Adviezen Gezondheidsraad, 2014

Voordat overwogen kan worden of een thuistest voor baarmoederhalskanker geschikt kan zijn voor alle vrouwen in het bevolkingsonderzoek moet eerst worden aangetoond dat het een goed alternatief is voor het uitstrijkje bij de huisarts. VUmc te Amsterdam, het ErasmusMC te Rotterdam en het Radboudumc te Nijmegen willen 30.000 vrouwen benaderen om dit te onderzoeken. Hiervoor is volgens de Wet op het bevolkingsonderzoek een vergunning nodig. De Gezondheidsraad adviseert de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport om deze vergunning te verlenen.

Het UMC Groningen wil in een onderzoek met 4.000 zwangere vrouwen het nut onderzoeken van een dertienwekenecho in prenatale screening. Vergeleken met de gebruikelijke twintigwekenecho geeft een dertienwekenecho weken extra de tijd voor beslissingen over de zwangerschap bij onverhoopte foetale afwijkingen. Voor dit onderzoek is volgens de Wet op het bevolkingsonderzoek een vergunning nodig. De Gezondheidsraad adviseert de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport om deze vergunning te verlenen.

Vaccinatie van werknemers kan helpen om hen te beschermen wanneer ze op hun werk worden blootgesteld aan virussen en bacteriën. Soms loopt de werknemer zelf niet zoveel risico, maar kan hij wel derden besmetten, bijvoorbeeld kwetsbare patiënten of jonge kinderen. Ook dan kan vaccinatie uitkomst bieden. Op verzoek van de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ontwikkelde de Gezondheidsraad twee kaders waarmee werkgevers kunnen beoordelen wanneer vaccinatie aan te raden is: één om de gezondheid van werknemers te beschermen en één in het belang van derden. Door beide kaders te hanteren kunnen werkgevers een geïntegreerde afweging maken omtrent het aanbieden van vaccinatie aan werknemers.

De Gezondheidsraad adviseert de administratieve procedure bij de keuring voor een rijbewijs te vereenvoudigen. Vaker dan nu het geval is zou iemands eigen behandelend arts feitelijke medische gegevens kunnen verstrekken aan het CBR, zodat het niet nodig is een andere arts te bezoeken. Dat scheelt tijd en geld. Dit schrijft de Gezondheidsraad aan de minister van Infrastructuur en Milieu.

Inademing van aceetaldehyde op de werkplek kan leiden tot kanker. Dit is vooral een risico voor werknemers die betrokken zijn bij de productie van diverse chemische stoffen. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag is aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Mensen die op hun werk ethyleenoxide inademen, kunnen daar kanker door krijgen. De Gezondheidsraad maakt voor kankerverwekkende stoffen zonder veilige drempel een risicoschatting waarop de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een wettelijke grenswaarde kan baseren. In de afgelopen jaren zijn er internationaal publicaties verschenen waarin het risico op kanker door beroepsmatige blootstelling aan ethyleenoxide is berekend. De raad heeft deze adviezen bekeken en adviseert om in dit geval gebruik te maken van de risicoberekening van de Duitse Ausschuss für Gefahrstoffe (AGS).

Inademing van schimmel alfa-amylase op de werkplek kan leiden tot allergische luchtwegklachten. Dit is vooral een risico voor werknemers in (banket)bakkerijen en meelfabrieken waar het enzym als ingrediënt aan meelproducten wordt toegevoegd. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag is aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Inademing van dimethylsulfaat op de werkplek kan leiden tot kanker. Dit is vooral van belang voor werknemers in de productie van kleurstoffen, parfums, en geneesmiddelen. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een vandaag verschenen advies aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Op 23 oktober 2014 heeft de Gezondheidsraad het achtergrondrapport De kunst van het nee zeggen uitgebracht. Dit rapport gaat over processen in de samenleving, in het zorgbeleid en in de spreekkamer die onnodige zorg in de hand kunnen werken. In het rapport worden ook mogelijke oplossingsrichtingen aangestipt. Elementen daarvan zullen terugkeren in het voorgenomen advies van de Gezondheidsraad over het medisch handelen: Medisch handelen op koers?.

