerking van de maatre-  gelen vindt plaats door het waterschap.                   0000000663</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>    H3260A Beken en rivieren met waterplanten  Dit habitattype is in het aanvullend aanwijzingsbesluit (het veegbesluit) toegevoegd aan de doelen voor Land-    goederen Brummen. In een veldcontrole na het PAS-veldbezoek in 2018 is geconstateerd dat de vegetatie  behorende bij dit habitattype in 2018 aanwezig was in de Oekense beek. In het kader van het hydrologische  herstel van landgoed Voorstonden moet de Oekense beek worden verondiept. Deze maatregel staat echter  op gespannen voet met het voorkomen van het habitattype. Voor deze tegenstrijdigheid zal een oplossing  gevonden moeten worden (actie provincie en waterschap, Natuurmonumenten kan erbij worden betrokken).    PAS Monitoring  De beheerder van Natuurmonumenten vraagt zich af of het hydrologisch herstel van o.a. blauwgrasland en    alluviaal! bos wel met de huidige opzet van de pH- en vegetatieraaien kan worden vastgesteld. Het is namelijk  niet zeker op welk deel van de raai, na herstel van de hydrologie, er periodieke toestroming van basenhoudend  grondwater zal optreden. De locaties van de watermansters, bodemmonsters en pH-profielen zijn daor Eeler-  woude in overleg met de beheerder in het veld met piketten uitgezet op basis van de huidige vegetatie en  landschappelijke ligging. Deze locaties kunnen echter net zijn gekozen naast de zone waar in de toekomst  basenhoudend grondwater gaat opwellen, zodat een eventuele verandering kan worden gemist. Omdat de  vegetatieopnamen wel over de hele raai worden genomen, zullen eventuele veranderingen in de vegetatie  wel worden gemeten.    Tevens is er twijfel over de lengte van de vegetatieraaien. Mogelijk kunnen deze worden ingekort tot het ge-  bied waar de periodieke opwelling wordt verwacht.    In aanvulling op de PAS-manitoring is door een vrijwilliger van Natuurmonumenten tweewekelijks de EGV van    een aantal peilbuizen met filters op verschillende diepten gemeten. Bij deze metingen is bij één peilbuis inder-  daad een verandering van de EGV in het voorjaar gemeten, die kan wijzen ap toestroming van basenhoudend  grondwater. Mogelijk kan het meetnet worden uitgebreid met deze meetmethodiek. Hiervoor zullen wel zeer  ondiepe filters moeten worden bijgeplaatst die kunnen meten of het basenhoudende grondwater de wortel-    zone kan bereiken.    De meetbuis van het oppervlaktewater in de Veldbeek heeft door de droogstand van de Veldbeek niet kunnen  meten. Met Natuurmonumenten en provincie dient te worden overlegd of deze meetbuis moet worden ge-  handhaafd of worden verplaatst.    De provincie zal in december een overleg organiseren met Natuurmonumenten over eventuele uitbreiding of  aanpassing van het PAS proces indicatoren meetnet.    Empese en Tondense heide fase 2  De beheerder vraagt zich af of het niet wenselijk is om het afplaggen van graslanden in fase 2 dat is gepland in    2020-2021 te faseren , omdat watercrassula zich bij voorkeur in regelmatig droogvallende g   vestigt. Dit kan bijvoorbeeld door de werkzaamheden uit te smeren in de periode —  van de Stichting Bargerveen voert momenteel onderzoek uit naar de mogelijkheden om watercrassula te be-  strijden, in overleg meene Gelderland). Belangrijkste maatregel lijkt tot nu toe het direct  na plaggen verspreiden van maaisel van sterk concurrerende soorten zoals Oeverkruid. De hoeveelheid Oe-    verkruid die kan worden toegepast is echter beperkt. Dit is mede een reden om te faseren. De uitvoeringster-  mijn van fase 2 wordt hierdoor misschien niet gehaald. Overleg tussen Natuurmonumenten en provincie hier-         over is wenselijk.    