Adviezen Onderwijsraad, 2012

De Onderwijsraad adviseert de gemeente Geldrop over de vaststelling van het programma huisvestingen, in relatie tot de vrijheid van richting en de vrijheid van inrichting.

In de visie van de Onderwijsraad hebben álle leerlingen recht op onderwijs in een veilige omgeving waarin ze geaccepteerd en gerespecteerd worden. Een veilig schoolklimaat behoort tot de basiskwaliteit van iedere school. Alleen dan kunnen jongeren zich ontplooien tot zelfbewuste burgers. Het bevorderen van acceptatie van seksuele diversiteit maakt hier onderdeel van uit. De raad vindt aanpassing van de kerndoelen om voorlichting over seksualiteit en seksuele diversiteit verplicht te stellen niet de aangewezen weg. Het advies van de Onderwijsraad is 20 juni 2012 uitgebracht aan de minister. De regering heeft het advies op 28 september 2012 openbaar gemaakt.

De raad constateert dat de ontwikkeling en implementatie van burgerschapsonderwijs een complexe opgave voor scholen blijkt. Er zijn nog weinig bewezen effectieve methoden en instrumenten voorhanden en de wetgeving is onduidelijk. De raad doet drie aanbevelingen gericht op de verdere ontwikkeling van het burgerschapsonderwijs. In zijn visie vormt het leren functioneren in een democratische samenleving een gemeenschappelijke opdracht voor alle scholen.

Het is mogelijk een school voor voortgezet onderwijs te stichten die meerdere erkende richtingen heeft. Dat oordeelt de raad in zijn advies aan de minister over enkele bekostigingsaanvragen voor nieuw te stichten scholen.

De Onderwijsraad heeft een advies uitgebracht over het concept-wetsvoorstel Stichting en opheffing van scholen. Aanleiding voor de raad om hierover te adviseren is dat dit wetsvoorstel raakt aan de vrijheid van onderwijs.

Cultuureducatie hoort thuis in het hart van het onderwijs: daar wordt een fundament gelegd voor de culturele ontwikkeling van kinderen. Momenteel heeft het vakgebied een marginale plek in het curriculum van de school. Leraren missen inhoudelijke handvatten en voelen zich niet deskundig genoeg. De culturele sector, waar zij veelal een beroep op doen, is onoverzichtelijk en versnipperd. Het is belangrijk dat scholen zélf de regie gaan voeren over cultuureducatie en hun omgeving hierbij betrekken. De Raad voor Cultuur en de Onderwijsraad doen verschillende aanbevelingen om de kwaliteit van cultuureducatie te versterken.

Goed initieel onderwijs is de voornaamste manier om duurzame inzetbaarheid van burgers te garanderen. De praktijk laat echter zien dat een deel van de jongeren het onderwijs verlaat zonder startkwalificatie. Voor deze groep van laagopgeleiden heeft de overheid een belangrijke verantwoordelijkheid. Om de positie van laagopgeleide volwassenen op de arbeidsmarkt en in de samenleving te verstevigen, doet de raad vier aanbevelingen om hen te stimuleren tot postinitieel leren.

Het opleidingsaanbod moet zo goed mogelijk aansluiten op de vraag van deelnemers en van de (toekomstige) arbeidsmarkt. Tegelijkertijd moet het aanbod op een efficiënte manier worden georganiseerd. Er is sprake van een macrodoelmatig opleidingsaanbod als deze verschillende aspecten met elkaar in balans zijn. De Onderwijsraad doet in dit advies aanbevelingen voor verbetering van de macrodoelmatigheid van het middelbaar beroepsonderwijs en het hoger onderwijs.

Het kabinet wil een cultuur van opbrengstgericht werken bevorderen, om zodoende het beste uit leerlingen te halen. Het kabinet is voornemens hiervoor twee instrumenten in te zetten: het gebruik van een diagnostische tussentijdse toets voor Nederlands, Engels, Wiskunde/rekenen; en een verplichting tot het hebben en gebruiken van een leerlingvolgsysteem. De minister heeft de Onderwijsraad gevraagd te adviseren over een voorstel tot wijziging van enkele wetten die met de invoering van deze instrumenten samenhangen. De raad stelt in zijn advies dat een leerlingvolgsysteem en toetsen kunnen bijdragen aan hogere leerprestaties maar adviseert scholen vrij te laten in de keuze daarvan.

De provincie Friesland wordt eerstverantwoordelijke voor het bepalen van de kerndoelen voor het Fries. Daartoe heeft de Minister een wetsvoorstel ter advisering aan de Onderwijsraad voorgelegd.

Er moet ruimte komen voor het stichten van scholen op basis van pedagogische visies of relatief nieuwe levensbeschouwelijke overtuigingen. Het recht van leerlingen op goed onderwijs staat echter voorop. Een school die voldoende leerlingen weet te trekken en vooraf deugdelijk onderwijs garandeert, voorziet in een maatschappelijke behoefte en komt in aanmerking voor overheidsbekostiging. Om dit mogelijk te maken is een ruimere interpretatie nodig van artikel 23 van de Grondwet, dat de vrijheid van onderwijs regelt.

In 2011 presenteerde het kabinet in diverse actieplannen de ambitie om de onderwijskwaliteit te verhogen en leerprestaties te verbeteren. De Onderwijsraad heeft op al deze actieplannen afzonderlijk gereageerd. Het advies Geregelde ruimte beschouwt de diverse actieplannen op hoofdlijnen van beleid op de langere termijn. De raad ondersteunt de ambities van het kabinet om de kwaliteit van het onderwijs te versterken. Hij doet enkele aanbevelingen om een goede balans te houden tussen centrale normstelling en de noodzakelijke variëteit in het stelsel.