De Kiesraad adviseert om een nieuw kiesstelsel in te voeren, waarbij kiezers meer keuzevrijheid en invloed hebben op de samenstelling van de volksvertegenwoordiging. In dit nieuwe kiesstelsel krijgen kiezers de keus tussen een lijststem of een kandidaatsstem. Een lijststem is een stem op een lijst van een politieke groepering. De kiezer geeft daarmee aan dat hij het eens is met de volgorde van de kandidaten op die lijst. Een kandidaatsstem is een stem op een specifieke individuele kandidaat. De Kiesraad is van mening dat deze manier van stemmen de band tussen kiezers en gekozenen kan versterken, zonder dat het afbreuk doet aan de toegankelijkheid en de diversiteit van onze democratie. Met dit advies reageert de Kiesraad op het aangepaste wetsvoorstel Met één stem meer keus.
Besluit: 2024-04-10
Advies
Documenten: 1
Alle kiezers moeten hulp kunnen krijgen in het stemhokje. Dus mensen met een lichamelijke beperking en andere kiezers die hier om vragen. Stembureauleden moeten deze kiezers helpen. Dat is het advies van de Kiesraad op het wetsvoorstel van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De Kiesraad vindt dat iedereen die dat wil zelfstandig moet kunnen stemmen. Soms hebben kiezers hier hulp bij nodig. Door deze hulp te bieden vanuit het stembureau kunnen meer mensen meedoen aan de verkiezingen. Dat maakt de verkiezingen toegankelijker voor een grotere groep kiezers.
Besluit: 2024-04-04
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad constateert dat de Tweede Kamerverkiezing van 22 november 2023 in het algemeen goed is verlopen en dat de uitslag betrouwbaar is. Daarnaast blijkt dat een goede uitvoering van de nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslagen structureel extra capaciteit en expertise vraagt bij alle uitvoerenden. Dat staat in het evaluatieadvies over de Tweede Kamerverkiezing dat de Kiesraad vandaag publiceert.
Besluit: 2024-03-13
Advies
Documenten: 2
In het parlement is de Tijdelijke experimentenwet nieuwe stembiljetten aangenomen. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties bereidt nu de uitwerking voor met een Tijdelijke experimentenregeling nieuwe stembiljetten, en heeft hierover advies gevraagd aan de Kiesraad. De Kiesraad is blij met deze concrete stap naar een kleiner stembiljet en heeft hierover positief geadviseerd.
Besluit: 2023-12-19
Advies
Documenten: 1
Uit de evaluatie van de provinciale staten- en waterschapsverkiezingen van maart 2023 kwam naar voren dat de bestaande processen-verbaal en corrigenda onoverzichtelijk zijn. De Kiesraad doet 95 voorstellen om de documenten te verhelderen vóór de Europees Parlementsverkiezingen van 2024. Verder geeft de Kiesraad negen fundamentele herzieningen in overweging voor de verkiezingen daarna.
Besluit: 2023-11-09
Advies
Documenten: 1
Evaluatie van de Eerste Kamerverkiezing 2023
Besluit: 2023-09-08
Advies
Documenten: 1
Op 15 maart 2023 konden kiezers buiten Nederland voor het eerst stemmen voor het kiescollege niet-ingezetenen. Dat kiescollege heeft vervolgens op 30 mei 2023, samen met de provinciale staten en de kiescolleges in Caribisch Nederland, de Eerste Kamerleden gekozen. Op die manier konden kiezers in het buitenland voor het eerst (indirect) invloed uitoefenen op de samenstelling van de Eerste Kamer.
Besluit: 2023-07-18
Advies
Documenten: 2
De verkiezingen voor de Provinciale Staten en waterschappen op 15 maart 2023 hebben geleid tot betrouwbare uitslagen, maar de organisatie van het verkiezingsproces staat onder grote druk. Dit komt door het samenvallen van twee verkiezingen, het grote stembiljet en de nieuwe procedure voor de vaststelling van de verkiezingsuitslag. Deze combinatie van factoren heeft veel gevraagd van de stembureaus, de gemeenten en de waterschappen. Dat staat in het evaluatieadvies ‘Uitslag betrouwbaar, verkiezingsproces moet beter’ aan minister Bruins Slot (BZK) dat de Kiesraad vandaag heeft gepubliceerd.
Besluit: 2023-06-15
Advies
Documenten: 2
De Kiesraad heeft de afgelopen jaren meerdere malen aangedrongen op aanscherping van de delictsomschrijving met betrekking op het ronselen van volmachtstemmen in artikel Z 8 van de Kieswet. De Kiesraad is positief over de voorgestelde wijzigingen van de minister.
Besluit: 2023-04-19
Advies
Documenten: 2
De Kiesraad acht de voorgestelde wetswijzigingen begrijpelijk en toereikend om de beschreven omissies te herstellen. Wel adviseert de Kiesraad in artikel Na 5 Kieswet een nadere toelichting op te nemen om interpretatievraagstukken te voorkomen en om artikel J 8 Kieswet aan te vullen met een zelfstandige bevoegdheid voor de burgemeester.
Besluit: 2023-04-06
Advies
Documenten: 2
Dit wetsvoorstel bevat een wijziging van de Kieswet. Het gaat ten eerste om de mogelijkheid voor kiezers om gedurende twee dagen, voorafgaand aan de dag van de stemming, vervroegd te stemmen in het stemlokaal. De initiatiefnemers stellen voor om het vervroegd stemmen een vast onderdeel van het stemproces te maken. Zij willen hiermee de drempel voor kiezers om te stemmen verlagen en de opkomst verhogen. Ook stellen de initiatiefnemers voor om het maximumaantal volmachten per persoon tot één te beperken. Dit is bedoeld om de risico’s van het stemmen bij volmacht te verkleinen.
Besluit: 2023-04-06
Advies
Documenten: 2
De Kiesraad krijgt op basis van dit wetsvoorstel een aantal kwaliteitsbevorderende taken. Het doel hiervan is om ook in de toekomst met een integer en kwalitatief verkiezingsproces te zorgen dat iedereen de uitslag van verkiezingen kan vertrouwen. Het conceptwetsvoorstel regelt de taken en bevoegdheden van de Kiesraad, passend bij de nieuwe rol van de Kiesraad. De Kiesraad is positief over het conceptwetsvoorstel. De Kiesraad vindt het goed dat wordt voorzien in meer mogelijkheden om de kwaliteit van de uitvoering van het verkiezingsproces te bevorderen. Gebleken is dat er behoefte is aan een meer centrale, instruerende, beoordelende en ondersteunende rol voor de Kiesraad. De Kiesraad wordt door de toekenning van deze nieuwe bevoegdheden in staat gesteld deze rol op zich te nemen
Besluit: 2023-04-04
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad concentreert zich in dit advies op de onderdelen van het conceptwetsvoorstel van de Wet politieke partijen (Wpp) die direct raken aan het kiesrecht en het verkiezingsproces. Daarnaast komen andere aspecten van de Wpp aan de orde. Achtereenvolgens gaat dit advies in op de reikwijdte van de Wpp, de interne organisatie van politieke partijen, landelijke partijfinanciering, decentrale partijfinanciering, politieke advertenties, toezicht en sancties, en het verbieden van politieke partijen.
Besluit: 2023-04-03
Advies
Documenten: 1
De minister van BZK heeft de Kiesraad gevraagd om spoedadvies uit te brengen over een klaarblijkelijke onduidelijkheid over de termijn voor kiezers om zich te registreren voor de verkiezing van de leden van het kiescollege niet-ingezetenen. De Kiesraad is van oordeel dat die onduidelijkheid in de wet niet ten nadele van de individuele kiezer kan worden uitgelegd als het gaat om het kunnen uitoefenen van het stemrecht. De Kiesraad adviseert om de 211 kiezers, indien zij verder aan de gestelde normen voldoen, alsnog als kiezer te laten registreren voor de Kiescollegeverkiezing op 15 maart aanstaande. Hieronder het volledige advies.
Besluit: 2023-02-24
Advies
Documenten: 2
Mensen die in Nederland verblijven met een nationaliteit van een andere EU-lidstaat kunnen onder bepaalde voorwaarden in Nederland hun stemrecht voor het Europees Parlement uitoefenen. Het gaat om personen ouder dan achttien jaar, die wonen in Nederland, over de nationaliteit van een andere lidstaat van de Europese Unie beschikken en noch in Nederland noch in het land van herkomst uit het kiesrecht zijn ontzet. Zij kunnen zich met modelformulier Y 32 bij hun woongemeente laten registreren als kiezer voor de Nederlandse leden van het Europees Parlement. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties stelt voor het modelformulier tekstueel aan te passen. De Kiesraad ziet in de gekozen uitwerking geen reden tot het maken van nadere opmerkingen. De voorgestelde wijziging verduidelijkt het modelformulier en draagt bij aan het tegengaan van strafbaar dubbel stemmen. De Kiesraad geeft nog mee dat het de praktijk behulpzaam is als vanuit het ministerie aangepaste hulpdocumenten worden opgeleverd in de erkende Europese talen zodat kiezers goed begrijpen welke gegevens precies moeten worden ingevuld, ook als zij de Nederlandse taal niet geheel beheersen.
Besluit: 2023-01-19
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad heeft advies uitgebracht over de voorgestelde wijziging van het Kiesbesluit door het toevoegen van een pandemieafdeling. Het is belangrijk dat het verkiezingsproces beter bestand is tegen een uitbraak van een infectieziekte met een pandemisch potentieel. Het wetsvoorstel introduceert enkele specifieke maatregelen die van kracht zijn zodra zich een infectieziekte voordoet die potentieel tot een pandemie kan uitgroeien. De nadere invulling en de beoogde uitvoering hiervan, wordt geregeld in het voorstel tot wijziging van het Kiesbesluit.
Besluit: 2022-10-27
Advies
Documenten: 2
Het kabinet is van plan om Nederlanders die in het buitenland wonen indirecte invloed te laten uitoefenen op de samenstelling van de Eerste Kamer door middel van een speciaal te vormen kiescollege. De leden daarvan worden rechtstreeks gekozen door de Nederlanders in het buitenland. De Kiesraad adviseerde eerder over de hoofdlijnen van dit plan. Aanvullend heeft de minister van BZK de Kiesraad om advies gevraagd over de ontwerpregeling voor het kiescollege niet-ingezetenen. Daarin wordt voorgesteld om de verkiezing van het kiescollege voor niet-ingezetenen aan de bestaande modelformulieren toe te voegen en enkele specifieke modellen en regelingen vast te stellen.
Besluit: 2022-10-21
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad is het ermee eens om in de Kieswet maatregelen op te nemen die van kracht worden als zich een infectieziekte voordoet die potentieel tot een pandemie kan uitgroeien. Zo wordt het verkiezingsproces beter bestand tegen een onvoorziene gezondheidscrisis.
Besluit: 2022-10-07
Advies
Documenten: 2
In grote lijnen kan de Kiesraad zich vinden in wijzigingen van het Kiesbesluit over de vaststelling van verdere regels over de programmatuur die bij verkiezingen wordt gebruikt om de uitslag vast te stellen. Een van die wijzigingen is het nieuwe hoofdstuk (Ea) in het Kiesbesluit dat overeenkomt met de wijziging van de Kieswet. Ook kan de raad zich vinden in de opgenomen minimale transparantievereisten, zoals het vrij beschikbaar stellen van de standaardprogrammatuur.
Besluit: 2022-09-07
Advies
Documenten: 2
De Kiesraad adviseert op de hoofdlijnen van het wetsvoorstel over de aanpassing van de Wet publieke gezondheid en de Kieswet. Het wetsvoorstel van de minister van VWS creëert een structurele grondslag voor het treffen van gezondheidsmaatregelen bij verkiezingen. De Kiesraad adviseert het voorstel op een aantal punten aan te passen.
Besluit: 2022-07-13
Advies
Documenten: 2
Het nieuwe stembiljet voor kiezers buiten Nederland wordt na een periode van experimenten definitief ingevoerd. De experimenten waren er op gericht om het stemmen voor kiezers buiten Nederland eenvoudiger te maken. Ook was het doel dat er minder te laat uitgebrachte briefstemmen binnenkwamen. De Kiesraad vindt het goed dat de verbeteringen die uit de experimenten voortkwamen nu een vaste plek in het verkiezingsproces hebben gekregen.
Besluit: 2022-07-07
Advies
Documenten: 2
De nieuwe procedure voor de vaststelling van verkiezingsuitslagen introduceert diverse controle- en herstelmogelijkheden en heeft als doel te zorgen voor een betrouwbaarder en transparanter proces van uitslagvaststelling. Om dat te bereiken is het voornemen om het wettelijke proces van uitslagvaststelling ingrijpend te veranderen. Een aanpassing van de in het proces te gebruiken standaardformulieren (modellen) hoort daarbij. De Kiesraad kan zich in grote lijnen vinden in de voorgestelde modellen. In dit advies doet de raad een aantal opmerkingen en aanbevelingen.
Besluit: 2022-06-20
Advies
Documenten: 2
De Kiesraad adviseert bij de evaluatie van de gemeenteraadsverkiezingen maart 2022 om de regels voor het registreren van partijnamen (aanduidingen) en de kandidaatstelling op een aantal punten aan te passen, zodat deze in iedere gemeente op dezelfde wijze kunnen worden toegepast. Bij deze verkiezingen zijn veel verschillende partijen en centraal stembureaus betrokken. Dat maakt een heldere en eenduidige inrichting van het verkiezingsproces noodzakelijk. Vanwege de coronapandemie golden er opnieuw bijzondere maatregelen, zoals het vervroegd stemmen op maandag en dinsdag. Gelet op de verhoogde uitvoeringslast voor gemeenten en het feit dat sommige maatregelen op gespannen voet staan met de kernwaarden van het verkiezingsproces, ligt verlenging van de maatregelen volgens de Kiesraad alleen voor de hand als het huidige gezondheidsrisico van het Covid-19-virus dit noodzakelijk maakt. De Kiesraad constateert verder dat de gemeenteraadsverkiezingen in het algemeen goed zijn verlopen.
Besluit: 2022-06-03
Advies
Documenten: 3
De Kiesraad vindt dat er veranderingen nodig zijn om de kandidaatstellingsprocedure robuuster en efficiënter in te richten. Politieke partijen moeten de kandidatenlijst digitaal kunnen indienen en kiezers moeten de mogelijkheid krijgen om een ondersteuningsverklaring digitaal af te leggen bij de gemeenten.
Besluit: 2022-05-16
Advies
Documenten: 2
Het kabinet is van plan om Nederlanders die in het buitenland wonen indirecte invloed te laten uitoefenen op de samenstelling van de Eerste Kamer. Net zoals kiezers in Nederland dat via de provinciale staten hebben. Voor de kiezers buiten Nederland wordt aan de Eerste Kamerverkiezing deelgenomen door de leden van een speciaal te vormen kiescollege. De leden daarvan worden rechtstreeks gekozen door de Nederlanders in het buitenland. Momenteel wordt daarvoor een wetsvoorstel voorbereid. Als dit wetsvoorstel in werking zou treden dan moeten er aanvullend regels gemaakt worden voor de inrichting en de werkwijze van dit kiescollege en het centraal stembureau voor de kiescollegeverkiezing.
