<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre> 
 
 
Abdij 6 4331 BK Middelburg 
Postbus 6001 4330 LA Middelburg 
+31 118 631011 
IBAN 
NL08 BNGH 0285010557
Gedeputeerde Staten 
 
De voorzitter van Provinciale Staten van Zeeland 
Postbus 6001  
4330 LA
  
MIDDELBURG  
 
 
 
onderwerp
 
Kenmerk
 
behandeld door
 
verzonden
 
Geheim  
informeren van stand van zaken rond 
verstrekte subsidie aan TTC-GD B.V. 
 
 
 
 
 
 
Middelburg, 
13
 augustus 2019 
Geachte voorzitter, 
 
Wij informeren u onder oplegging van geheimhouding
, 
over de stand van zaken rond de verstrekte 
subsidie aan het TTC-GD BV. 
De vertrouwelijkheid moet in acht genomen worden vanwege het voorkomen van onevenredige 
benadeling van bij de aangelegenheid betrokken natuurlijke personen of rechtspersonen dan wel
 van 
derden en wegens economische en financiële belangen van de provincie. 
Het TTC-GD (Tidal Technology Centre Grevelingendam ) is een innovatie-
, tes
t-, certificerings- en 
demonstratiecentrum voor getijdenenergie in Nederland. TTC-GD ondersteunt ontwikkelaar
s van 
getijdentechnologie in alle mogelijke disciplines. Het omvat 3 stromingsgoten van v
erschillende 
afmetingen om een zo breed mogelijk spectrum aan turbines en technologieën te bedienen. H
et centrum 
levert tevens aanvullende ondersteuning om technologie eigenaren te begeleiden in de ontwikkel
ing van 
hun turbines en componenten, van idee naar commercialisatie en export. 
 
Binnen het Zeeland in Stroomversnelling programma hebben wij aan  
TTC
-
GD
 BV op 16 januari 2018 
een subsidie van € 2.500.000,
--
 verleend en besloten dit bedrag volledig als voorschot uit te betalen. Op 
26
-
02
-2019 hebben wij 
besloten de subsidie op te hogen met € 1.600.000,
--
, zodat het totaal aan 
verleende subsidie op €
 4.100.000,-- 
komt. Van het tweede deel is 75% zijnde € 1.200.000,
--
 als 
voorschot uitbetaald.  
Op 17 juni 2019 heeft de initiatiefnemer 
ons
 verzocht om uitbetaling van een aanvullend voorschot van 
minimaal € 200.000
,
--
 vanwege liquiditeitsproblemen. Reden voor ons om ernstig zorgen te hebben over 
de financiële situatie. We hebben hierover de direct betrokken partners ministerie EZK, Ri
jkswaterstaat 
en Stimulus geïnformeerd. Vervolgens hebben wij samen met Stimulus externe expertise i
ngehuurd om 
een onafhankelijk beeld te krijgen. De initiatiefnemer is hierover geïnformeerd en die heef
t volledige 
medewerking toegezegd. We hebben Deloitte opdracht gegeven om een onderzoek uit te voeren met 
als 
doel inzicht te verschaffen in de opbrengsten en kosten van het TTC-GD project, voordat wordt 
overgegaan tot het doen van een betaling van een extra subsidievoorschot. Het onderzoek zou afgrond 
zijn op 2 augustus ’19 maar heeft door 
nog het ontbreken van noodzakelijke (financiële) documentatie 
vertraging opgelopen. Ook hier maken wij ons zorgen over
. Het onderzoek wordt eind augustus ’19 door 
Deloitte voortgezet. Zodra het onderzoeksrapport van Deloitte is afgrond zullen wij een beslui
t nemen 
over de bevoorschotting en zullen wij u verder informeren over het door ons gesubsi
dieerde project. 
 
Met vriendelijke groet, 
 
gedeputeerde staten, 
 
 
 
Drs. J.M.M. Polman, voorzitter 
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre> 
k 
 
 
 
 A.W. Smit, secretaris </pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre> 
 
Ontwerpbrief GS
 
 
 
 
 
DG
 
documentnummer 
zaaknummer 
verwijsnummer 
 
 
 
*19430561* 
 
Onderwerp 
Voortgang Tidal Technology Center Grevelingendam
 
voorgesteld besluit
 
 
PS 
informeren over de voortgang van het project Tidal Technology Center Grevelingendam door 
vertrouwelijke brief versturen 
geadresseerde
 
Provinciale Staten van de Provincie Zeeland 
T.a.v. De voorzitter 
Postbus 6001  
4330 LA
  
