Adviezen Raad voor Volksgezondheid en Samenleving, 2022

Sinds enkele jaren lijkt regionaal werken steeds meer dé manier om opgaven aan te pakken op het gebied van gezondheid, zorg en ondersteuning. Of het nu gaat om verkiezingsprogramma’s van politieke partijen, visiedocumenten van veldpartijen, of recent in het Integraal Zorgakkoord en in plannen voor het opzetten van een ‘regionale preventie infrastructuur’: de regio lijkt hét centrale ankerpunt. De RVS roept op tot een meer bedachtzame inzet van de regio. Dat vraagt om een scherper politiek en maatschappelijk gesprek over de beloften van de regio. En over de keerzijden en wenselijkheid van regionaal werken. Lees de online publicatie hier.

Iedereen in Nederland heeft recht op passende zorg en ondersteuning, maar de werkelijkheid is anders. Binnen de zorgsector is te weinig aandacht voor verschillen tussen mensen zoals lichamelijke en psychische vermogens, culturele achtergrond en sekse. Dit verkleint de kansen van mensen op passende zorg. De Nederlandse samenleving wordt bovendien steeds diverser. Dit heeft gevolgen voor de zorgvraag en zorgt voor nieuwe vormen van kwetsbaarheid. Bovendien vinden in de dagelijkse praktijk van de zorg discriminatie en uitsluiting plaats. De dubbele opdracht van erkennen van verschil en het bestrijden van ongelijkheid stelt de samenleving en de zorg voor een grote opgave.

Benut de bouwopgave en energietransitie als kans om socialere buurten te creëren. Daartoe roepen de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) en het College van Rijksadviseurs (CRa) op in het gezamenlijke advies ‘Ruimte maken voor Ontmoeting’ dat zij vandaag aanbieden aan Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening Hugo de Jonge. Lees het advies via deze link. U kunt het advies hieronder ook als PDF downloaden.

Nu het normale leven weer is opgepakt en er andere grote problemen zijn die om aandacht vragen, lijkt de pandemie soms al lang geleden. Maar corona is niet weg en het verdere verloop is onzeker. Het is daarom belangrijk dat de overheid en samenleving voorbereid zijn op verschillende toekomstscenario’s voor het verloop van de Covid-19-pandemie. Om hierbij te helpen, werkten 14 adviescolleges 5 coronascenario's verder uit: (1) Verkoudheid (2) Griep+ (3) Externe dreiging (4) Continue strijd en (5) Worst case.

Er moet ruimhartig worden omgegaan met werkenden met langdurige klachten na covid, en in het bijzonder met zorgpersoneel dat in de frontlinie heeft gestaan gedurende de pandemie. Dat stelt de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) in het advies ‘(Maat)werk bij langdurige klachten na covid’. Dit maatwerk is nodig om deze groep te erkennen, te steunen en te behouden op de arbeidsmarkt.

Het Nederlandse innovatiebeleid voor zorg en sociaal domein is dringend aan herziening toe. Personeelstekorten, gezondheidsverschillen en milieubelastende zorgorganisaties: de uitdagingen in de zorg en het sociaal domein zijn enorm. Dit vraagt om beleid dat maatschappelijke opgaven centraal stelt. Dat stelt de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) in het advies ‘De kunst van het innoveren. Tijd voor een maatschappelijk perspectief op zorginnovatie’.

Jongeren maken zich zorgen over hun toekomst. 14 adviesraden voor regering en het parlement werkten samen aan een inspiratiebundel van artikelen. Daarin roepen we de samenleving en politiek op om te zorgen dat de huidige én toekomstige jonge generaties een hoopvolle toekomst tegemoet gaan. Voor een toekomst met perspectief moeten jongeren een stem krijgen in het politieke debat en mee kunnen bouwen aan beleid, ook op lange termijn.

Door een stijgende zorgvraag door vergrijzing en toenemende personeelstekorten rust er een steeds zwaardere verantwoordelijkheid op iedereen die zorg verleent. Voor betaalde krachten, vrijwilligers en naasten is daarom een fundamentele omslag nodig in de organisatie van de zorg. De Raad pleit voor een andere verdeling van verantwoordelijkheden.

Problematische schulden zijn een individueel én een maatschappelijk probleem: een probleem dat met de huidige stijging van de prijzen voor energie en levensmiddelen snel groter dreigt te worden. Voor het voorkómen van risicovolle en problematische schulden is snel nieuw beleid nodig dat de bestaanszekerheid van mensen centraal stelt.

Dit advies gaat over het belang van passende zorg en ondersteuning voor mensen voor wie de dood door ziekte of toenemende kwetsbaarheid in zicht komt, zonder dat duidelijk is wanneer deze zal volgen. Het is daarbij niet altijd wenselijk dat het medische perspectief zo lang en zo vanzelfsprekend centraal staat.

De RVS heeft aan de hand van concrete casuïstiek onderzocht hoe de wettelijke stelsels van zorg en ondersteuning aangepast kunnen worden om domeinoverstijgende samenwerking beter mogelijk te maken. De Raad doet daartoe verschillende aanbevelingen.

Kinderen en gezinnen met complexe problemen krijgen nog te vaak niet de zorg die zij nodig hebben. Ondanks de enorme inzet van alle betrokkenen – van hulpverleners tot gemeenten – komt deze groep nog te vaak in crisissituaties terecht. Reden voor de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, Kinderombudsman, Nationale ombudsman, Nederlandse Zorgautoriteit en Raad voor Volksgezondheid & Samenleving om sinds april 2021 de handen ineen te slaan. Onder de noemer 'Samen verder' voerde de coalitie de afgelopen tijd gesprekken met jongeren, ouders, professionals, jeugdhulpaanbieders en beleidsmakers in de zoektocht naar oplossingen. De coalitie wil hiermee een bijdrage leveren aan de ambitie om kinderen en gezinnen met complexe problemen samen verder te helpen.

Corona gaat niet meer weg. We zullen moeten leren leven met het virus, en dat betekent dat bestrijding van het virus ook niet meer het enige is dat telt bij de aanpak van deze crisis. De coronapandemie én de maatregelen die genomen zijn om de verspreiding van het virus in te dammen, hebben het maatschappelijk leven diepgaand ontwricht. Wat volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) nu nodig is, is een meervoudige aanpak, mét een helder toekomstperspectief over de doelen die we als samenleving nastreven. Na twee jaar met corona kunnen we een aantal lessen trekken.