Besluit: 2022-04-14
Advies
Documenten: 2
De minister van BZK is van plan het Kiesbesluit te wijzigen in verband met de nieuwe procedure voor de vaststelling van verkiezingsuitslagen en de invoering van het nieuwe stembiljet voor kiezers buiten Nederland. De Kiesraad doet in zijn advies een concreet voorstel voor nieuwe technische eisen aan de logo’s van politieke partijen die op het stembiljet voor kiezers buiten Nederland worden ingezet. Verder adviseert de raad overlap tussen Kieswet en Kiesbesluit te vermijden, de handelwijze bij schorsing het telproces in het stembureau te verduidelijken en de eisen aan digitale telbestanden toe te voegen. Ook stelt de Kiesraad voor om het bezorgmoment van kiezersinformatie te vervroegen.
Besluit: 2022-03-31
Advies
Documenten: 1
De uitvoeringswet kiescollege niet-ingezetenen regelt dat kiezers in het buitenland invloed hebben op de samenstelling van de Eerste Kamer. Nu hebben zij alleen invloed op de samenstelling van de Tweede Kamer en het Europees Parlement. De Kiesraad kan instemmen met dit conceptwetsvoorstel, maar vindt dat het op een aantal onderdelen moet worden aangepast.
Besluit: 2021-11-25
Advies
Documenten: 2
Advies Kiesraad: beoordeling geldigheid stemmingen
Besluit: 2021-10-12
Advies
Documenten: 1
De experimentenwet assistentie bij stemmen maakt het mogelijk om de komende vijf jaar te gaan experimenteren met het verlenen van assistentie in het stemhokje aan alle kiezers. Nu is dat alleen mogelijk voor kiezers met een lichamelijke beperking. De Kiesraad waardeert het dat er geëxperimenteerd gaat worden met hulp bij het stemmen. Dit vergroot de politieke participatie van personen met een (lichte) verstandelijke beperking.
Besluit: 2021-09-24
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad stemt in met aanpassingen van de Tijdelijke regeling verkiezingen covid-19. Deze aanpassingen zijn nodig met het oog op de herindelingsverkiezingen van 24 november. Zo is het straks niet meer nodig om een mondneusmasker in het stemlokaal te dragen. Ook is het niet meer verplicht de handen te desinfecteren voor het stemmen.
Besluit: 2021-09-17
Advies
Documenten: 2
Advies over experimentbesluit nieuw stembiljet
Besluit: 2021-08-10
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad adviseert positief over het conceptwetsvoorstel programmatuur verkiezingsuitslagen. Dit conceptwetsvoorstel maakt de Kiesraad verantwoordelijk voor het beheer en de beveiliging van de programmatuur voor de berekening en vaststelling van de verkiezingsuitslagen. Ook stelt het conceptwetsvoorstel het gebruik van de programmatuur verplicht.
Besluit: 2021-07-27
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad stemt in met het niet meer aanbieden van de tijdelijke mogelijkheid van briefstemmen. Dit blijkt uit een advies van de Kiesraad over aanpassing van de Tijdelijke wet verkiezingen COVID-19. Het verspreidingsrisico van het Covid-19-virus is afgenomen. Daarom zijn sommige tijdelijke maatregelen bij de organisatie van de verkiezingen dit najaar niet meer nodig. De Kiesraad vindt het ook een goede zaak dat de uitbreiding van het aantal volmachten dat een kiezer mag aannemen weer van drie naar twee gaat. Ook kan de Kiesraad zich vinden in de flexibele afschaling van hygiënevoorschriften voor kiezers en stembureauleden.
Besluit: 2021-06-24
Advies
Documenten: 2
De Kiesraad adviseert positief over de verlenging van de Tijdelijke experimentenwet stembiljetten en centrale stemopneming tot 1 januari 2024. Het verlengen van de werkingsduur van de Tijdelijke experimentenwet voorkomt dat kiezers buiten Nederland het stembiljet weer uitsluitend per post ontvangen. Gemeenten kunnen door deze verlenging gebruik blijven maken van het centraal tellen.
Besluit: 2021-06-04
Advies
Documenten: 1
Investeringen in het verkiezingsproces zijn noodzakelijk. Een nieuw kabinet zal daaraan prioriteit moeten geven. Dit stelt de Kiesraad in een evaluatieadvies over de Tweede Kamerverkiezing van 17 maart. Het is van belang dat het vertrouwen in het verkiezingsproces ook in de toekomst wordt gewaarborgd. Daarom zijn aanpassingen nodig: verbetering van het hele proces van kandidaatstelling tot de vaststelling van de uitslag, grotere transparantie, en meer mogelijkheden om eventuele fouten in het telproces te onderzoeken en te herstellen. Samen met andere betrokkenen bij de organisatie van het verkiezingsproces (BZK, VNG, NVVB) moet hier sterk op worden ingezet, met een gerichte verkiezingsagenda voor de komende jaren.
Besluit: 2021-05-19
Advies
Documenten: 1
Spoedadvies Kiesraad over wijziging instructie vooropening briefstemmen
Besluit: 2021-03-16
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad staat positief tegenover een nieuw kiesstelsel waarbij de kiezer kan stemmen op de lijst van de partij (lijststem) of op een kandidaat op die lijst (kandidaatsstem). Doel van dit kiesstelsel is de band tussen kiezer en gekozene versterken. Wel wijst de Raad erop dat als de kandidaatsstem meer gewicht krijgt het belangrijk is de financiering van individuele campagnes te reguleren. Verder worden in het advies kanttekeningen geplaatst bij de voorgestelde verhoging van het aantal ondersteuningsverklaringen.
Besluit: 2021-01-29
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad heeft een advies uitgebracht over een wijziging van de tijdelijke regeling voor coronamaatregelen bij de Tweede Kamerverkiezing. De conceptregeling bevat een uitwerking van de hygiënemaatregelen in het stemlokaal. Ook bevat het een uitwerking van de procedure rondom het briefstemmen.
Besluit: 2021-01-15
Advies
Documenten: 2
De Kiesraad heeft instemmend geadviseerd over een wijziging van een uitwerking van het Tijdelijk Experimentenbesluit. Dat besluit maakt het mogelijk om Nederlandse kiezers in het buitenland op verzoek een elektronisch vervangend briefstembewijs te verstrekken.
Besluit: 2020-11-12
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad onderschrijft de noodzaak van uitzonderlijke maatregelen bij de verkiezingen, met het oog op de COVID-19 pandemie. Wel wijst de Kiesraad op de risico’s van het briefstemmen en adviseert om dit alleen op aanvraag mogelijk te maken. Dit schrijft de Kiesraad in zijn advies over het conceptwetsvoorstel dat extra maatregelen bij de komende Tweede Kamerverkiezing mogelijk maakt. In het conceptwetsvoorstel wordt met name geregeld dat kiezers al op maandag en dinsdag voorafgaand aan de dag van stemming kunnen stemmen en dat alle kiezers van 70 jaar en ouder per brief kunnen stemmen.
Besluit: 2020-11-10
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad heeft een advies uitgebracht over de tijdelijke regeling coronamaatregelen verkiezingen. De regeling bevat een uitwerking van de afstands- en hygiënemaatregelen die in het stemlokaal moeten worden nageleefd. Daarnaast legt de regeling in enkele modellen vast hoe deze maatregelen vooraf en bij de ingang van het stemlokaal aan de kiezer worden gecommuniceerd. Eerder bracht de Kiesraad advies uit over de tijdelijke wet en het tijdelijk besluit coronamaatregelen verkiezingen. De maatregelen die hierin zijn vastgelegd, worden in de voorgestelde regeling verder uitgewerkt.
Besluit: 2020-10-19
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad stemt in met enkele voorgestelde tijdelijke afwijkingen van het Kiesbesluit. Deze hangen samen met voorgenomen beschermende maatregelen rondom het verkiezingsproces, in verband met de Covid-19 pandemie. De wijzigingen zijn noodzakelijk als de Tijdelijke wet verkiezingen Covid-19 in werking treedt. De Kiesraad heeft over deze wet eerder advies over uitgebracht.
Besluit: 2020-09-18
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad stemt op hoofdlijnen in met een wetsvoorstel van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over maatregelen voor de komende verkiezingen met het oog op de bescherming tegen COVID-19. Op enkele punten is de Kiesraad echter kritisch. Met name is de Kiesraad geen voorstander van het verhogen van het aantal volmachtstemmen per gevolmachtigde van 2 naar 3. Ook vindt de Kiesraad het bezwaarlijk om bepaalde stemlokalen slechts voor een beperkte groep kiezers open te stellen. De Kiesraad doet verder in het advies een voorstel om de voorgestelde taakverdeling tussen stembureauleden te verbeteren.
Besluit: 2020-09-10
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad is in een advies positief over een wetsvoorstel dat de definitieve invoering regelt van een nieuw compact stembiljet voor kiezers buiten Nederland. Op dit stembiljet staan de kandidaten niet met naam genoemd, maar kruist de kiezer een lijst- en kandidaatsnummer aan De kiezer krijgt dit stembiljet per mail toegestuurd, en kan het zelf printen. Laten opsturen via de gewone post is ook nog steeds mogelijk.
Besluit: 2020-07-17
Advies
Documenten: 1
In het najaar vinden gemeentelijke herindelingsverkiezingen plaats, alsook de eilandsraadsverkiezing in Sint Eustatius. In maart 2021 volgt dan de Tweede Kamerverkiezing. Het is niet onwaarschijnlijk dat bij die verkiezingen speciale maatregelen nodig zijn als gevolg van de corona-pandemie. Met name wordt dan gedacht aan het voorkomen van drukte in stemlokalen en het bieden van voldoende fysieke bescherming tegen de verspreiding van het virus. In een advies aan minister Ollongren van BZK gaat de Kiesraad in op de wettelijke ruimte die er is voor een aantal denkbare maatregelen. Hierbij dringt de Kiesraad erop aan gemeenten in juli duidelijkheid te geven over de wijze waarop de verkiezingen plaats zullen vinden.
Besluit: 2020-06-18
Advies
Documenten: 1
De minister van BZK wil experimenteren met de mogelijkheid voor kiezers in het buitenland om desgewenst een elektronisch vervangend briefstembewijs aan te vragen. De kiezer kan dit printen en vervolgens met het stembiljet retourneren. Dit is een oplossing voor kiezers die bijvoorbeeld hun papieren briefstembewijs zijn kwijtgeraakt, en in de knel komen als ze moeten wachten op een vervangend papieren briefstembewijs. De Kiesraad is in een advies positief over het ontwerpbesluit van de minister om te gaan experimenteren met een elektronisch vervangend briefstembewijs, maar vraagt op enkele punten aandacht voor de uitwerking.
Besluit: 2020-04-22
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad heeft een advies uitgebracht over een wetsvoorstel dat een andere wijze van verkiezing van de Eerste Kamer beoogt. Hiervoor is een wijziging van de Grondwet nodig. Kern van het wetsvoorstel is dat elke drie jaar de helft van de leden van de Eerste Kamer wordt gekozen, en wel voor een periode van zes jaar. In plaats van iedere vier jaar in zijn geheel. Dit is een terugkeer naar hoe het was tussen 1922 en 1983.
Besluit: 2019-10-30
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad kan zich vinden in het voorstel om een kiescollege in te stellen voor Nederlanders in het buitenland. Dit blijkt uit een advies over een wetsvoorstel dat dit mogelijk maakt. Via een kiescollege kunnen ook Nederlanders buiten Nederland invloed hebben op de samenstelling van de Eerste Kamer. Wel vraagt de Kiesraad aandacht voor het minimum aantal leden van zo’n kiescollege. En voor het bepalen van de stemwaarde: het gewicht van de stemmen van elk lid van het kiescollege. Op deze pagina het vollledige advies.
Besluit: 2019-10-15
Advies
De Kiesraad kan zich vinden in het voorstel om een kiescollege in te stellen voor Nederlanders in het buitenland. Dit blijkt uit een advies over een wetsvoorstel dat dit mogelijk maakt. Via een kiescollege kunnen ook Nederlanders buiten Nederland invloed hebben op de samenstelling van de Eerste Kamer. Wel vraagt de Kiesraad aandacht voor het minimum aantal leden van zo’n kiescollege. En voor het bepalen van de stemwaarde: het gewicht van de stemmen van elk lid van het kiescollege.
Besluit: 2019-10-15
Advies
Documenten: 1
Gemeenten mogen zelf kiezen of ze bij verkiezingen centraal tellen of (volledig) tellen in de stembureaus. Dit is de kern van een (3e) versie van een conceptwetsvoorstel over de aanpassing procedure vaststelling uitslag. De Kiesraad kan zich vinden in die keuzevrijheid, valt te lezen in een advies over dit wetsvoorstel. Gemeenten kunnen immers goed inschatten welke telmethode in hun geval het best uitvoerbaar is. Aangezien kiezers straks geïnformeerd worden waar en wanneer de telling plaatsvindt, voorziet de Kiesraad geen verwarring.
Besluit: 2019-10-14
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad ondersteunt de wens om te gaan experimenten met een kleiner stembiljet. Dit staat in een advies over een wetsvoorstel voor een experimenteerwet met (twee) nieuwe typen stembiljetten. De Raad ziet deze experimenten als opmaat naar het mogelijk maken van het elektronisch tellen van stembiljetten. Geadviseerd wordt voldoende voorlichting richting kiezers te geven over de experimenten met de nieuwe stembiljetten.
Besluit: 2019-10-14
Advies
Documenten: 1
De verkiezingen voor de leden van het Europees Parlement (23 mei) en de Eerste Kamer (27 mei) zijn goed verlopen – op enkele incidenten na. Dit concludeert de Kiesraad in zijn advies ter evaluatie van beide verkiezingen. Wel doet de Kiesraad naar aanleiding van deze verkiezingen enkele aanbevelingen. Zo wordt geadviseerd de training van stembureauleden op een paar punten te verbeteren, met name over het geven van hulp aan bepaalde groepen kiezers in het stembureau. Ook wordt ervoor gepleit om in de trainingmeer aandacht te besteden aan de mogelijkheid van kiezers om aanwezig te zijn bij het tellen van de stemmen in de stembureaus. Nu worden kiezers soms weggestuurd.