MIDDELBURG  
 
  
 
 
bericht op brief van 
 
 
kenmerk geadresseerde 
 
 
bijlage(n) 
 
 
uiterste verzenddatum 
 
 
aanwijzingen
 
 
verwerkt registratuur 
paraaf 
collationeren 
paraaf 
 
 
 
 
tekstverwerking 
paraaf 
verzenddatum brief 
paraaf 
 
 
 
 
datum GS vergadering 
 
 
Nee 
agendanummer
 
 
 
 
besluit GS 
 
 
paraaf secretaris voor uitvoering 
portefeuillehouder - portefeuille 
dhr. Drs. J. de Bat 
Zeeland in Stroomversnelling 
behandeld door
 
 
 
 
 
PLA1 
 
+31 118 
 
 
afgestemd met 
 
paraaf afdelingshoofd 
 
paraaf portefeuillehouder 
paraaf secretaris voor agendering 
 
 
 
terug naar ambtenaar 
verzend afschriften aan
 
nummers bijlagen
 
1.
 
 
 
2.
 
 
 
3.
 
 
 
indien meer afschriften; adreslijst toevoegen
 
 
 
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>  
 
 
  
 Abdij 6 4331 BK Middelburg 
 
 
Postbus 6001 4330 LA Middelburg 
 
 +31 118 631011 
 
 IBAN 
NL
Gedeputeerde Staten
 
 
 
 
 
 
 
Provinciale Staten van de Provincie Zeeland 
T.a.v. De voorzitter 
Postbus 6001  
4330 LA
  
MIDDELBURG  
 
  
 
 
 
 
 
 
Ja
 
onderwerp
 
kenmerk
 
behandeld door
 
verzonden
 
GEHEIM 
Voortgang Tidal Technology 
Center Grevelingendam 
 
*19430561*
 
 
 
 
 
 
 
Middelburg, 5 november 2019 
 
Geachte voorzitter,  
 
Naar aanleiding van de geheime commissievergadering op 30 augustus 2019 informeren wij u hierbij 
over de voortgang van de realisatie van het Tidal Technology Center Grevelingendam
. Het project wordt 
gerealiseerd door TTC GD BV mid
dels een subsidiebijdrage van € 4,1 mln uit het Investeringsprogramma 
Zeeland in Stroomversnelling 1.0. 
 
In de vergadering op 30 augustus hebben wij de stand van zaken omtrent de realisatie van het project 
toegelicht met daarbij het verzoek voor een aanvullend voorschot op de toegekende subsidiebes
chikking. 
Op basis van dit verzoek heeft Deloitte in opdracht van de provincie Zeeland een onderzoek verricht n
aar 
de financiële situatie van het project op basis van feitelijke bevindingen. Daarnaast hee
ft TTC GD BV op 
25 september een verzoek bij de provincie Zeeland ingediend om de subsidieperiode te verlengen t
ot 31 
december 2020. 
 
Eind oktober heeft de provincie het definitieve rapport van Deloitte ontvangen. Uit het rapport v
an Deloitte 
blijkt dat zij een groot aantal feitelijke bevindingen constateren die voor Provinc
ie Zeeland aanleiding zijn 
tot het stellen van aanvullende vragen/voorwaarden aan het TTC. Op basis van het rapp
ort heeft de 
provincie sterke twijfels over enerzijds de haalbaarheid van de verdere realisatie van het project 
en 
anderzijds de gehanteerde financieringsconstructies van TTC. Dit wordt vooral gebaseerd op:
 
1.
 het ontbreken van (eigen) risicodragende private financiering. Het project is tot nu toe 
voornamelijk gefinancierd door voorschotten op subsidies. De uitbetaalde voorschotten
 zijn 
behalve aan de aannemer, vooral ook besteed aan leveranciers/ BV’s waar de initiatief
nemers 
zelf aandeelhouder van zijn. 
2.
 De onderbouwingen van een (groot) deel van deze uitgaven zijn, blijkens het onderzoe
k v
an 
Deloitte, mager (zoals het ontbreken van onderbouwingen van de uren).  
3.
 Eén van de vereisten, zoals opgenomen in het Algemeen Subsidiebesluit Zeeland, om een 
subsidie te ontvangen is het hebben van een deugdelijke boekhouding. Het onderzoek do
or 
Deloitte en de aanvullende reacties van TTC GD BV bevestigen dat hier geen sprake van is. 
Gebleken is dat in het project op dit moment ook niet subsidiabele kosten zijn opgenomen en 
dat 
er onderliggende onderbouwingen ontbreken. Aangezien het project nog niet afgerond is kan dit 
alsnog door TTC GD BV worden hersteld. In de GS-brief zullen zij hier nogmaals op gew
ezen 
worden. 
 
