Adviezen Gezondheidsraad, 2013

Er is geen veilige ondergrens voor het vallen van hoogte te geven; ook een val van geringe hoogte kan lichamelijk letsel bij werknemers veroorzaken. Dit concludeert de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag is aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

De Gezondheidsraad adviseert de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport om een vergunning te verlenen voor een proefinvoering van NIPT, een nieuwe test waarmee in het bloed van de moeder onderzocht kan worden of de foetus een ernstige aangeboren afwijking heeft, zoals downsyndroom. Deze test komt dan beschikbaar voor zwangere vrouwen die een verhoogd risico hebben op een foetus met downsyndroom. Voordeel is dat minder vrouwen een vlokkentest of vruchtwaterpunctie hoeven te ondergaan. Vooralsnog gaat het om een extra test, na de zogenoemde combinatietest.

De Gezondheidsraad adviseert de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport om een vergunning te verlenen voor een proefinvoering van NIPT, een nieuwe test waarmee in het bloed van de moeder onderzocht kan worden of de foetus een ernstige aangeboren afwijking heeft, zoals downsyndroom. Deze test komt dan beschikbaar voor zwangere vrouwen die een verhoogd risico hebben op een foetus met downsyndroom. Voordeel is dat minder vrouwen een vlokkentest of vruchtwaterpunctie hoeven te ondergaan. Vooralsnog gaat het om een extra test, na de zogenoemde combinatietest.

Dit advies aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport betreft een vergunningaanvraag in het kader van de Wet op het bevolkingsonderzoek. Het gaat om een proefbevolkingsonderzoek naar darmkanker met een camerapil als screeningsmethode. Daarmee worden tijdens de darmpassage beelden van het darmslijmvlies gemaakt om mensen met darmkanker en mogelijke voorstadia daarvan op te sporen.

Werknemers in de metaalproducerende en – verwerkende industrie die daar blootstaan aan metallisch molybdeen en molybdeenverbindingen kunnen hierdoor last krijgen van hoofdpijn, vermoeidheid en milde obstructieve longziekten. Gezondheidsschade kan worden voorkomen door de concentratie molybdeentrioxide in de lucht op de werkplek lager te houden dan 0,1 mg/m3 (komt overeen met 0,07 mg molybdeen/m3), en voor natriummolybdaat lager dan 9,9 mg/m3 (komt overeen met 4,6 mg molybdeen/m3), gemiddeld over een achturige werkdag. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag is aangeboden aan de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

De kwaliteit van gezondheidszorg ‘zichtbaar’ maken was de afgelopen jaren een belangrijk doel van de overheid. Het lukte maar zeer gedeeltelijk. In een vandaag verschenen signalement brengt de Gezondheidsraad de discussie over het meten van de kwaliteit van ziekenhuiszorg in kaart. Het is volgens de raad het beste om uit te gaan van kwaliteitsregistraties die zorgverleners zelf opzetten en niet van lijstjes indicatoren die van bovenaf zijn opgelegd.

Ruim zes jaar na invoering van vaccinatie tegen hersenvliesontsteking, bloedvergiftiging en longontsteking door pneumokokkeninfectie is het aantal kinderen met deze ziekten drastisch verminderd. Ouderen profiteren van de verminderde circulatie van de bacterie en worden ook minder vaak ziek. Maar het kan nog beter, schrijft de Gezondheidsraad in een vandaag verschenen advies aan de minister van Volksgezondheid. Om goed zicht te verkrijgen op ongewenste effecten in kwetsbare groepen en op het effect van de vaccinatie op longontsteking dient de monitoring versterkt te worden. Het is niet langer nodig om baby’s vier prikken te geven; drie is genoeg.

Werknemers die op hun werk met cortison in aanraking komen, kunnen daar nadelige effecten van ondervinden. Of het hun vruchtbaarheid schaadt, is met de huidige kennis niet te zeggen. Wel is duidelijk dat beroepsmatige blootstelling aan cortison schade aan het ongeboren kind kan veroorzaken. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag is aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Rijgeschiktheid bij bewustzijnsstoornissen

Vandaag zijn vier adviezen verschenen waarin de Gezondheidsraad beoordeelt of ß-oestradiol, polyvinylchloride, bisfenol A diglycidylether en ethyleen kanker kunnen veroorzaken bij mensen die er op hun werk aan worden blootgesteld. Voor de laatste drie genoemde stoffen blijken onvoldoende gegevens te zijn om de kankerverwekkende eigenschappen ervan te kunnen beoordelen. Voor ß-oestradiol heeft de raad geoordeeld dat het kankerverwekkend is voor de mens.

