Adviezen Gezondheidsraad, 2005

Health-based Reassessment of Administrative Occupational Exposure Limits; Sodium hydrogen sulphite

Health-based Reassessment of Administrative Occupational Exposure Limits; Tributyl phosphate

Health-based Reassessment of Administrative Occupational Exposure Limits; Nonane

Health-based Reassessment of Administrative Occupational Exposure Limits; Hydroxypropyl acrylate (all isomers)

Health-based Reassessment of Administrative Occupational Exposure Limits; 6,6'-Di-tert-butyl-4,4'-thiodi-m-cresol

Health-based Reassessment of Administrative Occupational Exposure Limits; Butane-1-thiol

Health-based Reassessment of Administrative Occupational Exposure Limits; 2,2'-Iminodi (ethylamine)

Health-based Reassessment of Administrative Occupational Exposure Limits; Octane

Health-based Reassessment of Administrative Occupational Exposure Limits; Diboron trioxide

Health-based Reassessment of Administrative Occupational Exposure Limits; Diphenyl ether

Health-based Reassessment of Administrative Occupational Exposure Limits; Glycerol trinitrate

Health-based Reassessment of Administrative Occupational Exposure Limits; Formic acid

Health-based Reassessment of Administrative Occupational Exposure Limits; Methylcyclohexane

Health-based Reassessment of Administrative Occupational Exposure Limits; 2,2'-Iminodiethanol

Health-based Reassessment of Administrative Occupational Exposure Limits; Bromine

Health-based Reassessment of Administrative Occupational Exposure Limits; Ethylene dinitrate

In het advies Verzekeringsgeneeskundige protocollen: Aspecifieke lage rugpijn, Hartinfarct worden de eerste twee in een reeks van tien verzekeringsgeneeskundige protocollen gepresenteerd, die de Gezondheidsraad opstelt op verzoek van de minister van SZW in het kader van de invoering van de nieuwe wet WIA. De protocollen sluiten aan bij bestaande curatieve en bedrijfsgeneeskundige richtlijnen. De komende maanden zal met de toepassing van de protocollen ervaring worden opgedaan en zal aanvullend commentaar worden ingewonnen van partijen die er in de praktijk mee te maken krijgen. Het is daarom niet uitgesloten dat de protocollen in de loop van 2006 op onderdelen zullen worden herzien.

Regelmatig wordt in de media bericht over onderzoek naar gezondheidsschade door mobiele telefoons, hoogspanningslijnen of andere bronnen van elektromagnetische velden. In het Jaarbericht 2005 beoordeelt de Gezondheidsraad wetenschappelijke publicaties op dit terrein uit de periode van mei 2003 tot oktober 2005. Voor een deel blijkt het onderzoek geen conclusies toe te laten, omdat er te veel methodologische tekortkomingen zijn. Ander onderzoek is wel goed opgezet.

Voor het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker worden in Nederland vrouwen tussen de 30 en 60 jaar eens per vijf jaar uitgenodigd. Toch worden jaarlijks nog 600 tot 700 nieuwe ziektegevallen geregistreerd (www.ikc.nl). Net als in andere landen waar al jarenlang bevolkingsonderzoek plaatsheeft, betreft dit vooral vrouwen die nooit gescreend zijn1,2. Minder vaak komt het voor dat wel gescreende vrouwen toch baarmoederhalskanker krijgen. Deelnemen aan bevolkingsonderzoek werkt dus preventief maar is geen garantie dat de ziekte niet zal optreden. Door biologische variatie kan er soms sprake zijn van snel groeiende kanker. Tussen twee screeningen in kan de ziekte zich dan ontwikkelen. Ook kunnen afwijkingen over het hoofd worden gezien door fouten bij het afnemen en bewerken van een uitstrijk, en bij de beoordeling ervan.

Eind 2003 ontving de Raad voor Gezondheidsonderzoek (RGO) een brief van de minister van VWS, waarin hij aangeeft een goede kennisinfrastructuur rondom de geneesmiddelenvoorziening en farmaceutische zorg van belang te vinden voor het realiseren en in stand houden van het rationeel voorschrijven van geneesmiddelen en de kwaliteit van de farmaceutische zorg. In het licht van de op handen zijnde veranderingen in het zorgstelsel verzoekt de minister de Raad hem te adviseren over de stand van zaken omtrent de kennisinfrastructuur farmaceutische zorg en vraagt hij de Raad aanbevelingen te doen voor eventu­ele verbeteringen.