Besluit: 2019-08-12
Advies
Documenten: 1
De verkiezingen van 20 maart van dit jaar, voor provinciale staten, waterschappen én kiescolleges zijn goed verlopen. Dit concludeert de Kiesraad in zijn advies ter evaluatie van deze verkiezingen. Niet alles verliep echter vlekkeloos. In zijn advies doet de Kiesraad daarom enkele aanbevelingen. Deze betreffen zaken als de bezorging van stempassen, de kleur van stempassen, de publicatie van processen-verbaal, van stembureaus op internet, en ‘lijstuitputting’.
Besluit: 2019-05-21
Advies
Documenten: 1
Alle gemeenten gaan straks centraal tellen. De hoofdstembureaus worden afgeschaft. En er komen meer mogelijkheden om eventuele fouten die worden gemaakt bij het tellen van uitslagen te corrigeren. Dit zijn enkele elementen uit (de tweede versie) van een conceptwetsvoorstel ter verbetering van de procedure voor vaststelling van de uitslag. In zijn advies over dit wetsvoorstel geeft de Kiesraad aan in grote lijnen in te stemmen met deze wijzigingen, maar vraagt aandacht voor enkele knelpunten.
Besluit: 2019-05-20
Advies
Documenten: 1
In zijn advies stemt de Kiesraad in met een regeling waardoor een lid ook tijdelijk vervangen kan worden aan het einde van de zittingsperiode van het vertegenwoordigend orgaan.
Besluit: 2019-02-11
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad heeft advies uitgebracht over een voorgesteld model proces-verbaal in verband met de mogelijke toewijzing van extra zetels voor Nederland in het Europees Parlement, bij uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie (Brexit). Dit proces-verbaal is feitelijk een aanvulling op het proces-verbaal dat wordt gebruikt voor de vaststelling van verkiezingen voor de Nederlandse leden van het Europees Parlement op 23 mei 2019. De Kiesraad vindt het belangrijk dat het ontwerp voor het nieuwe proces-verbaal zelfstandig leesbaar is. Daarom worden enkele aanpassingen voorgesteld.
Besluit: 2019-01-14
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad vraagt in dit advies aandacht voor het op tijd vast stellen van de modellen (formulieren) die bij verkiezingen worden gebruikt. Alleen dan is het mogelijk om de modellen op zorgvuldige wijze in de Ondersteunende Software Verkiezingen (OSV) te implementeren en te testen. Ook vraagt de Kiesraad in dit advies aandacht voor de manier waarop kiesgerechtigden de processen-verbaal (met stemtotalen van stembureaus) kunnen inzien. Tot slot wordt in dit advies ingegaan op het anoniem vermelden van bezwaren van kiesgerechtigden in de processen-verbaal.
Besluit: 2018-12-17
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad vindt het juist om de Kies- en referendumregeling te hernoemen tot Kiesregeling, nu de Wet raadgevend referendum is ingetrokken. De Raad kan zich ook vinden in het streven modellen voor verkiezingsbescheiden zo op te stellen dat deze in de toekomst alleen geactualiseerd hoeven te worden als een wetswijziging dit noodzakelijk maakt. Dit advies bevat ook enkele suggesties. Zoals het voorstel om het formulier waarmee kiesgerechtigden onderhands een volmacht kunnen verlenen aan een andere kiezer te verduidelijken. Verder vraagt de Raad aandacht voor de onderkleur en andere kenmerkende verschillen tussen vastgestelde stembescheiden voor verschillende stemmingen, en voor een potentiële bron van misverstanden in het model voor het proces-verbaal van een briefstembureau.
Besluit: 2018-11-26
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad kan zich vinden in het Conceptbesluit tot wijziging van het Kiesbesluit en het Tijdelijk experimentenbesluit stembiljetten en centrale stemopneming in verband met vereenvoudiging van stemmen vanuit het buitenland. Wel adviseert hij ook in het Kiesbesluit buiten twijfel te stellen dat het identiteitsdocument waarvan een kopie aan de briefstem moet worden toegevoegd, geldig moet zijn op de dag van de kandidaatstelling, en niet noodzakelijkerwijs ook op de dag van de stemming.
Besluit: 2018-09-20
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad heeft een advies uitgebracht over de aanpassing van modellen (formulieren) in verband met de verkiezingen van kiescolleges in Caribisch Nederland. Het gaat om formulieren voor de registratie van een partijnaam, kandidatenlijsten, stembiljet, vaststelling van het aantal stemmen en benoeming van nieuwe leden. Door de introductie van kiescolleges op Bonaire, Sint Eustatius en Saba krijgen Nederlandse inwoners van deze eilanden vanaf 2019 invloed op de samenstelling van de Eerste Kamer.
Besluit: 2018-07-13
Advies
Documenten: 1
Als gevolg van de verwachte uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie, ‘de Brexit’, zal Nederland drie extra ...
Besluit: 2018-07-05
Advies
Documenten: 2
Als gevolg van de verwachte uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie, ‘de Brexit’, zal Nederland drie extra zetels in het Europees Parlement krijgen: 29 in plaats van 26 zetels. De minister van BZK heeft aan de Kiesraad advies gevraagd over een concept-wetsvoorstel dat de toewijzing van deze extra zetels regelt. De Kiesraad geeft in dit advies aan zich te kunnen vinden in het voorstel.
Besluit: 2018-07-03
Advies
Documenten: 2
Ook kiezers met een verstandelijke beperking moeten hulp kunnen krijgen bij het uitbrengen van hun stem. Dit is een van de voorstellen van de Kiesraad, in zijn advies ter evaluatie van de gecombineerde gemeenteraadsverkiezingen en het referendum over de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 (Wiv), op 21 maart 2018. Verder wordt onder meer geadviseerd om het sluitingstijdstip van de stembureaus te vervroegen van 21.00 uur naar 20.00 uur, zolang stembiljetten nog handmatig in het stembureau worden geteld.
Besluit: 2018-05-17
Advies
Documenten: 1
Ook kiezers met een verstandelijke beperking moeten hulp kunnen krijgen bij het uitbrengen van hun stem. Dit is een van de voorstellen van de Kiesraad, in zijn advies ter evaluatie van de gecombineerde gemeenteraadsverkiezingen en het referendum over de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 (Wiv), op 21 maart 2018. Verder wordt onder meer geadviseerd om het sluitingstijdstip van de stembureaus te vervroegen van 21.00 uur naar 20.00 uur, zolang stembiljetten nog handmatig in het stembureau worden geteld.
Besluit: 2018-05-17
Advies
Documenten: 1
Om Nederlandse inwoners in Caribisch Nederland indirect invloed uit te kunnen laten oefenen op de samenstelling van de Eerste Kamer wordt de Grondwet gewijzigd. Ook moeten de Kieswet en het Kiesbesluit worden gewijzigd. De wijziging van de Kieswet is inmiddels tot stand gebracht. De Kiesraad onderschrijft in dit advies ter wijziging van het Kiesbesluit het uitgangspunt dat de leden van de kiescolleges de Eerste Kamerleden zoveel mogelijk op dezelfde wijze kiezen als de leden van de provinciale staten dat doen. De Raad vraagt in zijn advies wel aandacht voor de vermelding van ‘aanduidingen’ op de kandidatenlijst in andere talen.
Besluit: 2018-04-16
Advies
Documenten: 1
Vanaf 25 mei 2018 is de Algemene verordening gegevensbescherming (Verordening (EU) 20 16/679)1 van toepassing. Het conceptbesluit past verschillende AMvB’s aan deze verordening aan, waaronder het Kiesbesluit. In het Kiesbesluit wordt alleen artikel D 9 gewijzigd. De voorgestelde wijziging geeft de Kiesraad geen aanleiding tot het maken van opmerkingen.
Besluit: 2018-02-12
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad heeft geadviseerd over een conceptwetsvoorstel, waarmee een nieuw model stembiljet voor Nederlandse kiezers in het buitenland definitief wordt. De Raad kan instemmen met dit nieuwe stembiljet en hoopt dat het stembiljet op korte termijn ook voor kiezers in Nederland kan worden ingevoerd. Ook zou het de voorkeur hebben dat dit stembiljet elektronisch geteld kan worden. Wel plaatst de Raad kanttekeningen bij het voorstel dat, als een kiezer geen stem uitbrengt op een kandidaat, het stembiljet niet ongeldig wordt verklaard, maar dat dan de stem naar de lijsttrekker van de gekozen partij gaat.
Besluit: 2018-02-05
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad heeft geadviseerd over een conceptwetsvoorstel dat een nieuwe procedure voor de vaststelling van verkiezingsuitslagen bevat. Ook de Raad is voorstander van een modernere, transparantere procedure en kan zich onder voorwaarden vinden in de nieuwe gemeentelijk stembureaus en de afschaffing van hoofdstembureaus. Wel roept het voorstel de nodige vragen op. Het gemeentelijk stembureau krijgt onder andere tot taak de juistheid van het tellen van de stemmen door de stembureaus te onderzoeken. Het is niet duidelijk welke fouten het gemeentelijk stembureau bij zijn controle van processen-verbaal van de stembureaus moet herstellen.
Besluit: 2018-02-01
Advies
Documenten: 1
In een conceptwetsvoorstel wordt voorgesteld om de Kieswet en de Wet raadgevend referendum aan te passen aan de Algemene verordening gegevensbescherming. De Kiesraad kan zich grotendeels in het wetsvoorstel vinden. Hij adviseert daarnaast om, onder andere, veilig te stellen dat de bezwaren in de processen-verbaal van stembureaus ongewijzigd blijven.
Besluit: 2017-08-14
Advies
Documenten: 1
In dit advies geeft de Kiesraad aan dat hij geen opmerkingen heeft over het ontwerpbesluit om het Kiesbesluit te wijzigen, zodat politieke partijen geen lijstencombinaties meer aan kunnen gaan.
Besluit: 2017-07-04
Advies
Documenten: 1
Het nieuwe Kabinet moet spoedig na aantreden een nieuw model stembiljet ontwikkelen. Het moet bij voorkeur ook mogelijk zijn dit stembiljet elektronisch te tellen met scanapparatuur. Dit kan helpen om telfouten in stembureaus te voorkomen en kan stembureauleden in hun taken ontlasten. Dit zijn twee van de aanbevelingen van de Kiesraad in zijn evaluatieadvies naar aanleiding van de afgelopen Tweede Kamerverkiezing. De Raad stelt verder voor om de processen-verbaal van alle stembureaus op internet te publiceren.
Besluit: 2017-05-30
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad kan zich in grote lijnen vinden in een conceptwetsvoorstel dat regelt dat ook Nederlanders in Bonaire, Sint Eustatius en Saba invloed krijgen op de samenstelling van de Eerste Kamer. Zoals in de keuze voor drie afzonderlijke kiescolleges, hun samenstelling, en het organiseren van een gecombineerde stemming met de eilandsraadsverkiezingen.
Besluit: 2017-05-22
Advies
Documenten: 1
Als meer dan 32 partijen deelnemen aan de Tweede Kamerverkiezing van 15 maart 2017, is het reguliere stembiljet te klein. De minister van BZK heeft de Kiesraad daarom advies gevraagd over de opzet van een alternatief stembiljet en 2 opties voorgelegd. De Raad heeft een voorkeur voor het stembiljet van het formaat 70x100 (bxh) (optie 1). Doorslaggevend voor deze keuze is dat alle kandidatenlijsten op één zijde gedrukt zijn. Dit alternatieve stembiljet wordt alleen gebruikt als op de dag van kandidaatstelling (30 januari 2017) blijkt dat het huidige stembiljet niet volstaat.
Besluit: 2016-12-29
Advies
Documenten: 1
Spoed-adviesaanvraag minister BZK stembiljet Tweede Kamerverkiezing 15 maart 2017
Besluit: 2016-12-23
Advies
Documenten: 1
Rechters krijgen de mogelijkheid om het actief en/of passief kiesrecht te ontnemen als bijkomende straf voor degene die veroordeeld wordt voor welk soort terroristisch misdrijf dan ook. Nu is het ontnemen van kiesrecht slechts bij enkele terroristische misdrijven mogelijk. De Kiesraad adviseert positief over dit voornemen van de minister van Veiligheid en Justitie. Wel verzoekt de Raad om deze mogelijkheid ook te openen bij veroordeling voor de misdrijven genoemd in artikelen 121a, 123a en 124a uit het Wetboek van Strafrecht*.
Besluit: 2016-12-22
Advies
Documenten: 1
In het buitenland wonende personen kunnen zich voortaan laten opnemen in het permanente register voor verkiezingen voor Tweede Kamer, Europees Parlement en referenda. Ze hoeven zich dan niet meer voor elke verkiezing opnieuw te laten registreren als kiezer. De Kiesraad heeft advies uitgebracht over de uitwerking van deze wet in een algemene maatregel van bestuur (amvb). In het advies wordt ervoor gepleit het mogelijk te maken dat alle aanvragen tot permanente registratie elektronisch kunnen worden ingediend.
Besluit: 2016-11-15
Advies
Documenten: 1
De Kiesraad deelt de opvatting van de minister van BZK dat het wenselijk is om de mogelijkheid tot experimenteren met een nieuw model stembiljet voor kiezers in het buitenland te verlengen. Ten aanzien van het andere experiment, het centraal tellen van de stemmen, wordt geadviseerd toe te lichten wat de voornemens van de minister op dit punt zijn.
Besluit: 2016-11-14
Advies
Documenten: 1
Dit advies gaat over de vaststelling van modellen (bepaald format voor stempas, kiezerspas, schriftelijke volmacht, briefstembewijs en stembiljet voor kiezers buiten Nederland) voor de Tweede Kamerverkiezing van 15 maart 2017. Om de leesbaarheid van de stempas te behouden, adviseert de Kiesraad onder andere om voor kiesgerechtigden in Bonaire, Sint Eustatius en Saba een ander model stempas vast te stellen dan voor kiesgerechtigden in het Europese deel van Nederland.
Besluit: 2016-10-26
Advies
Documenten: 1
Dit advies gaat over het wetsvoorstel om in de Kieswet expliciet een maximale termijn van 5 dagen op te nemen, waarbinnen de Kiesraad buitenlandse autoriteiten een verklaring verstrekt over de kiesgerechtigdheid van een Nederlander die in een ander EU-land op de kandidatenlijst voor de Europees Parlementsverkiezing wil staan. De Kiesraad kan zich vinden in dit voorstel.
Besluit: 2016-10-13
Advies
Documenten: 1
Dit advies gaat over een amendement van Kamerlid Bosma (PVV) waarin wordt voorgesteld om alle partijen bij alle verkiezingen toe te staan om maximaal 80 kandidaten op de lijst te plaatsen. De Kiesraad is van mening dat de huidige Kieswet partijen voldoende mogelijkheden biedt om genoeg personen kandidaat te stellen om uitputting van de kandidatenlijst te voorkomen.