op basis van de uitkomsten van het rapport van Deloitte heeft de provincie besloten om: 
- Geen aanvullend voorschot te verlenen. 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre> 
k 
 
 
 
 Behoort bij brief d.d. 5 november 2019 met ons kenmerk : CONCEPT  - De subsidietermijn te verlengen tot 01- 07-2020. Deze termijn is overeenkomstig het besluit van 
Rijkswaterstaat, waarin is besloten om BT Projects BV tot 01- 07-2020 de gelegenheid te geven 
om de werkzaamheden aan het Tidal Technology Center Grevelingendam in de Flakkeese 
Spuisluis af te ronden. Op deze wijze komt de waterkwaliteit in Grevelingenmeer in de zomer van  
2020 niet in het geding. 
 
In december wordt getracht bestuurlijk overleg te plannen met Rijkswaterstaat over het scenario wanneer 
het testcentrum niet per 01- 07-2020 door BT projects is gerealiseerd. Er ontstaat dan zowel voor 
Rijkswaterstaat als voor provincie Zeeland een ongewenste situatie; noch kan er worden gespui t, noch is 
de testfaciliteit gereed. Indien de testfaciliteit niet wordt gerealiseerd is RWS verantw oordelijk voor het 
herstellen van de ontstane situatie aan de Grevelingendam. Het belang van RWS is daarbij pri mair het 
verbeteren van de waterkwaliteit in het Grevelingenmeer en daarnaast secundair het gezamenlijke 
belang op het gebied van experimenteren en kennisdelen op het gebied van energie uit wat er in een 
publiek private samenwerking. Voor de provincie zijn beide prioriteiten urgent. Gezien d e fase van 
uitvoering waarin het project zicht bevindt en de afspraken die hierover gemaakt zijn met het rij k, in het 
kader van het investeringsprogramma ZiS 1.0 over de besteding van de rijksmiddelen, geeft de prov incie 
prioriteit aan de realisatie van de testfaciliteit turbine gereed. Op deze wijze kunnen de on twikkelingen 
vanuit de markt op het gebied van energie uit water een fase verder gebracht worden. Op basis van het 
overleg in december zal bezien worden wat de omvang van de financiële consequenties  zijn. Wij gaan 
daarbij niet verder dan de ruimte die mogelijk te vinden is binnen het investeringsprogramma Zeelan d in 
Stroomversnelling 1.0. In januari zullen wij een besloten informatiebijeenkomst onder geheimho uding 
organiseren waarin wij u informeren over de voortgang, naar aanleiding van de gesprekken met EZK en 
Rijkswaterstaat. 
 
Wij hopen u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben. 
 
 
Met vriendelijke groet,                                      
 
gedeputeerde staten, 
 
 
Drs. J.M.M. Polman, voorzitter 
 
 
 
 
A.W. Smit, secretaris 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>  
 
 
 
  
 Abdij 6 4331 BK Middelburg 
 
 
Postbus 6001 4330 LA Middelburg 
 
 +31 118 631011 
 
 IBAN 
NL08 BNGH 0285010557
Gedeputeerde Staten
 
 
 
 
 
 
 
De voorzitter van Provinciale Staten van Zeeland 
T.a.v. de statengriffier 
Postbus 6001 
4330 LA MIDDELBURG  
  
 
 
 
 
 
 
Ja
 
onderwerp
 
kenmerk
 
behandeld door
 
verzonden
 
GEHEIM 
Voortgang realisatie Tidal 
Technology Center 
Grevelingendam 
 
*20003543*
 
 
 
 
 
 
 
Middelburg, 4 februari 2020 
 
Geachte voorzitter,  
 
Vanwege het voorkomen van onevenredige benadeling van bij de aangelegenheid betrokken na
tuurlijke 
personen of rechtspersonen dan wel van derden en wegens bedrijfs- en fabricagegeg
evens die 
vertrouwelijk aan de overheid zijn meegedeeld, wordt deze brief onder geheimhouding aangeboden.
 
 
Naar aanleiding van de besloten commissievergadering 
op 
22 november 
2019
 waarin de toezegging is 
gedaan om in januari een informatiebijeenkomst te organiseren, informeren wij u hierbij schriftelijk over 
de voortgang van de realisatie van het project Tidal Technology Center Grevelingendam. Het
 project 
wordt gerealiseerd door TTC GD BV en heeft 
een subsidiebijdrage van € 4,1 mln
. uit het 
investeringsprogramma Zeeland in Stroomversnelling 1.0 ontvangen. 
 
