Verkenning afwegingen maatregelen bij stralingsongevallen | RIVM

Bij een ongeval bij de kerncentrale Borssele (of andere nucleaire installaties) kan radioactiviteit vrijkomen. Er worden dan maatregelen genomen om mensen in de omgeving te beschermen tegen de schadelijke gevolgen van straling. Dat zijn: evacueren, schuilen, jodiumtabletten slikken en maatregelen om te voorkomen dat voedsel besmet raakt, zoals geen gewassen oogsten of geen vee laten grazen. Maatregelen kunnen ook ongewenste effecten hebben, zoals de kernramp bij Fukushima (2011) en de coronacrisis duidelijk hebben gemaakt. Evacuatie kan bijvoorbeeld veel stress veroorzaken, zeker als mensen voor langere tijd hun woongebied moeten verlaten. Een oogstverbod kan financiële gevolgen hebben voor boeren in het gebied waar de maatregel geldt. Het is daarom belangrijk dat partijen die besluiten welke maatregelen bij een stralingsongeval nodig zijn, naast radiologische ook andere effecten meewegen. Het RIVM heeft een overzicht gemaakt van deze niet-radiologische effecten. Partijen kunnen de inzichten uit dit overzicht gebruiken om de ongewenste effecten van maatregelen zo klein mogelijk te houden. Verder heeft het RIVM een aantal niet-radiologische zaken uitgewerkt die belangrijk zijn om de maatregelen zo goed mogelijk te laten werken. Gedrag is daarvan een voorbeeld. Want de maatregelen kunnen mensen alleen beschermen tegen de schadelijke effecten van straling, als mensen ze uitvoeren. Het RIVM beschrijft daarom waarom mensen de maatregelen wel of niet uitvoeren. Het blijkt dat mensen een maatregel beter uitvoeren als ze denken dat hij makkelijk uit te voeren is en hen beschermd tegen de schadelijke effecten van straling. Ook is het belangrijk dat mensen in hun omgeving de maatregelen naleven. Verder moeten de beslissende partijen rekening houden met mensen die de maatregelen niet kúnnen uitvoeren. Evacueren is bijvoorbeeld lastig voor mensen die zorg nodig hebben of hun dieren niet kunnen achterlaten. Ook is bekend dat ouders van schoolgaande kinderen bij een oproep om te schuilen, eerst hun kinderen van school halen. Met deze kennis kan daar een oplossing voor worden bedacht. Het RIVM deed deze verkenning in opdracht van de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS).