Adviezen Gezondheidsraad, 2012

Fysieke belasting is een van de grootste risico’s voor de gezondheid van werknemers in Nederland. Werknemers die veel moeten tillen, kracht moeten zetten, moeten duwen of trekken of die met een beeldscherm werken kunnen pijnklachten krijgen aan het bewe-gingsapparaat (rug, nek, schouders en armen). Bij ruwweg een kwart van die mensen worden de klachten chronisch. Het is niet mogelijk een veilige norm vast te stellen, een grens waaronder deze klachten niet optreden. Dat schrijft de Gezondheidsraad in drie vandaag verschenen adviezen aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Fysieke belasting is een van de grootste risico’s voor de gezondheid van werknemers in Nederland. Werknemers die veel moeten tillen, kracht moeten zetten, moeten duwen of trekken of die met een beeldscherm werken kunnen pijnklachten krijgen aan het bewegingsapparaat (rug, nek, schouders en armen). Bij ruwweg een kwart van die mensen worden de klachten chronisch. Het is niet mogelijk een veilige norm vast te stellen, een grens waaronder deze klachten niet optreden. Dat schrijft de Gezondheidsraad in drie vandaag verschenen adviezen aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Kracht zetten, duwen en trekken komt in dezelfde sectoren voor als tillen. Behalve rugklachten leveren deze bewegingen ook schouderklachten op. Er zijn echter onvoldoende wetenschappelijke gegevens beschikbaar om een veilige grens vast te stellen of om te kunnen inschatten hoe groot het risico precies is. De raad adviseert daarom de bekende methode ontwikkeld door Mital te gebruiken.

Bacteriën, schimmels, virussen en parasieten zijn overal aanwezig in onze leefomgeving. Blootstelling aan deze biologische agentia kan soms tot gezondheidsklachten leiden, ook bij werknemers. De Gezondheidsraad heeft gekeken in hoeverre een veilige norm vast te stellen is voor verschillende soorten biologische agentia: een grens waaronder geen risico’s optreden voor de gezondheid. Voor sommige soorten (agentia die toxische of allergische effecten veroorzaken) is dit in theorie mogelijk, maar ontbreken veelal gegevens om daadwerkelijk een veilige grens te bepalen.

Steeds meer mensen werken met gesynthetiseerde nanodeeltjes. Over de mogelijke gezondheidsrisico’s van beroepsmatige blootstelling aan zulke kleine deeltjes is echter nog weinig bekend. Een blootstellingsregistratie zou kunnen helpen om de eventuele risico’s voor de gezondheid in kaart te brengen. Datzelfde geldt voor een passief medisch surveillancesysteem. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag wordt aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Inademing van anorganische arseenverbindingen kan leiden tot longkanker bij mensen die er op hun werk aan worden blootgesteld. De Gezondheidsraad berekent dat blootstelling aan een arseenconcentratie van 28 µg per kubieke meter lucht gedurende een arbeidsleven van 40 jaar leidt tot 4 extra sterfgevallen door kanker per 1.000 werknemers. Voor een concentratie van 0.28 µg arseen per kubieke meter lucht zal dit leiden tot 4 extra sterfgevallen door kanker per 100.000 werknemers. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag is aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Nederland heeft te veel stikstof in het milieu, en dat is ook slecht voor de volksgezondheid. Met haar beleid tegen mestoverschotten en luchtverontreiniging wist de overheid in voorgaande jaren de situatie wel te verbeteren, maar die goede ontwikkeling lijkt te stagneren. De Gezondheidsraad pleit bij de staatssecretarissen van Infrastructuur en Milieu en van Economische Zaken voor een intensivering van het stikstofbeleid, en daardoor een schoner milieu en minder gezondheidsproblemen.

Vandaag zijn twee adviezen verschenen waarin de Gezondheidsraad beoordeelt of siliciumcarbide en naftaleen kanker kunnen veroorzaken bij mensen die er op hun werk aan worden blootgesteld. Het vezelvormige siliciumcarbide blijkt kankerverwekkend te zijn voor de mens. Voor dezelfde stof in granulaire vorm zijn de gegevens onvoldoende om te kunnen zeggen of deze eveneens kanker kan veroorzaken. Ook voor naftaleen concludeert de Gezondheidsraad dat de gegevens onvoldoende zijn om conclusies te trekken over kankerverwekkende eigenschappen bij de mens.

