Surveillance zoönosen in schapen 2023 | RIVM

Dieren kunnen ziekteverwekkers bij zich dragen waarvan mensen ziek kunnen worden. De ziekten die hierdoor worden veroorzaakt, noemen we zoönosen. Elk jaar wordt in kaart gebracht welke ziekteverwekkers bij een diersoort in de veehouderij voorkomen. In 2023 is dat voor het eerst bij schapen onderzocht. Hiervoor is mest verzameld en zijn zogeheten neusswabs genomen van schapen op 161 Nederlandse bedrijven. Ook zijn 81 schapenhouders, hun gezinsleden en medewerkers onderzocht. Het onderzoek richt zich op vier ziekteverwekkende bacteriën: Campylobacter, STEC Shigatoxineproducerende E. coli-stammen (Shigatoxineproducerende E. coli-stammen) , Listeria en Salmonella. Daarnaast is gekeken naar ESBL Extended spectrum beta-lactamases (Extended spectrum beta-lactamases) -producerende bacteriën en MRSA Methicilline-resistente Staphylococcus aureus (Methicilline-resistente Staphylococcus aureus ) . Deze laatste zijn belangrijk omdat veel soorten antibiotica daar niet tegen werken. Bij mensen kunnen de meeste van deze ziekteverwekkers diarree veroorzaken, maar bij mensen met een kwetsbare gezondheid kunnen infecties ernstiger verlopen. De ziekteverwekkers zitten meestal in de darmen van de dieren en dus ook in de mest. Het vlees kan daardoor tijdens de slacht besmet raken. Het is daarom belangrijk om schapen- of lamsvlees goed gaar te eten. Ook is handen wassen na contact met schapen belangrijk. Campylobacter kwam het meeste voor en is bij de schapen op 86 procent van de bedrijven gevonden. Bij de veehouders en gezinsleden is deze bacterie niet gevonden. STEC-bacteriën kwamen ook vaak voor, op 52 procent van de bedrijven. Negen deelnemers droegen STEC bij zich. Dit is vaker dan bij veehouders die met andere diersoorten werken. Salmonella zijn op 45 procent van de bedrijven gevonden. Het ging hierbij meestal om Salmonella diarizonae, een type dat specifiek bij schapen lijkt voor te komen. Bij mensen wordt dit type Salmonella bijna nooit gevonden. Listeria kwam op 29 procent van de bedrijven voor bij de schapen. Salmonella en Listeria zijn niet bij de deelnemers gevonden. ESBL-producerende bacteriën zijn op 14 procent van de bedrijven bij de schapen gevonden, maar niet bij de deelnemers. MRSA is op 5 procent van de bedrijven gevonden, en bij 6 procent van de deelnemers. Dit is vaker dan bij de hele Nederlandse bevolking. Alle deelnemers met MRSA hebben ook contact gehad met andere diersoorten dan schapen. Ze kunnen dus ook via andere dieren zijn besmet. Het RIVM, de NVWA Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) en WFSR Wageningen Food Safety Research (Wageningen Food Safety Research ) (Wageningen Food Safety Research) hebben dit onderzoek gedaan.