Adviezen Raad voor strafrechtstoepassing en jeugdbescherming, 2008

De RSJ vindt dat jeugddetentie alleen als uiterste middel moet worden toegepast. Ambulante behandeling verdient de voorkeur.

Sinds enige tijd worden gedetineerden die na hun detentie (naar verwachting) uit Nederland zullen worden uitgezet bij elkaar geplaatst. De staatssecretaris van Justitie wil dit beleid thans formaliseren. Hiertoe worden twee locaties in het gevangeniswezen aangewezen als ‘bijzondere opvang’ voor deze groep.

In dit advies gaat de RSJ in op het ontwerpwetsvoorstel tot wijziging van de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen (Bjj). De RSJ waardeert de meeste voorstellen, omdat met de wijzigingen enkele in de praktijk lang bestaande knelpunten worden verholpen.

Op grond van het plan van aanpak Terbeschikkingstelling en Forensische zorg in strafrechtelijk kader wordt het reclasseringstoezicht op tbs-gestelden verbeterd en aangescherpt. Het toezicht gaat een langere periode beslaan en onder de noemer van forensisch psychiatrisch toezicht gaan forensisch psychiatrische centra (fpc’s) en reclasseringsorganisaties nauwer samenwerken.

Ruim 2000 mensen verblijven in een huis van bewaring in afwachting van uitzetting uit Nederland. Het betreft vreemdelingen die geen geldige verblijfsstatus in Nederland hebben en van wie wordt aangenomen dat zij zich aan uitzetting zullen onttrekken. In dit advies gaat de Raad in op de detentieomstandigheden in de vreemdelingenbewaring en doet aanbevelingen voor aanpassing van het regime.

Het Besluit toezicht telefoongesprekken justitiële inrichtingen (hierna: het Besluit) behelst regelgeving met betrekking tot het bewaren en verstrekken van telefoongesprekken in justitiële inrichtingen.

De RSJ bracht al eerder advies uit over meerpersoonscelgebruik, namelijk toen dit in 2004 werd ingevoerd. Aanleiding voor dit nieuwe advies is in de eerste plaats het kabinetsbeleid, zoals neergelegd in het programma ‘Modernisering gevangeniswezen’ om het aantal meerpersoonscellen fors uit te breiden.

De Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) heeft een advies uitgebracht aan de staatssecretaris van Justitie met betrekking tot gedetineerden met een verstandelijke beperking.

Dit advies is een aanvulling op het advies Longstay van 1 februari 2008. Het vervolgadvies komt mede voort uit de discussie op het op 6 maart 2008 door de RSJ georganiseerde congres ‘De Jaren Tellen’ over de langdurige vrijheidsbeneming. De RSJ adviseert om – kort gezegd – te kiezen voor de-institutionaliseren, in combinatie met de daarmee verenigbare versterking van rechtswaarborgen.

Dit advies is een aanvulling op het advies Levenslang, perspectief op verandering, uitgebracht op 1 december 2006, mede naar aanleiding van de discussie op het op 6 maart 2008 door de RSJ georganiseerde congres ‘De Jaren Tellen’ over de langdurige vrijheidsbeneming. De RSJ is van oordeel dat Nederland door het ontbreken van een tussentijdse toets, noch door de rechter, noch in het kader van een ambtshalve gratie, op de grens kan komen, of daar overheen, van hetgeen het Europese Hof voor de Rechten van de Mens op grond van het bepaalde in de artikelen 3 en 5 van EVRM voor acceptabel houdt. Bovendien loopt Nederland hiermee uit de pas met wat in andere landen in Europa gebruikelijk is. De RSJ dringt er dan ook op aan dat maatregelen worden getroffen.

De RSJ betreurt het dat gekozen is voor een regeling bij AMvB die weinig nadere invulling en sturing geeft. De regeling is in hoofdzaak technisch van karakter.

Het advies betreft het ontwerpvoorstel van wet tot wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en de Wet op de jeugdzorg in verband met de herziening van de kinderbeschermingsmaatregelen.

Het advies betreft het voorstel tot wijziging van de Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden, de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen en de Penitentiaire beginselenwet ter invoering van de wettelijke mogelijkheid van dwangbehandeling in de justitiële inrichtingen.

In 1999 werden bij FPK Veldzicht twintig zogenaamde longstayplaatsen in gebruik genomen. Inmiddels bedraagt de longstaycapaciteit in Nederland 164 plaatsen. Dit aantal overtreft de aanvankelijke verwachtingen van velen – ook die van de RSJ – ten aanzien van de omvang van de longstaypopulatie onder het totaal aan tbs-gestelden vele malen. Is er inderdaad sprake van een zo grote groep tbs-gestelden voor wie er geen resocialisatieperspectief meer is en geen andere oplossing denkbaar is dan ‘levenslang’ te verblijven in een zwaar beveiligde tbs-kliniek? Dat is de vraag die in dit advies centraal staat.

Het advies betreft een voorstel tot wijziging van het Reglement verpleging ter beschikking gestelden waarbij het moment waarop de door de minister van justitie aan de kliniek gegeven machtiging tot verlofverlening aan een tbs-gestelde van rechtswege vervalt, nader wordt bepaald.