Een verkenning van de toepasbaarheid van systeemdynamische modellering bij het uitvoeren van impactanalyses | RIVM

Het RIVM en de TU Delft hebben twee simulatierekenmodellen ontwikkeld die in kaart brengen welke mechanismen bepaalde problemen in het zorgsysteem veroorzaken en hoe die mechanismen met elkaar samenhangen. Het gaat hierbij om de organisatie en de structuur rondom de behandeling van patiënten. Het Zorginstituut Nederland heeft het RIVM gevraagd of deze zogeheten systeemdynamische modellering (SD) nuttig kan zijn om de impact te analyseren van maatregelen in de zorg. Hiervoor hebben zij twee casussen aangereikt: begeleide oefentherapie voor mensen met een vernauwing in de beenslagaders, en de op maat aangeboden vormen van controle na een behandeling van borstkanker. De systeemdynamische modellering kan inderdaad nuttig zijn omdat het de complexiteit van een verandertraject in de gezondheidszorg in beeld kan brengen. Deze mogelijkheden ontbreken in de huidige werkwijze van het Zorginstituut, waardoor effecten van een maatregel wellicht minder goed in beeld komen. Het instituut brengt de complexiteit van de twee casussen terug tot een sterk vereenvoudigd probleem. Zij werken daardoor met eenvoudige berekeningen en veel impliciete aannames. Uitgangspunt is dat een bepaalde situatie in het heden naast een gewenste situatie in de toekomst wordt gezet. In de praktijk verloopt een veranderingsproces in de zorg meestal veel minder 'lineair'. Zo kan een verandering vaak niet op korte termijn worden gerealiseerd en kan het bijvoorbeeld tijd kosten voordat positieve effecten van een maatregel merkbaar worden. Denk aan het effect op de gezondheid en de kosten van een verandering van een richtlijn om mensen met een vernauwing in de beenslagader door te verwijzen voor de oefentherapie; bijvoorbeeld naar fysiotherapeuten in plaats van naar specialisten. Dit effect is daardoor te optimistisch geschat in de werkwijze van het Zorginstituut. Het RIVM en de TU Delft pleiten ervoor eerder in de besluitvorming over een zorgproces systeemdynamische modellering toe te passen. Dan kan breder naar de problematiek worden gekeken en is er nog ruimte voor andere keuzes voor maatregelen.