0000000664</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                           Natuurmonumenten voert momenteel overleg met het waterschap over de inrichting van de Veldbeek. In de  eerste fase is deze beek verondiept en verplaatst naar het oosten, verder van het natuurgebied af (locatie 9  en 10 zie Bijlage 4). Volgens de beheerder staat de beek vrijwel altijd droog, waardoor de afvoerfunctie zeer  beperkt is. Ondanks het feit dat de beek vrijwel nooit water afvoert is voor het benedenstroomse deel een  zeer brede watergang ontworpen met flauwe taluds en brede onderhoudspaden. De Veldbeek is volgens het  waterschap nodig als overlaat voor de situatie waarin de 50 ha bovenstrooms gelegen landbouwgronden bij  hoge neerslag niet via de Tondense beek kan afwateren. Aangezien de beek een onevenredig groot ruimtebe-  slag geeft en het systeemherstel kan frustreren, is de aanleg van de Veldbeek op deze manier onwenselijk voor  het N2000-gebied. Het waterschap heeft daarom onderzocht of het mogelijk is om de Veldbeek beneden-  strooms te laten vervallen, waarbij het bovenstroomse (in fase 1 ingerichte deel} wordt ingericht als retentie  voor de situatie waarbij de Tondense beek de afvoer niet kan verwerken. Mogelijk worden ten behoeve van  de retentie extra laagten aangelegd. Ook dient het verhang van de beek omgekeerd te worden richting het  zuiden en worden delen van de Veldbeek omgevormd tot greppel. Duidelijkheid over het uitvoeren van deze  maatregel wordt in augustus/september 2019 verwacht.         Foto 8: In fase 1 verondiepte en verlegde Veldbeek aan de  oostzijde van de londense heide         Conclusie    Er zijn geen ontwikkelingen geconstateerd die afwijken van de verwachtingen zoals beschreven in de PAS-  gebiedsanalyse/beheerplan.   Er zijn de volgende aandachtspunten:   -__Op basis van visuele waarneming lijkt de staat van het noordelijke habitattype blauwgrasland op de  Empese heide stabiel. Het zuidelijk blauwgrasland is nog niet stabiel en voldoet de vegetatie volgens  de meest recente kartering niet aan de criteria voor dit habitattype. De in 2016 genomen maatregelen  in de waterhuishouding lijken positief uit te pakken. Door het extreem droge jaar 2018 is het blauw-  grasland in de Empese heide medio mei drooggevallen. Door de stuw in de slenk bij de instroming in  de Zilvense broekbeek met 15 cm te verhogen, heeft de beheerder de droogval zo lang mogelijk uit-                                                                              gesteld.  -___In relatie tot de ontwikkeling van H3130 zwak gebufferde vennen zijn er twee zorgpunten. De eerste  is de vroege droogval in zowel 2018 als 2019 in relatie tot de extreme droogte in 2018. In 2020 zal bij  het PAS-veldbezoek extra aandacht worden besteed aan het waterpeil en de ontwikkeling van dit  habitattype. Ook is er zorg over de sterke uitbreiding van watercrassula. De zorg bestaat dat laagten  die in het kader van fase 2 zullen worden geplagd, worden bedekt met watercrassula, waardoor de  doelen voor deze laagten niet zullen worden gehaald. Mogelijk kan het plagwerk gefaseerd worden         0000000665</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>    uitgevoerd of moet worden overgeschakeld op uitmijnen. Ook is het de vraag of het technisch moge-  lijk is om alle watercrassula te verwijderen wanneer het zeil over het ven aan de Lage Steenweg wordt  verwijderd. Overleg tussen Natuurmonumenten en provincie is wenselijk (actie provincie).   De ontwikkeling van H4010 vochtige heide en H3160 zure vennen is conform verwachting. Wel gel-  den voor H3160 dezelfde zorg- en actiepunten als hierboven genoemd bij H3130.   De situatie van het habitattype H6230 heischraal grasland is conform verwachting. Dit habitattype  lijkt zich plaatselijk uit te breiden. Met name in het Leusveld is hydrologisch herstel zoals voorzien in  de PAS-maatregelen nodig voor de instandhouding van dit habitattype. Deze maatregelen zijn in voor-  bereiding.   Het habitattype H9120 beuken-eikenbossen met hulst is conform verwachting. De PAS-maatregel  dunnen van dit habitattype in het parkbos van Voorstonden is deze beheerperiode niet nodig. De  cirkel waarmee de locaties te verwijderen exoten op Voorstonden zijn aangegeven, dient te worden  vergroot, zodat ook de vindplaatsen in het parkbos worden meegenomen. De provincie zal dit moge-  lijk maken door te zijner tijd aanpassen van de PAS-Gebiedsanalyse/beheerplan (actie provincie).    De hydrologische herstelmaatregelen voor H91EOC vochtige alluviale bossen zijn nog slechts op en-  kele locaties uitgevoerd. De maatregelen moeten nog uitgewerkt worden. Hiervoor wordt door het  waterschap hydrologisch madelonderzoek uitgevoerd. Vooruitlopend op de uitvoering van de maat-    regelen wordt het waterschap verzocht om de 2 stuwen in het N2000 gebied te repareren en middels  het optrekken van de kleppen meer water in het gebied vast te houden (actie waterschap). Ook wordt  het waterschap verzocht om het maaibeheer van de Oekense beek af te stemmen op het voorkomen  van de Zwartblauwe rapunzel in het beektalud (actie waterschap).   