Niet zonder zorg; een onderzoek naar de doelmatigheid en kwaliteit van de ambulancezorg | RIVM

In de laatste decennia heeft de ambulance zich ontwikkeld van een vervoervoorziening tot een zorgvoorziening; een 'rijdend ziekenhuis' volgens de Minister van VWS. Deze ontwikkeling heeft geleid tot hogere kwaliteitseisen. De ambulancezorg wordt momenteel geleverd door een mix van particuliere en overheidsdiensten. Er zijn 80 diensten, grote en kleine, met elk hun eigen budget. De kleinste bevindt zich op Schiermonnikoog met 68 ritten per jaar; de grootste bedient Utrecht en omstreken met 28.000 ritten. De ambulancediensten krijgen hun ritopdrachten van 28 meldkamers. Meldkamers en ambulancediensten moeten vanaf 1997 opgaan in 25 regionale ambulancevoorzieningen (RAV-en). In het licht van de genoemde ontwikkelingen rees in 1999 de vraag of het macrobudget wel voldoende was voor adequate ambulancezorg. In opdracht van VWS hebben het RIVM, de Inspectie voor de gezondheidszorg (IGZ) en het College Tarieven Gezondheidszorg (CTG) daarop de kwaliteit en doelmatigheid van alle ambulancediensten en meldkamers onderzocht. De kwaliteit van de meldkamers is redelijk; die van de ambulancediensten is redelijk tot goed, zo blijkt na inspectieonderzoek onder alle instellingen in de ambulancezorg. Toch kan het op een aantal punten beter. Met die verbeteringen is een bedrag van ca. 22 miljoen gemoeid. Voorwaarde voor kwaliteitsverbetering is bovenal de RAV-vorming, maar deze stagneert nu juist. Slecht in 5 van de beoogde 25 RAV-regio's is de RAV een feit. Verdere RAV-vorming vergt een helder bestuurlijk kader en de wil tot samenwerking van alle betrokken partijen. Uit het onderzoek blijkt dat in bijna 6 procent van de spoedgevallen een ambulance niet binnen de norm van 15 minuten ter plekke kan zijn. Tijdsoverschrijdingen duiden op problemen met de spreiding van standplaatsen of met de beschikbaarheid van ingezette ambulances. Je kunt echter niet bepalen hoeveel extra ambulances moeten worden ingezet voordat de spreiding van standplaatsen op orde is. Op dit moment kunnen in theorie zo'n 1,3 miljoen Nederlanders niet binnen de 15 minuten bereikt worden. De onderzoekers concluderen dat voor opheffing van het netto exploitatiekort in de sector f. 23 miljoen nodig is en voor investeringen in kwaliteit nog eens f. 22 miljoen. Daar tegenover staan doelmatigheidswinsten die behaald kunnen worden door een betere planning van mensen, ambulances en planbare ritten. In een zogenaamde benchmark-analyse is bepaald dat de potentieel te behalen doelmatigheidswinst varieert tussen de 20 en 46 miljoen gulden. Bij 20 miljoen wordt het maximaal haalbare doelmatigheidsniveau op 90% gesteld, bij 46 miljoen op 100%.