Adviezen Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie, 2022

Met deze brief gaat de AWTI in op het verzoek van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap om inzichtelijk te maken hoe de kwaliteit van wetenschap vastgesteld kan worden. Om de pluriformiteit van kwaliteiten van wetenschap en wetenschappers te kunnen duiden is, zo stelt de AWTI, een rijk en genuanceerd palet van kwantitatieve en kwalitatieve methoden en indicatoren nodig. Deze indicatoren moeten passen bij de eigenschappen en behoeften van verschillende vakgebieden, verschillende kerndomeinen van wetenschap en verschillende profielen van wetenschappers.

Kennisveiligheidsbeleid gaat over het beschermen of beveiligen van kennisontwikkeling en hoger onderwijs in relatie tot internationale ontwikkelingen. In het licht van geopolitieke, technologische en maatschappelijke ontwikkelingen wordt internationale samenwerking voor kennisinstellingen steeds complexer. Het levert veel op, maar er kleven ook risico’s aan. De afgelopen jaren hebben overheid en kennisinstellingen een aantal nuttige stappen gezet om deze risico’s te mitigeren. Echter, gezien de razendsnelle ontwikkelingen dienen steeds nieuwe uitdagingen zich aan. Daarom is de AWTI op zoek gegaan naar het antwoord op de vraag: 'Hoe moeten we in Nederland omgaan met de risico’s van internationale samenwerking bij kennisontwikkeling aan Nederlandse kennisinstellingen, inclusief het hoger onderwijs?’

Er zijn al veel lessen getrokken uit de coronacrisis – ook over de positie van wetenschap, technologie en innovatie. Toch blijft één punt nog onderbelicht, stelt de Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie in dit essay: cocreatie tussen overheid, onderzoekers en samenleving. Die ontstond onder hoogspanning van de pandemie met initiatieven zoals de fieldlabs of de ontwikkeling van de CoronaMelder. De overheid kan cocreatie beter en structureler faciliteren. Dat is nodig omdat er meer weerbarstige problemen op ons afkomen die alleen opgelost kunnen worden met inbreng uit diverse bronnen: wetenschap, praktijk en beleid. Binnen de wetenschap over grenzen van disciplines heen kijken volstaat niet. Ook kennis en ervaring uit de praktijk moeten worden gebruikt. Alleen samen krijgen we grip op wicked problems.

Om Nederland te helpen goed voorbereid te zijn op toekomstige ontwikkelingen van het coronavirus, heeft de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid het initiatief genomen voor een project waarin de verschillende scenario's nader worden uitgewerkt en de opgaven voor de verschillende maatschappelijke sectoren verder in kaart worden gebracht.

Met dit briefadvies werpt de AWTI een kritische blik op het NWA-beleid in de aanloop naar de evaluatie van de externe evaluatie van het NWA-programma 2018-2021 samen met een herijking van de routes en consortia. De AWTI stelt dat het NWA-beleid te diffuus is en de positionering niet voldoende duidelijk. Ook vindt de AWTI dat de coördinatie en implementatie van het beleid te ingewikkeld is. De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap stuurde op 14 september zijn reactie naar de Tweede Kamer, samen met de externe evaluatie en de aanbiedingsbrief van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).