Besluit: 2016-06-13
Advies
Documenten: 2
In dit advies blikt de Kiesraad terug op het referendum van 6 april 2016. De Kiesraad is van mening dat de Wet raadgevend referendum onvolkomenheden en weeffouten bevat. Geadviseerd wordt ondermeer om elektronische indiening van referendumverzoeken mogelijk te maken. Verder stelt de Kiesraad voor om gemeenten handvatten te geven voor het bepalen van aantallen stembureaus. De Kiesraad plaatst kanttekeningen bij de opkomstdrempel van 30%, het doorgeven van opkomstpercentages op de dag van stemming, en de vormgeving van het stembiljet.
Besluit: 2016-05-24
Advies
Documenten: 4
Dit advies gaat over een initiatiefwetsvoorstel ‘Tijdelijke experimentenwet elektronische voorzieningen bij verkiezingen’ dat voorstelt om een eerste stap te zetten om gedurende 5 jaar experimenten te houden met elektronische stemprinters en/of stemmentellers bij de stemming en het tellen van de stemmen. De Kiesraad is van mening dat de ruimte om te experimenteren in het verkiezingsproces beperkt is. Geadviseerd wordt om voldoende tijd uit te trekken om experimenten voor te bereiden. Verder stelt de Kiesraad voor om in het initiatiefwetsvoorstel uit te leggen of bij een stemming meerdere soorten experimenten tegelijk gehouden kunnen worden.
Besluit: 2016-03-18
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over een initiatiefwetsvoorstel van Kamerlid Klein (Klein) dat voorstelt om de stukken voor de kandidaatstelling (ook) digitaal in te leveren. De Kiesraad staat positief tegenover dit voorstel. Geadviseerd wordt om sommige punten verder uit te werken om uitvoeringsproblemen bij de kandidaatstelling te voorkomen. Als stukken voor de kandidaatstelling zowel digitaal als op papier ingeleverd kunnen worden, moet bijvoorbeeld met het oog op de hanteerbaarheid van het proces het aantal personen naast de inleveraar beperkt worden tot maximaal twee andere personen. Verder moet voorkomen worden dat eventuele dubbele inlevering van stukken leidt tot schrapping van kandidaten, als het om dezelfde lijsten gaat.
Besluit: 2015-11-16
Advies
Documenten: 4
Dit advies gaat over een initiatiefwetsvoorstel van Kamerlid Klein (Klein) waarin wordt voorgesteld om kieskringen af te schaffen. De Kiesraad onderschrijft in zijn advies deze conclusie, omdat in de praktijk vrijwel geen gebruik meer gemaakt wordt van de mogelijkheid om per kieskring verschillende kandidatenlijsten in te dienen. Zolang de uitslag in persoon moet worden overgebracht naar de Kiesraad is de tussenkomst van een hoofdstembureau bij de vaststelling van de uitslag nog wel wenselijk. Daarom stelt de Kiesraad voor de uitslagberekening provinciale hoofdstembureaus te behouden.
Besluit: 2015-11-16
Advies
Documenten: 4
Dit advies gaat over het Ontwerpbesluit van minister Plasterk dat voorstelt om in het stemlokaal te experimenteren met een nieuw model stembiljet. Geadviseerd wordt om dit experiment in enkele gemeenten gelijktijdig uit te voeren met het centraal tellen van stemmen. Op die manier worden de effecten van het nieuwe stembiljet op centrale stemopneming ook inzichtelijk.
Besluit: 2015-10-12
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over het conceptwetsvoorstel dat invoering van permanente kiezersregistratie voor kiezers in het buitenland voorstelt. De Kiesraad heeft deze permanente registratie al eerder bepleit en ondersteunt daarom het voorstel. Verder stelt de Kiesraad voor om het mogelijk te maken voor Nederlandse kiezers in het buitenland om te stemmen op ambassades of consulaten. Het stemmen op ambassades of consulaten kan bijdragen aan een verhoging van de opkomst van kiezers buiten Nederland, zoals beoogd in het wetsvoorstel.
Besluit: 2015-08-17
Advies
Documenten: 2
De Kiesraad kan niet ingaan op het verzoek van de eilandsraad van Bonaire om onderzoek te doen naar het (mogelijk) ronselen van onderhandse volmachten. De eilandsraad van Bonaire had een motie aanvaard waarin de Kiesraad om onderzoek werd gevraagd. De Kiesraad heeft immers, zo wordt toegelicht in een brief aan de Minister van BZK, geen toezichthoudende taken en onderzoeksbevoegdheid met betrekking tot vermeende misstanden in de verkiezingspraktijk.
Besluit: 2015-07-22
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over een wetsvoorstel dat er naar streeft om lijstencombinaties af te schaffen. De Kiesraad is van mening dat de vraag of de afschaffing van de figuur van lijstencombinaties een goede zaak is een politieke afweging is.
Besluit: 2015-07-22
Advies
Documenten: 2
In dit advies blikt de Kiesraad terug op de Eerste Kamerverkiezing van 26 mei 2015. De Kiesraad is van mening dat de verkiezing over het algemeen goed is verlopen, maar dat het verkiezingsproces op enkele punten kan worden verbeterd. Geadviseerd wordt om duidelijk in de Kieswet te vermelden dat kiezers (provinciale statenleden) bij de Eerste Kamerverkiezing de mogelijkheid hebben om een vervangend stembiljet aan te vragen als zij hun stembiljet verkeerd hebben ingevuld. Verder stelt de Kiesraad voor om de processen-verbaal van de kandidaatstelling en van de stemming door het centraal stembureau van de Eerste Kamerverkiezing (Kiesraad) elektronisch te publiceren.
Besluit: 2015-07-06
Advies
Documenten: 2
Dit advies van de Kiesraad aan minister Plasterk (BZK) en aan de voorzitter van de Tweede Kamer gaat over de aanpak van misbruik van de volmachtregeling. De Kiesraad is van mening dat hiervoor de delictsomschrijving van het ronselen van volmachtstemmen moet worden aangescherpt. Nu is niet altijd helder wat wel en niet mag met betrekking tot volmachtverlening. Bovendien moet het mogelijk worden dat mensen die worden veroordeeld voor misbruik van de volmachtregeling door de rechter tijdelijk worden uitgesloten van het kiesrecht. Ook bij enkele andere kiesrechtdelicten moet dit kunnen. Dit advies is gebaseerd op een onderzoek van de Kiesraad naar de werking van strafbepalingen in het verkiezingsproces. Aanleiding hiervan vormden geruchten over ronselen van volmachten bij gemeenteraadsverkiezingen en het uitblijven van concrete vervolging.
Besluit: 2015-06-12
Advies
Documenten: 3
Dit advies gaat over het voornemen van de minister van BZK om lijstencombinaties af te schaffen. De minister had de Kiesraad in het licht van de voorgenomen afschaffing verzocht om advies uit te brengen over een aanpassing van het systeem van restzetelverdeling. De Kiesraad is van mening dat er op zich geen grond is voor compensatie van kleinere partijen voor afschaffing, omdat zowel kleine als grote partijen profijt kunnen hebben van het gebruik van de lijstencombinatie - en omdat de lijstencombinatie niet ten gunste van de kleine partijen is ingevoerd. Wel is het zo, dat het feitelijk vooral kleine partijen waren die de afgelopen decennia lijstencombinaties aangingen.
Besluit: 2015-06-11
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over een conceptwetsvoorstel waarin wordt voorgesteld om een kiescollege op Bonaire, Sint Eustatius en Saba te introduceren om de leden van de Eerste Kamer te kiezen. Daarmee krijgen Nederlandse inwoners van Caribisch Nederland invloed op de samenstelling van de Eerste Kamer en niet-Nederlandse inwoners van die eilanden behouden het kiesrecht voor de eilandsraden. Geadviseerd wordt om de keuze voor een kiescollege per eiland of één kiescollege voor heel Caribisch Nederland niet in de Grondwet op te nemen. Dit met het oog op de lopende evaluatie van de staatkundige structuur van Caribisch Nederland.
Besluit: 2015-06-11
Advies
Documenten: 2
In zijn evaluatieadvies blikt de Kiesraad terug op de gecombineerde verkiezingen voor de provinciale staten en waterschappen van 18 maart 2015. Deze gecombineerde verkiezingen hebben geleid tot bijna een verdubbeling van de opkomst voor de waterschapsverkiezingen. De Kiesraad is van mening dat een betere voorlichting en instructie over een aantal zaken wenselijk is. Bijvoorbeeld het aanpassen van de gegevens op de stempas zodat duidelijk is dat Nederlandse kiezers met een dubbele nationaliteit zich op het stembureau voor de provinciale statenverkiezingen mogen legitimeren met een Europees paspoort. Ook is gebleken dat bij het stemmen onduidelijk was welke persoonlijke gegevens mogen worden afgeschermd op (de kopie van) het identiteitsbewijs.
Besluit: 2015-05-18
Advies
Documenten: 3
Eindrapport Informatiepunt Verkiezingen gecombineerde verkiezingen 2015
Besluit: 2015-05-18
Advies
Documenten: 1
Dit advies gaat over het ontwerpvoorstel dat nastreeft om het onderzoek naar een nieuw stembiljet voor kiezers in het stemlokaal te hervatten. De Kiesraad kan zich vinden in de beslissing van minister Plasterk (BZK) om een experiment uit te voeren met het stembiljet dat, blijkens evaluatie, al eens succesvol door Nederlandse kiezers in het buitenland is gebruikt. Wel herinnert de Raad aan een eerder gemaakte opmerking dat de voorgestelde regeling, waarbij een stem op een partij geldt als een stem op de lijsttrekker van die partij, ertoe kan leiden dat sluipenderwijs de partijstem in het Nederlandse kiesstelsel wordt ingevoerd.
Besluit: 2015-04-22
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over een ontwerpregeling waarin wordt voorgesteld de Kiesregeling te wijzigen in verband met de invoering van de Wet raadgevend referenda. Hiervoor moeten formulieren ontwikkeld worden, bijvoorbeeld waarmee verzoeken tot het houden van een referendum worden ingediend. De Kiesraad is van mening dat het goed is om de formulieren in de Kiesregeling te integreren, omdat formulieren voor andere verkiezingen hier ook in opgenomen zijn. In veel gevallen kan daarom worden volstaan met een uitbreiding van de bestaande formulieren in de Kiesregeling, zodat de formulieren zoveel mogelijk uniform zijn. Ook adviseert de Kiesraad over de eisen die aan de software voor de uitslagberekening van een referendum worden gesteld. De eis dat de software voor meerdere besturingssystemen ontwikkeld moet worden, vindt de Raad overbodig, omdat hij als centraal stembureau de enige gebruiker is van het systeem.
Besluit: 2015-02-09
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over de ontwerpregeling waarin wordt voorgesteld om voorzieningen te treffen voor de circa 30 gemeenten waar experimenten plaatsvinden bij de gecombineerde provinciale staten- en waterschapsverkiezingen op 18 maart 2015. Het gaat bijvoorbeeld om voorzieningen voor het geval stembiljetten op de verkeerde tellocatie worden gebracht. De kans bestaat namelijk dat sommige kiezers hun stembiljet in de verkeerde stembus gooien. De Kiesraad adviseert te evalueren hoe vaak dat voorkomt en welke factoren daarop van invloed zijn, zoals de plaatsing en het opschrift van de stembus. Daarnaast wordt geadviseerd de gevolgen van verkeerde stembiljetten in de verkeerde stembus voor de telling, voor zover mogelijk, vast te leggen om het telproces inzichtelijker te maken.
Besluit: 2015-01-12
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over een notitie van de minister van Binnenlandse Zaken waarin de mogelijkheden geïnventariseerd worden om voor 2 specifieke groepen Nederlanders een kiescollege te vormen, met als enige taak om de leden van de Eerste Kamer te kiezen. Het gaat om een kiescollege voor Nederlandse kiesgerechtigden in Caribisch Nederland en een kiescollege voor Nederlandse kiesgerechtigden in het buitenland (niet-ingezetenen). De Kiesraad is van mening dat de notitie een goede basis vormt voor verdere politieke besluitvorming.
Besluit: 2014-12-09
Advies
Documenten: 3
Dit advies gaat over een ontwerpregeling om de Kiesregeling te wijzigen met het oog op de gecombineerde provinciale statenverkiezingen én waterschapsverkiezingen vanaf 2015. Kiezers kunnen op dezelfde dag voor beide verkiezingen hun stem uitbrengen. Om te voorkomen dat stempassen en andere stukken voor beide verkiezingen door elkaar worden gehaald, zijn onderscheidende kenmerken nodig. Dit wordt geregeld in een wijziging van de Kiesregeling. Het ontwerp voor deze wijziging is aan de Kiesraad voorgelegd. In hoofdlijnen kan deze zich goed vinden in voorgestelde wijzigingen.
Besluit: 2014-10-20
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over een ontwerpregeling om de Kiesregeling te wijzigen in verband met de gecombineerde staten- en waterschapsverkiezingen. Doordat kiezers vanaf 2015 tegelijkertijd stemmen voor algemeen bestuursleden van waterschappen en voor provinciale statenleden, moet een aantal modellen (zoals het aanvraagformulier voor een kiezerspas of voor een schriftelijke volmacht) aangepast worden in de Kiesregeling. De Kiesraad adviseert om een duidelijk onderscheid te maken tussen de documenten voor de waterschapsverkiezing en de provinciale statenverkiezing. Stembureauleden moeten gemakkelijk kunnen zien voor welke verkiezing een document gebruikt kan worden.
Besluit: 2014-08-25
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over een ontwerpbesluit van de minister van BZK dat voorstelt om bij toekomstige experimenten met centraal tellen van stemmen zogeheten transportboxen te gebruiken. Bij de laatste verkiezingen is in een aantal gemeenten geëxperimenteerd met het tellen van de stemmen op één centrale locatie in de gemeente - en niet meer in de afzonderlijke stembureaus. Voor het vervoer van stembiljetten en andere stembescheiden werden toen gewone stembussen gebruikt. De Kiesraad is van mening dat het goed is als gemeenten de vrijheid hebben om ook bij toekomstige experimenten de stembescheiden in stembussen te vervoeren. Ook plaatst de Kiesraad aantekeningen bij de verwachte efficiëncywinst en kostenbesparing die het gebruik van de transportboxen de gemeenten zou gaan opleveren.
Besluit: 2014-07-24
Advies
Documenten: 3
In dit advies blikt de Kiesraad terug op de gemeenteraadsverkiezingen van 19 maart 2014 en de Europees Parlementsverkiezing op 22 mei 2014. De Kiesraad adviseert de minister onder meer om in de Kieswet het maken van een stemfie – een foto die de kiezer van zichzelf met zijn of haar stembiljet maakt in het stemhokje – expliciet te verbieden. De Raad stelt dat de stemfie op gespannen voet staat met stemvrijheid en stemgeheim. Iedere mogelijkheid dat kiezers onder druk worden gezet of druk voelen om op een bepaalde partij en/of kandidaat te stemmen en daarvan bewijs te leveren, moet worden voorkomen.
Besluit: 2014-07-24
Advies
Documenten: 6
Dit advies gaat over de conceptregeling die voorstelt om de Kiesregeling te wijzigen met het oog op de eisen aan de programmatuur voor de berekening van de verkiezingsuitslag. De Kiesraad geeft de voorkeur aan centrale vaststelling van de specificatie van de wet- en regelgeving voor software waarmee de verkiezingsuitslag wordt berekend. Verder De Raad is van mening dat het onwenselijk is dat een niet nader bepaalde instantie deze specificatie toetst, omdat deze instantie zo bepaalt hoe de regels rond de vaststelling van de uitslag geïnterpreteerd moeten worden. Wel is de Raad voorstander van een toetsing om te bepalen of de software aan de wet- en regelgeving voldoet.
Besluit: 2014-06-24
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over een integrale wijziging van de Kieswet. Minister Plasterk had de Kiesraad gevraagd hierover te adviseren, na sterke aandrang vanuit de Eerste Kamer. De Kiesraad is van mening dat de Kieswet deels verouderd, onduidelijk en niet-consistent is en enkele onnodige belemmeringen bevat voor een efficiënt verloop van het verkiezingsproces. Verder biedt de wet geen adequaat antwoord op een aantal actuele vraagstukken, zoals de vraag of het maken van een 'stemselfie' in het stemlokaal is toegestaan. Geadviseerd wordt om de Kieswet leesbaarder te maken en het verkiezingsproces efficiënter te laten verlopen. Door de inzet van digitale hulpmiddelen kunnen politieke partijen kandidatenlijsten bijvoorbeeld elektronisch indienen en hoeft het hoofdstembureau niet langer betrokken te worden bij de berekening van de verkiezingsuitslag.
Besluit: 2014-04-18
Advies
Documenten: 3
Dit advies gaat over de wijziging van de experimentenregeling centraal tellen van stemmen die de minster van BZK voorstelt. Bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen is in vijf gemeenten geëxperimenteerd met het tellen van de stemmen op één centrale locatie in de gemeente - en niet meer in de afzonderlijke stembureaus. Het ziet ernaar uit dat hiermee bij de komende verkiezing voor het Europees Parlement opnieuw wordt geëxperimenteerd. De Kiesraad adviseert om ook personen die het gemeentelijk stembureau bijstaan bij het tellen van de stemmen verplicht een training te laten volgen. Verder stelt de Kiesraad voor om centrale tellingen de volgende dag te laten plaatsvinden.
Besluit: 2014-04-09
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over de Tijdelijke experimentenregeling centrale stemopneming waarin regels worden voorgesteld voor het experiment op 19 maart 2014 met het centraal tellen van de stemmen in 5 gemeenten. De Kiesraad is van mening dat het belangrijks is dat bepaald wordt dat de stembescheiden op een beveiligde locatie worden opgeslagen en dat veilig vervoer naar die locatie gegarandeerd is.
Besluit: 2014-02-11
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over het ontwerpbesluit dat voorstelt om het Kiesbesluit en het Waterschapsbesluit te wijzigen voor de gecombineerde waterschapsverkiezingen en provinciale statenverkiezingen. De Kiesraad adviseert met het oog op de waterschapsverkiezingen in de Basisregistraties Adressen en Gebouwen per adres te noteren in het beheersgebied van welk waterschap dit adres zich bevindt. Dit bespaart zowel de waterschappen als de gemeenten aanzienlijke terugkerende administratieve lasten en verkleint de kans op fouten bij het versturen van stempassen naar kiesgerechtigden.
Besluit: 2014-02-10
Advies
Documenten: 2
Deze reactie gaat over het rapport 'Elke stem telt - Elektronisch stemmen en tellen' van de Commissie-Van Beek. De Kiesraad is net als de Commissie-Van Beek van mening dat het verkiezingsproces gebaat is bij de inzet van elektronische apparatuur voor het stemmen en tellen van de stemmen. Het door de Commissie voorgestelde stemsysteem – stemprinter en –teller – heeft ook de voorkeur van de Kiesraad. Wel plaatst de Raad kanttekeningen bij enkele eisen die de Commissie aan haar voorkeursvariant stelt.
Besluit: 2014-02-04
Advies
Documenten: 3
Dit advies gaat over een ontwerpregeling voor een experiment met andere stembiljetten voor kiezers buiten Nederland. Geadviseerd wordt om aandacht te schenken aan de verkrijgbaarheid van de kandidatenlijst voor kiezers buiten Nederland, het kleurgebruik bij de registratie van logo’s en het gebruik van een logo door partijen die samen één aanduiding hebben geregistreerd.
Besluit: 2013-11-18
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over een ontwerpbesluit dat regels stelt voor het organiseren van een raadgevend referendum. Het gaat om referenda over wetten die door het parlement zijn aangenomen. Om een raadgevend referendum te kunnen houden, moet een minimum aantal handtekeningen (referendumverzoeken en ondersteuningsverklaringen) door kiezers worden ingediend. Geadviseerd wordt om de voorgestelde steekproefsgewijze controle van referendumverzoeken en ondersteuningsverklaringen verder uit te werken.
Besluit: 2013-10-01
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over een conceptwetsvoorstel dat voorstelt de regelgeving rond het kiesrecht van niet-Nederlanders bij eilandsraadsverkiezingen tijdelijk aan te passen. De Kiesraad ondersteunt het voornemen van het kabinet om niet-Nederlanders die vijf jaar wonen in het Caribische deel van Nederland tijdelijk actief kiesrecht (recht om te stemmen) bij eilandsraads-verkiezingen te verlenen. Geadviseerd wordt om deze groep niet-Nederlanders in deze periode ook het passief kiesrecht (recht om verkiesbaar te zijn) toe te kennen. Reden hiervoor is dat bij overige verkiezingen het actief kiesrecht op één lijn staat met het passief kiesrecht. Zo kan iemand die mag stemmen bij de gemeenteraadsverkiezing zich ook verkiesbaar stellen als kandidaat voor de gemeenteraad.
Besluit: 2013-09-03
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over de reactie die de staatssecretaris van het ministerie van VWS aan de Kiesraad heeft gevraagd op de Goedkeuringswet en Uitvoeringswet bij het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Nu staat nog in de Kieswet dat ‘tenminste 25%’ van de stemlokalen geschikt moet zijn voor kiezers met een handicap. De regering stelt voor daarvan te maken: ‘zoveel mogelijk, maar tenminste 25%’. De Kiesraad is van mening dat deze aanpassing waarschijnlijk slechts weinig uithaalt. Het spoort gemeenten hooguit aan om meer stemlokalen toegankelijk te maken voor gehandicapte kiezers. Geadviseerd wordt om rekening te houden met de verschillende soorten lichamelijke handicaps.
Besluit: 2013-08-27
Advies
Documenten: 2
De Raad van State ziet geen juridische noodzaak om de mogelijkheid tot het aangaan van lijstencombinaties af te schaffen. Minister Plasterk had de Raad van State hierover advies gevraagd - sommige Kamerleden hadden aangegeven het onwenselijk te vinden dat een stem op een partij via een restzetel terecht kan komen bij een andere partij binnen de lijstencombinatie. Of het al dan niet wenselijk is om de mogelijkheid tot het aan gaan van lijstencombinaties te handhaven vindt de Raad van State een vraag die door de wetgever beantwoord moet worden.
Besluit: 2013-06-28
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over het tijdelijk experimentenbesluit stembiljetten en centrale stemopneming waarin twee experimenten aan bod komen. Het ene experiment maakt het mogelijk om kiezers in het buitenland een (nieuw model) stembiljet per e-mail toe te sturen – nu krijgen zij dit nog via de gewone post toegestuurd. Het andere experiment voorziet in het centraal tellen van de stembiljetten in de gemeente – en niet meer apart in alle afzonderlijke stembureaus. Op hoofdlijnen kan de Kiesraad met beide experimenten instemmen, maar heeft wel enkele kanttekeningen. De Kiesraad is bijvoorbeeld van mening dat bij het tellen van de nieuwe stembiljetten alleen de stembiljetten meegeteld moeten worden waarop de kiezer een stem op een partij en op een kandidaat heeft uitgebracht.
Besluit: 2013-05-17
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over de wijzigingen in het Kiesbesluit in verband met de wijziging van de Kieswet. Zo wordt het voor Nederlanders in het buitenland eenvoudiger om hun stem uit te brengen en wordt de wijze van inlevering van de kandidatenlijsten gewijzigd. Hiernaast wordt de datum van kandidaatstelling en stemming aangepast en komt er een regeling voor het gebruik van software in het verkiezingsproces.
Besluit: 2013-05-17
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over het conceptwetsvoorstel dat ingaat op gecombineerde provinciale statenverkiezingen en waterschapsverkiezingen in 2015. De Kiesraad is van mening dat er aandacht moet zijn voor de mogelijke effecten van het combineren van deze verkiezingen. Positief is de Kiesraad over het brengen van de waterschapsverkiezingen onder de Kieswet. Wel plaatst de Kiesraad aantekeningen bij de uitwerking daarvan en voorziet de Raad problemen in de uitvoering.
Besluit: 2013-02-15
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over het conceptvoorstel om de Kieswet te wijzigen zodat inwoners van de Europese Unie (EU) die in een ander land wonen dan het land van herkomst zich bij de verkiezingen voor het Europees Parlement voortaan gemakkelijker kandidaat kunnen stellen. Hiervoor moet wel eerst een aantal artikelen in de Kieswet worden gewijzigd. De Kiesraad is positief over de voorgestelde wijzigingen. De Raad stelt voor dat de minister van Veiligheid en Justitie de formele verklaring voor de kandidaat opstelt en verstrekt, omdat hij beschikt over de hiervoor benodigde informatie. Het is de bedoeling dat de wijzigingen ingaan bij de eerstvolgende Europese Parlementsverkiezingen, in 2014.
Besluit: 2013-01-24
Advies
Documenten: 2
Dit spontane advies gaat over de verschillende formulieren ofwel modellen die gemeenten, politieke partijen, kiezers en stembureauleden gebruiken in de verkiezingspraktijk. De Kiesraad adviseert deze modellen flink te verbeteren en heeft daartoe zelf het initiatief genomen. Daarbij zijn de modellen geüniformeerd en gebruiksvriendelijker gemaakt. Verder stelt de Kiesraad voor om het elektronisch gebruik van de modellen te stimuleren.
Besluit: 2012-12-17
Advies
Documenten: 3
In dit advies blikt de Kiesraad terug op de Tweede Kamerverkiezing van 12 september 2012. De Kiesraad is van mening dat ook als een kiezer bijvoorbeeld op wereldreis is, hij vanuit het buitenland (per brief) zijn stem uit moet kunnen brengen. Nu is het slechts in geval van beroep of werkzaamheden in het buitenland mogelijk. Verder stelt de Kiesraad voor het telproces in de stembureaus drastisch te vereenvoudigen door het schrappen van verschillende voorgeschreven tellingen. Minder tellingen leiden ook tot minder fouten, aldus de Raad.
Besluit: 2012-11-14
Advies
Documenten: 3
Dit advies gaat over het concept-wetsvoorstel 'Tijdelijke experimentenwet stembiljetten en centraal tellen' dat de mogelijkheid creëert om bij verkiezingen in de periode tot 2018 te experimenteren met een nieuw model stembiljet en met centraal tellen van stemmen. De Kiesraad is van mening dat het noodzakelijk is om het stembiljet aan te passen, zodat het voor zowel kiezers als stembureauleden gemakkelijker hanteerbaar wordt. Ook vindt de Kiesraad het een positieve ontwikkeling om bij de telling elektronische hulpmiddelen in te zetten. Dit komt de zorgvuldigheid tijdens het verkiezingsproces en de betrouwbaarheid van de uitslag ten goede.
Besluit: 2012-11-05
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over het wijzigingsvoorstel Waterschapsbesluit. Eerder heeft het (demissionair) kabinet al gekozen voor indirecte waterschapsverkiezingen. Dit betekent dat gemeenteraadsleden de leden van het waterschapsbestuur gaan kiezen. Dit is vergelijkbaar met de verkiezing van Eerste Kamerleden door leden van provinciale staten.De Kiesraad hanteert het uitgangspunt 'Conform de Kieswet, tenzij'. Ten aanzien van drie onderwerpen adviseert de Kiesraad om aansluiting te zoeken bij de Kieswet: het gesloten lijstensysteem, de termijn tussen gemeenteraads- en waterschapsverkiezingen en de zittingsduur van het oude bestuur.
Besluit: 2012-05-01
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over het conceptwetsvoorstel om de Kieswet op onderdelen te wijzigen, zodat het eenvoudiger wordt voor Nederlanders in het buitenland om hun stem uit te brengen, de manier van het inleveren van kandidatenlijsten wijzigt en de datum van kandidaatstelling en stemming verandert. De Kiesraad had liever gezien dat de Kieswet integraal onder de loep was genomen en mist bovendien een paar zaken in het wetsvoorstel, zoals de ontwikkeling van het elektronisch tellen en een nieuwe regeling voor hertellingen. Met de ontwikkeling hiervan is vaart geboden.
Besluit: 2011-10-14
Advies
Documenten: 3
In dit advies blikt de Kiesraad terug op de verkiezingen van de provinciale staten en de eilandsraden van Bonaire, Saba en Sint Eustatius (beide 2 maart 2011) en de Eerste Kamerverkiezing (23 mei 2011). Campagnevoering in het stemlokaal is niet toegestaan. De Kiesraad is daarom van mening dat het wenselijk is om duidelijk aan te geven wat de begrenzing van het stemlokaal is. Verder wordt geadviseerd om op het stembiljet duidelijker aan te geven dat een volmachtstem alleen tegelijkertijd met de eigen stem kan worden uitgebracht. In het advies staan nog meer aanbevelingen rondom de verkiezingen voor de provinciale staten, Eerste Kamer en eilandsraden.
Besluit: 2011-07-22
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over een wetsvoorstel om de Waterschapswet zo aan te passsen dat indirecte waterschapsverkiezingen gehouden kunnen worden. Het wetsvoorstel beoogt om de categorie ingezetenen niet meer direct door de inwoners van een waterschap te laten kiezen, maar indirect door gemeenteraadsleden. Geadviseerd wordt om te bepalen wat moet gebeuren als er gemeentelijke herindelingsverkiezingen plaatsvinden. Verder vraagt de Raad zich af of kiesdistricten nog wel meerwaarde hebben nu er met stemwaarden gewerkt wordt.
Besluit: 2011-04-13
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over een wetsvoorstel om de formulieren (modellen) die In het verkiezingsproces worden gebruikt te wijzigen. Geadviseerd wordt om specifieke, op maat gemaakte modellen per verkiezing te hanteren. Ook plaatst de Kiesraad aantekeningen bij het recentelijk geïntroduceerde 'correspondentieadres + postcode'. In de praktijk is niet duidelijk of het vermelden van een correspondentieadres verplicht is en hoe moet worden omgegaan met verzoeken om correspondentieadressen te verstrekken. Het is belangrijk dat duidelijk is naar welk adres een benoemingsbrief gestuurd moet worden.
