Adviezen Adviesraad internationale vraagstukken, 2014

Het internet werd aanvankelijk gezien als een nieuwe technologie met een grote bijdrage voor de vrijheid van meningsuiting, maar deze technologie heeft ook gevolgen voor andere mensenrechten, met name de privacy. Overheden en bedrijven gaan steeds meer diensten verlenen via het internet. De AIV vindt het zinvol als de Mensenrechtenambassadeur niet alleen gesprekken voert met andere landen, maar ook mensenrechtendialogen voert met grote internetbedrijven.

Alleen met een pragmatische instelling kan het gesprek met landen uit de Arabische regio resultaat opleveren. Beleid van Nederland op basis van alleen principiële overwegingen schaadt de doelgroepen in die landen. Dit stelt de AIV in het advies ‘Nederland en de Arabische regio. Principieel en pragmatisch’. Hervormingen van een politiek bestel vereisen het geduld van soms enkele generaties. Regeringen en volksvertegenwoordigers in het Westen moeten daar rekening mee houden in hun doelstellingen voor het buitenlands beleid.

Een volwaardige Arctische strategie voor de behartiging van Nederlandse belangen in het Noordpoolgebied is noodzakelijk, aldus de AIV in het advies ‘De toekomst van de Arctische regio. Samenwerking of confrontatie?’. Klimaatverandering, geopolitieke ontwikkelingen en economische kansen maken het Noordpoolgebied steeds relevanter. De AIV bepleit de instelling van een interdepartementale commissie voor Arctische aangelegenheden en een grotere rol voor de EU in het Noordpoolgebied.

Het internationale economische en financiële stelsel functioneert niet goed en is dringend aan hervorming toe. Als niet snel wordt ingegrepen, raakt het hopeloos achterhaald. Dat stelt de AIV in ‘Naar betere mondiale financiële verbondenheid’. De AIV wijst er op dat besluitvorming uit de pas loopt met de huidige geopolitieke verhoudingen, dat arme landen nauwelijks vertegenwoordigd zijn en dat de steeds grotere vervlechting van financiële markten en internationale vermogenscumulatie adequate reacties vergen.

De EU zal maatregelen moeten nemen om de gasafhankelijkheid te verminderen van de lidstaten die voor 50% of meer afhankelijk zijn van Russisch gas. Dit constateert de AIV. Het belangrijkste middel hiervoor is het vergroten van connecties binnen het pijpleidingennetwerk binnen de EU en extra gasopslag. Ook de toename van reverse flows, die zorgen dat gas in twee richtingen door pijpleidingen kan stromen, is hierbij van belang. Goede resultaten zijn al geboekt, maar betere verbindingen tussen Oost- en West-Europa zijn gewenst.

De definitie van ODA is een belangrijk onderdeel van het stelsel van internationale afspraken die niet zonder meer unilateraal kan worden losgelaten. Een discussie over een verandering van de ODA-definitie moet worden afgestemd op de Declaraties van Parijs, Accra en Busan over effectiviteit van hulp alsmede op de VN Sustainable Development Goals en de post-2015 ontwikkelingsagenda.

Om uit de huidige vertrouwenscrisis in Europa te komen, moeten Nederlandse politici een ondubbelzinnige en consistente visie op de EU uitdragen. Dat stelt de AIV in het advies ‘Naar een gedragen Europese samenwerking. Werken aan vertrouwen’. De AIV ziet de oplossing voor het verminderen van het wantrouwen bij de burger in een meersporenaanpak. Aan de ene kant moet het democratische gehalte van de EU verbeterd worden. Aan de andere kant moet het debat over Europa, zowel op nationaal als EU-niveau, worden gepolitiseerd.

De vier vrijheden van Europees burgerschap - vrij verkeer van goederen, diensten, kapitaal en personen – maken dat EU-burgers eisen mogen stellen aan lidstaten waarvan zij niet de nationaliteit hebben. De Europese Unie kan en moet wel meer doen om de rechtsstaat ín de lidstaten te helpen waarborgen. Dat stelt de AIV in het advies ‘De rechtsstaat: waarborg voor Europese burgers en fundament van Europese samenwerking’.