Adviezen Gezondheidsraad, 2016

De Gezondheidsraad adviseert om vrouwen tijdens hun zwangerschap al rond dertien weken een echo aan te bieden als onderdeel van het programma van prenatale screening. Veel afwijkingen die nu bij de 20-wekenecho worden opgespoord, kunnen namelijk ook al eerder ontdekt worden. Daarbij zou nog wel onderzocht moeten worden wat zo’n vroege echo precies oplevert en hoe vrouwen deze ervaren. Dat schrijft de raad aan de minister van VWS.

Desinfecterende middelen zouden alleen gebruikt moeten worden waar ze echt nodig zijn. De middelen leveren een belangrijke bijdrage aan het voorkomen van infecties (en dus ziekte) bij mensen en dieren. Gebruik leidt echter tot resistentie, waarbij ook resistentie tegen antibiotica kan ontstaan. Daarom is beleid nodig dat een zorgvuldiger gebruik van desinfecterende middelen stimuleert. Dat adviseert de Gezondheidsraad aan de bewindspersonen van VWS en IenM.

Onzichtbaar kleine plastic deeltjes vervuilen zeeën en rivieren. Ze hopen zich op in mosselen en ander seafood, en komen zo ook in het maagdarmkanaal van mensen terecht. Ook komen ze voor in de lucht en kunnen we ze inademen. Hoe ongezond dat is, weet op dit moment niemand. De Gezondheidsraad vindt dat voorzorgsmaatregelen nodig zijn, evenals onderzoek naar de blootstelling aan plastic deeltjes via de voeding en andere routes en naar hun schadelijkheid voor de gezondheid. Daarvoor is het ontwikkelen van betrouwbare meetmethoden een eerste vereiste. Dit schrijft de raad in een briefadvies aan de staatssecretaris van IenM.

Het opsporen van mensen die chronisch geïnfecteerd zijn met het hepatitis B- of het hepatitis C-virus kan het beste worden beperkt tot specifieke risicogroepen. Dit adviseert de Gezondheidsraad aan de minister van VWS. Een algemeen bevolkingsonderzoek vindt de raad niet aangewezen. Daarvoor komen chronische hepatitis B en C te weinig voor.

Werknemers die tijdens hun werk met het geneesmiddel dexamethason in aanraking komen, kunnen daar nadelige effecten van ondervinden. Of het hun vruchtbaarheid schaadt, is met de huidige kennis niet te zeggen. Wel is duidelijk dat zwangere vrouwen door beroepsmatige blootstelling aan deze stof het risico lopen dat hun ongeboren kind schade oploopt. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag is aangeboden aan de minister van SZW.

Het onderzoek dat wordt gedaan in universitaire medische centra (umc’s) kan meer bijdragen aan kwaliteit en betaalbaarheid van zorg en preventie. Dat vraagt om structurele samenwerking met andere zorgverleners, patiënten en gemeenten, zodat de vragen worden onderzocht die er in de praktijk toe doen. Het verdient aanbeveling voor de financiering van dit onderzoek een fonds op te richten, waaraan belanghebbende partijen bijdragen. Verder moet verspilling van onderzoeksgeld worden tegengegaan en moet de maatschappelijke relevantie van onderzoek een rol spelen bij de beoordeling van onderzoekers. Dit schrijft de Gezondheidsraad in zijn vandaag verschenen advies.

Meer bewegen, gezonder eten, stoppen met roken. Het zijn voorbeelden van 'adviezen' van werkgevers om hun werknemers gezonder te laten leven. Deze pogingen tot beïnvloeding kunnen echter op gespannen voet staan met de vrijheid van werknemers. Hoe ver kunnen, mogen of moeten werkgevers gaan in het bevorderen van een gezonde leefstijl van werknemers? Het Centrum voor Ethiek en Gezondheid (CEG) pleit voor goede, duidelijke afspraken tussen werkgevers en werknemers over leefstijlbeïnvloeding op de werkvloer.

Beroepsmatige blootstelling aan chroom VI-verbindingen kan leiden tot longkanker. Dit is een risico voor werknemers in onder meer de metaalindustrie die met deze verbindingen in aanraking komen. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een vandaag verschenen advies aan de minister van SZW.

Om de ziektelast veroorzaakt door milieufactoren verder terug te dringen, is het nodig om in de regelgeving striktere normen op te nemen, die gebaseerd zijn op gezondheidskundige advieswaarden. Lokaal kan daarvan gemotiveerd afgeweken worden. Dat schrijft de Gezondheidsraad in zijn advies Meewegen van gezondheid in omgevingsbeleid aan de staatssecretaris van IenM.

De Gezondheidsraad adviseert de minister van VWS om een vergunning te verlenen voor proefinvoering van NIPT voor alle zwangere vrouwen die willen weten of hun foetus een ernstige afwijking heeft, zoals downsyndroom. Vrouwen kunnen dan kiezen of ze de combinatietest willen laten doen of NIPT.

De Gezondheidsraad adviseert de minister van VWS om ouderen in Nederland geen vaccinatie tegen gordelroos aan te bieden. Er is op dit moment slechts één vaccin op de markt en dat biedt onvoldoende bescherming.

Wat de Gezondheidsraad betreft krijgen de onderzoekers van de Maastrichtstudie vergunning om bij 1.570 van hun deelnemers een week lang continu het glucosegehalte in het bloed te gaan meten. Dit schrijft de raad aan de minister van VWS. Met deze glucosemetingen hopen de onderzoekers te ontdekken of schommelingen in het glucosegehalte vaker samenvallen met diabetescomplicaties.

