Onderzoek naar de analyse en het voorkomen van Ugilec 141 (dichloorbenzyldichloortoluenen) in afvalolie. Methodiekontwikkeling en onderzoek van Nederlandse afvalolie | RIVM

In de jaren zeventig en tachtig is het risico voor het milieu en de volksgezondheid van het gebruik van PCB's onderkend, wat heeft geresulteerd in een verbod op het gebruik van PCB's in de meeste westerse landen. Verschillende PCB vervangers met vergelijkbare fysisch-chemische , en daarmee helaas ook toxicologische, eigenschappen zijn vervolgens op de markt gebracht. Hiervan is met name Ugilec 141, een technisch mengsel van dichloorbenzyldichloortoluenen (DBDT's), toegepast in de mijnbouw. Ugilec 141 is aangetroffen in sedimenten van rivieren in gebieden met ondergrondse mijnbouw in Duitsland en in vis van grensoverschrijdende rivieren als de Roer. In Nederland is het volgens de Wet Milieugevaarlijke Stoffen verboden om Ugilec 141 te vervaardigen, in te voeren, ter beschikking te stellen of toe te passen, en daartoe is in het kader van handhaving een methode ontwikkeld om Ugilec 141 in afvalolie te kunnen bepalen om daarmee de import en verwerking van afvalolie te kunnen controleren. De ontwikkelde kolomchromatografische methode is gebaseerd op een uitbreiding en combinatie van reeds bestaande toepassingen voor vergelijkbare komponenten, danwel matrices. Dit resulteerde uiteindelijk in een zuiveringsmethode bestaande uit verschillende stappen over aktieve kool, aluminiumoxyde en silicagel. Er wordt een specifieke analyse uitgevoerd met gaschromatografie-massaspectrometrie (GC-MS) om interferentie met mogelijk tegelijkertijd voorkomende PCB's te vermijden. Kwantificering vindt plaats met behulp van een externe standaard van Ugilec 141 op de zes meest intensieve responses, waarbij wordt gecorrigeerd voor de interne standaard 13C6 DBDT 80 en gecontroleerd m.b.v. een injektie standaard van 13C12 PCB 141. De nauwkeurigheid van de methode is 3 % over een concentratie gebied tot 8 mg Ugilec 141/kg olie, de bepalingsgrens is 0.25 mg Ugilec 141/kg olie en de recovery is ca. 65 %. De ontwikkelde methode is - wat de monstervoorbewerking betreft - een bewerkelijke maar verder nauwkeurige en voldoende gevoelige methode voor de bepaling van Ugilec 141 in afvalolie met behulp van GC-MS. In de praktijk voldoet de methode redelijk, er zullen echter, als gevolg van de grote varieteit in afvalolien en mogelijke verontreinigingen daarin, regelmatig verstoringen van het signaal blijven optreden. Om een beeld te krijgen van de verspreiding en het voorkomen van Ugilec 141 in Nederlandse afvalolie, werden in 1990 en 1993 bij een aantal verwerkers oliemonsters genomen. In 74 monsters werd slechts in een geval een gehalte van 5.7 mg Ugilec 141/kg olie aangetroffen. Daarentegen werd in het kader van een inspektie onderzoek, eenmalig tweetal monsters met een zeer hoge concentratie Ugilec 141 aangetroffen van resp. 45 en 116 g(!)/kg olie. Hieruit mag geconcludeerd worden dat er geen grote stromen met Ugilec 141 verontreinigde afvalolie in Nederland ingevoerd en verwerkt worden, maar dat incidenteel een verontreinigde partij kan voorkomen.