Omgaan met voorschriften en manier van werken. Onderzoek Verleden Chroom-6 NS, WP 8 | RIVM

In oude verflagen van sommige treinen zit de schadelijke stof chroom-6. Door werkzaamheden als schuren of lassen kunnen (oud-)medewerkers van NS Nederlandse Spoorwegen (Nederlandse Spoorwegen) zijn blootgesteld aan chroom-6. Medewerkers konden vooral chroom-6 binnen krijgen via stof. Het RIVM onderzoekt in verschillende studies of de blootstelling in de periode 1970 tot en met 2020 schadelijk kan zijn geweest voor de gezondheid. Een onderdeel daarvan is hoe NS is omgegaan met voorschriften voor arbeidsveiligheid en de manier waarop werknemers met chroom-6 werkten. Het grootste deel van de onderzoeksperiode waren de meeste werknemers bij NS zich niet ervan bewust dat zij met verf werkten waarin chroom-6 zit. Of dat zij daarmee via werkzaamheden als lassen, zagen of schuren in contact konden komen. Ook het bedrijf de NS was zich niet bewust van mogelijke gezondheidsschade van chroom-6, hoewel het bedrijf dit vanaf begin jaren zeventig had kunnen weten. De kennis hierover was een groot deel van de onderzochte periode niet aanwezig bij NS of werd niet breed gedeeld. Vanaf de jaren tachtig nam het bewustzijn toe dat werken met chemische stoffen schadelijk kan zijn voor de gezondheid. Dit bewustzijn verminderde, toen NS in 1995 een zelfstandig bedrijf werd. Rond 2000 kwam weer meer aandacht voor werken met gevaarlijke stoffen vanwege nieuwe, strengere wetgeving voor werken met chemische en kankerverwekkende stoffen. Pas vanaf 2015 werd bij meer werknemers bekend dat zij konden zijn blootgesteld aan chroom-6 en wat de kans is op schadelijke gezondheidseffecten. Dat kwam mede door de gezondheidsproblemen van oud-medewerkers van Defensie. Er waren altijd genoeg persoonlijke beschermingsmiddelen aanwezig, maar het gebruik ervan was lange tijd te vrijblijvend. Deze vrijblijvendheid was in strijd met de geldende wetgeving. Het werd lang als een eigen verantwoordelijkheid van de werknemer gezien, en de werkgever zag er niet structureel op toe of ze werden gebruikt. Dat verschilde per locatie en per verantwoordelijke. Dit is in de loop van de jaren verbeterd. Tot eind jaren negentig was het niet gebruikelijk om werkzaamheden met chroom-6 in aparte ruimten te doen of daarvoor technische maatregelen te nemen, zoals de lucht afzuigen. Schilders droegen meestal persoonlijke beschermingsmiddelen. Maar vaak deden collega’s die in de buurt ander werk deden, dat onbeschermd. Het Arbobesluit stelt veel verplichtingen voor werken met gevaarlijke stoffen. En nog meer als dat kankerverwekkende stoffen zijn. De maatregelen die vanwege deze verplichtingen lange tijd zijn genomen, waren niet toegesneden op werken met chroom-6. Werknemers waren niet of nauwelijks voorgelicht hoe ze het werk veilig konden doen. De leiding was niet altijd op de hoogte van de Arbowetgeving voor dit werk.