In 2015 worden overheidstaken in de maatschappelijke ondersteuning, de jeugdzorg en de arbeidsparticipatie overgeheveld van het rijk naar de gemeenten. Sociaal werkers – zoals maatschappelijk werkers, opbouwwerkers en sociaal pedagogische hulpverleners – kunnen in de uitvoering van die taken een belangrijke rol vervullen, maar zullen moeten investeren in hun vakmanschap. Hiervoor is een stimuleringsprogramma nodig. Dat schrijft de Gezondheidsraad in het advies Sociaal werk op solide basis, dat vandaag is aangeboden aan de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

De Gezondheidsraad adviseert de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport om het Radboudumc te Nijmegen vergunning te verlenen voor wetenschappelijk onderzoek naar(extra) angst door een online vragenlijst gericht op familiair risico op borstkanker binnen het reguliere bevolkingsonderzoek naar borstkanker.

De Gezondheidsraad adviseert de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport om het Radboudumc te Nijmegen vergunning te verlenen voor wetenschappelijk onderzoek naar (extra) angst door een online vragenlijst gericht op familiair risico op darmkanker binnen het reguliere bevolkingsonderzoek naar darmkanker.

Het gebruik van het radiofrequente deel van het elektromagnetisch spectrum voor mobiele telecommunicatie toepassingen biedt vele voordelen voor het dagelijks leven. De daarmee gepaard gaande blootstelling aan de elektromagnetische velden leidt echter ook tot zorgen, bijvoorbeeld dat er een verhoogde kans is op het krijgen van kanker.

Mensen die op hun werk acrylamide inademen kunnen daar kanker door krijgen. In 2006 heeft de Gezondheidsraad berekend bij welke concentraties zich naar schatting 4 extra sterfgevallen door kanker kunnen voordoen per 1.000 en per 100.000 werknemers na 40 jaar beroepsmatige blootstelling. De raad heeft de gegevens die op dit moment beschikbaar zijn over blootstelling aan acrylamide en het ontstaan van kanker beoordeeld en geconcludeerd dat er geen reden is om zijn eerdere advies te herzien. Dit staat in een briefadvies dat vandaag is aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

In de GGZ zijn er, net als in de somatische gezondheids­zorg, patiënten die dusdanig ingewikkelde, zeldzame of moeilijk behandelbare klachten hebben dat er een beroep gedaan wordt op of verwezen wordt naar behandelaren met zeer gespecialiseerde kennis over diagnostiek en/of behandeling. Hoogspecialistische GGZ is daarmee een bestaand onderdeel van het totale zorgaanbod in de GGZ. Dit staat in het advies ‘Hoogspecialistische GGZ’ dat vandaag is aangeboden aan de minister van VWS.

De afgelopen jaren is het gebruik van het geneesmiddel Ritalin bij kinderen en jongeren verviervoudigd. Ook blijkt een groeiend aantal jeugdigen met ADHD-achtige problemen in het hulpcircuit terecht te komen. Toegenomen prestatiedruk en afgenomen tolerantie van afwijkend gedrag lijken belangrijke oorzaken van de sterk gegroeide hulpvraag. Hiermee is niet vastgesteld of er sprake is van overbehandeling. Daarvoor is onvoldoende bekend over gepaste zorg. Hoe dan ook moet veel meer gekeken worden naar wat zorgverleners, scholen en werkgevers kunnen doen om de problemen van jongeren het hoofd te bieden.

De afgelopen jaren is het gebruik van het geneesmiddel Ritalin bij kinderen en jongeren verviervoudigd. Ook blijkt een groeiend aantal jeugdigen met ADHD-achtige problemen in het hulpcircuit terecht te komen. Toegenomen prestatiedruk en afgenomen tolerantie van afwijkend gedrag lijken belangrijke oorzaken van de sterk gegroeide hulpvraag. Hiermee is niet vastgesteld of er sprake is van overbehandeling. Daarvoor is onvoldoende bekend over gepaste zorg. Hoe dan ook moet veel meer gekeken worden naar wat zorgverleners, scholen en werkgevers kunnen doen om de problemen van jongeren het hoofd te bieden.