Vandaag zijn twee adviezen verschenen waarin de Gezondheidsraad beoordeelt of siliciumcarbide en naftaleen kanker kunnen veroorzaken bij mensen die er op hun werk aan worden blootgesteld. Het vezelvormige siliciumcarbide blijkt kankerverwekkend te zijn voor de mens. Voor dezelfde stof in granulaire vorm zijn de gegevens onvoldoende om te kunnen zeggen of deze eveneens kanker kan veroorzaken. Ook voor naftaleen concludeert de Gezondheidsraad dat de gegevens onvoldoende zijn om conclusies te trekken over kankerverwekkende eigenschappen bij de mens.

Jaarlijks wordt bij circa 80 kinderen in België en 140 kinderen in Nederland leukemie geconstateerd. Een vraag die daarbij al lange tijd wordt gesteld is welke rol omgevingsfactoren spelen bij het ontstaan van deze ziekte. Binnen het samenwerkingsverband van het European Science Advisory Network for Health (EuSANH) hebben de Belgische Hoge Gezondheidsraad en de Nederlandse Gezondheidsraad de wetenschappelijke kennis over een breed scala van omgevingsfactoren in kaart gebracht en beoordeeld, en in het algemeen beperkt bewijs gevonden voor oorzakelijke verbanden met kinderleukemie. De mogelijkheden voor beschermende maatregelen zijn daardoor eveneens beperkt, ook al omdat er sprake is van een complex samenspel tussen genetische factoren en omgevingsinvloeden (die zowel natuurlijk kunnen zijn als door de mens veroorzaakt). De meeste gevallen van kinderleukemie kunnen naar alle waarschijnlijkheid niet voorkomen worden en het zal vermoedelijk nooit mogelijk zijn om de oorzaak van individuele gevallen van kinderleukemie te achterhalen.

Blootstelling van de huid en de ogen aan hoge concentraties hydrochinon en/of benzochinon kan leiden tot irritatie en allergische reacties. Inademing van deze stoffen kan ook schade veroorzaken in de nieren, de lever en de schildklier. De vruchtbaarheid en het nageslacht worden door hydrochinon niet aangetast; voor benzochinon zijn hierover geen gegevens bekend. Beide stoffen veroorzaken kanker bij proefdieren, maar bij mensen lijkt dit niet het geval. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag is aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Het is niet bekend tot welke afstand omwonenden van veehouderijen verhoogde gezondheidsrisico’s lopen. Daarom is er niet op wetenschappelijke gronden één landelijke ‘veilige’ minimumafstand vast te stellen tussen veehouderijen en woningen. Omwonenden zijn echter vaak ongerust, en dat verdient serieuze aandacht. Daarom zouden gemeenten samen met de GGD en belanghebbenden lokaal beleid moeten ontwikkelen met minimumafstanden. Die kunnen namelijk wel op beleidsmatige gronden vastgesteld worden. Dat schrijft de Gezondheidsraad in zijn vandaag verschenen advies Gezondheidsrisico’s rond veehouderijen.

De coördinatie van de Nederlandse inbreng in het Europese gezondheidsonderzoek is voor verbetering vatbaar. Overheid en gezondheidsveld trekken nu in hun belangenbehartiging niet altijd één lijn, waardoor hun initiatieven soms strijdig zijn of elkaar beconcurreren. Dat stelt de Gezondheidsraad in zijn advies Blik op Brussel dat de raad vandaag aanbiedt aan de staatssecretaris van OCW en de ministers van VWS en EZ.

Vandaag zijn drie adviezen verschenen waarin de Gezondheidsraad beoordeelt of aceetaldehyde, (di)benzoylperoxide en tetrahydrofuraan kanker kunnen veroorzaken bij mensen die er op hun werk aan worden blootgesteld. Voor (di)benzoylperoxide en tetrahydrofuraan blijken onvoldoende gegevens beschikbaar te zijn om de kankerverwekkende eigenschappen ervan te kunnen beoordelen. Voor aceetaldehyde zijn er aanwijzingen dat de stof als kankerverwekkend voor de mens beschouwd moet worden.