Vandaag zijn vier adviezen verschenen waarin de Gezondheidsraad beoordeelt of ß-oestradiol, polyvinylchloride, bisfenol A diglycidylether en ethyleen kanker kunnen veroorzaken bij mensen die er op hun werk aan worden blootgesteld. Voor de laatste drie genoemde stoffen blijken onvoldoende gegevens te zijn om de kankerverwekkende eigenschappen ervan te kunnen beoordelen. Voor ß-oestradiol heeft de raad geoordeeld dat het kankerverwekkend is voor de mens.

Vandaag zijn vier adviezen verschenen waarin de Gezondheidsraad beoordeelt of ß-oestradiol, polyvinylchloride, bisfenol A diglycidylether en ethyleen kanker kunnen veroorzaken bij mensen die er op hun werk aan worden blootgesteld. Voor de laatste drie genoemde stoffen blijken onvoldoende gegevens te zijn om de kankerverwekkende eigenschappen ervan te kunnen beoordelen. Voor ß-oestradiol heeft de raad geoordeeld dat het kankerverwekkend is voor de mens.

Vandaag zijn vier adviezen verschenen waarin de Gezondheidsraad beoordeelt of ß-oestradiol, polyvinylchloride, bisfenol A diglycidylether en ethyleen kanker kunnen veroorzaken bij mensen die er op hun werk aan worden blootgesteld. Voor de laatste drie genoemde stoffen blijken onvoldoende gegevens te zijn om de kankerverwekkende eigenschappen ervan te kunnen beoordelen. Voor ß-oestradiol heeft de raad geoordeeld dat het kankerverwekkend is voor de mens.

De Raad voor het openbaar bestuur en de Gezondheidsraad pleiten voor meer openheid bij afhandeling van klachten en meldingen ingediend bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ). Betere informatie voor de klagers en meer empathie zijn nodig. Het direct openbaar maken van klachten en meldingen door de IGZ is volgens de Raden niet gewenst. Dat staat op gespannen voet met rechtsbeginselen zoals hoor en wederhoor. Dat schrijven de Raden in een advies dat is gevraagd door minister Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Regelmatig komen er nieuwe vaccins op de markt, recent bijvoorbeeld tegen waterpokken, gastro-enteritis door rotavirusinfectie en gordelroos. Toch worden ze in Nederland bijna niet gebruikt. Volgens de Gezondheidsraad vallen er vaccins tussen wal en schip: ze komen niet in aanmerking voor het Rijksvaccinatieprogramma, zijn verder te onbekend bij artsen en patiënten en worden niet vergoed. Patiënten vragen er niet om en artsen schrijven ze niet voor. Omdat daardoor gezondheidswinst blijft liggen, adviseert de raad de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport één beoordelingskader en één beoordelende instantie in te stellen voor alle vaccinaties.

In het kader van de Wet op het bevolkingsonderzoek (WBO) adviseert de Commissie Bevolkingsonderzoek de minister van VWS over een vergunningaanvraag voor een gemeenschappelijk proefbevolkingsonderzoek naar darmkanker van het Erasmus MC in Rotterdam en het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam. In dit onderzoek worden 22.000 mannen en vrouwen tussen de 50 en 75 tweejaarlijks gescreend op darmkanker. In de volgende (vierde) screeningsronde willen de onderzoekers drie nieuwe onderzoeksvragen beantwoorden. Dit onderzoek is vergunningplichtig, omdat het gaat om screening op kanker.

In september 2013 zal gestart worden met de geleidelijke invoering van een bevolkingsonderzoek naar darmkanker, eerst met een beperkte pilot en daarna landelijk. Op 28 februari 2013 vroeg de minister van VWS in het kader van de Wet op het bevolkingsonderzoek (WBO) de Gezondheidsraad om advies over de vergunningaanvraag voor dit bevolkingsonderzoek. Een landelijk bevolkingsonderzoek is een complex programma. Zelfs met alle inspanningen door alle betrokkenen partijen kan het onmogelijk in één keer optimaal zijn en worden uitgevoerd. De commissie houdt daar in haar advies rekening mee en dat het bevolkingsonderzoek over de tijd zal moeten ontwikkelen. Cruciaal vindt zij dat de deelnemers in het programma geen onnodige risico’s lopen en goed geïnformeerd worden over de risico’s.

Op dit moment zijn er geen doorslaggevende medische of psychosociale redenen om het maximum van 25 kinderen per zaaddonor te wijzigen. Dat aantal is sinds 1992 gangbaar bij inseminatie in klinieken. Wel kan de huidige praktijk nog verbeterd worden om medische en psychosociale risico’s verder te verkleinen. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag wordt aangeboden aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Mensen brengen het grootste deel van hun tijd binnen door, vooral in de eigen woning. Overheidsbeleid heeft veel goeds gedaan voor de kwaliteit van het binnenmilieu. Sommige problemen blijken echter hardnekkig, zoals gebrekkige ventilatie. Daarnaast zijn er nieuwe ontwikkelingen, zoals vergrijzing en thuiswerken, en worden huizen anders gebruikt dan voorheen. De Gezondheidsraad pleit voor een geïntegreerde, proactieve aanpak, waarbij gekeken wordt naar de binnenmilieukwaliteit als geheel en de ontwikkelingen die hieraan raken.

