Adviezen Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie

De ambities die Nederland heeft op het gebied van wonen, zorg, klimaat en landbouw zijn niet waar te maken binnen het huidige systeem. Het beleid voor innovatie moet zich meer richten op wat in de toekomst nodig is en niet langer het bestaande in stand houden. Dat stelt de Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie (AWTI) in zijn advies: 'In dienst van de toekomst - Van optimalisatie naar transformatie'.

Wetenschap, technologie en innovatie (WTI) zijn cruciaal voor de ontwikkeling van de EU en Nederland: voor het uitbouwen van de EU en Nederland als kenniseconomie en vanwege de vele maatschappelijke uitdagingen waar we voor staan. De EU maakt dan ook beleid om WTI te bevorderen, net zoals Nederland dat doet. Op verzoek van de regering adviseerde de Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie (AWTI) over de vraag: 'Hoe zorgen we ervoor dat het Europese en het Nederlandse WTI-beleid elkaar beter vinden en versterken?'

Met deze brief gaat de AWTI in op het verzoek van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap om inzichtelijk te maken hoe de kwaliteit van wetenschap vastgesteld kan worden. Om de pluriformiteit van kwaliteiten van wetenschap en wetenschappers te kunnen duiden is, zo stelt de AWTI, een rijk en genuanceerd palet van kwantitatieve en kwalitatieve methoden en indicatoren nodig. Deze indicatoren moeten passen bij de eigenschappen en behoeften van verschillende vakgebieden, verschillende kerndomeinen van wetenschap en verschillende profielen van wetenschappers.

Kennisveiligheidsbeleid gaat over het beschermen of beveiligen van kennisontwikkeling en hoger onderwijs in relatie tot internationale ontwikkelingen. In het licht van geopolitieke, technologische en maatschappelijke ontwikkelingen wordt internationale samenwerking voor kennisinstellingen steeds complexer. Het levert veel op, maar er kleven ook risico’s aan. De afgelopen jaren hebben overheid en kennisinstellingen een aantal nuttige stappen gezet om deze risico’s te mitigeren. Echter, gezien de razendsnelle ontwikkelingen dienen steeds nieuwe uitdagingen zich aan. Daarom is de AWTI op zoek gegaan naar het antwoord op de vraag: 'Hoe moeten we in Nederland omgaan met de risico’s van internationale samenwerking bij kennisontwikkeling aan Nederlandse kennisinstellingen, inclusief het hoger onderwijs?’

Er zijn al veel lessen getrokken uit de coronacrisis – ook over de positie van wetenschap, technologie en innovatie. Toch blijft één punt nog onderbelicht, stelt de Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie in dit essay: cocreatie tussen overheid, onderzoekers en samenleving. Die ontstond onder hoogspanning van de pandemie met initiatieven zoals de fieldlabs of de ontwikkeling van de CoronaMelder. De overheid kan cocreatie beter en structureler faciliteren. Dat is nodig omdat er meer weerbarstige problemen op ons afkomen die alleen opgelost kunnen worden met inbreng uit diverse bronnen: wetenschap, praktijk en beleid. Binnen de wetenschap over grenzen van disciplines heen kijken volstaat niet. Ook kennis en ervaring uit de praktijk moeten worden gebruikt. Alleen samen krijgen we grip op wicked problems.

Om Nederland te helpen goed voorbereid te zijn op toekomstige ontwikkelingen van het coronavirus, heeft de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid het initiatief genomen voor een project waarin de verschillende scenario's nader worden uitgewerkt en de opgaven voor de verschillende maatschappelijke sectoren verder in kaart worden gebracht.

Met dit briefadvies werpt de AWTI een kritische blik op het NWA-beleid in de aanloop naar de evaluatie van de externe evaluatie van het NWA-programma 2018-2021 samen met een herijking van de routes en consortia. De AWTI stelt dat het NWA-beleid te diffuus is en de positionering niet voldoende duidelijk. Ook vindt de AWTI dat de coördinatie en implementatie van het beleid te ingewikkeld is. De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap stuurde op 14 september zijn reactie naar de Tweede Kamer, samen met de externe evaluatie en de aanbiedingsbrief van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).

