Adviezen Kiesraad, 2018

De Kiesraad vraagt in dit advies aandacht voor het op tijd vast stellen van de modellen (formulieren) die bij verkiezingen worden gebruikt. Alleen dan is het mogelijk om de modellen op zorgvuldige wijze in de Ondersteunende Software Verkiezingen (OSV) te implementeren en te testen. Ook vraagt de Kiesraad in dit advies aandacht voor de manier waarop kiesgerechtigden de processen-verbaal (met stemtotalen van stembureaus) kunnen inzien. Tot slot wordt in dit advies ingegaan op het anoniem vermelden van bezwaren van kiesgerechtigden in de processen-verbaal.

De Kiesraad vindt het juist om de Kies- en referendumregeling te hernoemen tot Kiesregeling, nu de Wet raadgevend referendum is ingetrokken. De Raad kan zich ook vinden in het streven modellen voor verkiezingsbescheiden zo op te stellen dat deze in de toekomst alleen geactualiseerd hoeven te worden als een wetswijziging dit noodzakelijk maakt. Dit advies bevat ook enkele suggesties. Zoals het voorstel om het formulier waarmee kiesgerechtigden onderhands een volmacht kunnen verlenen aan een andere kiezer te verduidelijken. Verder vraagt de Raad aandacht voor de onderkleur en andere kenmerkende verschillen tussen vastgestelde stembescheiden voor verschillende stemmingen, en voor een potentiële bron van misverstanden in het model voor het proces-verbaal van een briefstembureau.

De Kiesraad kan zich vinden in het Conceptbesluit tot wijziging van het Kiesbesluit en het Tijdelijk experimentenbesluit stembiljetten en centrale stemopneming in verband met vereenvoudiging van stemmen vanuit het buitenland. Wel adviseert hij ook in het Kiesbesluit buiten twijfel te stellen dat het identiteitsdocument waarvan een kopie aan de briefstem moet worden toegevoegd, geldig moet zijn op de dag van de kandidaatstelling, en niet noodzakelijkerwijs ook op de dag van de stemming.

De Kiesraad heeft een advies uitgebracht over de aanpassing van modellen (formulieren) in verband met de verkiezingen van kiescolleges in Caribisch Nederland. Het gaat om formulieren voor de registratie van een partijnaam, kandidatenlijsten, stembiljet, vaststelling van het aantal stemmen en benoeming van nieuwe leden. Door de introductie van kiescolleges op Bonaire, Sint Eustatius en Saba krijgen Nederlandse inwoners van deze eilanden vanaf 2019 invloed op de samenstelling van de Eerste Kamer.

Als gevolg van de verwachte uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie, ‘de Brexit’, zal Nederland drie extra ...

Als gevolg van de verwachte uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie, ‘de Brexit’, zal Nederland drie extra zetels in het Europees Parlement krijgen: 29 in plaats van 26 zetels. De minister van BZK heeft aan de Kiesraad advies gevraagd over een concept-wetsvoorstel dat de toewijzing van deze extra zetels regelt. De Kiesraad geeft in dit advies aan zich te kunnen vinden in het voorstel.

Ook kiezers met een verstandelijke beperking moeten hulp kunnen krijgen bij het uitbrengen van hun stem. Dit is een van de voorstellen van de Kiesraad, in zijn advies ter evaluatie van de gecombineerde gemeenteraadsverkiezingen en het referendum over de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 (Wiv), op 21 maart 2018. Verder wordt onder meer geadviseerd om het sluitingstijdstip van de stembureaus te vervroegen van 21.00 uur naar 20.00 uur, zolang stembiljetten nog handmatig in het stembureau worden geteld.

Ook kiezers met een verstandelijke beperking moeten hulp kunnen krijgen bij het uitbrengen van hun stem. Dit is een van de voorstellen van de Kiesraad, in zijn advies ter evaluatie van de gecombineerde gemeenteraadsverkiezingen en het referendum over de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 (Wiv), op 21 maart 2018. Verder wordt onder meer geadviseerd om het sluitingstijdstip van de stembureaus te vervroegen van 21.00 uur naar 20.00 uur, zolang stembiljetten nog handmatig in het stembureau worden geteld.

Om Nederlandse inwoners in Caribisch Nederland indirect invloed uit te kunnen laten oefenen op de samenstelling van de Eerste Kamer wordt de Grondwet gewijzigd. Ook moeten de Kieswet en het Kiesbesluit worden gewijzigd. De wijziging van de Kieswet is inmiddels tot stand gebracht. De Kiesraad onderschrijft in dit advies ter wijziging van het Kiesbesluit het uitgangspunt dat de leden van de kiescolleges de Eerste Kamerleden zoveel mogelijk op dezelfde wijze kiezen als de leden van de provinciale staten dat doen. De Raad vraagt in zijn advies wel aandacht voor de vermelding van ‘aanduidingen’ op de kandidatenlijst in andere talen.

Vanaf 25 mei 2018 is de Algemene verordening gegevensbescherming (Verordening (EU) 20 16/679)1 van toepassing. Het conceptbesluit past verschillende AMvB’s aan deze verordening aan, waaronder het Kiesbesluit. In het Kiesbesluit wordt alleen artikel D 9 gewijzigd. De voorgestelde wijziging geeft de Kiesraad geen aanleiding tot het maken van opmerkingen.

De Kiesraad heeft geadviseerd over een conceptwetsvoorstel, waarmee een nieuw model stembiljet voor Nederlandse kiezers in het buitenland definitief wordt. De Raad kan instemmen met dit nieuwe stembiljet en hoopt dat het stembiljet op korte termijn ook voor kiezers in Nederland kan worden ingevoerd. Ook zou het de voorkeur hebben dat dit stembiljet elektronisch geteld kan worden. Wel plaatst de Raad kanttekeningen bij het voorstel dat, als een kiezer geen stem uitbrengt op een kandidaat, het stembiljet niet ongeldig wordt verklaard, maar dat dan de stem naar de lijsttrekker van de gekozen partij gaat.

De Kiesraad heeft geadviseerd over een conceptwetsvoorstel dat een nieuwe procedure voor de vaststelling van verkiezingsuitslagen bevat. Ook de Raad is voorstander van een modernere, transparantere procedure en kan zich onder voorwaarden vinden in de nieuwe gemeentelijk stembureaus en de afschaffing van hoofdstembureaus. Wel roept het voorstel de nodige vragen op. Het gemeentelijk stembureau krijgt onder andere tot taak de juistheid van het tellen van de stemmen door de stembureaus te onderzoeken. Het is niet duidelijk welke fouten het gemeentelijk stembureau bij zijn controle van processen-verbaal van de stembureaus moet herstellen.