Besluit: 2011-03-10
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over het passief kiesrecht: het recht om gekozen te worden. Het gaat dan vooral over het registreren van een naam (aanduiding) van een politieke partij en de kandidaatstelling. Geadviseerd wordt om de registratie- en kandidaatstellingsprocedures met behulp van ICT-middelen te vereenvoudigen. De Kiesraad begint zijn advies met een pleidooi voor een algehele herziening van de Kieswet. Dit is voor het laatst gebeurd in 1989. Daarna is de wet steeds op onderdelen gewijzigd wat ten koste gaat van de leesbaarheid en de onderlinge samenhang.
Besluit: 2011-01-21
Advies
Documenten: 3
Dit advies gaat over de voorgenomen wetswijziging van het kabinet dat voorstelt van de waterschapsverkiezingen indirecte verkiezingen te maken. De bestuurders van de waterschappen worden dan niet meer direct gekozen door de kiezers, maar door de gemeenteraden. Als de waterschapsverkiezingen aan willen sluiten bij de gemeenteraadsverkiezingen van voorjaar 2014, dan moet de zittingsduur van de huidige waterschapsbesturen verlengd worden tot vijf en een half jaar. De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu heeft de Kiesraad hierover advies gevraagd. De Kiesraad is van mening dat zo'n verlening mogelijk is, maar dat daar wel een speciale wettelijke voorziening voor nodig is.
Besluit: 2010-12-16
Advies
Documenten: 2
In dit advies blikt de Kiesraad terug op de gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart 2010 en Tweede Kamerverkiezing van 9 juni 2010. De Kiesraad is van mening dat beide verkiezingen in hoofdzaak goed zijn verlopen. Wel komt de Raad met het oog op de toekomst met suggesties voor verbetering van het verkiezingsproces. Geadviseerd wordt over zaken als: het stemgeheim, kiesrecht Nederlanders in het buitenland, elektronische hulpmiddelen bij het tellen en stemmachines.
Besluit: 2010-09-22
Advies
Documenten: 2
Deze twee adviezen gaan over wetsvoorstellen om de formulieren (modellen) die horen bij de Kieswet en Kiesbesluit te wijzigen. De modellenregeling moet enerzijds aangepast worden in verband met de nieuwe staatsrechtelijke positie van Bonaire, Sint Eustatius en Saba binnen Nederland. Aan de andere kant is aanpassing nodig vanwege wijzigingen van de Kieswet in relatie tot de Eerste Kamer. De Kiesraad is van mening dat de voorgestelde modellen over het algemeen op adequate wijze zijn aangepast aan de wijzigingen in de wetgeving.
Besluit: 2010-09-21
Advies
Documenten: 3
Dit advies gaat over een voorstel om het Kiesbesluit te wijzigen in verband met de invoering van inlevering van kandidatenlijsten bij het centraal stembureau voor de Eerste Kamerverkiezing. De wijziging regelt waar en wanneer de formulieren voor de kandidatenlijsten en voor de diverse te ondertekenen verklaringen verkrijgbaar zijn. De Raad stemt in met deze wijziging. Geadviseerd wordt om in hetzelfde artikel R 1 van het Kiesbesluit te bepalen dat de genoemde formulieren ook bij het centraal stembureau verkrijgbaar zijn.
Besluit: 2010-08-26
Advies
Documenten: 3
Dit advies gaat over gemeentelijke herindelingsverkiezingen in relatie tot de zittingsduur van gemeenteraden. Normaliter vinden er eens in de vier jaar gemeenteraadsverkiezingen plaats. Dit ritme wordt doorbroken in geval van gemeentelijke herindelingsverkiezingen. De Kiesraad is van mening dat het aanvaardbaar is, in geval van een gemeentelijke herindeling halverwege een zittingsperiode, om deze te verlengen tot maximaal zes jaar en drie maanden. De Kiesraad ziet daarbij geen uitvoeringstechnische bezwaren.
Besluit: 2010-04-01
Advies
Documenten: 3
Dit advies gaat over een voorgestelde wijziging van de Kieswet. Het gaat om een andere opzet voor het aangaan van lijstencombinaties bij de Eerste Kamerverkiezing. De Kiesraad is van mening dat de voorgestelde regeling onnodig ingewikkeld is en afwijkend van het systeem van de Kieswet en stelt een eenvoudiger alternatief voor: al vóór de provinciale statenverkiezing moet een verklaring tot het aangaan van een lijstencombinatie worden ingeleverd, waarover pas na die verkiezing door de Kiesraad wordt beslist.
Besluit: 2010-03-19
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over een aanpassing van de voorziening voor het briefstemmen. In de voorgestelde wijziging is er voor gekozen om op onderdelen meer aan te sluiten bij de Kieswet.
Besluit: 2009-12-18
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over het verloop van de verkiezing voor de Nederlandse leden van het Europees Parlement. De Kiesraad doet diverse aanbevelingen, over kandidaatstelling en kandidatenlijsten, het gebruik van verkiezingssoftware OSV, de handtekening op het stembiljet, de processen-verbaal en de vernietiging van de stembescheiden.
Besluit: 2009-12-07
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over over een voorstel tot wijziging van de modellenregeling Kieswet en Kiesbesluit vanwege de invoering van het stemmen in een stembureau naar eigen keuze binnen de gemeente. Een model betreft tekst en vormgeving van het procesverbaal voor de stembureaus (N 10-1).
Besluit: 2009-10-30
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over een voorstel tot wijziging van het Kiesbesluit in verband met de nieuwe staatsrechtelijke positie van de eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba.
Besluit: 2009-10-29
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over een wijziging van het Kiesbesluit in verband met de invoering van het stemmen met een stempas in een stembureau naar keuze binnen de eigen gemeente.
Besluit: 2009-09-22
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over de wijze van toekenning van een extra zetel aan Nederland in Het Europees Parlement na ratificatie van het Verdrag Lissabon wordt geratificeerd. De Kiesraad staat positief tegenover het voorstel om deze zetel toe te kennen als ging het om een restzetel. Eerder had de Kiesraad gesuggereerd om voor de 26e zetel ook die partijen in aanmerking te laten komen die bij de verkiezing tenminste 75% van de kiesdeler hebben behaald.
Besluit: 2009-09-17
Advies
Documenten: 3
Dit advies gaat over twee eisen voor aanpassing van het gebruik van software bij de berekening en vaststelling van verkiezingsuitslagen. Verder adviseert de Kiesraad om de sluitingstijd van stembureaus met één uur terug te brengen naar 20.00 uur.
Besluit: 2009-08-28
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over een aanpassing van de Waterschapswet in verband met het houden van waterschapsverkiezingen na het instellen van een nieuw waterschap na een fusie. De Kiesraad wijst op mogelijk onwenselijke consequentie indien, bij een combinatie van wettelijke bepalingen, de kiezers in een periode van twaalf jaar slechts twee keer kunnen stemmen voor een nieuw algemeen bestuur.
Besluit: 2009-08-27
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over een plan van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap om voor het voortgezet onderwijs naast landelijke vakantieweken ook 2 niet-centrale vakantieweken voor te schrijven. De Kiesraad wijst in zijn advies op het risico dat een vakantie samenvalt met verkiezingen.
Besluit: 2009-07-17
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over enkele wijzigingen van de Kieswet in verband met de verkiezing van de Eerste Kamer, en betreffen in het bijzonder: verhoging van de voorkeurdrempel, vervroeging van de dag van kandidaatstelling in verband met het aangaan van lijstencombinaties, en het tijdstip van stemming.
Besluit: 2009-07-15
Advies
Documenten: 3
Dit advies gaat over de mogelijke toedeling van een extra zetel voor Nederland in het Europees Parlement. De Kiesraad adviseert om deze mogelijke 26e zetel toe te wijzen als ware het een restzetel. Gesuggereerd wordt om voor deze extra zetel ook die partijen in aanmerking te laten komen die bij de verkiezing ten minste 75% van de kiesdeler hebben behaald.
Besluit: 2009-03-19
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over de voorgestelde wijziging inzake de Tijdelijke experimentenregeling Kiezen op Afstand 2006. Ook wordt geadviseerd over de voorstellen tot wijziging van het model van oproepingskaart en de stempas.
Besluit: 2009-03-12
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over een voorstel tot wijziging van een aantal (zestien) modellen behorend bij de Kieswet en het Kiesbesluit. De Kiesraad doet enkele suggesties ter verbetering van de formulering en vormgeving van de modellen. Ook zijn er enkele inhoudelijk aanbevelingen.
Besluit: 2008-12-16
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over het wetsvoorstel financiering politieke partijen (wfpp). De Kiesraad erkent de noodzaak van onafhankelijk toezicht op de financiering van politieke partijen en verkiezingscampagnes. In 2006 had de Kiesraad al advies uitgebracht over een eerder concept van het wetsvoorstel.
Besluit: 2008-12-09
Advies
Documenten: 3
Dit advies gaat over het concept-wetsvoorstel inrichting verkiezingsproces. De Kiesraad gaat in op aansluiting van het Nederlandse verkiezingsproces op internationale normen, op de uitbreiding van bevoegdheden van minister t.a.v. het verkiezingsproces en op het regelen van het verkiezingsproces in twee wetten. Ander onderwerpen in het advies: hulp aan lichamelijk gehandicapten in het stemlokaal, scholing van leden stembureaus, en tijdstip van sluiting van stembureaus.
Besluit: 2008-11-04
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over een wijziging van de Kieswet in verband met de nieuwe staatsrechtelijke positie van de eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba binnen Nederland. De Kiesraad stemt in met de keuze voor de BES-eilanden als aparte kieskring voor de Eerste en Tweede Kamerverkiezingen, maar wijst op consequenties hiervan voor de uitvoering van de verkiezingen.
Besluit: 2008-10-23
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over een voorstel tot wijziging van het Tijdelijk Experimentenbesluit Kiezen op Afstand. De Kiesraad spreekt zich opnieuw uit voor invoering van de identificatieplicht bij het stemmen. Verder wordt ingestemd met het voorstel voor uniformering van de termijn voor de aanvraag van een vervangende stempas.
Besluit: 2008-09-18
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over het wetsvoorstel voor het houden van een raadplegend referendum over het Hervormingsverdrag van de Europese Unie. Geadviseerd wordt om de termijn voor het organiseren van een referendum te verruimen. Verder is de Kiesraad blij met de regeling van de officiele vaststelling van de opkomst. Aandacht wordt gevraagd voor de termijn voor het bewaren van stembescheiden.
Besluit: 2008-01-23
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over het helpen van mensen met een verstandelijke beperking, (functioneel) analfabeten en mensen die de Nederlandse taal niet of onvoldoende beheersen. De Kiesraad adviseert om op dit punt de Kieswet niet te veranderen. Wel wordt geadviseerd om in het stemlokaal voorzieningen te treffen voor analfabeten. Tot slot wordt terughoudendheid van gemeenten geadviseerd met het benoemen van leden van een stembureau die zelf kandidaat zijn bij de verkiezing.
Besluit: 2008-01-22
Advies
Documenten: 2
Deze brief gaat over het kabinetsstandpunt over de inrichting van het verkiezingsproces. De Raad onderschrijft de beslissing om nader onderzoek te laten doen naar de technische haalbaarheid van de nieuwe stemprinter en stemmenteller.
Besluit: 2008-01-18
Advies
Documenten: 5
Dit advies gaat over het verloop van drie verkiezingen in 2006 en 2007. De Kiesraad gaat onder meer in op: vermelding van kandidaten op kandidatenlijsten, meervoudige kandidaatstelling, lijstengroepen binnen één provincie, inlevering en onderzoek van kandidatenlijsten, de stemming en vaststelling van de uitslag, wijziging van een aanduiding of gemachtigde van een politieke groepering en gedragingen van stembureauleden.
Besluit: 2007-11-16
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over het schrappen van de bevoegdheid om een nieuwe regeling om stemmachines goed te keuren.De Kiesraad kan zich vinden in deze aanpassing van het Kiesbesluit. Wel wordt aandacht gevraagd voor de noodzakelijke wijzigingen in regelgeving die uit deze wijziging voortvloeien.
Besluit: 2007-11-15
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over het ronselen van volmachtstemmen en ondersteuningsverklaringen. Geadviseerd wordt om te bepalen dat bij het uitbrengen van een onderhandse volmacht een kopie van het legitimatiebewijs van de volmachtgever wordt overgelegd. Volgens de Kiesraad is het wenselijk om bij te houden hoeveel volmachtstemmen worden uitgebracht. Bovendien kan meer gebruik worden gemaakt van mogelijkheden tot opsporing en vervolging. Voorgesteld wordt om opnieuw te kijken naar de huidige regeling voor ontzetting uit het kiesrecht.
Besluit: 2007-10-15
Advies
Documenten: 4
Dit advies gaat over het rapport van de Commissie-Korthals Altes over de inrichting van het verkiezingsproces. De Kiesraad gaat met name in op de voorgestelde nieuwe stemapparatuur, de voorstellen m.b.t. tot de verschillende wijzen waarop kiezers in binnen- en buitenland hun stem kunnen uitbrengen, en de verdeling van taken en verantwoordelijkheden in het verkiezingsproces.
Besluit: 2007-10-15
Advies
Documenten: 3
Dit advies gaat over toekenning van kiesrecht aan inwoners van de Nederlandse Antillen en Aruba voor het Europees Parlement. Geadviseerd wordt om (brief)stembureaus op de Antillen en Aruba in te richten. Verder wordt aandacht gevraagd voor het feit dat bij registratie van aanduidingen van partijen voor de verkiezing van het Europees Parlement voortaan ook moet worden getoetst aan het register van aanduidingen op de Antillen en Aruba.
Besluit: 2007-09-28
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over een nieuwe regeling voor waterschapsverkiezingen in het ontwerp-Waterschapsbesluit . De Kiesraad wijst op het belang van een deugdelijke goedkeuringsprocedure voor de internetstemdienst en de bescherming van het stemgeheim daarbij, mede gelet op de recente discussie rondom de stemmachines. Verder gaat de Kiesraad in op enkele andere afwijkingen ten opzichte van reguliere verkiezingen.
Besluit: 2007-07-03
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over de Experimentenwet Kiezen op Afstand. Geadviseerd wordt deze te verlengen. Wel vraagt de Kiesraad onder andere aandacht voor een goede evaluatie van de experimenten voordat de stempas en het internetstemmen voor Nederlanders in het buitenland definitief worden ingevoerd.
Besluit: 2007-07-03
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over de aanpassing van de termijnen en de procedure rondom de waarborgsom bij de registratie van politieke partijen. De Kiesraad is van mening dat het bevoegd is om doelstellingen van een partij inhoudelijk te beoordelen. Alleen de rechter heeft in uitzonderlijke gevallen de mogelijkheid om een politieke partij te verbieden. Verder wordt geadviseerd om te regelen dat registratieverzoeken pas in behandeling worden genomen nadat betaling van de waarborgsom.