De AWTI adviseert een aantal gerichte maatregelen waardoor onderzoekers en ondernemers elkaar vaker zullen vinden en beter kunnen samenwerken. Belangrijk is om beter rekening te houden met de verschillende behoeften bij ondernemers, met name het midden- en kleinbedrijf (mkb).

AWTI-raadslid Koenraad Debackere: “De regio’s en het rijk zijn samen verantwoordelijk om vernieuwing te stimuleren. Innovatie is nodig om de economie te vernieuwen, om onze brede welvaart te verbeteren en om voortgang te boeken in de grote transities op gebied van bijvoorbeeld energie, voedsel en digitalisering. Rijk en regio moeten hun krachten bundelen voor de toekomst van Nederland.”

Nederland is een kennisrijk land, maar kennis wordt te vaak niet goed benut voor het overheidsbeleid. Nederland mist zo mogelijkheden voor effectiever beleid en betere publieke dienstverlening. Het belang van beleid met een stevige kennisbasis is relevant voor alle grote gebeurtenissen die ons nu en in de toekomst zullen raken, is nodig om te anticiperen op toekomstige crises, en voor de aanpak van grote maatschappelijke uitdagingen. Daarbij heeft de overheid een voorbeeldfunctie in het correct omgaan met kennis, in een wereld waarin desinformatie zich razendsnel verspreidt.

In Nederland ontstaan steeds meer kennisintensieve start-ups. Toch groeien ze onvoldoende door naar grote bedrijven (‘scale-ups’). Zeker in vergelijking met andere landen zoals de VS, het VK of Israël. Daarmee mist Nederland kansen voor welvaart en welzijn.

Wetenschap, technologie en innovatie kunnen een sterkere, meer effectieve rol spelen in maatschappelijke transities. Daarvoor moet de regering zorgen voor een overkoepelend beeld van het Nederland van de toekomst én voor een nieuwe aanpak voor transities. Het toekomstbeeld en de aanpak maken gerichte investeringen mogelijk, zorgen voor afstemming tussen maatschappelijke transities, en brengen onderzoekers en innovatoren samen met maatschappelijke en creatieve partijen. Dit adviseert de Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie (AWTI) in het advies ‘Versterk de rol van wetenschap, technologie en innovatie in maatschappelijke transities’.

Om mee te kunnen blijven doen op het wereldwijde hightechtoneel, moet de regering meer richting geven aan investeringen in de ontwikkeling van sleuteltechnologieën. Daarvoor is een integrale aanpak nodig die de krachten bundelt en economische kansen, maatschappelijke uitdagingen en publieke waarden met elkaar verbindt. Dit adviseert de Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie (AWTI) in zijn advies ‘Krachtiger kiezen voor sleuteltechnologieën’.

Het huidige stelsel voor hoger onderwijs en onderzoek is niet toekomstbestendig. Universiteiten en hogescholen moeten zich sterker profileren en meer samenwerken. Ook moet de minister van OCW meer richting geven aan het stelsel en actiever toezicht houden. Dat adviseert de AWTI in zijn advies ‘Het stelsel op scherp gezet’.

Om waarde te hebben voor de economie en samenleving moeten innovaties zich makkelijk breed verspreiden. Daarover gaat dit advies. Hoe gemakkelijk verspreiden innovaties zich in Nederland? Zijn de voorwaarden hiervoor op orde? Wat is hierbij de rol van de regering en de overheid?

Nederland heeft veel te winnen bij meer samenwerking met India rond kennis, talent en innovatie. India biedt veel kansen. Om die beter te benutten moeten de Nederlandse overheid, bedrijven en kennisinstellingen meer gezamenlijk optrekken met een duidelijke strategie.

Nederland verliest vermogen om praktische oplossingen voor economische en maatschappelijke uitdagingen te ontwikkelen. Een investering van € 200 miljoen per jaar is vereist om vijf tot tien missiegedreven onderzoeks- en innovatieconsortia op te richten. Daarnaast is jaarlijks minimaal € 330 miljoen nodig om de strategische kennisbasis voor toepassingsgericht onderzoek te versterken. Dit stelt de Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie (AWTI) in zijn vandaag verschenen advies Onmisbare schakels – de toekomst van toepassingsgericht onderzoek.

