Beoordelingskader voor gebruik stedelijk afvalwater in de landbouw. Fase 1: wettelijke inkadering en voedselveiligheid | RIVM

In droge zomers kan er te weinig water zijn om gewassen in de land- en tuinbouw te besproeien. Europese wetgeving stimuleert sinds 2020 om hiervoor gezuiverd stedelijk afvalwater te gebruiken. Maar hierin kunnen nog chemische stoffen en ziekteverwekkers (bacteriën en virussen) zitten die schadelijk zijn voor mensen, dieren en planten. Daarom zijn nu voor Nederland criteria bepaald om gezuiverd stedelijk afvalwater veilig te kunnen gebruiken voor gewassen. De criteria zijn voor chemische stoffen anders dan voor ziekteverwekkers. Voor veel chemische stoffen zijn bestaande normen gebruikt die aangeven hoeveel er van een stof in water mag zitten. Daarnaast zijn criteria ontwikkeld voor gezuiverd stedelijk afvalwater om gewassen en dierlijke producten veilig te kunnen eten. Dat was nodig omdat er voor afvalwater geen normen voor voedselveiligheid bestaan. Deze uitkomsten zijn met elkaar vergeleken en de strengste bepaalt het criterium. Voor ziektewekkers zijn risico’s in kaart gebracht voor soorten die schadelijk zijn voor mensen en voor gewassen. Mensen kunnen van veel soorten ziekteverwekkers ziek worden. Als ‘maat’ daarvoor is het aantal E. coli Escherichia coli (Escherichia coli) (oftewel poepbacteriën) in het afvalwater gekozen, omdat deze bacterie veel voorkomt. De hoeveelheid E. coli die in het water is toegestaan hangt af van het type groente (rauw te eten, zoals sla, of niet) en de methode van besproeien (wel of niet op blad). Voor gewassen blijken er van de toch al aanwezige ziekteverwekkers in de bodem slechts verwaarloosbare hoeveelheden via gezuiverd stedelijk afvalwater te worden toegevoegd. Er is alleen een risico bij de glastuinbouw, omdat hier gewassen in een steriele omgeving groeien. Kleine aantallen toegevoegde ziekteverwekkers kunnen dan meer schade veroorzaken in vergelijking met de steriele omgeving. Een aantal onzekerheden heeft geleid tot strenge criteria. Dit kan beperkend zijn voor gebruik van gezuiverd stedelijk afvalwater. Vervolgonderzoek naar deze onzekerheden kan zicht geven op hoe afvalwater beter kan worden benut, zonder afbreuk te doen aan veiligheid. In de volgende fase van dit onderzoek zal specifiek worden gekeken naar de invloed van chemische stoffen en ziekteverwekkers op drinkwaterbronnen. Ook is er aandacht voor omwonenden die waterdeeltjes kunnen inademen die bij het sproeien vrijkomen. Dit zal in 2025 gereed zijn. Het RIVM heeft de criteria en risico’s in samenwerking met Wageningen Environmental Research ( WUR Wageningen University &Research (Wageningen University &Research) ) en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit ( NVWA Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) ) bepaald.