Adviezen Adviesraad internationale vraagstukken, 1998

In grote lijnen onderschrijft de AIV de doelstellingen van de minister voor ontwikkelingssamenwerking, te weten het vergroten van de doelmatigheid, doeltreffendheid en de kwaliteit van de structurele bilaterale ontwikkelingssamenwerking. De AIV ondersteunt het voornemen de hulp te concentreren en het aantal landen te verminderen waarmee Nederland een structurele bilaterale relatie aangaat of voortzet.

In aansluiting op het advies ‘Europa Inclusief’ besteedt de AIV in dit advies aandacht aan de economische aspecten van de uitbreiding, de Cohesie- en structuurfondsen, institutionele aspecten en enkele aspecten van het Gemeenschappelijk Buitenlands- en Veiligheidsbeleid.

De AIV staat een strikte scheiding voor tussen humanitaire hulp en andere vormen van hulp, zoals hulp bij wederopbouw. Dit is van belang voor het behoud van de neutraliteit van de hulpverlening en maakt het mogelijk dat humanitaire organisaties zich beter kunnen houden aan de oorspronkelijke uitgangspunten van hun mandaat. Een zodanige strikte opvatting van het takenpakket van humanitaire organisaties moet, naar de mening van de AIV, leiden tot een noodzakelijke bijstelling van het beleid. Een nauwgezette afbakening tussen hulp enerzijds en politieke en eventueel militaire bemoeienis anderzijds is eveneens wenselijk.

De AIV heeft in dit advies aandacht besteed aan een aantal aspecten die samenhangen met de begrippen culturele verscheidenheid en universaliteit van de rechten van de mens. Bij de beantwoording van de vraag hoe culturele diversiteit zich verhoudt tot universaliteit van mensenrechten dient voorop te staan dat mensenrechten een uiting van cultuur zijn en dat mensenrechten altijd binnen een specifieke context moeten worden toegepast.

Nederland heeft door ratificatie van het Zesde Protocol bij het EVRM en het Tweede Protocol bij het BuPo-verdrag aanvaard dat de doodstraf onder alle omstandigheden als een schending van de rechten van de mens is te beschouwen. Het huidige volkenrecht brengt met zich mee dat de doodstraf in bepaalde situaties moet worden beschouwd als een schending van de rechten van de mens. Het Nederlandse beleid dient naar het oordeel van de AIV erop gericht te zijn een algemeen verbod op de doodstraf aanvaard te krijgen.

Dit AIV-advies behandelt conventionele wapenbeheersing in Europa, de verspreiding van en handel in lichte wapens, wapenexport en exportcontroles en regionale en mondiale wapenbeheersing. De AIV heeft de verschillende aspecten van conventionele wapenbeheersing bekeken in het besef dat conventionele wapenbeheersing in veel gevallen weliswaar noodzakelijk is, maar de mogelijkheden er gestalte aan te geven beperkt zijn.