Spoed bij nacht en ontij. Vraag en aanbod van Mobiele Medische Teams in het donker | RIVM

In november 2006 is Traumacentrum Oost (TCO) van het Radboud Ziekenhuis in Nijmegen voor een proefperiode gestart met nachtvluchten van de traumahelikopter vanaf vliegbasis Volkel. In deze periode is onderzocht of ook in het donker op een veilige manier een Mobiel Medisch Team (MMT) met een helikopter naar de plaats van een ongeval kan worden gebracht. Als dat het geval is, zou bij de realisatie van 24-uurs traumazorg ook 's nachts gebruikgemaakt kunnen worden van helikopters. Als onderdeel van dit proefproject heeft het RIVM in opdracht van TCO onderzocht wat de vraag naar MMT's is in de nachtelijke uren. Hierbij is specifiek gekeken naar de geografische spreiding van de vraag en de benodigde tijd voor het MMT om op de plaats van het incident aan te komen. Een MMT kan per helikopter of per auto worden vervoerd. Beide vervoersmogelijkheden zijn in dit onderzoek onderzocht. Voor de analyses zijn diverse modellen ontwikkeld. Met deze modellen kunnen spreidingsscenario's van MMT's worden doorgerekend waarbij kan worden berekend hoeveel mensen, gegeven een bepaalde spreiding van MMT-voertuigen en helikopters, binnen een bepaalde normtijd kunnen worden bereikt. Eerst is bekeken hoe groot de vraag naar MMT's was de afgelopen jaren en hoe de geografische verdeling van deze vraag was. Vervolgens is een analyse gemaakt van de mogelijke nachtelijke vraag naar MMT's als er ook 's nachts een landsdekkende MMT-voorziening is. Tenslotte is bekeken hoe deze vraag wordt bediend, gegeven een bepaalde spreiding en beschikbaarheid van MMT's. In de afgelopen jaren is het aantal MMT-oproepen sterk gestegen; vergeleken met 2004 waren er in 2005 25% meer oproepen. In 2006 steeg het aantal inzetten met 30% ten opzichte van 2005 naar een totaal van bijna 4.700 oproepen. Deze groei hangt deels samen met een toename van het aantal diensturen. Het aantal oproepen is echter sneller gestegen dan het aantal diensturen. Het aantal oproepen per meldkamerregio verschilt strek. Deze variatie heeft een drietal mogelijke verklaringen. Ten eerste wordt er minder een beroep op een MMT gedaan naarmate de afstand tot de MMT-stationeringsplaats groter is. Ten tweede lijkt er sprake van aanbodgestuurde vraag; als een MMT paraat of beschikbaar is, wordt er ook gebruik van gemaakt. Ten derde kan een aantal typisch regionale verschillen in meldingen de oorzaak zijn van de regionale variatie. Hierbij kan gedacht worden aan verschillen in het toepassen van het inzetprotocol. Een eenduidig protocol voor het oproepen van MMT's ontbreekt op de meldkamers. Verder kan gedacht worden aan verschillen in kenmerken van de regio, verschillen in meldkamercultuur en cultuur in de ambulancewereld en verschillen in bejegening, vaardigheden en ervaring van personeel van zowel ambulancediensten als het MMT. Vanwege deze regionale verschillen, lopen de schattingen van de nachtelijke vraag uiteen van 90 tot ruim 2.600 oproepen per jaar in Nederland. Het bereik van de helikopter is 's nachts minder groot dan overdag. In de nacht ligt de gemiddelde snelheid ongeveer 25 km/u lager dan overdag. Het aantal bereikte inwoners binnen 30 minuten (de dekkingsgraad) is daardoor, afhankelijk van de stationeringsplaats van de helikopter, 30% tot 45% lager ten opzichte van de dagsituatie. 's Nachts moet de helikopter 6 minuten langer vliegen om dezelfde afstand te halen als overdag binnen 30 minuten. Momenteel hebben vier traumacentra een paraat MMT. Deze centra hebben tevens de beschikking hebben over een helikopter. Daarnaast worden vanuit zes andere traumacentra beschikbaarheidsdiensten van MMT's met een voertuig georganiseerd. Bovendien is er nog ondersteuning door een Belgische en twee Duitse helikopters. Overdag wordt door dit netwerk 98,2% van de Nederlandse bevolking bereikt. Zonder buitenlandse helikopters neemt dit percentage af tot 94,2%. In de nachtsituatie loopt de dekking terug naar 78,3%.