Vandaag zijn drie adviezen verschenen waarin de Gezondheidsraad beoordeelt of aceetaldehyde, (di)benzoylperoxide en tetrahydrofuraan kanker kunnen veroorzaken bij mensen die er op hun werk aan worden blootgesteld. Voor (di)benzoylperoxide en tetrahydrofuraan blijken onvoldoende gegevens beschikbaar te zijn om de kankerverwekkende eigenschappen ervan te kunnen beoordelen. Voor aceetaldehyde zijn er aanwijzingen dat de stof als kankerverwekkend voor de mens beschouwd moet worden.

Vandaag zijn drie adviezen verschenen waarin de Gezondheidsraad beoordeelt of aceetaldehyde, (di)benzoylperoxide en tetrahydrofuraan kanker kunnen veroorzaken bij mensen die er op hun werk aan worden blootgesteld. Voor (di)benzoylperoxide en tetrahydrofuraan blijken onvoldoende gegevens beschikbaar te zijn om de kankerverwekkende eigenschappen ervan te kunnen beoordelen. Voor aceetaldehyde zijn er aanwijzingen dat de stof als kankerverwekkend voor de mens beschouwd moet worden.

Vandaag zijn drie adviezen verschenen waarin de Gezondheidsraad beoordeelt of trichloorazijnzuur, ethylacrylaat en fenacetine kanker kunnen veroorzaken bij mensen die er op hun werk aan worden blootgesteld. Voor trichloorazijnzuur en ethylacrylaat blijken onvoldoende gegevens beschikbaar te zijn om de kankerverwekkende eigenscheppen ervan te kunnen beoordelen. Het fenacetine echter is kankerverwekkend voor de mens.

Vandaag zijn drie adviezen verschenen waarin de Gezondheidsraad beoordeelt of trichloorazijnzuur, ethylacrylaat en fenacetine kanker kunnen veroorzaken bij mensen die er op hun werk aan worden blootgesteld. Voor trichloorazijnzuur en ethylacrylaat blijken onvoldoende gegevens beschikbaar te zijn om de kankerverwekkende eigenscheppen ervan te kunnen beoordelen. Het fenacetine echter is kankerverwekkend voor de mens.

Vandaag zijn drie adviezen verschenen waarin de Gezondheidsraad beoordeelt of trichloorazijnzuur, ethylacrylaat en fenacetine kanker kunnen veroorzaken bij mensen die er op hun werk aan worden blootgesteld. Voor trichloorazijnzuur en ethylacrylaat blijken onvoldoende gegevens beschikbaar te zijn om de kankerverwekkende eigenscheppen ervan te kunnen beoordelen. Het fenacetine echter is kankerverwekkend voor de mens.

In de ‘Toekomstverkenning Ethiek en Gezondheid’ geven de Gezondheidsraad en de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg een vooruitblik op de meest belangrijke ontwikkelingen en ethische vraagstukken die ons te wachten staan in de komende jaren.

Vandaag heeft de Gezondheidsraad adviezen over chlooramfenicol en indium en indiumverbindingen aangeboden aan de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Hierin beoordeelt de raad of blootstelling aan deze stoffen op de werkplek gevolgen heeft voor de vruchtbaarheid en/of voor de ontwikkeling van het nageslacht. De bevindingen van de commissie zijn geformuleerd in de door de Europese Unie gekozen terminologie en dienen als uitgangspunt voor de wettelijke classificatie als reproductietoxische stof.

Vandaag heeft de Gezondheidsraad adviezen over chlooramfenicol en indium en indiumverbindingen aangeboden aan de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Hierin beoordeelt de raad of blootstelling aan deze stoffen op de werkplek gevolgen heeft voor de vruchtbaarheid en/of voor de ontwikkeling van het nageslacht. De bevindingen van de commissie zijn geformuleerd in de door de Europese Unie gekozen terminologie en dienen als uitgangspunt voor de wettelijke classificatie als reproductietoxische stof.

Op verzoek van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid berekent de Commissie Gezondheid en beroepsmatige blootstelling aan stoffen (GBBS) risicogetallen voor kankerverwekkende stoffen zonder veilig blootstellingsniveau. De methodiek voor het afleiden van risicogetallen is door de Gezondheidsraad in 1995 in een leidraad vastgelegd. Wetenschappelijke ontwikkelingen sindsdien zijn voor de commissie aanleiding geweest om deze leidraad te actualiseren.