Nederland loopt achter op buurlanden bij de inzet van diplomatie voor internationalisering van wetenschap, technologie en innovatie (WTI-diplomatie). Dat is slecht voor de concurrentiepositie van Nederland. We dreigen hierdoor de internationale strijd om talent te verliezen, terwijl R&D steeds meer naar het buitenland zal verschuiven. De AWTI pleit dan ook voor een heldere strategie en meer middelen voor WTI-diplomatie in zijn advies ‘WTI-diplomatie. Offensief voor de internationalisering van wetenschap, technologie en innovatie’, dat vandaag is aangeboden aan de ministers van EZ, OCW en voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.

Het is tijd is voor substantiële extra investeringen in onderzoek, ontwikkeling en innovatie. Voor de toekomst van Nederland en voor onze internationale positie als innovatieleider en land van toponderzoek. Dit is te lezen in het advies ‘Houd de basis gezond’, dat aan de ministers van OCW en EZ is aangeboden.

Zonder een aantal forse doorbraken zal het niet lukken om onze energievoorziening duurzaam te maken. Daarom moet de overheid steviger inzetten op energie-innovatie. Daarmee kan Nederland ook economische kansen pakken. Dit stelt de Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie (AWTI) in het advies ‘Oppakken en doorpakken’, dat vandaag aan minister Kamp van EZ wordt aangeboden.

De topsectorenaanpak is een manier van werken om publiekprivate samenwerking in triple helix-verband vorm te geven. Het is een extra faciliteit bovenop het generieke bedrijvenbeleid met een relatief beperkt budgettair beslag. Met de ontwikkeling hiervan is in allerlei domeinen een innovatieve manier van werken tot stand gebracht die zijn vruchten afwerpt. Daarom bevelen wij aan om deze aanpak niet alleen te continueren, maar ook verder te ontwikkelen en breder toe te passen op thema’s waar dat zinvol is.

Het aanbod van kennis neemt fors toe. Het absorberen van die kennis leidt tot nieuwe inzichten in de wetenschap en innovaties. Essentieel is hierbij het vermogen om deze kennis te absorberen. De AWTI concludeert in het advies Vangen, verwerken en verwaarden, dat het kennisabsorptievermogen van Nederland goed op peil is.

Alle publiek gefinancierde wetenschappelijke publicaties moeten gratis beschikbaar komen (open access). Maar dit heeft vooral meerwaarde als die wetenschappelijke kennis ook echt toegankelijk is, voor de samenleving en voor bedrijven. Kennis moet niet alleen vindbaar maar ook overzichtelijk en begrijpelijk zijn. Daarvoor is een masterplan nodig. Dit concludeert de AWTI in zijn advies Durven delen.

De topsectorenaanpak verdient verbetering. De mooie plaats van Nederland op internationale ranglijsten is geen reden om tevreden achterover te leunen. Belangrijkste probleem is dat de financiering van crosssectorale thema’s nog steeds moeilijk is. Daarnaast is de TKI-toeslagregeling te weinig aantrekkelijk en het budget is te versnipperd. Dit zijn problemen in de topsectorenaanpak die op korte termijn aangepakt moeten worden.

De AWTI heeft een briefadvies gekoppeld aan de landenstudie "Collaborate to Innovate: Knowledge and Innovation Cooperation between Brazil and the Netherlands”.

Alle technologische ontwikkelingen die ertoe doen, zijn afhankelijk van ICT. Overal veranderen ICT-toepassingen het karakter van onze economie, ons werk en ons leven. Zonder ICT geen kennissamenleving. Toch staat het belang van ICT nog altijd te weinig op het netvlies bij beleidsmakers en politici. Het is tijd voor substantiële stappen in het beleid gericht op ICT.

“De instellingen zijn aan zet om de relatie tussen onderwijs en onderzoek productiever te maken”, aldus Uri Rosenthal, voorzitter van de Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie (AWTI). “De waardering voor onderwijs moet beter met die voor onderzoek in balans worden gebracht. De overheid moet dit bevorderen.”