Uitvoering conform Investeringsprogramma Zeeland in Stroomversnelling 
In de
 commissievergadering van november vorig jaar hebben wij u geïnformeerd over de voo
rtgang van 
de realisatie van de testfaciliteit door TTC GD BV. Hierbij zijn wij ingegaan
 
op 
de verlenging van de 
subsidielooptijd tot 1 juli 2020. Deze verlenging is overeenkomstig met het beslui
t van Rijkswatersta
at
 om 
BT Projects BV (de moedermaatschappij van TTC GD BV) tot 1 juli 2020 de gelegenhei
d te geven om de 
werkzaamheden aan het Tidal Technology Center Grevelingendam in de Flakkeese Spuislui
s af te 
ronden. Dit komt tevens de waterkwaliteit in Grevelingenmeer in de zomer van 2020 ten go
ede. 
 
Daarnaast heeft de provincie gezamenlijk met Rijkswaterstaat op verzoek van de initiat
iefnemer ambtelijk 
contact opgenomen met RvO om in overleg te gaan over het RvO besluit om de toegekende DEI subsi
die 
terug te vorderen, wat het traject om te komen tot aanvullende bancaire financiering door TTC-G
D 
bemoeilijkt. 
 
De provincie spant zich daarmee maximaal in om, binnen de kaders van de subsidietermi
jn, aan de 
initiatiefnemer de ruimte te bieden het project in deze periode te realiseren overeenkoms
tig de afspraak 
in het investeringsprogramma Zeeland in Stroomversnelling 1.0. 
 
Uitwerking fall back scenario’s (plan B)
 
Zoals in november is toegelicht hebben Rijkswaterstaat en de provincie Zeeland 
gezamenlijk het initiatief 
genomen om vooruitlopend o
p de einddatum van 1 juli 2020 de mogelijke fall back scenario’s in kaart te 
brengen. Deze treden in werking wanneer: 
- TTC GD BV/ BT Projects stopt met 
de 
werkzaamheden, dit gebeurt: 
o
 bij faillissement 
o
 wanneer de aannemer (Van der Straaten) de overeenkomst ontbindt. Hiervoor zijn reeds 
stappen ondernomen. 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre> 
k 
 
 
 
2 
  - op 1 juli de Waterwetvergunning van RWS afloopt. Verlenging van de vergunning 
van RWS 
is
 
mogelijk wanneer de werkzaamheden op 1 april herstart zijn. 
 
Rijkswaterstaat heeft schriftelijk aan Van der Straaten toegezegd, dat wanneer bovenstaa
nd scenario in 
werking treedt, de huur van de damwanden door Rijkswaterstaat zal worden overgenomen. Hiermee 
wordt de conservering van de tot nu toe gerealiseerde werkzaamheden aan de Flakkeese spu
isluis 
geborgd. Aanvullend zijn verkenningen gevoerd naar mogelijkheden voor aanbesteding en
 gunning van 
de afrondende werkzaamheden. 
 
Wanneer de faciliteit niet door TTC GD BV wordt gerealiseerd zijn 
de
 
volgende fall back scenario’s 
benoemd: 
1.
 sloop van de testfaciliteit 
2.
 afbouw testfaciliteit spui gereed 
3.
 afbouw testfaciliteit waterzijdig turbine gereed 
4.
 afbouw testfaciliteit turbine gereed (plug and play) 
 
De voor- en nadelen van de varianten en daaraan gerelateerde kosten worden genoemd in bijlage 1. O
p 
basis van de genoemde argumentatie hebben GS besloten gezamenlijk met Rijkswaterstaat
 te investeren 
in scenario 3 afbouw waterzijdig turbine gereed. Op basis van het gekozen scenario worden de 
gerealiseerde werkzaamheden geborgd en aan de waterzijde afgebouwd. Hiermee wordt de mogelijk
heid 
behouden om de faciliteit te benutten als open innovatiecentrum voor het testen van turbines en ui
tvoeren 
van onderzoek op het gebied van energie uit water, zoals met het investeringsprogramma ZiS is
 beoogd.  
 
De totale kosten voor de afbouw van de 
te
stfaciliteit waterzijdig turbine gereed zijn 
. 
tot 
. (afhankelijk van de afbouw door 
de 
huidige of nieuwe aannemer van het project) . 
Rijkswaterstaat heeft op basis van het spui gereed maken van de sluis 
. 
beschikbaar. De gevraagde bijdrage aan de provincie is daarmee 
.
 
 
Rijkswaterstaat is eigenaar van 
de
 Flakkeese Spuisluis en daarmee van de testfaciliteit. Zij zijn 
verantwoordelijk voor het beheer
, 
onderhoud en exploitatie van de stroomgoten
. 
Op dit moment zijn wij in 
overleg met Rijkswaterstaat over de voorwaarden waaronder het voorkeursscenario gerealiseerd k
an 
worden. 
 