Inademing van 5-nitroacenafteen kan leiden tot kanker bij mensen die er op hun werk aan worden blootgesteld. De Gezondheidsraad berekent dat blootstelling aan een concentratie van 1,5 mg per kubieke meter lucht gedurende een arbeidsleven van 40 jaar leidt tot 4 extra sterfgevallen door kanker per 1.000 werknemers. Voor een concentratie van 0,015 mg 5-nitroacenafteen per kubieke meter lucht zal dit leiden tot 4 extra sterfgevallen door kanker per 100.000 werknemers. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag is aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Er is veel discussie over de waarde van griepvaccinatie voor gezonde 60-plussers. Volgens critici is niet bewezen dat deze ouderen baat hebben bij de jaarlijkse griepprik. De bewijskracht voor de effectiviteit is weliswaar niet optimaal, maar er zijn voldoende aanwijzingen dat vaccinatie ouderen beschermt tegen griep en de complicaties daarvan. Ook lijken de kosten van het vaccinatieprogramma binnen (inter)nationaal genoemde grenzen voor doelmatigheid te blijven. Op dit moment zijn er geen goede argumenten om gezonde zwangere vrouwen te vaccineren tegen griep. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een vandaag uitgebracht advies aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Werknemers die tijdens hun werk met penicillamine in aanraking komen, kunnen daar nadelige effecten van ondervinden. Of het hun vruchtbaarheid schaadt, is met de huidige kennis niet te zeggen. Wel is duidelijk dat beroepsmatige blootstelling aan penicillamine schade aan het ongeboren kind kan veroorzaken. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag is aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De bevindingen zijn geformuleerd in door de EU vastgestelde terminologie, en dienen als uitgangspunt voor de wettelijke classificatie als reproductietoxische stof.

Door ontwikkelingen op het gebied van de beeldvormende technieken en de genetica krijgen artsen steeds meer mogelijkheden om patiënten diagnostisch te onderzoeken. Keerzijde van deze medaille is dat zo ook steeds vaker medische bevindingen aan het licht komen die los staan van de hulpvraag. Zulke nevenbevindingen kunnen voordelig zijn voor de patiënt, als het gaat om een gezondheidsprobleem waar iets aan gedaan kan worden. Is dat echter niet het geval, dan kan die kennis het leven van de patiënt zeer gaan belasten. Het is tijd dat er in kringen van zorgverleners meer aandacht komt voor nevenbevindingen en hun mogelijke consequenties.

Bij communicatie over risico’s in de leefomgeving staat de overheid volgens de Gezondheidsraad voor een aantal nieuwe opgaven. Aandacht hiervoor is mede noodzakelijk vanwege de snel groeiende maatschappelijke rol van nieuwe media en het hoge tempo van de ICT-ontwikkelingen. Dit schrijft de raad in een vandaag uitgebracht briefadvies aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu.

Vandaag publiceert de Gezondheidsraad vier adviezen waarin stoffen worden beoordeeld op mogelijke schade aan de vruchtbaarheid en voor de ontwikkeling van het nageslacht wanneer mensen er op het werk aan worden blootgesteld. Het gaat om hydroxyureum, ifosfamide, 3-methylcholantreen en tellurium. De bevindingen zijn geformuleerd in door de EU vastgestelde terminologie, en dienen als uitgangspunt voor de wettelijke classificatie als reproductietoxische stof. De adviezen worden aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Vandaag publiceert de Gezondheidsraad vier adviezen waarin stoffen worden beoordeeld op mogelijke schade aan de vruchtbaarheid en voor de ontwikkeling van het nageslacht wanneer mensen er op het werk aan worden blootgesteld. Het gaat om hydroxyureum, ifosfamide, 3-methylcholantreen en tellurium. De bevindingen zijn geformuleerd in door de EU vastgestelde terminologie, en dienen als uitgangspunt voor de wettelijke classificatie als reproductietoxische stof. De adviezen worden aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Vandaag publiceert de Gezondheidsraad vier adviezen waarin stoffen worden beoordeeld op mogelijke schade aan de vruchtbaarheid en voor de ontwikkeling van het nageslacht wanneer mensen er op het werk aan worden blootgesteld. Het gaat om hydroxyureum, ifosfamide, 3-methylcholantreen en tellurium. De bevindingen zijn geformuleerd in door de EU vastgestelde terminologie, en dienen als uitgangspunt voor de wettelijke classificatie als reproductietoxische stof. De adviezen worden aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Vandaag publiceert de Gezondheidsraad vier adviezen waarin stoffen worden beoordeeld op mogelijke schade aan de vruchtbaarheid en voor de ontwikkeling van het nageslacht wanneer mensen er op het werk aan worden blootgesteld. Het gaat om hydroxyureum, ifosfamide, 3-methylcholantreen en tellurium. De bevindingen zijn geformuleerd in door de EU vastgestelde terminologie, en dienen als uitgangspunt voor de wettelijke classificatie als reproductietoxische stof. De adviezen worden aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

