Adviezen Raad voor Volksgezondheid en Samenleving, 2017

De overheid moet fabrikanten van geneesmiddelen anders aanpakken. Als zij na onderhandeling niet bereid zijn maatschappelijk aanvaardbare prijzen voor hun product te vragen zal de overheid gebruik moeten maken van de mogelijkheden die (internationale) regelgeving biedt om een middel toch voor de patiënt beschikbaar te krijgen. Voorbeelden van deze ultieme maatregelen: aanpak van misbruik van machtspositie door fabrikanten, stimulering van apotheekbereiding, toestaan dat patiënten op recept van een arts zelf geneesmiddelen via internet bestellen, en verlenen van dwanglicenties.

Steeds meer mensen hebben te maken met een combinatie van fysieke, mentale en sociale problemen. Dat geldt voor ouderen, maar bijvoorbeeld ook voor jongeren en jongvolwassenen met schulden en psychische klachten, en voor mensen met één of meer chronische aandoeningen.

In zijn advies Zorgrelatie centraal. Partnerschap leidend voor zorginkoop stelt de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) dat zorginkoop heeft bijgedragen aan betaalbare zorg, maar dat de transactie tussen inkoper en aanbieder te dominant is geworden en de nadruk vooral op prijs en doelmatigheid zijn komen te liggen. Uniforme regelingen hebben de overhand gekregen, voor de specifieke noden van de patiënt is te weinig ruimte. Het huidige proces van zorginkoop vraagt bovendien om een strakke en uitgebreide verantwoording met hoge administratieve lasten tot gevolg.

Voor een groeiende groep Nederlanders is de samenleving te ingewikkeld geworden. Zij lopen een verhoogd risico om in de schulden te raken. De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) onderzocht hoe overheden en andere organisaties kunnen voorkomen dat mensen in de schulden raken. Eenvoud is het sleutelwoord. De RVS denkt dat veel schulden voorkomen kunnen worden door regels eenvoudiger te maken. Het is een van de aanbevelingen in het vandaag gepubliceerde advies “Eenvoud loont. Oplossingen om schulden te voorkomen”.

‘Evidence-based’: het is een toverformule die is doorgedrongen tot in de haarvaten van de praktijk, het beleid en de financiering van de zorg. Eerst het bewijs leveren en dan pas toepassen, betalen of inkopen. Richtlijnen, protocollen, toezichtkaders, kwaliteitsindicatoren en zorgcontracten getuigen hiervan. Deze benadering heeft in de hand gewerkt dat het accent in de zorg is komen te liggen op externe verantwoording, transparantie, standaardisatie en controle. De onderliggende aanname is dat bewezen zorg ook altijd goede zorg is. In het advies Zonder context geen bewijs. Over de illusie van evidence-based practice in de zorg wordt deze aanname aan een kritisch onderzoek onderworpen: wat is dan het bewijs en hoe is het tot stand gekomen en is het bewijs ook houdbaar in verschillende situaties?

De RVS agendeert in De Zorgagenda zes kernopgaven voor een gezonde samenleving.

Druk gedrag bij kinderen, onzekerheid onder jongvolwassenen, afnemende vruchtbaarheid, overbelasting in het spitsuur van het leven, functievermindering met het ouder worden: iedere levensfase gaat gepaard met verschijnselen die kunnen leiden tot vragen, ongemakken en problemen.

De invoering van digitaal ondersteunde zorg (“e-health”) in Nederland gaat langzaam. De rijksoverheid kan versnelling aanbrengen door meerjarenafspraken te maken over brede toepassing van e-health en door een ‘e-health snelweg’ te realiseren waardoor data-uitwisseling makkelijker en goedkoper wordt.