Mkb-ondernemingen hebben nieuwe kennis nodig en hogescholen moeten zicht hebben op de praktijk. Betere samenwerking is goed voor de bedrijven, het onderwijs en voor de regio als geheel.

De Raad voor Cultuur en de Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie hebben gezamenlijk een verkenning uitgevoerd naar de dynamiek in de creatieve industrie.

Dit advies geeft aan wat overheden (Rijksoverheid, regio’s, provincies, gemeenten) kunnen doen om regionale hotspots voor innovatie in Nederland tot verdere bloei te brengen.

Op verzoek van de minister van EZ en de staatssecretaris van OCW maakt de AWTI tweejaarlijks een balans op van de topsectorenaanpak. De topsectorenaanpak is in 2010 ingezet waarbij negen sectoren aangewezen werden als topsector. Betere publiek-private samenwerking in deze sectoren draagt bij aan de versterking van onze economie en maatschappij. Het World Economic Forum liet onlangs zien dat Nederland het goed doet op de indicator voor publiek-private onderzoekssamenwerking. De ‘Balans van de topsectoren 2014’ geeft een aantal aanbevelingen om de topsectorenaanpak te verbeteren.

Wil Nederland in de wetenschap internationaal blijven meetellen, dan zijn harde keuzes noodzakelijk. Nederland moet kiezen voor topwetenschap. Het moet de schaarse beschikbare middelen daar veel meer op concentreren.

De overheid moet zich meer richten op de ondernemingen die voor economische groei in Nederland zorgen: groeibriljanten. Dit zijn innovatieve ondernemingen met de ambitie en potentie om te groeien, veelal internationaal. De overheid moet deze groeibriljanten centraal zetten en een goede omgeving voor hen creëren om te groeien.

De AWT beschouwt sociale innovatie als een verzamelnaam voor hedendaagse initiatieven van mensen en organisaties gericht op innovatieve oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken.

Hoe ziet de kennissamenleving van de toekomst eruit? Wat betekent de internationalisering van de wereld van kennis, onderzoek, technologie en innovatie? De AWT wil de discussie in politiek en maatschappij over de toekomst van de kennissamenleving voeden en inspireren.

Wij staan voor maatschappelijke uitdagingen, als burgers, als bedrijfsleven, als wetenschappers, als overheid. Deze uitdagingen stellen ons voor opgaven, maar vormen ook kansen. Voor bedrijven zijn ze de markten van de toekomst, voor ambitieuze ondernemers een perspectief op nieuwe waardecreatie. Voor creatieve wetenschappers zijn ze een pad naar wetenschappelijke en maatschappelijke erkenning. Voor burgers zijn ze een uitnodiging tot betrokkenheid in de ontwikkeling van een veiligere, duurzamere en gezondere samenleving. Voor de overheid vormen maatschappelijke uitdagingen een mogelijkheid en een oproep om zich in een nieuwe rol te profileren. Soms is dat als participant en ondersteuner, vaak als makelaar of regisseur van een gezamenlijke aanpak, en soms als ondernemende voortrekker. Maatschappelijke uitdagingen vragen in onze tijd om een overheid die met kennis van zaken weet te inspireren en te motiveren, die rolvast is en consistent beleid voert.

Wij staan voor maatschappelijke uitdagingen, als burgers, als bedrijfsleven, als wetenschappers, als overheid. Deze uitdagingen stellen ons voor opgaven, maar vormen ook kansen. Voor bedrijven zijn ze de markten van de toekomst, voor ambitieuze ondernemers een perspectief op nieuwe waardecreatie. Voor creatieve wetenschappers zijn ze een pad naar wetenschappelijke en maatschappelijke erkenning. Voor burgers zijn ze een uitnodiging tot betrokkenheid in de ontwikkeling van een veiligere, duurzamere en gezondere samenleving. Voor de overheid vormen maatschappelijke uitdagingen een mogelijkheid en een oproep om zich in een nieuwe rol te profileren. Soms is dat als participant en ondersteuner, vaak als makelaar of regisseur van een gezamenlijke aanpak, en soms als ondernemende voortrekker. Maatschappelijke uitdagingen vragen in onze tijd om een overheid die met kennis van zaken weet te inspireren en te motiveren, die rolvast is en consistent beleid voert.

