Adviezen Kiesraad, 2016

Als meer dan 32 partijen deelnemen aan de Tweede Kamerverkiezing van 15 maart 2017, is het reguliere stembiljet te klein. De minister van BZK heeft de Kiesraad daarom advies gevraagd over de opzet van een alternatief stembiljet en 2 opties voorgelegd. De Raad heeft een voorkeur voor het stembiljet van het formaat 70x100 (bxh) (optie 1). Doorslaggevend voor deze keuze is dat alle kandidatenlijsten op één zijde gedrukt zijn. Dit alternatieve stembiljet wordt alleen gebruikt als op de dag van kandidaatstelling (30 januari 2017) blijkt dat het huidige stembiljet niet volstaat.

Spoed-adviesaanvraag minister BZK stembiljet Tweede Kamerverkiezing 15 maart 2017

Rechters krijgen de mogelijkheid om het actief en/of passief kiesrecht te ontnemen als bijkomende straf voor degene die veroordeeld wordt voor welk soort terroristisch misdrijf dan ook. Nu is het ontnemen van kiesrecht slechts bij enkele terroristische misdrijven mogelijk. De Kiesraad adviseert positief over dit voornemen van de minister van Veiligheid en Justitie. Wel verzoekt de Raad om deze mogelijkheid ook te openen bij veroordeling voor de misdrijven genoemd in artikelen 121a, 123a en 124a uit het Wetboek van Strafrecht*.

In het buitenland wonende personen kunnen zich voortaan laten opnemen in het permanente register voor verkiezingen voor Tweede Kamer, Europees Parlement en referenda. Ze hoeven zich dan niet meer voor elke verkiezing opnieuw te laten registreren als kiezer. De Kiesraad heeft advies uitgebracht over de uitwerking van deze wet in een algemene maatregel van bestuur (amvb). In het advies wordt ervoor gepleit het mogelijk te maken dat alle aanvragen tot permanente registratie elektronisch kunnen worden ingediend.

De Kiesraad deelt de opvatting van de minister van BZK dat het wenselijk is om de mogelijkheid tot experimenteren met een nieuw model stembiljet voor kiezers in het buitenland te verlengen. Ten aanzien van het andere experiment, het centraal tellen van de stemmen, wordt geadviseerd toe te lichten wat de voornemens van de minister op dit punt zijn.

Dit advies gaat over de vaststelling van modellen (bepaald format voor stempas, kiezerspas, schriftelijke volmacht, briefstembewijs en stembiljet voor kiezers buiten Nederland) voor de Tweede Kamerverkiezing van 15 maart 2017. Om de leesbaarheid van de stempas te behouden, adviseert de Kiesraad onder andere om voor kiesgerechtigden in Bonaire, Sint Eustatius en Saba een ander model stempas vast te stellen dan voor kiesgerechtigden in het Europese deel van Nederland.

Dit advies gaat over het wetsvoorstel om in de Kieswet expliciet een maximale termijn van 5 dagen op te nemen, waarbinnen de Kiesraad buitenlandse autoriteiten een verklaring verstrekt over de kiesgerechtigdheid van een Nederlander die in een ander EU-land op de kandidatenlijst voor de Europees Parlementsverkiezing wil staan. De Kiesraad kan zich vinden in dit voorstel.

Dit advies gaat over een amendement van Kamerlid Bosma (PVV) waarin wordt voorgesteld om alle partijen bij alle verkiezingen toe te staan om maximaal 80 kandidaten op de lijst te plaatsen. De Kiesraad is van mening dat de huidige Kieswet partijen voldoende mogelijkheden biedt om genoeg personen kandidaat te stellen om uitputting van de kandidatenlijst te voorkomen.

In dit advies blikt de Kiesraad terug op het referendum van 6 april 2016. De Kiesraad is van mening dat de Wet raadgevend referendum onvolkomenheden en weeffouten bevat. Geadviseerd wordt ondermeer om elektronische indiening van referendumverzoeken mogelijk te maken. Verder stelt de Kiesraad voor om gemeenten handvatten te geven voor het bepalen van aantallen stembureaus. De Kiesraad plaatst kanttekeningen bij de opkomstdrempel van 30%, het doorgeven van opkomstpercentages op de dag van stemming, en de vormgeving van het stembiljet.

Dit advies gaat over een initiatiefwetsvoorstel ‘Tijdelijke experimentenwet elektronische voorzieningen bij verkiezingen’ dat voorstelt om een eerste stap te zetten om gedurende 5 jaar experimenten te houden met elektronische stemprinters en/of stemmentellers bij de stemming en het tellen van de stemmen. De Kiesraad is van mening dat de ruimte om te experimenteren in het verkiezingsproces beperkt is. Geadviseerd wordt om voldoende tijd uit te trekken om experimenten voor te bereiden. Verder stelt de Kiesraad voor om in het initiatiefwetsvoorstel uit te leggen of bij een stemming meerdere soorten experimenten tegelijk gehouden kunnen worden.