 
Doel is om de eventueel benodigde financiële bijdrage voor scenario 3 van maximaal 
 
miljoen budgettair neutraal te dekken. De benodigde dekking wordt voorzien vanuit de vrijv
al binnen ZIS1 
voor het SDR-fonds welke inmiddels zijn geraamd in de begroting 2021 (doelstelling 040105) ten 
behoeve van de uitvoering van de subsidieregeling Zeeland in Stroomversnelling. Verder 
zal de 
besluitvorming omtrent het nog niet uitbetaalde voorschot aan TTC-
GD(€ 400.000,
-) ter zijner tijd aan u 
worden voorgelegd. Dit niet uitbetaalde voorschot kunt u op dat moment weer toevoegen aan de 
bestemmingsreserve ZIS1. 
 
Vervolg uitwerking plan B scenario waterzijdig turbinegereed 
Voor de uitwerking van het fall back scenario zal de provincie een samenwerkingsovereenkom
st afsluiten 
met Rijkswaterstaat. Hierin worden afspraken opgenomen aangaande samenwerking op het gebi
ed van 
inzet van juridische expertise, gezamenlijke communicatie en de maximale financi
ële bijdrage. 
Rijkswaterstaat en de provincie zullen naar buiten treden met deze samenwerkingsovereenko
mst 
wanneer plan B in werking moet treden. Wij zullen u informeren wanneer dit aan de orde is. 
 
Met vriendelijke groet,  
 
gedeputeerde staten, 
 
 
 
Drs. J.M.M. Polman, voorzitter 
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre> 
k 
 
 
 
3 
 A.W. Smit, secretaris 
 
Bijlage: 1 </pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>29/01/2020
1
Fall
back scenario’s 
Tidal
Technology Center Grevelingendam
Bijlage bij PS brief
Uitvoering advies Balkenende
Dia 
2
investeringsprogramma Zeeland in Stroomversnelling 1.0
Ruim € 60 mln. (waarvan € 25 mln. van het Rijk) voor 
zes structuurversterkende projecten met focus op 
economie, kennis en innovatie:
•
Tidal
Technology Center 
€ 4,1 
mln
(2,5 
mln
en 1,6 
mln
)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>29/01/2020
2
Scenario’s realisatie testfaciliteit TTC GD
Fall
back scenario’s met RWS in Plan B:
1.
Sloop van de testfaciliteit 
2.
Afbouw testfaciliteit spui gereed (2 varianten RWS)
3.
Afbouw testfaciliteit turbine gereed (waterzijdig)
4.
Afbouw testfaciliteit turbine gereed (plug 
and
play
conform 
ZiS
1.0)
29
-
1
-
2020
Dia 
3
Plan B: Scenario 1: sloop van testfaciliteit
Voordelen:
•
 
Verbetering van de waterkwaliteit van het Grevelingenmeer
 
-
 
De spuisluis kan
deze zomer weer spuien
•
 
Geen extra financiële bijdrage provincie Zeeland vanuit
 
ZiS
Nadelen:
•
 
De gerealiseerde werkzaamheden worden te niet gedaan
 
-
 
desinvestering
•
 
Het is niet mogelijk voor een nieuwe partij om de werken over te nemen
•
 
Kapitaalvernietiging van publieke middelen € 6,7
 
mln
 
(subsidies rijk en
Europa)
•
 
Negatieve publiciteit het project uit
 
ZiS
 
is niet gerealiseerd
•
 
Geen samenwerking met de provincie Zeeland, besluit en financiering RWS
 
Geschatte kosten*: xxxxxxxxxx
* Op basis van berekeningen RWS
29
-
1
-
2020
Dia 
4</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>29/01/2020
3
Plan B: Scenario 2: afbouw testfaciliteit spui gereed 
Voordelen
:
•
Hogere stroomsnelheid door spuisluis wat positief effect heeft op de waterkwaliteit
•
De bestaande werkzaamheden worden geconserveerd
•
Geen extra financiële bijdrage provincie Zeeland vanuit 
ZiS
Nadelen
:
•
Het is bijna onmogelijk voor nieuwe partij om de werkzaamheden over te nemen 
(te hoge investering om werkzaamheden af te ronden, w.o. opnieuw kuip 
droogmaken)
•
Kapitaalvernietiging van publieke 
middelen € 6,7 
mln
(subsidies rijk en 
Europa)
•
Negatieve publiciteit het project uit 
ZiS
is niet 
gerealiseerd
Geschatte kosten*: xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
(afhankelijk van vulling midden eiland)
*
 
