Transfer of dioxins and dioxin-like PCBs from grass and soil to the meat of wild cattle grazing in floodplains in the Netherlands | RIVM

Wilde runderen grazen in enkele gebieden tussen de rivier en dijk (uiterwaarden) als een vorm van natuurbeheer. Sommige dieren worden geslacht om de grootte en samenstelling van de kuddes goed te houden. Het vlees wordt verkocht als 'wildernisvlees'. In 2020 zijn in het vlees van enkele wilde runderen te hoge hoeveelheden dioxinen gemeten. Dit komt door de dioxinen en dioxine-achtige PCB’s polychloorbifenylen (polychloorbifenylen) in het gras en in de grond in uiterwaarden. Het RIVM en Wageningen Food Safety Research hebben daarom modellen ontwikkeld om te berekenen hoeveel van deze stoffen via gras en grond in het vlees van deze runderen terechtkomen. Hiermee is ook geschat hoe lang het duurt voordat de hoeveelheden op het toegestane niveau komen als de runderen naar een gebied buiten de uiterwaarden worden verplaatst. Daar zijn de concentraties lager. De modellen zijn ontwikkeld voor drie typen wilde runderen in een kudde: runderen die geen melk geven, runderen die melk geven, en kalveren. Voor de berekeningen zijn metingen in gras en bodem in de uiterwaarden in de buurt van Beuningen gebruikt. Er is gerekend met hoge concentraties in gras die vlak na een overstroming zijn gemeten. Daarnaast is met lagere concentraties gerekend, die vaker voorkomen. De concentraties in gras zijn na een overstroming vaak hoger doordat slib dat achterblijft op het gras, dioxinen en dioxine-achtige PCB’s bevat. De gemeten concentraties in de bodem waren in beide situaties ongeveer hetzelfde. Zowel bij de hogere als de lagere concentraties kwamen de berekende hoeveelheden in het vlees van alle drie typen wilde runderen boven de hoeveelheid uit die wettelijk is toegestaan. Wanneer koeien hun kalveren melk gaven, zaten de hoeveelheden in het vlees van deze koeien onder de wettelijke grens. Dat komt omdat dioxinen en dioxine-achtige PCB’s via de melk worden uitgescheiden. Na de verplaatsing naar een schoner gebied daalden de berekende hoeveelheden. Bij volwassen runderen kwamen ze binnen anderhalve tot vier maanden tot onder de toegestane hoeveelheid. Bij kalveren duurde het langer dan zes maanden. Dioxinen en dioxine-achtige PCB’s zijn chemische stoffen die bij (vuil)verbranding zijn ontstaan. Ondanks de sterk gedaalde uitstoot in de laatste 25 jaar, komen ze nog steeds voor in Nederland. Bijvoorbeeld in gras, de bodem en rivierslib. Dioxinen kunnen schadelijk zijn voor het immuunsysteem, de ontwikkeling van de hersenen, en de voortplanting.