Kanker van de dikke darm (colon) of endeldarm (rectum) – hier kortweg aangeduid als darmkanker – is een belangrijk gezondheidsprobleem. De uitkomsten van buitenlandse experimenten geven overtuigend aan dat sterfte aan darmkanker verminderd kan worden met screening op sporen bloed in ontlasting met een fecal occult blood test: de zogenoemde FOBT-screening.

Jonge kinderen die met de pneumokokkenbacterie in aanraking komen, kunnen daar ernstig ziek van worden. Dat kan uiteenlopen van middenooronsteking, longontsteking en bloedvergiftiging tot hersenvliesontsteking. Baby’s zijn het kwetsbaarst. Vaccineren van zuigelingen biedt een goede bescherming tegen deze risico’s. Dat staat dan ook gepland als nieuwe vaccinatie op het consultatiebureau, in het kader van het Rijksvaccinatieprogramma. In de aanloop naar invoering heeft de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport aan de Gezondheidsraad gevraagd de nieuwste inzichten over het benodigde aantal injecties te beoordelen.

Verslag werkconferentie 'Science advice on public health at national and European level'

Science advice on public health at national and European level - Discussion paper

Stamceltransplantaties worden gedaan om de aanmaak van bloedcellen in het beenmerg te herstellen of te verbeteren. Als de stamcellen afkomstig zijn uit bloed of beenmerg van een donor, spreekt men van een allogene stamceltransplantatie. Dit is een risicovolle interventie, die bij kinderen wordt verricht bij bepaalde bloedziektes, zoals leukemie, en bij enkele stofwisselingsziektes. Eerder adviseerde de Gezondheidsraad om als kwaliteitscriterium voor deze interventies bij kinderen onder meer een minimumaantal van 20 verrichtingen per jaar per centrum te hanteren. De vraag is of er op dit moment redenen zijn om dat getal te verlagen als het gaat om allogene stamceltransplantaties bij kinderen.

In hoog tempo dienen zich op de markt nieuwe zorgvoorzieningen aan. Sommige daarvan betekenen vooruitgang, andere bieden valse hoop. Op verzoek van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport beschrijft de Gezondheidsraad een systeem om nieuwe ontwikkelingen beter te signaleren en de betrokkenen hierover te informeren. Vandaag verschijnt het advies van de raad onder de titel Signalering van betekenisvolle ontwikkelingen in de zorg.

In Nederland wordt bij baby’s kort na de geboorte bloed afgenomen met een hielprik. Dat bloed wordt nu onderzocht op drie ziektes, waarbij tijdige behandeling ernstige gezondheidsschade kan voorkomen. In het advies Neonatale Screening dat de Gezondheidsraad vandaag aanbiedt aan de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, beveelt de raad aan om dat aantal vanwege de te behalen gezondheidswinst uit te breiden. De meest voorkomende aandoeningen waarvoor screening wordt aanbevolen zijn sikkelcelziekte en MCAD-deficiëntie. Voor één aandoening, namelijk cystische fibrose of taaislijmziekte, dient naar het oordeel van de Raad eerst een betere opsporingsmethode te worden ontwikkeld. Ook beveelt de raad aan om voorlichting over het onderzoek van de pasgeborenen al tijdens de zwangerschap te geven, omdat ouders in de eerste dagen na de geboorte van hun kind veelal weinig gelegenheid hebben om die informatie tot zich te nemen.

Inademen van asbestvezels kan longkanker veroorzaken. Mensen met longkanker die vroeger met asbest hebben gewerkt kunnen hun werkgever dan ook aanspreken op financiële compensatie voor hun ziekte. Maar asbest is lang niet de enige veroorzaker van kwaadaardige longtumoren. Het roken van sigaretten is veruit de belangrijkste oorzaak. Bij dit type schadeclaims speelt dan ook de vraag: hoe waarschijnlijk is het dat de blootstelling aan asbest bij het werk de tumor heeft veroorzaakt? In een advies dat vandaag is aangeboden aan de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgele-genheid, adviseert de Gezondheidsraad een methode.