Nederland laat innovatief talent bij de middelbaar en hoogopgeleide werknemers onbenut en remt daarmee de economische groei. Om de talenten van potentiële 'kenniswerkers' wel te gebruiken, roept de Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid de overheid op om veel meer aandacht te besteden aan vaardigheden die vooral nodig zijn voor een goede toekomst. Ook moeten het onderwijs en het bedrijfsleven op dat vlak aan kruisbestuiving doen. Daarom raadt de adviesraad (regionale) overheden aan om onderwijs en bedrijfsleven sterker samen te laten experimenteren in de regio om meer kenniswerkers te genereren. De adviesraad pleit er eveneens voor om de Kenniswerkersregeling duurzaam (her) in te voeren.

Dit advies gaat over de vraag welke strategie Nederland het best kan volgen ten aanzien van investeringen in en gebruik van grootschalige onderzoeksfaciliteiten. De ministers van OCW en van EZ stellen deze vraag tegen de achtergrond van het streven naar meer profilering van Nederlandse kennisinstellingen, de ontwikkeling van het topsectorenbeleid, de ontwikkelingen in het Europese onderzoeksbeleid, en de impulsen vanuit Europa in de richting van regionale specialisatie.

De AWT bracht een jaar geleden het advies ‘De Chinese handschoen’ uit over intensivering van de samenwerking tussen Nederland en China op het gebied van kennis en innovatie. In een nieuw briefadvies geeft de AWT nadere invulling aan de aanbeveling om een China-platform op te richten waarin Nederlandse partijen kennis, ervaring en contacten kunnen uitwisselen: het ‘Connection Point Netherlands China’ (CPNC).

Kennis- en innovatiebeleid moet speerpunt worden in het regeringsbeleid. Dit bepleit de AWT in zijn brief aan het nieuwe kabinet. Alleen dan kan Nederland zijn plek in de top 5 van meest competitieve economieën bestendigen. De raad pleit voor continuïteit van beleid en ziet investeringen in kennis als de bron van toekomstige welvaart.

Diensten zijn belangrijk voor de Nederlandse economie. De uitvoer van diensten is voor de economische groei bijna net zo belangrijk als de binnenlandse geproduceerde uitvoer van goederen. Het lijkt dus logisch dat ook in het innovatiebeleid ruim aandacht is voor diensten. Dit is echter niet (meer) het geval, zeker niet in vergelijking met andere landen om ons heen.

Sociale innovatie staat in de belangstelling! Op verzoek van minister Verhagen en staatssecretaris Zijlstra bekeek de AWT hoe sociale innovatie ingepast kan worden in Horizon 2020.

Het kabinet moet actiever inzetten op het aantrekken van internationale en Europese kenniswerkers. In Nederland dreigt het tekort aan kenniswerkers steeds verder op te lopen. Kijk beter naar de Europese arbeidsmarkt; er zijn landen met hoge werkeloosheid en dat creëert kansen zowel voor Nederland als voor de kenniswerkers uit die landen. Dit adviseert de Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT) in zijn vandaag uitgebrachte briefadvies Talent is troef.

De opkomst van China als kennis- en innovatieland is indrukwekkend. Nederland kan profiteren van de snelle ontwikkeling van de Chinese kennis, wetenschap, talenten, innovatieve kracht en onderzoeksinfrastructuur. Maar naast kansen zijn er ook mogelijke nadelen. De AWT (Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid) adviseert de regering om de samenwerking met China op het terrein van kennis en innovatie te intensiveren en daarbij aandacht te hebben voor een aantal uitdagingen.

Nederland heeft te weinig ondernemers met een groeiambitie. De AWT adviseert de overheid om ambitieus ondernemerschap extra te bevorderen. “Als er te weinig ondernemers met groeiambitie zijn dan blijft de Nederlandse economische structuur kwetsbaar: een paar hele grote multinationals en heel veel ZZP’ers”, zegt AWT-voorzitter Jan Anthonie Bruijn. “Die zijn nodig, maar het is niet voldoende. Om economisch te groeien en nieuwe banen te creëren zijn meer ondernemers nodig die willen groeien.”