Het habitattype H3260A beken en rivieren met waterplanten is aangetroffen in de Oekense beek in  juni 2018. De aanwezigheid van dit habitattype staat op gespannen voet met de uitvoering van de  PAS-maatregel verondiepen Oekense beek. Hiervoor zal door provincie, Natuurmonumenten en wa-  terschap gezamenlijk naar een oplossing moeten worden gezocht (actie provincie).   De provincie zal in december een overleg organiseren met Natuurmonumenten over eventuele uit-  breiding of aanpassing van het PAS-procesindicatoren meetnet (actie provincie).         Dit verslag is vastgesteld door:    Handtekening Handtekening    (datum) (datum)    0000000666</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>         Dit verslag is vastgesteld door:         andtekening    uitgevoerd of moet worden overgeschakeld op uitmijnen. Ook is het de vraag of het technisch moge-  lijk is om alle watercrassula te verwijderen wanneer het zeil over het ven aan de Lage Steenweg wordt  verwijderd. Overleg tussen Natuurmonumenten en provincie is wenselijk (actie provincie).   De ontwikkeling van H4010 vochtige heide en H3160 zure vennen is conform verwachting. Wel gel-  den voor H3160 dezelfde zorg- en actiepunten als hierboven genoemd bij H3130.   De situatie van het habitattype H6230 heischraal grasland is conform verwachting. Dit habitattype  lijkt zich plaatselijk uit te breiden. Met narne in het Leusveld is hydrologisch herstel zoals voorzien in  de PAS-maatregelen nodig voor de instandhouding van dit habitattype. Deze maatregelen zijn in voor-  bereiding.   Het habitattype H9120 beuken-eikenbossen met hulst is conform verwachting. De PAS-maatregel  dunnen van dit habitattype in het parkbos van Voorstonden is deze beheerperiode niet nodig. De  cirkel waarmee de locaties te verwijderen exoten op Voorstonden zijn aangegeven, dient te worden                                        vergroot, zodat ook de vindplaatsen in het parkbos worden meegenomen. De provincie zal dit moge-  lijk maken door te zijner tijd aanpassen van de PAS-Gebiedsanalyse/beheerplan (actie provincie).   De hydrologische herstelmaatregelen voor H91EOC vochtige alluviale bossen zijn nog slechts op en-  kele locaties uitgevoerd. De maatregelen moeten nog uitgewerkt worden. Hiervoor wordt door het  waterschap hydrologisch modelonderzoek uitgevoerd. Vooruitlopend op de uitvoering van de maat-  regelen wordt het waterschap verzacht om de 2 stuwen in het N2000 gebied te repareren en middels  het optrekken van de kleppen meer water in het gebied vast te houden (actie waterschap). Ook wordt  het waterschap verzocht om het maaibeheer van de Oekense beek af te stemmen op het voorkomen  van de Zwartblauwe rapunzel ín het beektalud (actie waterschap).   Het habitattype H3260A beken en rivieren met waterplanten is aangetroffen in de Oekense beek in  juni 2018. De aanwezigheid van dit habitattype staat op gespannen voet met de uitvoering van de                                     PAS-maatregel verondiepen Oekense beek. Hiervoor zal door provincie, Natuurmonumenten en wa-         terschap gezamenlijk naar een oplossing moeten worden gezocht (actie provincie).  De provincie zal in december een overleg organiseren met Natuurmonumenten over eventuele uit-                 breiding of aanpassing van het PAS-procesindicatoren meetnet (actie provincie).                   (datum) Ly - lO. Ora (datum) 9-03 7 0    J         endo         COIC Ga  Nat VAA VAO ment er    0000000667</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>    Bijlage 1: locaties Landgoederen Brummen - habitattypen  oek Landgoederen Brummen - 2 juli 2019    Fa AR Re    A  Pa  EN    dr EN         0000000668</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>    Bijlage 2: locaties Landgoederen Brummen — maatregelen  PAS Veldbezoek Landgoederen Brummen - 2 juli 2019  Seat Od _ bas SET « 4 p jo if En En    e Be “s we n . — DE         Veorde 041A) (2  Drempel mat stunee (111A) (1)  we m MIA: Verondepen watergang (6)  — — BA Verondiepan tol omm (1  MA: Varondupen