Nieuwe richtlijnen voor beoordeling, behandeling en begeleiding (‘3B-richtlijnen’) die door alle betrokken beroepsgroepen gedragen worden, kunnen de kwaliteit van het medisch handelen bij ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid bevorderen. De verzekeringsgeneeskundige oordeelsvorming is bovendien gebaat bij de opbouw van ‘mediprudentie’. Dat is de kern van het advies Beoordelen, behandelen, begeleiden. Medisch handelen bij ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid dat de Gezondheidsraad vandaag uitbrengt in antwoord op een adviesaanvraag van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en zijn collega van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Om te voorkomen dat bij werknemers gezondheidsschade optreedt als gevolg van blootstelling aan stoffen, stelt de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een limiet aan de concentraties in de lucht op de werkplek. Hij baseert zich daarbij onder meer op een wetenschappelijke evaluatie van toxicologische gegevens door de Gezondheidsraad. In dat kader publiceert de raad vandaag een advies over beroepsmatige blootstelling aan nicotine, bij voorbeeld in de tabaksindustrie and bij de productie van nicotinebevattende geneesmiddelen. De conclusie is dat op dit moment onvoldoende gegevens beschikbaar zijn om een limiet te kunnen aanbevelen.

Vandaag verschijnt het rapport Signalering ethiek en gezondheid 2005, dat is opgesteld door het Centrum voor ethiek en gezondheid (CEG). Dit centrum heeft als taak om ethische kwesties te signaleren die een gevolg zijn van ontwikkelingen in de biomedische wetenschappen of in de zorg. Tij-dens een symposium in Den Haag zal ir JIM de Goeij, Directeur-Generaal Volksgezondheid van het ministerie van VWS het rapport in ontvangst nemen namens de staatssecretaris, mevrouw drs C. Ross-van Dorp. De staatssecretaris zal het CEG-rapport gebruiken bij het opstellen van haar beleidsagenda ethiek en gezondheid. Tijdens het symposium staan twee signalementen centraal: een over de verruiming van taken van de zorgverlener op het gebied van de opsporing van misdrijven, en een over de toenemende preventieve taken van de huisarts, bijvoorbeeld op het gebied van de opsporing van hart- en vaatziekten.

Vandaag verschijnt het rapport Signalering ethiek en gezondheid 2005, dat is opgesteld door het Centrum voor ethiek en gezondheid (CEG). Dit centrum heeft als taak om ethische kwesties te signaleren die een gevolg zijn van ontwikkelingen in de biomedische wetenschappen of in de zorg. Tij-dens een symposium in Den Haag zal ir JIM de Goeij, Directeur-Generaal Volksgezondheid van het ministerie van VWS het rapport in ontvangst nemen namens de staatssecretaris, mevrouw drs C. Ross-van Dorp. De staatssecretaris zal het CEG-rapport gebruiken bij het opstellen van haar beleidsagenda ethiek en gezondheid. Tijdens het symposium staan twee signalementen centraal: een over de verruiming van taken van de zorgverlener op het gebied van de opsporing van misdrijven, en een over de toenemende preventieve taken van de huisarts, bijvoorbeeld op het gebied van de opsporing van hart- en vaatziekten.

Voedingsmiddelen met gezondheidsclaims zijn een nieuwe trend in de supermarkt. Het maken van een gezonde voedselkeuze door de consument is er daarmee echter niet eenvoudiger op geworden. Ten eerste omdat de consument er niet zonder meer op kan vertrouwen dat alle gezondheidsclaims op voedingsmiddelen juist zijn. Ten tweede omdat het de consument vaak aan de kennis ontbreekt om, als hij dat zou willen, daarmee een gezond voedingspakket samen te stellen. De huidige Nederlandse regelgeving dwingt de betrouwbaarheid van gezondheidsclaims onvoldoende af. Weliswaar is er Europese regelgeving in de maak maar hoe die zal uitpakken is nog onzeker.

Vandaag verschijnt het rapport Signalering ethiek en gezondheid 2005, dat is opgesteld door het Centrum voor ethiek en gezondheid (CEG). Dit centrum heeft als taak om ethische kwesties te signaleren die een gevolg zijn van ontwikkelingen in de biomedische wetenschappen of in de zorg. Tij-dens een symposium in Den Haag zal ir JIM de Goeij, Directeur-Generaal Volksgezondheid van het ministerie van VWS het rapport in ontvangst nemen namens de staatssecretaris, mevrouw drs C. Ross-van Dorp. De staatssecretaris zal het CEG-rapport gebruiken bij het opstellen van haar beleidsagenda ethiek en gezondheid. Tijdens het symposium staan twee signalementen centraal: een over de verruiming van taken van de zorgverlener op het gebied van de opsporing van misdrijven, en een over de toenemende preventieve taken van de huisarts, bijvoorbeeld op het gebied van de opsporing van hart- en vaatziekten.