Besluit: 2007-06-28
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over invoering van de legitimatieplicht in het stemlokaal. De Kiesraad is van mening dat de integriteit van het verkiezingsproces beter wordt gewaarborgd als alle kiezers om een legitimatiebewijs wordt gevraagd.
Besluit: 2007-06-22
Advies
Documenten: 1
Deze brief loopt vooruit op de evaluatie van het verloop van de Tweede Kamerverkiezing en het experiment ‘Stemmen in een Willekeurig Stemlokaal’. De Kiesraad meent dat problemen met de stempassen bij de verkiezing van de leden van de provinciale staten op 7 maart 2007 zoveel mogelijk beperkt dienen te worden.
Besluit: 2006-12-21
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over de vermelding van diakritische tekens (leestekens) in de vermelding van kandidaten en aanduidingen van politieke partijen in het scherm van de stemmachines van Nedap.
Besluit: 2006-10-31
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over aangepaste voorzieningen voor gehandicapten in het stemlokaal. De Kiesraad is van mening dat toegankelijkheid van de verkiezingen, ook voor gehandicapten, een groot goed is. De Kiesraad acht het waarschijnlijk dat bij goede voorlichting ruim gebruik zal worden van een aangepaste stemmachine, gezien de grote groep mensen met een visuele beperking.
Besluit: 2006-07-31
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over het verplaatsen van de dag van stemming van de Tweede Kamerverkiezing 2007. De Kiesraad heeft bekeken op welke problemen het houden van verkiezingen op woensdag 16 mei 2007 stuit. Dit blijkt praktische en organisatorische problemen op te leveren voor het vaststellen van de uitslag.
Besluit: 2006-06-02
Advies
Documenten: 1
Dit advies gaat over de spreiding van gemeenteraadsverkiezingen.
Besluit: 2006-05-17
Advies
Documenten: 1
Dit advies gaat over het wetsvoorstel financiering politieke partijen en de regeling hierin van de financiële administratie door politieke partijen, de subsidiëring, de openbaarmaking van giften en het toezicht op de financiën van politieke partijen. De Kiesraad heeft begrip voor de wens om zichtbaar te maken hoe partijen aan hun middelen komen en daarmee belangenverstrengeling te voorkomen. De Raad zet echter vraagtekens bij de evenwichtigheid, evenredigheid en uitvoerbaarheid van het wetsvoorstel.
Besluit: 2006-03-13
Advies
Documenten: 1
Dit advies gaat over het initiatiefwetsvoorstel van de leden de leden Dubbelboer, Duyvendak en Van der Ham over het raadgevend referendum.
Besluit: 2006-03-13
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over een conceptwetsvoorstel tot wijziging van de Kieswet over invoering van het stemmen in een stemlokaal naar keuze binnen de eigen gemeente.
Besluit: 2005-12-09
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over het verloop van het referendum over de Europese Grondwet. De Raad adviseert de minister in de Kieswet een regeling op te nemen over de vaststelling van de opkomst en de vaststelling van het aantal blanco stemmen.
Besluit: 2005-10-27
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over de door het kabinet voorgestelde verlaging van de voorkeurdrempel voor de verkiezing van de leden van de Tweede Kamer van 25% naar 12,5%. De Raad benadrukt het belang van consistentie op het gebied van het kiesstelsel. Daarnaast geeft hij een overzicht van de mogelijke gevolgen van verlaging van de voorkeurdrempel.
Besluit: 2005-09-21
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over het op provinciaal of lokaal niveau registreren van een landelijk geregistreerde aanduiding met daaraan toegevoegd de provincie- of plaatsnaam. Het is de Kiesraad gebleken dat politieke partijen hieromtrent meer duidelijkheid willen.
Besluit: 2005-04-15
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over de door het kabinet voorgestelde wijze van verkiezing van de burgemeester. De Kiesraad kan instemmen met de verkiezing in twee rondes, de combinatie van de tweede ronde van de burgemeestersverkiezing met de gemeenteraadsverkiezing, de wijze van kandidaatstelling en de wijze waarop de integriteit van de burgermeesterskandidaat wordt getoetst.
Besluit: 2004-05-19
Advies
Documenten: 2
Dit advies gaat over het door het kabinet voorgestelde gemengde kiesstelsel voor de verkiezing van de leden van de Tweede Kamer. De Raad meent dat het gemengde kiesstelsel niet evident zal leiden tot een betere wijze van verkiezing van de Tweede Kamerleden dan het bestaande kiesstelsel.
Besluit: 2004-01-29
Advies
Documenten: 2
Advies uitvoeringsregelgeving referendum Europees Grondswet
Besluit: 2003-12-11
Advies
Documenten: 1
Advies gekozen burgemeester
Besluit: 2003-11-13
Advies
Documenten: 1
Checklijst mobiele stembureaus
Besluit: 2003-09-11
Advies
Documenten: 1
Advies over het initiatief raadgevend referendum Europees Grondwet
Besluit: 2003-07-31
Advies
Documenten: 1
Advies over wetsvoorstel met betrekking tot verkiezing Europees Parlement 2004 i.v.m. nieuwe lidstaten
Besluit: 2003-07-16
Advies
Documenten: 1
Advies inzake tijdelijke vervanging van volksvertegenwoordigers wegens zwangerschap en bevalling of ziekte
Besluit: 2003-06-17
Advies
Documenten: 1
Spontaan advies over de artikelen V 1 en W 2 van de Kieswet
Besluit: 2003-05-16
Advies
Documenten: 1
Advies over goedkeuring software zetelverdeling
Besluit: 2003-03-18
Advies
Documenten: 1
Advies over diverse onderwerpen
Besluit: 2002-08-30
Advies
Documenten: 2
Stemmen op maandag of dinsdag en verkorting termijn eerste samenkomst Tweede Kamer
Besluit: 2002-01-18
Advies
Documenten: 1
Spontaan advies over verkorte termijn tussen raadsverkiezing en eerste bijeenkomst gemeenteraad
Besluit: 2001-10-26
Advies
Documenten: 2
Advies modellen Trw
Besluit: 2001-07-23
Advies
Documenten: 1
Advies inzake wijziging van de Kieswet in verband met het project 'Kiezen op Afstand'
Besluit: 2001-06-19
Advies
Documenten: 1
Termijn tussen stemming en eerste bijeenkomst nieuwe Tweede Kamer
Besluit: 2001-01-30
Advies
Documenten: 1
Wijziging Kiesbesluit i.v.m. goedkeuring en gebruik van stemmachines voor meer dan twee stemmingen
Besluit: 2000-11-24
Advies
Documenten: 1
Advies inzake verkorting van de termijn van aantreding van de Tweede Kamerleden na een verkiezing
Besluit: 2000-11-20
Advies
Documenten: 1
Voorontwerp van wet tot dualering van het gemeentebestuur
Besluit: 2000-11-20
Advies
Documenten: 1
Advies Tijdelijk referendumbesluit
Besluit: 2000-08-31
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvraag restzetels
Besluit: 2000-05-23
Advies
Documenten: 1
Advies registratie aanduideling Eerste Kamerverkiezingen
Besluit: 2000-04-03
Advies
Documenten: 1
Advies combinatie van gemeenteraads en provinciale statenverkiezingen
Besluit: 2000-01-28
Advies
Documenten: 1
Tijdelijke referendumwet
Besluit: 1999-11-24
Advies
Documenten: 1
Advies legitimatiebewijs en inleveren kandidaatlijsten Eerste Kamerverkiezingen
Besluit: 1999-10-05
Advies
Documenten: 1
Advies verlenging termijn tussen kandidaatstelling en stemming
Besluit: 1999-10-05
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvraag inzake voorstellen aanpassing kiesstelsel
Besluit: 1998-12-22
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvraag naar leiding van recente verkiezingen
Besluit: 1998-10-05
Advies
Documenten: 1
Advies Kiesraad
Besluit: 1998-06-03
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvraag inzake ontwerpbesluit tot wijziging van het Kiesbesluit inzake waarneming bij verkiezingen
Besluit: 1997-11-06
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvraag wijziging Kiesbesluit inzake uitoefening Kiesrecht door Nederlanders in het buitenland
Besluit: 1997-10-01
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvraag over tijdstip verkiezingen voor de Tweede Kamer
Besluit: 1997-09-30
Advies
Documenten: 1
Nieuwe stemmethode Nedap-Groenendaal
Besluit: 1997-09-24
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvraag inzake ontwerp-besluit diverse wijzigingen Kiesbesluit
Besluit: 1997-09-11
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvraag modellen elektronische stemmachines
Besluit: 1997-07-04
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvraag inzake wijzigingen van Kieswet ter nadere uitvoering van EU-richtlijn
Besluit: 1997-03-03
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvraag wijziging Kiesbesluit inzake stemmen door middel van elektronische stemmachines
Besluit: 1996-12-20
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvraag wetsvoorstel inzake uitoefening van het Kiesrecht door Nederlanders in het buitenland
Besluit: 1996-11-12
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvraag wetsvoorstel verlaging voorkeudrempel
Besluit: 1996-11-07
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvraag inzake gebruik van vervolgkolommen
Besluit: 1996-09-13
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvraag inzake wetsvoorstel tot wijziging van de Kieswet
Besluit: 1996-04-01
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvraag inzake aanpassing kiesrechtbepalingen aan de wet GBA
Besluit: 1996-02-02
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvraag inzake wijziging aan het kiesstelsel
Besluit: 1995-12-29
Advies
Documenten: 1
Model oproepingskaart
Besluit: 1995-11-22
Advies
Documenten: 1
Advies inzake elektronisch gefaseerd stemmen
Besluit: 1995-11-22
Advies
Documenten: 1
Advies inzake verkiezing besturen Kamers van Koophandel en Fabrieken
Besluit: 1995-09-07
Advies
Documenten: 1
Advies mobiele stembureaus
Besluit: 1995-09-01
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvraag inzake verplichte legitimaties bij kandidaatstelling
Besluit: 1995-07-04
Advies
Documenten: 1
Advies inzake wijziging artikelen R10 en H11 van de Kieswet
Besluit: 1995-06-21
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvraag inzake mobiele stembureaus
Besluit: 1995-04-11
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvraag inzake zittingstermijn nieuwe gemeentebesturen provincie Rotterdam
Besluit: 1995-03-02
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvraag inzake vaststelling datum verkiezingen
Besluit: 1995-01-31
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvrage inzake spreiding gemeenteraadsverkiezingen
Besluit: 1994-12-28
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvrage inzake openingstijden stembureaus
Besluit: 1994-11-14
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvrage inzake maatregelen tegen lichtvaardige kandidaatstelling
Besluit: 1994-11-03
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvrage inzake herziening adviesstelsel
Besluit: 1994-08-31
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvrage inzake hoofdstuk verkiezingen in wetsvoorstel instelling provincie Rotterdam
Besluit: 1994-06-23
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvrage inzake voorontwerp van de wet bijzondere bepalingen provincie Rotterdam
Besluit: 1994-01-12
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvrage inzake wijziging Kieswet ter uitvoering van richtlijn nr. ... van de raad van de Europese Gemeenschappen
Besluit: 1993-11-10
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvrage inzake verdrag deelneming buitenlandse ingezetenen aan het openbare leven op lokaal niveau
Besluit: 1993-10-13
Advies
Documenten: 1
Advies over machtiging benoemingshandelingen
Besluit: 1993-10-13
Advies
Documenten: 2
Adviesaanvrage inzake wijziging modellen bij Kieswet en Kiesbesluit
Besluit: 1993-09-24
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvrage inzake wijziging Kiesbesluit
Besluit: 1993-07-15
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvrage inzake wetsvoorstel tot wijziging van de Kieswet (evaluatie herziene Kieswet)
Besluit: 1992-05-20
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvrage inzake wijziging artikel J6 Kieswet i.v.m. waterschapsverkiezingen
Besluit: 1992-01-13
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvrage inzake bestuur op niveau deel2
Besluit: 1991-10-31
Advies
Documenten: 1
Advies over wetsvoorstel briefstembureaus in het buitenland
Besluit: 1991-07-31
Advies
Documenten: 1
Advies inzake artikel P 19 van de Kieswet
Besluit: 1991-06-26
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvrage integratie Wet Europese verkiezingen in de Kieswet
Besluit: 1991-04-17
Advies
Documenten: 1
Inrichtingen van (brief)stembureaus op ambassades en consulaten
Besluit: 1990-06-11
Advies
Documenten: 1
Integratie van de Wet Europese verkiezingen in de Kieswet
Besluit: 1990-03-09
Advies
Documenten: 1
Elektronische stemmachines
Besluit: 1990-03-07
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvraag modellen nieuwe Kieswet en regeling goedkeuring stemmachines
Besluit: 1989-10-20
Advies
Documenten: 1
Adviesaavraag inzake het concept-besluit tot herziening van het Kiesbesluit
Besluit: 1989-04-05
Advies
Documenten: 1
Inwerkingtreding herziening Kieswet in relatie tot de 1990 te houden verkiezingen
Besluit: 1989-02-24
Advies
