Adviezen Kiesraad, 2013

Dit advies gaat over een ontwerpregeling voor een experiment met andere stembiljetten voor kiezers buiten Nederland. Geadviseerd wordt om aandacht te schenken aan de verkrijgbaarheid van de kandidatenlijst voor kiezers buiten Nederland, het kleurgebruik bij de registratie van logo’s en het gebruik van een logo door partijen die samen één aanduiding hebben geregistreerd.

Dit advies gaat over een ontwerpbesluit dat regels stelt voor het organiseren van een raadgevend referendum. Het gaat om referenda over wetten die door het parlement zijn aangenomen. Om een raadgevend referendum te kunnen houden, moet een minimum aantal handtekeningen (referendumverzoeken en ondersteuningsverklaringen) door kiezers worden ingediend. Geadviseerd wordt om de voorgestelde steekproefsgewijze controle van referendumverzoeken en ondersteuningsverklaringen verder uit te werken.

Dit advies gaat over een conceptwetsvoorstel dat voorstelt de regelgeving rond het kiesrecht van niet-Nederlanders bij eilandsraadsverkiezingen tijdelijk aan te passen. De Kiesraad ondersteunt het voornemen van het kabinet om niet-Nederlanders die vijf jaar wonen in het Caribische deel van Nederland tijdelijk actief kiesrecht (recht om te stemmen) bij eilandsraads-verkiezingen te verlenen. Geadviseerd wordt om deze groep niet-Nederlanders in deze periode ook het passief kiesrecht (recht om verkiesbaar te zijn) toe te kennen. Reden hiervoor is dat bij overige verkiezingen het actief kiesrecht op één lijn staat met het passief kiesrecht. Zo kan iemand die mag stemmen bij de gemeenteraadsverkiezing zich ook verkiesbaar stellen als kandidaat voor de gemeenteraad.

Dit advies gaat over de reactie die de staatssecretaris van het ministerie van VWS aan de Kiesraad heeft gevraagd op de Goedkeuringswet en Uitvoeringswet bij het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Nu staat nog in de Kieswet dat ‘tenminste 25%’ van de stemlokalen geschikt moet zijn voor kiezers met een handicap. De regering stelt voor daarvan te maken: ‘zoveel mogelijk, maar tenminste 25%’. De Kiesraad is van mening dat deze aanpassing waarschijnlijk slechts weinig uithaalt. Het spoort gemeenten hooguit aan om meer stemlokalen toegankelijk te maken voor gehandicapte kiezers. Geadviseerd wordt om rekening te houden met de verschillende soorten lichamelijke handicaps.

De Raad van State ziet geen juridische noodzaak om de mogelijkheid tot het aangaan van lijstencombinaties af te schaffen. Minister Plasterk had de Raad van State hierover advies gevraagd - sommige Kamerleden hadden aangegeven het onwenselijk te vinden dat een stem op een partij via een restzetel terecht kan komen bij een andere partij binnen de lijstencombinatie. Of het al dan niet wenselijk is om de mogelijkheid tot het aan gaan van lijstencombinaties te handhaven vindt de Raad van State een vraag die door de wetgever beantwoord moet worden.

Dit advies gaat over het tijdelijk experimentenbesluit stembiljetten en centrale stemopneming waarin twee experimenten aan bod komen. Het ene experiment maakt het mogelijk om kiezers in het buitenland een (nieuw model) stembiljet per e-mail toe te sturen – nu krijgen zij dit nog via de gewone post toegestuurd. Het andere experiment voorziet in het centraal tellen van de stembiljetten in de gemeente – en niet meer apart in alle afzonderlijke stembureaus. Op hoofdlijnen kan de Kiesraad met beide experimenten instemmen, maar heeft wel enkele kanttekeningen. De Kiesraad is bijvoorbeeld van mening dat bij het tellen van de nieuwe stembiljetten alleen de stembiljetten meegeteld moeten worden waarop de kiezer een stem op een partij en op een kandidaat heeft uitgebracht.

Dit advies gaat over de wijzigingen in het Kiesbesluit in verband met de wijziging van de Kieswet. Zo wordt het voor Nederlanders in het buitenland eenvoudiger om hun stem uit te brengen en wordt de wijze van inlevering van de kandidatenlijsten gewijzigd. Hiernaast wordt de datum van kandidaatstelling en stemming aangepast en komt er een regeling voor het gebruik van software in het verkiezingsproces.

Dit advies gaat over het conceptwetsvoorstel dat ingaat op gecombineerde provinciale statenverkiezingen en waterschapsverkiezingen in 2015. De Kiesraad is van mening dat er aandacht moet zijn voor de mogelijke effecten van het combineren van deze verkiezingen. Positief is de Kiesraad over het brengen van de waterschapsverkiezingen onder de Kieswet. Wel plaatst de Kiesraad aantekeningen bij de uitwerking daarvan en voorziet de Raad problemen in de uitvoering.

Dit advies gaat over het conceptvoorstel om de Kieswet te wijzigen zodat inwoners van de Europese Unie (EU) die in een ander land wonen dan het land van herkomst zich bij de verkiezingen voor het Europees Parlement voortaan gemakkelijker kandidaat kunnen stellen. Hiervoor moet wel eerst een aantal artikelen in de Kieswet worden gewijzigd. De Kiesraad is positief over de voorgestelde wijzigingen. De Raad stelt voor dat de minister van Veiligheid en Justitie de formele verklaring voor de kandidaat opstelt en verstrekt, omdat hij beschikt over de hiervoor benodigde informatie. Het is de bedoeling dat de wijzigingen ingaan bij de eerstvolgende Europese Parlementsverkiezingen, in 2014.