Vandaag verschijnt het rapport Signalering ethiek en gezondheid 2005, dat is opgesteld door het Centrum voor ethiek en gezondheid (CEG). Dit centrum heeft als taak om ethische kwesties te signaleren die een gevolg zijn van ontwikkelingen in de biomedische wetenschappen of in de zorg. Tij-dens een symposium in Den Haag zal ir JIM de Goeij, Directeur-Generaal Volksgezondheid van het ministerie van VWS het rapport in ontvangst nemen namens de staatssecretaris, mevrouw drs C. Ross-van Dorp. De staatssecretaris zal het CEG-rapport gebruiken bij het opstellen van haar beleidsagenda ethiek en gezondheid. Tijdens het symposium staan twee signalementen centraal: een over de verruiming van taken van de zorgverlener op het gebied van de opsporing van misdrijven, en een over de toenemende preventieve taken van de huisarts, bijvoorbeeld op het gebied van de opsporing van hart- en vaatziekten.

In een advies dat vandaag aan de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wordt aangeboden, concludeert de Gezondheidsraad dat er onvoldoende gegevens zijn over tin en anorganische tinverbindingen om de gezondheidskundige gevolgen van beroepsmatige blootstelling aan deze verbindingen in de lucht te beoordelen.

Glutaaraldehyde is irriterend voor ogen, huid en bovenste luchtwegen en veroorzaakt overgevoeligheidsreacties bij huidcontact en soms ook bij inademing. De stof kan astma veroorzaken dan wel de symptomen van astma verergeren. Om mensen die op hun werk met deze stof in aanraking komen tegen deze gevolgen te beschermen, is het nodig zowel blootstellingspieken tegen te gaan als de gemiddelde blootstelling te begrenzen. In het advies dat vandaag aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wordt aangeboden, stelt de Gezondheidsraad daarom twee gezondheidskundige advieswaarden voor. Deze aanbevelingen vormen de eerste stap in een drietrapsprocedure die moet leiden tot wettelijke grenswaarden.

Bevolkingsonderzoek naar kanker van de dikke darm (colon) of endeldarm (rectum) – hier kortweg aangeduid als darmkanker – is al enige tijd onderwerp van discussie. Als besloten wordt zo’n bevolkingsonderzoek landelijk in te voeren, zou men kunnen kiezen voor screenen op sporen bloed in ontlasting met een fecal-occult-blood test: de zogenoemde FOBT-screening. De uitkomsten van vier experimenten geven overtuigend aan dat sterfte aan darmkanker verminderd kan worden met deze vorm van screening. Omdat FOBT geen ideale test is, worden echter ook alternatieven op hun waarde onderzocht.

In 2002 hebben de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu het initiatief genomen tot versterking van het beleid op het terrein van milieu en gezondheid. Dit is uitgewerkt in het Actieprogramma Gezondheid en Milieu, dat in 2002 is gestart en nog loopt tot 2006.

Veel mensen hebben een matig verhoogde kans op hart- en vaatziekten. Een mogelijkheid is om hen preventief medicatie voor te schrijven. Maar is dat wel doelmatig? Daarover wordt verschillend gedacht. De doelmatigheid van deze vorm van preventie zou wellicht vergroot kunnen worden als de kans op hart- en vaatziekten beter te voorspellen is dan alleen met klassieke risicofactoren, zoals hoge bloeddruk en roken. Daarbij verdient dan de zogenoemde coronaire kalkscore de aandacht.

Op 19 april heeft de Gezondheidsraad vier adviezen gepresenteerd aan de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ten behoeve van het arbeidsomstandighedenbeleid.De adviezen bevatten een beoordeling van de extra kans op overlijden aan kanker na inademing van de stoffen dacarbazine, cisplatine, 4-chloor-o-fenyleendiamine en 2-nitronafthaleen.

Op 19 april heeft de Gezondheidsraad vier adviezen gepresenteerd aan de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ten behoeve van het arbeidsomstandighedenbeleid.De adviezen bevatten een beoordeling van de extra kans op overlijden aan kanker na inademing van de stoffen dacarbazine, cisplatine, 4-chloor-o-fenyleendiamine en 2-nitronafthaleen.