De centrale rol van onderzoek en innovatie in de nieuwe Europese strategie biedt grote kansen voor Nederland. Het vergt wel een aantal aanpassingen in het overheidsbeleid: Nederland moet voluit gaan bijdragen aan het versterken van de Europese positie. Maar Nederland moet tegelijkertijd aan de eigen positie denken. Dat kan door ‘scherp aan de wind’ te gaan varen en strategischer met Europees beleid om te gaan.

Policy options for improving the financial component of the Dutch innovation system.

Briefadvies regeerakkoord 2010

De problemen in het onderwijs en onderzoek aan universiteiten, hogescholen en kennisinstellingen hopen zich op. Iedere instelling is nu zijn eigen problemen aan het oplossen, maar een gezamenlijke regie ontbreekt. Die moet de volgende minister van Onderwijs gaan leveren, meent de Adviesraad voor het Wetenschap- en Technologiebeleid in zijn nieuwste briefadvies aan de Tweede Kamer.

Het ontwikkelingsbeleid en het kennis- en innovatiebeleid moeten nauwer op elkaar aansluiten. Dat stelt de Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT) in een nieuw advies aan regering en parlement. Dat is beter voor ontwikkelingslanden, voor de Nederlandse wetenschap en voor het Nederlandse bedrijfsleven.

Het ontwikkelingsbeleid en het kennis- en innovatiebeleid moeten nauwer op elkaar aansluiten. Dat stelt de Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT) in een nieuw advies aan regering en parlement. Dat is beter voor ontwikkelingslanden, voor de Nederlandse wetenschap en voor het Nederlandse bedrijfsleven.

De overheid kan meer gebruikmaken van de kennis en creativiteit van burgers en van professionals bij gemeenten, zorginstellingen, scholen. Dat verbetert de afstemming van publieke diensten op de behoeften van burgers en verhoogt de kwaliteit. Daartoe moet de overheid professionals en burgers meer ruimte geven en zichzelf beperken tot regievoering.

De overheid heeft de afgelopen jaren vaak te impulsief gehandeld bij het geven van impulsen aan onderzoek en innovatie. Dat staat in het vandaag gepubliceerde advies Weloverwogen impulsen van de Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT). 'We hebben het al vaker gezegd, het is noodzakelijk dat de overheid een nationale strategie ontwikkelt. Maar ook zorgt voor rust, reinheid en beleid op maat', aldus Joop Sistermans, voorzitter van de AWT.

Twee keer raden - Veertig jaar adviseren over kennis en innovatie.

Nederland moet de komende jaren vooral investeren in het vrije onderzoek aan universiteiten. Ook is het zaak gericht te investeren in sterke clusters van bedrijven. Volgens de Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technolo­gie­beleid (AWT) zijn dit twee stappen waar de nieuwe regering moet door­pakken.

De overheid wil dat er meer wetenschappelijke kennis voor de praktijk beschikbaar komt. Hierbij richt haar beleid zich vooral op de economische waarde die onderzoek moet opleveren. De Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT) pleit in het advies Alfa en Gamma stralen voor een bredere waardering voor wetenschap. De wetenschappen hebben namelijk ook een maatschappelijke, culturele en democratische functie, vooral de alfa- en gammavakken.

Actief contact onderhouden met in Nederland gevestigde bedrijven, nieuwe R&D werven passend bij de sleutelgebieden en vestigingscondities verder versterken. Gezien de verscherpte internationale concurrentie zijn dit de maatregelen die het ministerie van Economische Zaken moet nemen om Nederland aantrekkelijker te maken als vestigingsland voor R&D.

Open innovatie vergt breder innovatiebeleid

De Nederlandse kennisinvesteringen moeten omhoog! Om ook in de toekomst ons huidige niveau van welvaart en welzijn vast te kunnen houden moeten we nu structureel meer investeren in onderwijs en onderzoek.

Het innovatiebeleid bedient de dienstensector onvoldoende. Een verbreding van het beleid naar niet-technische innovatie is noodzakelijk.

