Onderzoeken Nationale ombudsman, 2016

De Nationale ombudsman heeft een terugblikonderzoek ingesteld in vervolg op zijn eerdere onderzoek 'Spelregels voor het maken van geluidsopnamen' (2014/166). In dit terugblikonderzoek staat de vraag centraal in hoeverre de overheidsinstanties de spelregels in de praktijk toepassen en welke problemen hierbij kunnen ontstaan.

Mevrouw K., die op medische gronden beperkt is in het verrichten van betaalde arbeid, vroeg na haar verhuizing naar de gemeen

In zijn rapport 'Een mens leeft, een systeem niet' zegt de Nationale ombudsman, Reinier van Zutphen, dat iedere burger zich moet kunnen inschrijven in de Basisregistratie Personen (BRP). Te veel burgers zoals daklozen, wereldreizigers of mensen in een tijdelijke noodsituatie, komen in de problemen als een gemeente weigert hen in te schrijven. Van Zutphen: 'Als mensen daardoor geen aanspraak kunnen maken op voorzieningen, niet aan een woning kunnen komen of geen zorgverzekering kunnen afsluiten, worden zij in een kwetsbare positie gedrukt. Zij komen dan in een vicieuze cirkel waar zij moeilijk zelfstandig uit kunnen komen. Dit kan toch niet de bedoeling zijn van een bevolkingsregistratie.'

Een analyse van ervaringen van burgers met de uitvoering van de wanbetalersregeling om van te leren bij de overdracht van het Zorginstituut aan het CAK.

Gemeenten moeten zich beter voorbereiden op de communicatie met burgers bij omstreden bestemmingen als een asielzoekerscentrum (azc). Dat concludeert de Nationale ombudsman in zijn rapportage 'Omstreden bestemming' over de herbestemming van de leegstaande Prins Willem-Alexanderkazerne in Gouda. De ombudsman roept gemeenten op kennis te nemen van de VNG-handreiking 'Besluitvorming opvang asielzoekers en huisvesting statushouders' van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Participatiewijzer van de Nationale ombudsman.

De burger is onvoldoende in beeld bij het proces van in beslag nemen van voorwerpen. Dat concludeert Nationale ombudsman Reinier van Zutphen na onderzoek. "Uit ons onderzoek blijkt dat als een voorwerp in beslag genomen is, het daarna voor de burger in een soort zwart gat belandt. Je weet niet waar het voorwerp is en wat ermee gebeurt. Soms is het verkocht of vernietigd zonder dat je dat weet", aldus Van Zutphen. De ombudsman vindt dit onbehoorlijk. Hij doet aanbevelingen om het proces te verbeteren. De informatieverstrekking aan de burger en de rechtsbescherming moeten bijvoorbeeld beter. De politie, het Openbaar Ministerie en Domeinen hebben toegezegd met de aanbevelingen aan de slag te gaan.

De Nationale ombudsman en de gemeentelijke ombudsman Rotterdam zijn zeer kritisch over de massale insluiting en aanhouding van 326 demonstrerende Feyenoord-supporters op 21 februari jl. Op verschillende punten ging het mis. De supporters werden overvallen door het optreden van de politie. De ombudsmannen constateren dat de verantwoordelijke overheden te kort geschoten zijn in hun communicatie voor, tijdens en na de demonstratiemars. En dat er een ongeoorloofde inbreuk is gepleegd op de grondrechten van de demonstranten. Nationale ombudsman, Reinier van Zutphen, en de gemeentelijke ombudsman Rotterdam, Anne Mieke Zwaneveld, stellen dit in hun rapport 'Geen winnaars' over de gebeurtenissen. 'Dit moet niet nog een keer zo gebeuren', aldus de ombudsmannen. 'Burgemeester, politie en OM moeten heroverwegen hoe om te gaan met een situatie als deze.'

De Nationale ombudsman concludeert in zijn rapport dat de overheid onterecht teveel uitgaat van de zelfredzaamheid van burgers bij de gemeentelijke schuldhulpverlening. Minder zelfredzamen lopen tegen drempels op voor- en tijdens het schuldhulpverleningstraject en vallen buiten de boot.

De overheid moet Nederlanders die in het buitenland (gaan) wonen actief en gericht informeren over wanneer zij hun Nederlanderschap verliezen. Dit constateert de Nationale ombudsman in dit onderzoek. Voor mensen die al ongewild en ongemerkt hun Nederlanderschap verloren zijn, moet een snelle mogelijkheid komen dit terug te draaien. Door het ontbreken van voorlichting verliezen sommigen nu hun Nederlanderschap zonder het te weten. De gevolgen van het verlies zijn vergaand en hebben grote impact: mensen voelen zich Nederlanders, het voelt als verlies van een deel van jezelf. Daarnaast zijn er praktische gevolgen. Wil iemand weer permanent in Nederland gaan wonen, bijvoorbeeld om voor hulpbehoevende ouders te zorgen, dan gaat dat niet zomaar.

De overheid moet voor iedereen toegankelijk zijn. De overheid oog houden voor mensen die moeite hebben met digitalisering.

Een onverwacht hoge rekening In 2015 ontstond maatschappelijke onrust over de hoo

De Nationale ombudsman heeft een verkenning gedaan naar wat burgers verwachten van Rijksinspecties. Burgers hebben vrijwel dagelijks te maken met de inspecties omdat zij toezicht houden op veel aspecten van ons dagelijks leven. Met de opbrengst van de verkenning wil de ombudsman in gesprek met de inspecties kijken hoe zij het burgerperspectief nog meer een plaats kunnen geven in hun dagelijks werk. Er bestaat bijvoorbeeld verwarring over de vraag wanneer mensen bij een inspectie terecht kunnen. En burgers willen meer input leveren voor de toezichthoudende taak van inspecties.