Op basis van berekeningen RWS
29
-
1
-
2020
Dia 
5
Plan B: Scenario 3: afbouw testfaciliteit turbine 
gereed (waterzijdig) = gezamenlijke voorkeursvariant
Voordelen
:
•
Hogere stroomsnelheid door spuisluis wat positief effect heeft op de waterkwaliteit
•
De gerealiseerde werkzaamheden kunnen in de markt gezet worden voor exploitatie
•
De laatste investering (stroomaansluiting) is acceptabel voor nieuwe partij
•
Project voldoet aan de verwachtingen vanuit 
ZiS
1.0
Nadelen
:
•
 
De meerkosten zijn voor rekening van provincie (bestaande subsidie en
 
ZiS). RWS financiert
max. de kosten voor spui gereed
•
 
Op moment van afbouw van de faciliteit is er mogelijk nog geen exploitant
•
 
Aanvullende afspraken moeten nog worden gemaakt over o.a. beheer en onderhoud en
exploitatie (in samenwerkingsovereenkomst)
•
 
Er is nog geen waterwet vergunning van RWS voor de exploitatie (turbines)
Geschatte kosten*: xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
 
(afhankelijk van behoud aannemer)
* Op basis van
 
berekeningen RWS en second opinion door Royal
 
Haskoning
 
DHV
29
-
1
-
2020
Dia 
6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>29/01/2020
4
Plan B: Scenario 4 testfaciliteit turbine gereed
(plug
 
and
 
play)
De voor-
 
en nadelen zijn gelijk aan de variant waterzijdig turbine
gereed met als aanvullende voordelen:
-
 
Het project voldoet volledig aan het investeringsprogramma
ZiS
 
1.0
-
 
Er zijn geen grote aanvullende investeringen voor de
exploitant
Geschatte kosten*:   xxxxxxxxxxxxxxxx  
 
(inclusief o.a.
stroomaansluiting)
* Op basis van berekeningen RWS
29
-
1
-
2020
Dia 
7</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre> 
 
  
 Abdij 6 4331 BK Middelburg 
 
 
Postbus 6001 4330 LA Middelburg 
 
 +31 118 631011 
 
 IBAN 
NL08 BNGH 0285010557
Gedeputeerde Staten
 
 
 
 
 
 
 
Provinciale Staten van de Provincie Zeeland 
T.a.v. De voorzitter 
Postbus 6001 
4330 LA MIDDELBURG  
  
 
 
 
 
 
 
Ja
 
onderwerp
 
kenmerk
 
behandeld door
 
verzonden
 
GEHEIM 
Voortgang realisatie Tidal 
Technology Center 
Grevelingendam 
 
*20016249*
 
 
 
 
 
 
 
Middelburg, 25 mei 2020 
 
Geachte voorzitter,  
 
Vanwege het voorkomen van onevenredige benadeling van bij de aangelegenheid betrokken na
tuurlijke 
personen of rechtspersonen dan wel van derden en wegens bedrijfs- en fabricagegeg
evens die 
vertrouwelijk aan de overheid zijn meegedeeld, wordt deze brief onder geheimhouding aangebo
den. 
 
Naar aanleiding van 
de 
brief over de voortgang realisatie Tidal Technology Center Grevelingendam 
(kenmerk 20003543dg) waarin de toezegging is gedaan om u als er nieuwe zaken aan d
e orde zijn op 
de 
hoogte te brengen, informeren wij u hierbij schriftelijk over de voortgang van de realisatie v
an het project 
Tidal Technology Center Grevelingendam. Het project wordt gerealiseerd door TTC GD BV en heeft een
 
subsidiebijdrage van € 4,1 mln
. uit het investeringsprogramma Zeeland in Stroomversnelling 1.0 
ontvangen. 
 
Uitvoering conform Investeringsprogramma Zeeland in Stroomversnelling 
In de
 brief van februari dit jaar hebben wij u geïnformeerd over de voortgang van de reali
satie van de 
testfaciliteit door TTC GD BV.  
Hier is met name is ingegaan op: 

 De verlenging van de subsidielooptijd tot 1 juli 2020 (in lijn met de vergunning RWS)
. 
 

 Het contact opnemen met RvO om in overleg te gaan over het RvO besluit om de toegekende 
DEI subsidie terug te vorderen, wat het traject om te komen tot aanvullende bancaire financiering 
door TTC-GD bemoeilijkt.  
 
De provincie spant zich daarmee maximaal in om, binnen de kaders van de subsidietermi
jn, aan de 
initiatiefnemer de ruimte te bieden het project in deze periode te realiseren overeenkoms
tig de afspraak 
in het investeringsprogramma Zeeland in Stroomversnelling 1.0. 
 