Dimethylamine is beoordeeld op de eigenschap om kanker te veroorzaken bij mensen die er op hun werk aan worden blootgesteld. De gegevens over dimethylamine zijn niet voldoende om de kankerverwekkende eigenschappen ervan te kunnen evalueren (categorie 3). Dit schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag is aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Wolfraam en wolfraamverbindingen zijn beoordeeld op de eigenschap om kanker te veroorzaken bij mensen die er op hun werk aan worden blootgesteld. De gegevens over Wolfraam en wolfraamverbindingen zijn niet voldoende om de kankerverwekkende eigenschappen ervan te kunnen evalueren (categorie 3). Dit schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag is aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Mensen die op hun werk anorganische cadmiumverbindingen inademen, kunnen daar longemfyseem en mogelijk longkanker door krijgen. Ze kunnen nog meer cadmium binnen krijgen door het eten van gecontamineerd voedsel en door roken. De stof hoopt zich op in het lichaam en kan daar nieren en botten beschadigen. De Gezondheidsraad adviseert de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in een briefadvies om de blootstelling van werknemers aan cadmium en cadmiumverbindingen in te perken. Volgens de raad zou er niet meer dan 2 µg Cd/g creatinine in de urine mogen zitten. Voor de omgevingslucht op de werkplek adviseert de raad een maximum van 4 µg Cd/m3. De Gezondheidsraad volgt met deze waarden het advies van het Scientific Committee on Occupational Exposure Limits van de Europese Unie.

Op dit moment worden mensen met autisme spectrum stoornissen (ASS) die voor het eerst een personenrijbewijs aanvragen gekeurd, om zo te beoordelen of ze veilig aan het verkeer kunnen deelnemen. Dit gebeurt wanneer iemand op de Eigen Verklaring een gezondheidsprobleem rapporteert, en soms op verzoek voordat iemand aan rijlessen begint. Deze keuring aan het begin moet gehandhaafd blijven. De huidige herkeuringseis – elke drie jaar een nieuwe evaluatie – kan echter vervallen. Wel moet de mogelijkheid blijven bestaan om iemand opnieuw te keuren als daar goede redenen voor zijn. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een adviesbrief die vandaag wordt aangeboden aan de minister van Infrastructuur en Milieu.

‘Dé lymepatiënt bestaat niet. Vroeg herkende lymeziekte na een tekenbeet is vaak effectief te behandelen met een antibioticakuur. Complexer wordt het wanneer patiënten een latere, ernstiger fase doormaken, of last hebben van aanhoudende klachten die niet uniek zijn voor deze ziekte, zoals vermoeidheid. Daarom is een gedifferentieerde aanpak nodig, met per patiëntgroep een afgestemde behandeling. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag wordt aangeboden aan de Tweede Kamer. Het is gebaseerd op de beste beschikbare wetenschappelijke kennis. Ook zijn veel betrokkenen gehoord.

Om eventuele gezondheidsschade door gebruik van mobiele telefoons aan het licht te brengen, met name tumoren in het hoofd, wordt al langere tijd veel onderzoek gedaan. Op dit moment zijn gegevens beschikbaar over een gebruiksperiode van maximaal 13 jaar. Daaruit komt geen duidelijk bewijs naar voren dat deze gebruiksduur een verhoogd risico geeft op een hersentumor of andere tumoren in het hoofd. Over de risico’s op langere termijn kan niets worden gezegd: daarvoor hebben we langere looptijden van het onderzoek nodig. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag wordt aangeboden aan de staatssecretaris van het Ministerie van Infrastructuur & Milieu.

1,3-Butadieen is een gas dat in uiteenlopende takken van industrie wordt gebruikt. De Gezondheidsraad heeft beoordeeld welke risico’s voor de gezondheid blootstelling aan dit gas geeft voor mensen op hun werkplek. De conclusie is dat inademing kan leiden tot leukemie en verwante vormen van kanker. De Gezondheidsraad adviseert daarom het gas te classificeren als ‘kankerverwekkend voor de mens’ (categorie 1A). Hierop heeft de raad berekend welke concentratie 1,3-butadieen in de lucht samenhangt met een bepaalde kans op overlijden door kanker, na blootstelling gedurende een heel arbeidsleven. Het advies wordt vandaag aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

In het kader van de Wet op het bevolkingsonderzoek (WBO) bracht de Commissie Bevolkingsonderzoek van de raad op 30 mei 2013 een positief advies uit aan de minister van VWS over een vergunningaanvraag van het Erasmus MC in Rotterdam over een vergelijkend wetenschappelijk onderzoek, genaamd ROBINSCA. Deze studie naar verschillende methoden van risicometing voor hart- en vaatziekten (HVZ) is aan te merken als bevolkingsonderzoek, omdat mensen die geen klachten of symptomen hebben worden uitgenodigd voor een risicometing en, als het risico verhoogd zou zijn, worden verwezen naar de huisarts voor behandeling. Het bevolkingsonderzoek is vergunningplichtig omdat bij een van de meetmethoden ioniserende straling nodig is.