Documenten: 1
Voorstel voor nieuwe regeling inzake registratie van en stemuitbrenging door kiesgerechtigde Nederlanders in het buitenland
Besluit: 1988-11-04
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvraag restzetelverdeling
Besluit: 1988-09-07
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvraag in verband met voorlopig verslag wetsvoorstel tot algehele herziening van de Kieswet
Besluit: 1988-07-29
Advies
Documenten: 1
Wetsvoorstel tot vervanging van de Wet Europese Verkiezingen
Besluit: 1988-04-13
Advies
Documenten: 1
Wetsvoorstel 20264 (Nieuwe Kieswet)
Besluit: 1988-03-08
Advies
Documenten: 1
Kieskringindelingen van Nederland
Besluit: 1987-12-31
Advies
Documenten: 1
Druk landelijke politiek op raads- en statenverkiezingen
Besluit: 1987-04-03
Advies
Documenten: 1
Advies met betrekking tot de uitoefening van het kiesrecht door Nederlanders in het buitenland
Besluit: 1987-04-03
Advies
Documenten: 1
Advies met betrekking tot diverse kieswetaangelegenheden
Besluit: 1987-02-25
Advies
Documenten: 1
Advies met betrekking tot stemmen bij volmacht en ondertekening kandidatenlijsten
Besluit: 1986-10-31
Advies
Documenten: 1
Automatisering vaststelling verkiezingsuitslag en wijziging van model N 22-1 in verband daarmee
Besluit: 1985-12-09
Advies
Documenten: 2
Model N 22-1
Besluit: 1985-11-08
Advies
Documenten: 2
Besluit van houdende een 24e wijziging van het Kiesbesluit
Besluit: 1985-10-04
Advies
Documenten: 1
Eventuele uitbreiding stemmen per brief tot kiezers in Nederland
Besluit: 1985-08-29
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvrage betreffende 23e wijziging Kiesbesluit en wijziging van Besluit Europese verkiezingen
Besluit: 1985-08-20
Advies
Documenten: 1
PDF document | 26 pagina's | 1.008 kB
Besluit: 1985-03-21
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvrage wijziging van de Kieswet en de gemeentewet betreffende verlening van het actief en passief kiesrecht voor de verkiezing van de gemeenteraad aan niet-Nederlandse ingezetenen
Besluit: 1984-03-07
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvrage wijziging Kieswet betreffende kiesrecht niet-ingezetenen
Besluit: 1984-01-02
Advies
Documenten: 1
Concept-ontwerp van Wet Instelling provincie Flevoland
Besluit: 1984-01-02
Advies
Documenten: 1
22e Wijziging Kiesbesluit en Besluit Europese verkiezingen
Besluit: 1983-08-23
Advies
Documenten: 1
Opheffing verkiezingsstatistiek CBS
Besluit: 1983-08-02
Advies
Documenten: 1
Tijdstip verkiezingen provinciale staten en gemeenteraden
Besluit: 1983-08-02
Advies
Documenten: 1
Advies Raad van State betreffende stemmen per brief
Besluit: 1983-04-07
Advies
Documenten: 1
21e Wijziging van het Kiesbesluit
Besluit: 1983-04-06
Advies
Documenten: 1
Stemmen per brief
Besluit: 1983-01-10
Advies
Documenten: 1
Procedure met betrekking tot benoeming CDA-Kamer-leden
Besluit: 1982-08-04
Advies
Documenten: 1
Uniforme verkiezingsprocedure Europese Parlement
Besluit: 1982-06-17
Advies
Documenten: 1
Onregelmatigheden bij verkiezingen agglomeratieraad Eindhoven
Besluit: 1982-05-04
Advies
Documenten: 1
Motie-Nijpels e.a. inake onderzoek van de geloofsbrieven
Besluit: 1982-05-04
Advies
Documenten: 1
Vragen van het lid van de Eerste Kamer inzake de procedure met betrekking tot benoeming van Kamerleden van de CDA
Besluit: 1982-01-26
Advies
Documenten: 1
Adviesaanvrage wijziging Kieswet betreffende uitoefening kiesrecht door hen aan wie rechtmatig hun vrijheid is ontnomen
Besluit: 1981-12-09
Advies
Documenten: 1
Toepassing artikel I 7 Kieswet
Besluit: 1981-12-01
Advies
Documenten: 1
Gebruik nieuwe elektronische stemmachine
Besluit: 1981-12-01
Advies
Documenten: 1
Wijziging bepalingen in Kieswet betreffende verkiezing Eerste Kamer
Besluit: 1981-10-29
Advies
Documenten: 1
Concept-ontwerp van Wet tot provinciale indeling Zuidelijke IJsselmeerpolders
Besluit: 1981-10-29
Advies
Documenten: 1
Herziening gemeentewet
Besluit: 1981-07-01
Advies
Documenten: 1
Wetsontwerp splitsing Overijssel
Besluit: 1981-07-01
Advies
Documenten: 1
Kiesrecht niet-Nederlandse ingezetenen voor de gemeenteraad
Besluit: 1981-03-05
Advies
Documenten: 1
Wijziging bepalingen inzake beroep in de Kieswet en de Wet Europese verkiezingen
Besluit: 1981-03-05
Advies
Documenten: 1
Wetsontwerp splitsing Zuid-Holland
Besluit: 1981-01-05
Advies
Documenten: 1
Tijdstip verkiezingen en eerste bijeenkomst van de vertegenwoordigende lichamen
Besluit: 1980-07-26
Advies
Documenten: 1
Stemmen per brief
Besluit: 1980-06-02
Advies
Documenten: 1
Artikelen D 4, G 11 en Q 5 der Kieswet
Besluit: 1980-05-28
Advies
Documenten: 1
Wijziging Kieswet; uitputting kandidatenlijsten
Besluit: 1980-05-08
Advies
Documenten: 1
Wijziging Wet Europese verkiezingen
Besluit: 1979-04-23
Advies
Documenten: 1
Uitsluiting kiesrecht
Besluit: 1979-01-15
Advies
Documenten: 1
Beroep ingevolge de Kieswet
Besluit: 1978-12-15
Advies
Documenten: 1
Uitvoeringsvoorschriften Wet Europese verkiezingen
Besluit: 1978-10-25
Advies
Documenten: 1
Wijziging Kieswet
Besluit: 1978-08-21
Advies
Documenten: 1
Stemmen per brief
Besluit: 1978-01-03
Advies
Documenten: 1
Herziening Wet gemeenschappelijke regelingen
Besluit: 1977-12-29
Advies
Documenten: 1
Vraag Wisselink
Besluit: 1977-11-28
Advies
Documenten: 1
Uitputting kandidatenlijst; Indeling in kieskringen
Besluit: 1977-10-10
Advies
Documenten: 1
Wijziging van het Koninklijk besluit van 6 maart 1970
Besluit: 1977-07-04
Advies
Documenten: 1
Rechtstreekse verkiezingen Europees Parlement
Besluit: 1977-06-29
Advies
Documenten: 1
Initiatief-wetsontwerp Tweede Kamerlid, de heer G. Nooteboom
Besluit: 1977-02-10
Advies
Documenten: 1
Kiesrecht Nederland buitenland; 17e wijziging Kiesbesluit
Besluit: 1977-01-31
Advies
Documenten: 1
Wijziging Kiesbesluit
Besluit: 1976-11-26
Advies
Documenten: 1
Wijziging Kieswet
Besluit: 1976-11-17
Advies
Documenten: 1
Wijziging van de gemeentelijke indeling
Besluit: 1976-11-17
Advies
Documenten: 1
Kiesrecht Nederlanders Buitenland
Besluit: 1976-10-15
Advies
Documenten: 1
Termijnverkorting bij Kamerontbinding
Besluit: 1976-06-16
Advies
Documenten: 1
Ontwerp tot wijziging van de Kieswet in verband met reorganisatie binnenlands bestuur
Besluit: 1976-04-07
Advies
Documenten: 1
Ontwerp van overgangswet reorganisatie binnenlands bestuur (ambtelijk concept)
Besluit: 1976-03-25
Advies
Documenten: 1
Voorstellen met betrekking tot wijziging van de Kieswet
Besluit: 1975-10-27
Advies
Documenten: 1
Concept-ontwerp van Wet reorganisatie binnenlands bestuur
Besluit: 1975-10-22
Advies
Documenten: 1
Rechtstreekse verkiezing Europees Parlement
Besluit: 1975-10-16
Advies
Documenten: 1
Wijziging van de Kieswet met betrekking tot verlening van kiesrecht aan Nederlanders buiten Nederland in Nederlandse openbare dienst
Besluit: 1975-08-13
Advies
Documenten: 1
Grondwettelijke bepalingen inzake uitsluiting van het kiesrecht
Besluit: 1975-06-10
Advies
Documenten: 1
Verkiezing Eerste Kamer
Besluit: 1975-06-10
Advies
Documenten: 1
Ontwerp algemene maatregel van bestuur ter uitvoering van artikel 39 derde lid Ruilverkavelingswet 1954
Besluit: 1974-12-20
Advies
Documenten: 1
Nota grondwetsherzieningsbeleid uitwerking van beperkt districtenstelsel
Besluit: 1974-10-24
Advies
Documenten: 1
Raadsverkiezingen in verband met een gemeentelijke herindeling
Besluit: 1974-09-13
Advies
Documenten: 1
Nota inzake het grondwetsherzieningsbeleid
Besluit: 1974-06-27
Advies
Documenten: 1
advies inzake Initiatiefontwerp Westerterp inzake Wet Europese Verkiezingen 1973
Besluit: 1974-06-27
Advies
Documenten: 1
advies naar aanleiding van Artikel mr. Lisman inzake wijziging kiesstelsel
Besluit: 1974-06-27
Advies
Documenten: 1
Uitoefening actief Kiesrecht door minderjarigen verblijvende in inrichtingen voor kinderbescherming
Besluit: 1974-04-11
Advies
Documenten: 1
advies inzake Stemmen door in buitenland gelegerde dienstplichtigen
Besluit: 1973-12-03
Advies
Documenten: 1
advies inzake Wijziging bepalingen Kieswet kiezerslegitimatiekaart en de volmacht
Besluit: 1973-10-15
Advies
Documenten: 1
advies inzake Directe verkiezing Eerste Kamer
Besluit: 1973-09-28
Advies
Documenten: 1
advies naar aanleiding van artikel Nederlands Juristenblad
Besluit: 1973-09-19
Advies
Documenten: 1
advies inzake Wijziging Kieswet
Besluit: 1973-07-30
Advies
Documenten: 1
advies inzake Uitvoering wet van 23 mei 1973 lijstverbinding binnen een zelfde kieskring
Besluit: 1973-07-03
Advies
Documenten: 1
advies inzake Wetsontwerp 12 209 (nummering kandidatenlijsten)
Besluit: 1973-05-25
Advies
Documenten: 1
advies met betrekking tot Wijziging bepalingen Kieswet inzake kiezerslegitimatiekaart en de volmacht
Besluit: 1973-04-19
Advies
Documenten: 1
advies met betrekking tot Uitstel periodieke raadsverkiezingen bij grenswijziging
Besluit: 1973-04-04
Advies
Documenten: 1
advies naar aanleiding van tijdschriftartikel Een leemte in de Kieswet
Besluit: 1973-04-04
Advies
Documenten: 1
advies inzake Waarborging stemgeheim
Besluit: 1973-01-11
Advies
Documenten: 1
advies inzake Uitoefenen kiesrecht buiten Nederland
Besluit: 1972-12-29
Advies
Documenten: 1
advies naar aanleiding van vraag inzake optellen stemmen
Besluit: 1972-12-21
Advies
Documenten: 1
advies inzake Nummering lijsten voor de Tweede Kamerverkiezing
Besluit: 1972-06-21
Advies
Documenten: 1
advies inzake Artikel T 7 van de Kieswet
Besluit: 1972-06-21
Advies
Documenten: 1
advies inzake Wijziging Kieswet mogelijk maken van lijstverbinding binnen een zelfde kieskring
Besluit: 1972-03-22
Advies
Documenten: 1
advies over Eindrapport Staatscommissie van advies inzake de Grondwet en de Kieswet
Besluit: 1972-03-06
Advies
Documenten: 1
Nummering lijsten voor de Tweede Kamerverkiezing (002)
Besluit: 1972-03-06
Advies
Documenten: 1
advies inzake Nummering lijsten voor de Tweede Kamerverkiezing (001)
Besluit: 1972-03-06
Advies
Documenten: 1
advies met betrekking tot mogelijke invoering Hare Clarkstelsel
Besluit: 1972-03-06
Advies
Documenten: 1
advies inzake Artikel T 7 van de Kieswet
Besluit: 1972-01-28
Advies
Documenten: 1
advies met betrekking tot ongeldig verklaren van kandidatenlijsten
Besluit: 1972-01-05
Advies
Documenten: 1
advies inzake Consignatie van gelden
Besluit: 1971-09-15
Advies
Documenten: 1
advies met betrekking tot verkrijging kiesgerechtigde leeftijd tussen kandidaatstelling en verkiezing
Besluit: 1971-07-01
Advies
Documenten: 1
advies inzake Verlaging leeftijd actief kiesrecht
Besluit: 1971-07-01
Advies
Documenten: 1
advies met betrekking tot wetsontwerp 11 077
Besluit: 1971-02-09
Advies
Documenten: 1
advies inzake Wijziging kiesdrempel
Besluit: 1971-01-15
Advies
Documenten: 1
advies inzake Toepassing artikel O 8 eerste lid der Kieswet
Besluit: 1971-01-15
Advies
Documenten: 1
advies over Wijziging kieswet mogelijk maken van lijstverbinding binnen zelfde kieskring
Besluit: 1971-01-01
Advies
Documenten: 1
advies inzake nakoming van afspraken tussen kandidaten op een lijst en aanneming benoeming
Besluit: 1970-12-02
Advies
Documenten: 1
advies naar aanleiding van voorstel wijziging van artikel N9 achtste lid Kieswet
Besluit: 1970-12-02
Advies
Documenten: 1
advies met betrekking tot Kieskringen
Besluit: 1970-11-02
Advies
Documenten: 1
advies inzake Wijziging van de Kieswet strekkende tot vergroting van het effect voorkeurstem
Besluit: 1970-10-26
Advies
Documenten: 1
advies inzake Initiatiefvoorstel tot verruiming mogelijkheid om bij volmacht te stemmen
Besluit: 1970-10-09
Advies
Documenten: 1
advies inzake Initiatief-voorstel van de heer Westerterp
Besluit: 1970-08-17
Advies
Documenten: 1
advies naar aanleiding van Suggesties tot wijziging Kieswet
Besluit: 1970-08-17
Advies
Documenten: 1
advies inzake Afschaffing verbod van lijstverbinding binnen zelfde kieskring
Besluit: 1970-08-17
Advies
Documenten: 1
vervolg advies Vragen Kamerlid Kolfschoten over wijziging Kieswet
Besluit: 1970-07-06
Advies
Documenten: 1
advies naar aanleiding van vragen Kamerlid Kolfschoten over wijziging Kieswet
Besluit: 1970-05-12
Advies
Documenten: 1
Advies inzake wetsontwerp 10 399 (voorkeurstem)
Besluit: 1970-04-08
Advies
Documenten: 1
advies met betrekking tot Verhoging kiesdrempel (bijlage Memorie van Toelichting)
Besluit: 1970-02-10
Advies
Documenten: 1
advies Wijziging van de Kieswet inzake uitstel van periodieke gemeenteraadsverkiezingen
Besluit: 1970-01-22
Advies
Documenten: 1
advies inzake Vaststelling algemene maatregel van bestuur als bedoeld in artikel 6
Besluit: 1970-01-22
Advies
Documenten: 1
Bestuursreglement Kiesraad
Jaar: 2026
Wet/algemeen verbindend voorschrift
Documenten: 10
Startdatum: 2026-02-04
Klachtenregeling Kiesraad
Jaar: 2008
Wet/algemeen verbindend voorschrift
Documenten: 14
Startdatum: 2008-04-27
Beleidsregel van de Kiesraad omtrent de schrijfwijze van een aanduiding
Jaar: 2008
Wet/algemeen verbindend voorschrift
Documenten: 1
Startdatum: 2008-03-19
Locaties Woo-documenten Kiesraad
Jaar: 2026
Verwijsindex
Documenten: 1
Bereikbaarheidsgegevens Kiesraad (1e).
Jaar: 2024
Bereikbaarheidsgegevens
Organisatie
Startdatum: 1917-12-14