Daarnaast is er ingegaan op de u
itwerking fall back scenario’s (plan B)
. 
Rijkswaterstaat en 
de 
provincie 
Zeeland hebben gezamenlijk het initiatief genomen om vooruitlopend op de einddatum van
 1 juli 2020 de 
mogelijke fall back scenario’s in kaart te brengen.
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre> 
k 
 
 
 
   
Stand van zaken realisatie TTC door TTC GD BV (onderdeel van BT Projects): 
 
De werkzaamheden voor de afbouw van de testfaciliteit liggen nog steeds stil. De geplande
 start van de 
werkzaamheden was op 1 april (na het stormseizoen). De eigenaar van BT Projects he
eft begin maart 
mondeling toegelicht dat er financiële problemen zijn en het niet lukt om bancaire financ
iering rond t
e 
krijgen, door de terugvordering van de subsidie van RvO ( € 2,5 mln.). In totaal is nog € 9
 mln
. bancaire 
financiering benodigd (inclusief de aanschaf van een turbine, geen onderdeel van het ZiS
 project). Mede 
op verzoek van BT projects hebben wij, mede namens Stimulus Programmamanagement (heef
t een 
voorschot van € 2 mln. toegekend gekregen uit een OPZuid project)
, het initiatief genomen in gesprek te 
gaan met RvO over de mogelijkheid om de terugvordering om te zetten in een vaststelling, zodat d
e 
uitgekeerde subsidie niet volledig moet worden terugbetaald en er voor BT Projects een haalbare 
business case zou kunnen ontstaan. Hieruit bleek dat BT Projects eerder deze mogelijkhei
d al was 
geboden en dat de opgevoerde kosten niet subsidiabel zijn binnen het project. Op grond va
n de 
subsidieregels is er hierdoor geen andere mogelijkheid dan terugvordering van de eerder toeg
ekende 
middelen van RvO. BT Projects heeft inmiddels ook aan RWS aangegeven op korte termijn niet ov
er de 
benodigde financiering te beschikken om de faciliteit af te bouwen. RWS heeft daaropvolgend
 de huur 
van de tijdelijke damwanden van de uitvoerend aannemer Van der Straaten BV overgeno
men om de 
gerealiseerde werken te beschermen bij een mogelijk faillissement van BT Projects. Het is 
niet 
wa
arschijnlijk dat TTC GD BV het project zal afronden en de kans op een faillissement van BT P
rojects is 
groot. Na afloop van de subsidieperiode (1 juli 2020) kan de provincie overgaan tot terugvordering v
an de 
eerder toegekende voorschot van 
€ 3,7 mln., waa
rbij het nog de vraag is of daadwerkelijk verhaal 
mogelijk zal zijn. 
 
Stand van zaken uitwerking fall back scenario waterzijdig turbine gereed 
 
Sinds juni vorig jaar is de provincie in overleg met RWS over het fall back scenario en zijn i
ntensieve 
gesprekken gevoerd om de gerealiseerde werkzaamheden te behouden en te voorkomen dat er 
onomkeerbare maatregelen worden genomen. Het belang van RWS is daarbij primair het verbeteren van 
de waterkwaliteit in het Grevelingenmeer, waarbij de minister in oktober vorig jaar heeft aang
egeven de 
spuifunctie uiterlijk in 2020 te willen herstellen. Dit vraagt om besluitvorming
 op korte termijn over het 
vervolgscenario met daarbij afspraken over financiële bijdrage aan het vervolg, eigenaarschap en ris
ico’s 
en toekomstige exploitatie door een nieuwe marktpartij. RWS heeft aangegeven duidelijkheid no
dig te 
hebben over commitment en hogere financiële bijdrage van de partijen (provincie en EZK) om
 aan de 
minister van I&W te adviseren om haar standpunt omtrent spuien in 2020 te nuanceren en om op basis 
van het commitment uit de regio en het bredere Rijksbelang (vanuit EZK en topsector water) de afbo
uw 
van de faciliteit mogelijk te maken en gereserveerde kosten voor sloop voor afbouw beschi
kbaar te 
stellen, waardoor spuien op zijn vroegst in 2021 pas mogelijk zal zijn en bij afbo
uw van het TTC pas in 
2022 spuien mogelijk zal zijn 
 
Om tot gezamenlijke besluitvorming (met EZK en RWS) over de afbouw van de testfaciliteit t
e komen is 
uitwerking nodig van de bovengenoemde onderdelen: 
 
Kosten voor het afbouwen van de faciliteit (waterzijdig turbine gereed) 
In 
de vorige brief (feb 2020) zijn, op basis van een second opinion door Royal Haskoning
 DHV (RH/DHV), 
de geschatte kosten op basis van voorcalculatie berekend op 
. wanneer de huidige aannemer 
de werken kan afbouwen. Bij een andere aannemer bedragen de kosten 
 
 
Op basis van een onderhandse en vertrouwelijke offerte van Van der Straaten in maart aan RW
S 
kwamen volgens schatting van RWS de kosten (exclusief BTW) nu op 
.
 
