Adviezen Adviesraad internationale vraagstukken, 2016

In dit briefadvies komt de AIV tot de conclusie dat Nederland alsnog tot ratificatie van de Associatieovereenkomst tussen de EU en Oekraïne dient over te gaan. De overeenkomst biedt kansen om Oekraïne te helpen zich te ontwikkelen in de richting van rechtsstaat en economische modernisering. Daarnaast gelden daarvoor steekhoudende internationaal-politieke argumenten.

Nederland dreigt de internationale norm om 0,7% van het nationale inkomen te besteden aan ontwikkelingssamenwerking los te laten. Door afspraken in het Regeerakkoord zal de begroting voor ODA (officiële ontwikkelingshulp) de komende jaren afnemen tot 0,45% van het Bruto Nationaal Inkomen (BNI). Naar het oordeel van de AIV zal er behoefte zal blijven aan een (omvangrijk) budget om armoede wereldwijd te helpen uitbannen, oorzaken van migratie weg te nemen, vluchtelingen in hun eigen regio op te vangen en om substantieel bij te dragen aan de uitvoering van het klimaatverdrag en de internationale 2030-Agenda voor duurzame ontwikkeling.

De burgerbevolking in Syrië, Jemen, Libië lijdt sterk onder het oorlogsgeweld. De AIV onderzoekt in het advies ‘De bescherming van de burgerbevolking in gewapend conflict’ waarom het internationaal recht en militaire missies de burgerbevolking onvoldoende bescherming bieden in gewapende conflicten. Betere naleving van het internationaal recht en beter functioneren van militaire missies zijn noodzakelijk. Nieuwe wegen moeten worden ingeslagen en er moet meer werk worden gemaakt van het voorkomen van conflicten.

Europa, dus ook Nederland, wordt direct bedreigd door de veiligheidsrisico’s afkomstig uit Noordelijk Afrika: terrorisme en religieus extremisme, drugs- en mensensmokkel, proliferatie van wapens en grote migratiestromen. De AIV beveelt het kabinet in het advies ‘Veiligheid en stabiliteit in Noordelijk Afrika’ aan om aanzienlijk meer financiële middelen aan te wenden voor een intensivering van het geïntegreerde veiligheids- en stabiliteitsbeleid ten behoeve van Noordelijk Afrika.

De werking van het Schengenstelsel wordt zowel geschaad door de gebrekkige controle van bepaalde buitengrenzen als door te grote interne verschillen bij de behandeling van asielverzoeken en de opvang. Er zal een nauwere samenwerking van een zo groot mogelijk aantal lidstaten van de Europese Unie moeten komen die een effectief gezamenlijk asiel- en immigratiebeleid willen voeren, aldus de AIV in het briefadvies ‘De toekomst van Schengen’, dat op verzoek van de Tweede Kamer is opgesteld. Volgens de AIV zal de nauwere samenwerking tussen een aantal EU-landen een volledig werkend gezamenlijk asielsysteem moeten omvatten.

Decentrale overheden krijgen een steeds grotere rol in de uitvoering van nationale en Europese wetgeving. De EU en het Rijk moeten zich daarom meer rekenschap geven van het toegenomen belang van decentrale overheden bij de totstandkoming van wetgeving. Omdat de directe relatie tussen EU-wetgever en decentrale overheden niet formeel is omschreven in de Europese Verdragen, zal dit naar de mening van de AIV op termijn gaan knellen. De Europese Commissie zou de regio’s meer inspraak moeten geven.

Duurzaam ondernemen is te belangrijk om alleen aan bedrijven over te laten. Het maatschappelijk belang van duurzame ontwikkeling vraagt dat de overheid een actieve rol blijft spelen, niet alleen met wetten en toezicht maar vooral met een gecoördineerde inzet van meerdere rollen. Dat stelt de AIV in ‘Daadkracht door de Dutch Diamond’.