De Commissie Bevolkingsonderzoek van de Gezondheidsraad adviseert de minister van VWS een vergunning te verlenen aan de gezamenlijke screeningsorganisaties voor de vernieuwing van het landelijk onderzoek naar baarmoederhalskanker. Ten aanzien van de monitoring en evaluatie beveelt zij aan speciale aandacht te hebben voor de programmasensitiviteit, de prevalentie van hrHPV-positieve vrouwen in de diverse leeftijdsgroepen (met name de groep 30- tot 35-jarigen) en de deelnamegraad en opbrengst, ook in de hoogrisicogroepen die in aanmerking komen voor de zelfafnameset.

Inademing van sojameelstof kan leiden tot allergische luchtwegklachten. Dit is een risico voor werknemers in (banket)bakkerijen en meelproducerende fabrieken waar het als ingrediënt wordt toegevoegd aan brood, koekjes, gebak of kant-en-klaar meelproducten. Ook werknemers in de diervoederindustrie kunnen aan meelstof van bewerkte en gepelde sojabonen worden blootgesteld. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag is aangeboden aan de minister van SZW.

Wet- en regelgeving zullen anders ingericht moeten worden zodat innovatie met biotechnologische toepassingen de ruimte krijgt, maar veiligheid en effectiviteit getoetst blijven. Bovendien zijn discussie en besluitvorming nodig over de ethische grenzen aan biotechnologische innovatie. In de Trendanalyse biotechnologie 2016, die vanmiddag in Nieuwspoort aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu wordt aangeboden, brengen de COGEM en Gezondheidsraad - ondersteund door de WRR - de trends in kaart, plus de vraagstukken die ermee gepaard gaan.

Met de snelle toename van mobiele telecommunicatie en draadloos internet groeit ook de bezorgdheid. Heeft de blootstelling aan radiofrequente elektromagnetische velden gezondheidseffecten? De Gezondheidsraad brengt hierover geregeld advies uit. In het advies dat vandaag uitkomt constateert de raad: er is geen verband bewezen tussen langdurig en frequent gebruik van een mobiele telefoon en een verhoogd risico op tumoren in de hersenen of het hoofd-hals gebied. Helemaal uitsluiten kan men zo’n verband echter ook niet. De raad beveelt daarom aan de blootstelling zo laag als redelijkerwijs mogelijk is te houden en de effecten te blijven onderzoeken.

Veel gemeenten zetten sociale wijkteams in voor de organisatie van passende zorg en maatschappelijke ondersteuning. In deze wijkteams werken hulpverleners met verschillende beroepsachtergronden samen en doen zij een beroep op de hulp van vrijwilligers en mantelzorgers. Deze nieuwe manier van samen zorgen in de wijk roept een aantal ethische kwesties op die aandacht verdienen, concludeert het Centrum voor Ethiek en Gezondheid (CEG).

Werknemers die tijdens hun werk met uranium of uraniumverbindingen in aanraking komen, kunnen daar nadelige effecten van ondervinden. Of het hun vruchtbaarheid schaadt, is onduidelijk. Wel zijn er aanwijzingen dat zwangere vrouwen door beroepsmatige blootstelling aan uraniumverbindingen het risico lopen dat hun ongeboren kind schade ondervindt. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag is aangeboden aan de minister van SZW. De bevindingen zijn geformuleerd in door de EU vastgestelde terminologie, en dienen als uitgangspunt voor de wettelijke classificatie als reproductietoxische stof.

Op verzoek van de minister van SZW heeft de Gezondheidsraad een aantal chroom VI-verbindingen opnieuw beoordeeld op schadelijke effecten op de voortplanting. De Gezondheidsraad gaat er nu van uit dat deze verbindingen zowel de vruchtbaarheid als het ongeboren kind kunnen schaden. De bevindingen zijn geformuleerd in door de EU vastgestelde terminologie, en dienen als uitgangspunt voor de wettelijke classificatie als reproductietoxische stof.

Op verzoek van de minister van SZW heeft de Gezondheidsraad resorcinoldiglycidylether en 4-vinylcyclohexenediepoxide opnieuw beoordeeld en vastgesteld dat deze stoffen beschouwd moeten worden als kankerverwekkend voor de mens. Dit is vooral van belang voor werknemers die betrokken zijn bij de productie van diverse chemische stoffen.

Op verzoek van de minister van SZW heeft de Gezondheidsraad resorcinoldiglycidylether en 4-vinylcyclohexenediepoxide opnieuw beoordeeld en vastgesteld dat deze stoffen beschouwd moeten worden als kankerverwekkend voor de mens. Dit is vooral van belang voor werknemers die betrokken zijn bij de productie van diverse chemische stoffen.

Participatie bevordert de geestelijke gezondheid van vluchtelingen, maar gezondheid is ook essentieel om te kunnen participeren. Mentale aandoeningen komen bij vluchtelingen de eerste jaren na aankomst veel vaker voor dan in de algemene bevolking. Zorg- en hulpverleners moeten daarop bedacht zijn. Tegelijk zijn er diverse mogelijkheden om deze problemen het hoofd te bieden. Die kunnen beter worden benut. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een vandaag uitgebracht advies aan de minister van VWS.