De afwijking ten opzichte van de oorspronkelijke bedragen wordt verklaard door: 
- een aantal zaken zijn gewijzigd in het ontwerp 2018 t.o.v.de inschrijfstaat van BT
 Projects, 
waaronder zaken die robuuster zullen worden uitgevoerd, een aantal posten die door RWS als 
eis zijn toegevoegd en een aantal posten die niet waren voorzien in het ontwerp 2018. 
- de extra kosten voor het leegpompen van de bak en de schoonmaak. 
- Van der Straaten heeft aantal werkzaamheden buiten scope aangeboden waaronder kath
odische 
bescherming (zou worden uitgevoerd door een andere aannemer), vullen spoelgat, overkluizi
ng 
leidingstraat, etc. 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre> 
k 
 
 
 
   
RH/DHV heeft de bedragen nagerekend met deze nieuwe informatie en geeft aan dat de genoemde 
kosten reëel zijn aan de hand van de toegevoegde posten na berekening in december 2019. Aan
vullend 
op de geoffreerde kosten heeft RH/ DHV een raming gemaakt van aanvullende kosten gedurende de 
bouw zoals bodembescherming buiten tijdelijke damwand, lozingsbelasting, pach
t Staatsbosbeheer, 
elektra, huur damwanden, onvoorziene kosten en beheer en onderhoud in 2021. De totale bekende
 
kosten tot nu toe (april 2020) komen 
op 
 
. 
Mogelijk lopen deze kosten nog op met kosten zoals compenserende maatregelen ikv stikstof, 
engineering door RWS etc.. De exacte kosten zullen daardoor pas na inschrijving op de aanbesteding 
bekend zijn. 
 
Noot: Waterzijdig turbinegereed betekent niet dat de faciliteit klaar is om in gebruik te w
orden genomen. 
De toekomstige exploitant heeft minimaal nog 
 aan kosten om het object klaar te maken voor 
gebruik (zoals o.a. de stroomaansluiting op het net). 
 
Om tot een oplossing te komen om de gerealiseerde werkzaamheden (
80
% gereed) en de daarmee de 
reeks verstrekte publieke middelen van € 8,2 mln. niet te moeten vernietigen, 
wordt er verder 
onderhandeld met EZK en RWS om tot een financieringsconstructie te komen voor de afbou
w van de 
testfaciliteit. De afspraken (zoals op h
et gebied van aansprakelijkheid, risico’s, projectengineering, 
toekomstige inkomsten uit de exploitatie) zullen worden vastgelegd in een samenwerking
sovereenkomst.  
 
De Provincie zet in om de kosten voor de afbouw over de 3 partijen te delen met een max
imum bijdrage 
van 1,3 mln. afkomstig uit de ZiS gelden, onder ontbindende voorwaarde van een positieve 
marktverkenning voor een toekomstige exploitant. Vanuit EZK wordt gevraagd om hiervoor 
aanvullende 
middelen beschikbaar te stellen
. 
In de samenwerkingsovereenkomst zullen met de partijen afspraken 
gemaakt worden over de toekomstige opbrengsten uit de exploitatie waarmee het mogelijk is om de 
geïnvesteerde middelen terug te verdienen tot het maximum van het geïnvesteerde bedrag. 
 
De komende periode zal gezamenlijk met EZK en RWS in een begeleidingscommissie d
e 
marktverkenning worden voorbereid, zodat het Rijksvastgoed bedrijf (RVB) na 1 juli hiermee
 van start kan 
gaan. De gevraagde provinciale bijdrage zal enkel beschikbaar worden gesteld wanneer uit de 
marktverkenning blijkt dat er een exploitant is voor toekomstige exploitatie van het centr
um.  
 
Wanneer het resultaat van de onderhandelingen, de marktverkenning en de gevraagde financiële 
bijdrage aan de provincie bekend zijn, zullen wij u hierover opnieuw informeren. 
 
Wij hopen u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben. 
 
 
Met vriendelijke groet,  
 
gedeputeerde staten, 
 
 
 
Drs. J.M.M. Polman, voorzitter 
 
 
 
 
A.W. Smit, secretaris 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>