Hogescholen moeten hun onderzoek richten op de beroepspraktijk. De nadruk hoort te liggen op het ontwerp en de ontwikkeling van producten, processen of diensten.

Het innovatiebeleid van EZ moet zich meer richten op een belangrijke groep uit het Midden- en Kleinbedrijf: de 'toepassers'. Ter versterking van het innovatievermogen van deze groep moet meer werk gemaakt worden van kennisabsorptie en kennisverspreiding.

Goed beleid is gebaseerd op betrouwbare feiten, gedegen analyses, aansprekende concepten en inzichten uit de praktijk. Een overheid die dit soort kennis niet goed inzet voor haar beleid, loopt het risico ineffectief en inefficiënt te opereren. Daarom is het nodig dat de overheid de verwerving en benutting van kennis goed organiseert.

Onderzoek verrichten aan de universiteit draagt bij aan de ontwikkeling van essentiële vaardigheden van onderzoekers. Deze onderzoekscompetenties zijn van groot economisch belang. Wil men de economische betekenis van universitair onderzoek goed in kaart brengen, dan mag men de waarde van deze onderzoeksvaardigheden niet uit het oog verliezen. Daarnaast moet uiteraard ook gekeken worden naar de economische waarde van de onderzoeksuitkomsten zelf.

Het ministerie van OCW moet het universitaire onderzoek stabiel blijven financieren en geen verdere stappen zetten richting prestatiebekostiging. Meer zwaartepunten vormen, is de belangrijkste uitdaging.

Logistieke innovatiekracht bedrijven moet worden versterkt. Samenwerking in leveringsketens biedt kansen.

Nederlandse bedrijven moeten sterker inzetten op innovatie om op het interna­tionale speelveld overeind te blijven. De overheid moet deze stra­tegie veel krachtiger ondersteunen.

Matching van onderzoekssubsidies legt een te groot beslag op de investeringscapaciteit van universiteiten. Dit dreigt schade op te leveren voor de kwaliteit en het vernieuwend vermogen van onderzoek. Herziening van de praktijk dat universiteiten bij elke onderzoekssubsidies zelf geld moeten bijleggen, is noodzakelijk.

Nederland moet zijn eigen koers uitzetten als het gaat om onderzoeks- en innovatie­beleid. De overheid moet zich niet te zeer laten leiden door Europese initiatieven, schrijft de Adviesraad voor Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT) in zijn advies 'Nederlands kompas voor de Europese onderzoeksruimte'.

Kennisbenutting is mensenwerk. Bedrijven en overheid moeten meer werk maken van dit uitgangspunt.

Het beleid van het ministerie van OCW om bilaterale onderzoekssamenwerking te stimuleren met China, Rusland en Hongarije moet worden stopgezet. Met de middelen die vrijkomen, ongeveer 5,5 miljoen euro per jaar, moet Nederland aantrekkelijker worden gemaakt voor buitenlandse toponderzoekers.

Multidisciplinair onderzoek wordt steeds belangrijker voor wetenschap, economie en samenleving. Daarom moeten universiteiten en andere onderzoeksinstellingen dit type onderzoek voortvarend oppakken.

Nederland moet bouwen op eigen sterktes in bedrijvigheid en wetenschap. De overheid moet het innovatiebeleid een duidelijker focus geven en zich richten op het benutten van kansen.

Het nieuwe kabinet heeft veel geld gereserveerd voor veiligheid. Een deel hiervan moet gebruikt worden voor kennis om het veiligheidsbeleid systematisch te onderbouwen.

Nederlandse universiteiten leggen verantwoording af over de bekostiging en kwaliteit van hun onderzoek. Dat is prima, maar niet genoeg. Ook het onderzoeksbeleid en de strategische keuzes moeten worden verantwoord. De minister van OCenW moet de universiteiten hierop aanspreken. De mogelijkheden hiervoor bestaan al. Nu moet de minister die mogelijkheden gaan gebruiken en een beleidsrijke dialoog aangaan met de universiteiten.

De Nederlandse economie en samenleving hebben dringend behoefte aan een flinke kennisimpuls. Dat vergt extra investeringen. Maar nog veel belangrijker is dat het politieke en maatschappelijke committment voor wetenschap en technologie toenemen.