De Gezondheidsraad heeft nieuwe voedingsnormen opgesteld voor vitamine D. Ook adviseert de raad welke groepen mensen gebaat zijn bij inname van extra vitamine D via supplementen. Het advies van de raad is vandaag aangeboden aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Om te bereiken dat kinderen uit diverse migrantengroepen in Nederland passende zorg krijgen bij psychische problemen, moet goed gekeken worden wat specifieke groepen nodig hebben. ‘De migrantenjeugd’ bestaat niet. De aanname dat migrantenkinderen in het algemeen vaker psychische problemen hebben en bovendien ondervertegenwoordigd zijn in de jeugd-GGZ, vraagt dan ook nuancering. Dat schrijft de Gezondheidsraad in het advies Psychische gezondheid en zorggebruik van migrantenjeugd dat de raad vandaag publiceert.

Nu Bonaire, Sint Eustatius en Saba bijzondere Nederlandse gemeenten zijn geworden, vallen deze ook onder het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). In de praktijk wijkt het vaccinatieprogramma op de eilanden echter nog af van het RVP. Daarom verdient het aanbeveling om drie vaccinaties toe te voegen: tegen ziekte door pneumokokken, ziekte door meningokokken C en baarmoederhalskanker. Complete harmonisatie van het RVP in het Europese en Caribische deel van Nederland is niet nodig: om praktische redenen kunnen kleine verschillen blijven bestaan. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag wordt aangeboden aan de minister van VWS.

Vandaag zijn twee adviezen verschenen waarin de Gezondheidsraad beoordeelt of stoffen kanker kunnen veroorzaken bij mensen die er op hun werk aan worden blootgesteld. Voor zowel talk als 1,1,1-trichloorethaan blijken onvoldoende gegevens beschikbaar te zijn om de kankerverwekkende eigenschappen ervan te kunnen evalueren.

Vandaag zijn twee adviezen verschenen waarin de Gezondheidsraad beoordeelt of stoffen kanker kunnen veroorzaken bij mensen die er op hun werk aan worden blootgesteld. Voor zowel talk als 1,1,1-trichloorethaan blijken onvoldoende gegevens beschikbaar te zijn om de kankerverwekkende eigenschappen ervan te kunnen evalueren.

Bij milieugerelateerde gezondheidsproblemen speelt een veelheid aan relaties een rol. Blootstelling aan een stressor (bijvoorbeeld geluid, straling of een schadelijke stof), gerelateerd aan een bepaalde bron of locatie, kan bijdragen aan een breed scala van gezondheidseffecten. Omgekeerd is een bepaalde gezondheidsklacht vaak het product van verscheidene stressoren, die werken via verschillende blootstellingroutes en gerelateerd zijn aan uiteenlopende bronnen. Bij dat alles is de bredere context van al die vormen van blootstelling en gezondheidsklachten van belang: woning, woonomgeving, werkomgeving, mobiliteit, sociaaleconomische status en sociale netwerken.

Meer verbinding tussen het werk van de hulpverleners uit de praktijk en het academische onderzoek naar autisme komt de behandeling en begeleiding van mensen met autismespectrumstoornissen ten goede. De Gezondheidsraad bepleit versterking van de zogenoemde kennisinfrastructuur voor autisme. Dat staat in het advies Kennisinfrastructuur autismespectrumstoornissen dat de raad vandaag aanbiedt aan de bewindspersonen van VWS, OCW en SZW.

De Gezondheidsraad adviseert de regels die gelden voor de rijgeschiktheid van mensen met epilepsie aan te passen. Voor mensen die beroepsmatig autorijden, kan de verplichte werkgeversverklaring vervallen. Bovendien kunnen bij mensen die geen epileptische aanval meer hebben gehad de opgelegde rijbeperkingen sneller opgeheven worden. Dat schrijft de raad in een brief aan de minister van Infrastructuur en Milieu.

De invoering van nieuwe antistollingsmiddelen voor patiënten met (risico op) trombose moet onder voorwaarden gebeuren. De nieuwe medicijnen hebben grote voordelen voor patiënten en de resultaten van klinische studies naar de veiligheid en de effectiviteit ervan lijken veelbelovend. Maar het is nog de vraag of ze in de praktijk ook meer gezondheidswinst opleveren dan de huidige middelen, tegen aanvaardbare kosten. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een advies aan de minister van VWS.