In het kader van de Wet op het bevolkingsonderzoek (WBO) bracht de Commissie Bevolkingsonderzoek van de raad op 30 mei 2013 een positief advies uit aan de minister van VWS over een vergunningaanvraag van het onderzoeksinstituut CARIM (Maastricht UMC+) voor de zogeheten Maastricht Studie. Deze studie naar diabetes type 2 loopt sinds 2010. De onderzoekers willen nu een aantal deelonderzoeken toevoegen die vergunningplichtig zijn.

De opleiding op het gebied van de forensische geneeskunde laat te wensen over. Dat is opmerkelijk, gezien het belang dat de samenleving hecht aan de taken die tot dit vakgebied behoren. Forensisch artsen voeren bij een melding van mogelijk niet-natuurlijk overlijden een lijkschouw uit, en ze doen sporenonderzoek bij seksueel geweld of mishandeling. Ook zijn zij belast met de zorg voor arrestanten. Op dit moment is de kwaliteit in de beroepspraktijk echter lang niet altijd gegarandeerd. Bovendien hebben artsen in andere disciplines vaak niet de vereiste kennis van de eerste stappen – melden, sporen veiligstellen – in een medisch-forensisch traject. Dit vraagt dan ook om een samenhangend pakket maatregelen. Aldus de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag wordt aangeboden aan de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Fysieke belasting is een van de grootste risico’s voor de gezondheid van werknemers in Nederland. Een veel voorkomende vorm van belasting is het herhaald uitvoeren van dezelfde beweging. Dit kan tot allerlei gezondheidsproblemen leiden. De vraag is dan ook of er een veilige ondergrens is waar beneden bij repeterende handelingen geen klachten of aandoeningen optreden. De Gezondheidsraad heeft zich hierover gebogen, beeldschermwerk daarbij buiten beschouwing latend. De conclusie is dat er zeker bewijs is voor nadelige gevolgen, met name aan de gewrichten van schouders, ellebogen, polsen en handen, maar dat een veilige ondergrens niet te bepalen valt. Het advies van de raad wordt vandaag aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

In september 2013 zal een bevolkingsonderzoek naar darmkanker starten. Op 28 februari 2013 vroeg de minister van VWS in het kader van de Wet op het bevolkingsonderzoek (WBO) de Gezondheidsraad om advies over (a) de vergunningaanvraag voor dit bevolkingsonderzoek en (b) een pilot om voorafgaand aan de start van het eigenlijke bevolkingsonderzoek het proces te testen en te evalueren. Deze pilot moet nog dit voorjaar plaatsvinden en is van belang voor het verdere bevolkingsonderzoek. Daarom komt de Gezondheidsraad nu eerst met een tussentijds advies over deze pilot.

Vandaag publiceert de Gezondheidsraad twee adviezen waarin stoffen worden beoordeeld op mogelijke schade aan de vruchtbaarheid en voor de ontwikkeling van het nageslacht wanneer mensen er op het werk aan worden blootgesteld. Het gaat om theofylline en triamcinolon en triamcinolonacetonide - stoffen die als geneesmiddel worden gebruikt. De bevindingen zijn geformuleerd in door de EU vastgestelde terminologie, en dienen als uitgangspunt voor de wettelijke classificatie als reproductietoxische stof. De adviezen worden aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Vandaag publiceert de Gezondheidsraad twee adviezen waarin stoffen worden beoordeeld op mogelijke schade aan de vruchtbaarheid en voor de ontwikkeling van het nageslacht wanneer mensen er op het werk aan worden blootgesteld. Het gaat om theofylline en triamcinolon en triamcinolonacetonide - stoffen die als geneesmiddel worden gebruikt. De bevindingen zijn geformuleerd in door de EU vastgestelde terminologie, en dienen als uitgangspunt voor de wettelijke classificatie als reproductietoxische stof. De adviezen worden aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

De verplichte herkeuring voor het rijbewijs van mensen met ADHD is niet langer nodig. Wel zou de keuring moeten blijven bestaan bij de eerste aanvraag van het rijbewijs. Er zijn namelijk aanwijzingen dat ADHD de rijvaardigheid negatief kan beïnvloeden. Dat adviseert de Gezondheidsraad aan de minister van Infrastructuur en Milieu.