Onlangs hebben de Europese regeringsleiders te Barcelona afgesproken dat de O&O-uitgaven binnen de EU in 2010 3% van het bruto binnenlands product moeten bedragen. Onze overheid moet deze ambitie niet te letterlijk nemen.

Wil Nederland als kennisland zichtbaar tot de internationale top behoren, dan moeten Nederlandse kennisinstellingen en bedrijven voortvarend inzetten op het Zesde Kaderprogramma van de Europese Unie.

De Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologie-beleid (AWT) en de Onderwijsraad vinden dat de kennisuitwisseling tussen hogescholen en het bedrijfsleven verbetering behoeft. Dit is nodig om hogescholen hun rol in de kennissamenleving goed te kunnen laten vervullen. Uiteindelijk moet de hogeschool een regionaal kenniscentrum worden. Voor het zover is, moet er zowel van de kant van de overheid, als van de kant van de hogescholen en de regionale bedrijven en instellingen nog het nodige gebeuren.

De kennis van universiteiten kan door het bedrijfsleven beter worden benut. Eén van de middelen daartoe is het octrooieren van universitaire vindingen. Uitgangspunt daarbij moet zijn, dat de universiteiten niet per se zelf de octrooien aanvragen, maar dat zoveel mogelijk aan bedrijven overlaten die er een innovatiekans in zien.

Kennis- en innovatieopgaven voor een waterrijk Nederland.

Extra geld voor wetenschappen niet versnipperen.

Onderbenutting van vrouwelijk potentieel als existentieel probleem voor academia.

Over wetenschap en techniek wordt op allerlei manieren gecommuniceerd tussen zeer verscheidene groepen belanghebbenden. Dit advies beperkt zich tot de rol van de overheid ten aanzien van communicatie tussen wetenschappers en het brede publiek.

Strategie voor de natuur- en technische wetenschappen.

Advies van de AWT en de Raad voor Cultuur.

Advies: HBO en Kenniscirculatie

Advies: Hoofdlijnen innovatiebeleid

Advies: Hoofdlijnen Wetenschapsbeleid

Vorig jaar is het rapport van de Verkenningscommissie Ruimtetechnologie (VCRT) verschenen. De Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT) geeft in het onderhavige advies zijn reactie op dit rapport. Hij grijpt de gelegenheid aan om in meer algemene zin op het ruimtevaartbeleid in te gaan met het oog op de noodzakelijke heroriëntatie van dit gebied.

Prioriteiten 1998

Advies: Reactie op het Strategisch Plan TNO 1999-2002

Financiële verslaglegging en innovatief vermogen van ondernemingen.

Het advies heeft betrekking op de positie van de grote technologische instituten - de zogenoemde gti's - binnen de Nederlandse kennisinfrastructuur. Ter voorbereiding op dit advies is gesproken met een zeventigtal mensen uit de omgeving van de gti's en vergelijkbare instellingen in het buitenland.

Het ontwerp-HOOP 1998 laat een aantal tegenstrijdigheden in het hoger- onderwijsbeleid van de overheid zien.

Benutting van α- en γ-kennis in van oudsher β-dominante sectoren.

Vertaling: Een werkzaam leven lang leren

Vertaling: De invloed van wet

Advies: Reactie op het Wetenschapsbudget 1997

exchanging knowledge with East Asia.

De drie vragen die de Minister van Economische Zaken de Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT) heeft voorgelegd, kunnen als volgt worden samengevat: In hoeverre verschillen de regio's in innovatie-intensiteit en zijn die verschillen door beleid te beinvloeden? Hoe kan door de regio's zelf de innovatiekracht worden versterkt? Wat kan de nationale overheid doen om het technologiebeleid in en voor de regio's te helpen versterken?

Ruimte voor management van human resources.

Vertaling: Technologiebeleid en economische structuur

Vertaling: Nederland Vestigingsland

Vertaling: Technici en onderzoekers: kwaliteit en kwantiteit

Vertaling: Techniek & Maatschappij

Advies: Inzake de verhouding tussen nationaal en internationaal W&T-beleid - english summary