Net als in de geneeskunde, zou ook in de mondzorg gewerkt moeten worden volgens evidence-based richtlijnen. Dat verbetert de kwaliteit van de zorg en helpt ongefundeerde verschillen in aanpak tussen zorgverleners verminderen. Ook kunnen tandartsen dan beter laten zien hoe de kwaliteit van de zorg zich verhoudt tot de kosten. De kosten voor mondzorg bedragen 3% van de totale zorgkosten; dat is even hoog als de kosten van huisartsenzorg. De tandarts moeten mensen zelf betalen. Logisch dus dat patiënten willen weten wat ze kunnen verwachten, zeker nu de tarieven zijn vrijgegeven. Dit schrijft de Gezondheidsraad in zijn advies De mondzorg van morgen, dat de raad vandaag heeft aangeboden aan de minister van VWS.

Tuberculose is een zeer besmettelijke ziekte. Tbc komt in Nederland weinig meer voor, behalve in bepaalde risicogroepen. Om het risico op verspreiding zo klein mogelijk te houden, worden deze risicogroepen gescreend op tbc. Daarbij gaat het voornamelijk om mensen die verhoogd risico lopen door (mogelijk) contact met tuberculosepatiënten en om mensen die afkomstig zijn uit een land waar tuberculose relatief vaak voorkomt.

De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport vroeg de Gezondheidsraad om advies over een test voor bloeddonors op de variant van de ziekte van Creutzfeldt-Jakob. De Gezondheidsraad bracht op 22 maart 2012 hierover advies uit. De raad zet in het advies uiteen dat ten tijde van de adviesaanvraag de ontwikkeling van een dergelijke test in een vergevorderd stadium leek te zijn. Uiteindelijk bleek de test echter niet te werken. De fabrikant heeft naar aanleiding daarvan besloten de verdere ontwikkeling stop te zetten.

Kaliumcyanide is beoordeeld op de kans dat deze stof kanker veroorzaakt bij mensen die er op hun werk aan worden blootgesteld. Voor kaliumcyanide zijn de gegevens niet voldoende om de kankerverwekkende eigenschappen te kunnen evalueren (categorie 3). Dit schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag is aangeboden aan de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Ziekenhuizen en verzekeraars moeten onderling bindende afspraken maken over de organisatie van de spoedeisende hulp (SEH). Dat is nodig om te garanderen dat patiënten de best mogelijke zorg krijgen. Snelheid is daarbij niet het enige wat telt; soms is een patiënt beter af als de ambulance doorrijdt naar een verder gelegen ziekenhuis waar meteen gespecialiseerde zorg voorhanden is. Overdag kan het merendeel van de patiënten goed geholpen worden op de zogenoemde basis-SEH’s. In de rustige nachtelijke uren is het doelmatiger om niet alle basis-SEH’s open te houden. Wel moet er altijd binnen 45 minuten een SEH bereikbaar zijn.

De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft onlangs besloten vanaf 2013 een landelijk bevolkingsonderzoek naar (dikke)darmkanker in te voeren. In dit screeningsprogramma krijgen mensen tussen de 55 en 75 jaar iedere twee jaar een bloedtest aangeboden, de zogenoemde immunochemische fecaal occult bloedtest (iFOBT). Het Elkerliek Ziekenhuis te Helmond en het Integraal Kankercentrum Zuid (IKZ) te Eindhoven willen nu onderzoeken of met een beperkt aantal keren kort na elkaar herhaalde iFOBT-screening ten minste even goede resultaten te behalen zijn als met tweejaarlijkse iFOBT-screening. Omdat het om proefbevolkingsonderzoek gaat, is voor dit onderzoek een vergunning nodig in het kader van de Wet op het bevolkingsonderzoek (WBO). De Commissie Bevolkingsonderzoek van de Gezondheidsraad heeft getoetst of het onderzoek voldoet aan de eisen van de WBO. Op 14 februari 2012 heeft de commissie de minister van VWS geadviseerd om vergunning te verlenen om dit onderzoek uit te voeren.