Adviezen Onderwijsraad, 2021

Het private onderwijs is de afgelopen decennia niet alleen sterk gegroeid, maar ook steeds meer verstrengeld geraakt met het publiek bekostigde onderwijs. De Onderwijsraad adviseert overheid, schoolbesturen en scholen om het publieke karakter van het onderwijs beter te beschermen. Zodat het onderwijs in Nederland geen zaak wordt van individuele private belangen, maar het publiek belang voorop blijft staan.

Nederland is een open en vrije samenleving waarin iedereen zo veel mogelijk naar eigen overtuiging kan leven. Daar hoort de vrijheid voor ouders bij om hun kinderen in die overtuiging te laten onderwijzen. De Onderwijsraad benadrukt dat de vrijheid van onderwijs niet vrijblijvend is en dat er grenzen aan zijn vanuit het kader van de democratische rechtsstaat.

De Onderwijsraad adviseert de regering het NPO te verbinden aan structurele investeringen in het onderwijs en dit vast te leggen in het regeerakkoord. Alleen zo wordt de forse incidentele investering in het corona-gerelateerde herstelprogramma dienstbaar aan duurzame verbetering en ontwikkeling van het onderwijs. De raad constateert dat de beperkte looptijd van het NPO en het incidentele karakter hierbij beperkingen zijn en adviseert om na twee jaar de balans op te maken van de effecten van het NPO.

De Onderwijsraad constateert dat het onderwijssysteem op een belangrijk punt faalt: leerlingen krijgen onvoldoende kans op onderwijs dat recht doet aan hun capaciteiten en ontwikkeling. De coronacrisis versterkt dit. Nederland doet hiermee al jaren leerlingen tekort en de economie en samenleving lopen talent mis. De raad adviseert: selecteer later en differentieer beter.

Focus, aandacht en tijd voor implementatie, investeringen en een duurzaam verbeter- en ontwikkelprogramma kunnen het onderwijs vooruit helpen. In een brief aan de informateur vraagt de Onderwijsraad, als onafhankelijke adviseur van regering en parlement, speciale aandacht voor de wijze waarop duurzame verbetering en ontwikkeling van het onderwijs gestalte kunnen krijgen in het regeerakkoord.

Breng meer focus aan in de werkzaamheden van leraren én investeer in meer handen in en om de klas. Dat adviseert de Onderwijsraad in het advies Tijd voor focus. De raad constateert dat er te veel verantwoordelijkheden op de schouders van individuele leraren liggen. Daardoor komen leraren basisonderwijs niet meer toe aan de kern van hun vak: het geven en ontwikkelen van onderwijs. Dat gaat ten koste van de kwaliteit van het onderwijs. De Onderwijsraad brengt dit advies uit op verzoek van de Tweede Kamer.

De Onderwijsraad adviseert de minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media om een wetsvoorstel over vervangend onderwijs bij richtingbezwaren niet in de huidige vorm in te dienen. De Onderwijsraad is voorstander van een wettelijke regeling voor vervangend onderwijs bij een vrijstelling vanwege richtingbezwaren. Zo wordt het recht op onderwijs voor de betrokken kinderen gewaarborgd. Maar het wetsvoorstel dat nu voorligt, stuit op principiële en praktische bezwaren van de raad.