De afgelopen jaren was voor vaccinatie van zuigelingen slechts één combinatievaccin beschikbaar. Onlangs liet de Europese geneesmiddelenautoriteit een tweede combinatievaccin toe tot de markt. Beide vaccins lijken geschikt voor effectieve bescherming tegen kinkhoest, maar duidelijke conclusies zijn pas mogelijk na aanvullend immunologisch en veldonderzoek. Vooralsnog houdt het huidige combinatievaccin de voorkeur. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een vandaag uitgebracht advies aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Er zijn aanwijzingen dat de fase voor de geboorte een gevoelige periode is voor mogelijke gezondheidsschade door blootstelling aan stoffen in het milieu. De sterkte van die aanwijzingen verschilt per stof. Het is belangrijk om te beschikken over een goede preventieve strategie waarmee potentiële probleemstoffen kunnen worden geïdentificeerd en eventueel van de markt geweerd. Op Europees niveau is er zo’n regeling. Toch heeft het daarbij gehanteerde beoordelingskader nog tekortkomingen en ook is er behoefte aan een systeem om het gebruik van eenmaal toegelaten stoffen nauwlettend te volgen. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een vandaag uitgebracht advies aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu.

Er zijn aanwijzingen dat de fase voor de geboorte een gevoelige periode is voor mogelijke gezondheidsschade door blootstelling aan stoffen in het milieu. De sterkte van die aanwijzingen verschilt per stof. Het is belangrijk om te beschikken over een goede preventieve strategie waarmee potentiële probleemstoffen kunnen worden geïdentificeerd en eventueel van de markt geweerd. Op Europees niveau is er zo’n regeling. Toch heeft het daarbij gehanteerde beoordelingskader nog tekortkomingen en ook is er behoefte aan een systeem om het gebruik van eenmaal toegelaten stoffen nauwlettend te volgen. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een vandaag uitgebracht advies aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu.

In Nederland vindt geneeskundige behandeling plaats met diverse soorten menselijk weefsel. De ‘weefselketen’ waarin de omgang met dat weefsel geregeld is – van donor, via weefselbank, tot uiteindelijk de patiënt – is beter dan hij was, maar nog niet zo goed als hij zou moeten zijn. Een toekomstbestendige weefselketen vergt een duidelijker wettelijke grondslag, betere regie en nauwere samenwerking. Dat schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag is aangeboden aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Benzeen wordt voornamelijk gebruikt in de chemische en farmaceutische industrie, als startmateriaal en tussenproduct voor de synthese van diverse chemische stoffen. De inademing van benzeen kan schadelijk zijn voor bloedcellen en kan leiden tot leukemie. De gezondheidsschade kan worden voorkomen door de concentratie benzeen in de lucht op de werkplek lager te houden dan 0,7 mg/m3, gemiddeld over een achturige werkdag. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag is aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Er is onderzoek nodig naar de mate waarin omwonenden van landbouwpercelen worden blootgesteld aan gewasbeschermingsmiddelen. Daarover is nu onvoldoende bekend. Vooral uit buitenlands onderzoek komen aanwijzingen dat omwonenden gezondheidsrisico’s kunnen lopen. Verder beveelt de Gezondheidsraad aan maatregelen te nemen om de blootstelling te verminderen. Dat staat in een advies dat de raad vandaag aanbiedt aan de staatssecretarissen van Infrastructuur en Milieu en van Economische Zaken.

Het effect van het bevolkingsonderzoek naar borstkanker is dat er minder vrouwen aan de ziekte overlijden, omdat deze eerder wordt opgespoord en behandeld. Belangrijkste nadeel van het onderzoek is dat het ook leidt tot overbodige behandelingen. Mede dankzij de organisatie van het bevolkingsonderzoek in Nederland wegen de voordelen van de screening op tegen de nadelen. Wel kan het screeningsprogramma op een aantal punten worden verbeterd. Dit schrijft de Gezondheidsraad vandaag in een advies aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.