Adviezen Adviesraad internationale vraagstukken, 2006

De AIV is van mening dat de regering en de politieke partijen onvoldoende rekening houden met het belang van Europa voor Nederland. De AIV geeft aanbevelingen voor de beleidsterreinen asiel- en migratie, de interne en externe veiligheid en de energiezekerheid, terreinen waarop meer Europese samenwerking is geboden. Verder is stroomlijning van de besluitvorming dringend noodzakelijk en moet Nederland een aantal verdragswijzigingen met voorrang nastreven.

Het Nederlandse ontwikkelingsbeleid dat zich richt op de bevordering van de private sector in ontwikkelingslanden mist naar het oordeel van de AIV voldoende strategische visie en sturingsmogelijkheden. De AIV pleit in zijn rapport voor een fundamentele (her)formulering van het Nederlandse beleid op dit terrein.

De AIV analyseert aan de hand van een aantal algemene observaties per internationale organisatie; welke stappen de regering naar de opvatting van de AIV zou moeten zetten ter versterking van de rol van NGO’s en bedrijven in deze organisaties.

Internationale anti-terrorisme-instrumenten moeten periodiek worden geëvalueerd. In het bijzonder moet het gebruik van geweld als instrument van terrorismebestrijding zeer terughoudend worden gehanteerd, zowel vanwege het escalatierisico als de mogelijke radicaliserende werking. Verder constateert de AIV dat belangrijke operationele anti-terrorisme-instrumenten van de EU, zoals het Europees Arrestatiebevel en het financiële sanctieregime, de toets van respect voor fundamentele rechtsbeginselen niet volledig doorstaan. De AIV pleit ervoor dat de EU een beoogd Kaderbesluit over bepaalde procedurele rechten in strafzaken, versneld invoert.

De regering moet actief streven naar maatschappelijk draagvlak voor de militaire operatie in Uruzgan, zo adviseert de AIV. Publieke steun voor de krijgsmacht in het algemeen alsmede voor specifieke militaire operaties is van groot belang. Ter vergroting van het maatschappelijk draagvlak moet de regering zich duidelijk uitspreken over de volgende vijf factoren: legitimiteit, belangen en waarden, succes, leiderschap en kosten waaronder vooral mogelijke slachtoffers.

Een integrale en multilaterale aanpak moet het uitgangspunt zijn van elke strategie om proliferatie tegen te gaan. Het Non-proliferatieverdrag (NPV) dat daarvan de kern vormt, is echter aan erosie onderhevig mede omdat de huidige kernwapenstaten niet of niet voldoende ontwapenen. Dit is een van de belangrijkste conclusies uit het advies van de AIV.