Adviezen Raad voor het Openbaar Bestuur, 2019

De mate van beleidsvrijheid voor decentrale overheden is een bepalend gegeven voor de financiële verhoudingen tussen het Rijk en de gemeenten. In dit advies is het begrip beleidsvrijheid nader uitgewerkt, op verzoek van de minister van BZK. Aanleiding hiervoor is de beoogde herziening van de financiële verhoudingen.

De problemen in de budgetverdeling sociaal domein zullen niet in 2021 volledig opgelost zijn, zo verwacht de Raad voor het Openbaar Bestuur. Tegelijkertijd kunnen gemeenten die in de financiële problemen zitten, niet zo lang wachten. Daarom adviseert de ROB aan de minister om twee sporen te bewandelen. Het eerste spoor moet de belangrijkste brandhaarden detecteren en oplossen. Het tweede spoor is een meerjarig traject, dat moet leiden tot een toekomstbestendige verdeling. In de tussentijd moet een hardheidsclausule worden ingeroepen voor gemeenten die door noodzakelijke uitgaven in het sociaal domein in de financiële problemen komen. Gestart moet echter worden met een gemeenschappelijk vertrekstation, waarin bestuurlijke en inhoudelijke uitgangspunten in een interbestuurlijke dialoog vooraf expliciet gemaakt worden: eerst de politiek, dan de techniek.