watergang tof BOom anr (1)  — == UW Niewe witergeng Wenseljke nauwe wanegeng CD  UA: Aanteg kade (5)  === MW: Vergroten profel watergang (2) ;  Di mmm IA: Aandachtspunt drempel (19) Pp)  am 3: Kade verefjderen (2)  6| > > m 4D: Deerpen watergang (61)  | mmm WIB: Derroen watergang (Op termijn) (2)  MIS: Omisigenwerteggen watergeng (B) |  | QZ, we vempen grappets 11) ‘  MIA: Ortbassen an verwijderen strooisekaag (9)    KN 0125: eats verngceren (5  KEE vee onee 2  GEEN 1: opnogen 14)  WA 28: Vernideren bouwveor of ptaggen (27)    US Virgen (6)   MNN aren: Orteonoen. srooiset verwtouren en sarpiart wv vacht salaat best) Ps  1557555 Ma Bewewoor verwijdscen tov achraakand (3)   (ERE ve Perioaen ocen m   (C7) wm: vernqoorng exoten (1)    Pelervende    0000000669</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>    bijlage 3: locaties Empese en Tondense heide - habitattypen  PAS Veldbezoek Landgoederen Bru                       dr we  . & T . . Legenda  : .  + | . SS Sf CO eomern  . ve , ae : © bezochte tocatie  a } “4 . a 7 3 One " toogroute (1)  : < © ger”                                  TBR toseo. 2wakoetuferoe vonnen (11)   el KD seo. zoe vennen 0  A BEE 110106, vocrage neicen mogere zanogronden) (5)  ‚| WB 0010. otaoworastanaen 6)                                     DEE 0120. beicen-otcenvocsion mot russt (1)  . , . : Z ERED 19106, voctage atwviais bossen (veeroegeleiaende bossen) (2)  7 7 7 RE 2 BEB zeen. waarecripaig: zwaxgeourerse vernen 2)   À En    \ a a            asErzieeg estetmaerst zimmer “PHO:    Prierwoute    0000000670</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>    Bijlage 4: locaties Empese en Tondense heide — maatregelen  PAS Veldbezoek Landgoederen Brummen - 2 juli 2019    €  a 5            7 Legenda  a} (EE) Praeooenea  e _ vazochie locatie  Loogroute (1)  Ws Vooree 114;  B _Oremper met ruwe (DLA) (1  nm MU: Verondepen netergeng (1  — — UM: Verondepen tot Jem av (15)  UU: Verondepen wetergang tet Oan mv (1)  =~ = 1A: Nieuwe walergeng Wenssijke nieuwe welergang (8)  MU: Aardeg Kade (5)  ===: WW: Vergroten profiel watergang (2)  memmen WJA: Aandachtspunt mergel (19)  —_—_ } 18: Kade verwarren (2)  =m = ow 1B. Cempen watergang (58)  <== 1118. Coren watergang (Op termijn) (2)  Vie 18: Compan greppels (1)  UMA: Ortbossen en verwijderen streotsetaag (5)          BN arn woe vorwwoeren is  OMEN ic: oeainace co  GRRE 2c: cpnogen (4)  M2A/M28: Verwideren bouwvoor of plaggen (28)  UE Virgen @)  tes 4 5« M2B: Bouwvoor verwijderen tbv achrastand (1)    0000000671</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>    Bijlage 5: locaties landgoed Voorstonden - habitattypen  PAS Veldbezoek Landgoederen Brummens 2 juli 201 9  AT A | Pa ET a7 a) — |    ]  A {                  oo         we BN    146290, Helachrate grastanden (1)  | ON #2 220, Prontorveostabes met snaveltiazen (1)  | B eze. eeen enandcoaen met must (5)    § MND 101206, vocnige atuvate bossen (veeksegetetdence bossen) (11)    0000000672</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>    Bijlage 6: locaties landgoed Voorstonden - maatregelen  PAS peldbezoek aa rens 2 june 2019         (CJ Preteciperien (1)  wy    e bezochte locatie    Looproute (2)  . mm m UIA: Verondiepen watergang (4)  ME: Omieidanwerla ngen watergang (2)  SR 620144: ortansen, strocise! verwiceren an aarplact iov vochty altwviag bos (1)    „JE vts: verwaoorng scorer cn  Nd ZE Us: Functereranawieg PAS (3)    mezeeg vaculearean aemarme: "Pla Datum 1 teen sn 217    0000000673</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>    Bijlage 7: locaties landgoed Leusveld - habitattypen  PAS Veldb         Legenda    A ) Prevectgeniea (1)    ° vezochte locatie    - — Loopronte (1)  H8230, Hilschrale grastanden (2)  4d MND 6+ 1, crew granancen cn  ED IN 110120, eecxen-econdcssen met nuts (2)  ME 101006, vecinige stuviate nossen (veekpe geteidende bossen) (11)    Felermonde    0000000674</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>    Bijlage &: locaties landgoed Leusveld — maatregelen  PAS Veldbezoek Landgoederen Brummen - 2 juli 2019  am. on boner pe    ir ae f 7 5  Le a) cry aoe ovement  " oa    = = = MB: Derrpan watergang (2)    m— (dB: Orrdeidenwertengen watergang (4)         0000000675</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>