Op 19 april heeft de Gezondheidsraad vier adviezen gepresenteerd aan de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ten behoeve van het arbeidsomstandighedenbeleid.De adviezen bevatten een beoordeling van de extra kans op overlijden aan kanker na inademing van de stoffen dacarbazine, cisplatine, 4-chloor-o-fenyleendiamine en 2-nitronafthaleen.

Op 19 april heeft de Gezondheidsraad vier adviezen gepresenteerd aan de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ten behoeve van het arbeidsomstandighedenbeleid.De adviezen bevatten een beoordeling van de extra kans op overlijden aan kanker na inademing van de stoffen dacarbazine, cisplatine, 4-chloor-o-fenyleendiamine en 2-nitronafthaleen.

De Raad voor Gezondheidsonderzoek (RGO) ontving op 29 oktober 2003 een adviesaanvraag van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) over de stand van zaken van het medisch- en gedragswetenschappelijk onderzoek bij mensen met een verstandelijke beperking en de wijze waarop samenhang van onderzoek kan worden bevorderd. Zij vroeg de kennislacunes in kaart te brengen en hoe het onderzoek binnen de huidige onderzoeksinfrastructuur bevorderd kan worden.

Er is nog volop ruimte voor ambitie om de gezondheid, de zelfstandigheid en het welzijn van mensen tot op hoge leeftijd te bevorderen. Die boodschap ligt al besloten in de titel van het advies Vergrijzen met ambitie dat de Gezondheidsraad vandaag aanbiedt aan de Themacommissie Ouderenbeleid van de Tweede Kamer.

Met het verschijnen van het rapport “To Err is Human” van het Institute of Medicine in 2000 en daarop volgende berichten over duizenden doden in ons land als gevolg van incidenten in ziekenhuizen, heeft het begrip ‘patiëntveiligheid’ ook in de Nederlandse gezondheidszorg ingang gevonden. Hoe het in Nederland met de patiëntveiligheid is gesteld, is grotendeels onbekend. Dat bracht de minister van VWS ertoe medio juni 2003 de Raad voor Gezondheidsonderzoek te vragen naar de toereikendheid van het onderzoek in ons land en de eventuele noodzaak van concentratie van het onderzoek. De Raad diende zich bij zijn advies te beperken tot patiëntveiligheid in de ziekenhuiszorg.

Moeten zwangere en zogende vrouwen helemaal geen alcohol drinken of kan een enkel glas geen kwaad? De adviezen verschillen nogal eens. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt echter dat de enige veilige optie is: niet drinken. Ook voorafgaand aan de conceptie is niet drinken, ditmaal door beide partners, de enige keuze die schadelijke effecten uitsluit. Na de conceptie kan alcoholgebruik door de man de vrucht uiteraard niet meer schaden. Voor zwangere en zogende vrouwen ligt dat anders. Alcohol in het bloed bereikt via de placenta het ongeboren kind. Via borstvoeding kan de baby ook alcohol binnenkrijgen. In beide gevallen kunnen al bij matig gebruik negatieve effecten optreden. Vrouwen doen er dan ook goed aan af te zien van alcohol tot ze stoppen met borstvoeding. Dat schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag wordt aangeboden aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en aan de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Voedselkwaliteit.

Patiënten met het chronische-vermoeidheidssyndroom (CVS), ook wel bekend als ME, lijden aan een aandoening die niet algemeen als zodanig wordt erkend. In een vandaag verschenen advies wil de Gezondheidsraad een einde maken aan die controverse. De raad noemt CVS een ernstig invaliderende aandoening. De precieze oorzaken ervan zijn nog niet bekend, maar vaststaat dat het gaat om een samenspel van lichamelijke en psychosociale factoren. De beste behandeling is niet totale rust, maar een geleidelijke opbouw van lichamelijke activiteit. Cognitieve gedragstherapie kan daarbij helpen.

Chemische stoffen die het erfelijk materiaal (DNA) in het lichaam kunnen veranderen hebben zogenoemde genotoxische eigenschappen. Wanneer wijzigingen in het DNA onomkeerbaar worden, is er sprake van mutaties. In alle soorten lichaamscellen kunnen deze leiden tot kanker; in geslachtscellen kunnen mutaties bovendien worden doorgegeven aan volgende generaties. Het onderzoek naar genotoxische eigenschappen van chemische stoffen vormt de basis voor maatregelen om die risico’s te reduceren. Genotoxiciteit is vast te stellen met verschillende tests. Belangrijk zijn de mutageniteitstests: daarmee kunnen veranderingen in het DNA opgespoord worden.