Adviezen Kiesraad, 2021

De uitvoeringswet kiescollege niet-ingezetenen regelt dat kiezers in het buitenland invloed hebben op de samenstelling van de Eerste Kamer. Nu hebben zij alleen invloed op de samenstelling van de Tweede Kamer en het Europees Parlement. De Kiesraad kan instemmen met dit conceptwetsvoorstel, maar vindt dat het op een aantal onderdelen moet worden aangepast.

Advies Kiesraad: beoordeling geldigheid stemmingen

De experimentenwet assistentie bij stemmen maakt het mogelijk om de komende vijf jaar te gaan experimenteren met het verlenen van assistentie in het stemhokje aan alle kiezers. Nu is dat alleen mogelijk voor kiezers met een lichamelijke beperking. De Kiesraad waardeert het dat er geëxperimenteerd gaat worden met hulp bij het stemmen. Dit vergroot de politieke participatie van personen met een (lichte) verstandelijke beperking.

De Kiesraad stemt in met aanpassingen van de Tijdelijke regeling verkiezingen covid-19. Deze aanpassingen zijn nodig met het oog op de herindelingsverkiezingen van 24 november. Zo is het straks niet meer nodig om een mondneusmasker in het stemlokaal te dragen. Ook is het niet meer verplicht de handen te desinfecteren voor het stemmen.

Advies over experimentbesluit nieuw stembiljet

De Kiesraad adviseert positief over het conceptwetsvoorstel programmatuur verkiezingsuitslagen. Dit conceptwetsvoorstel maakt de Kiesraad verantwoordelijk voor het beheer en de beveiliging van de programmatuur voor de berekening en vaststelling van de verkiezingsuitslagen. Ook stelt het conceptwetsvoorstel het gebruik van de programmatuur verplicht.

De Kiesraad stemt in met het niet meer aanbieden van de tijdelijke mogelijkheid van briefstemmen. Dit blijkt uit een advies van de Kiesraad over aanpassing van de Tijdelijke wet verkiezingen COVID-19. Het verspreidingsrisico van het Covid-19-virus is afgenomen. Daarom zijn sommige tijdelijke maatregelen bij de organisatie van de verkiezingen dit najaar niet meer nodig. De Kiesraad vindt het ook een goede zaak dat de uitbreiding van het aantal volmachten dat een kiezer mag aannemen weer van drie naar twee gaat. Ook kan de Kiesraad zich vinden in de flexibele afschaling van hygiënevoorschriften voor kiezers en stembureauleden.

De Kiesraad adviseert positief over de verlenging van de Tijdelijke experimentenwet stembiljetten en centrale stemopneming tot 1 januari 2024. Het verlengen van de werkingsduur van de Tijdelijke experimentenwet voorkomt dat kiezers buiten Nederland het stembiljet weer uitsluitend per post ontvangen. Gemeenten kunnen door deze verlenging gebruik blijven maken van het centraal tellen.

Investeringen in het verkiezingsproces zijn noodzakelijk. Een nieuw kabinet zal daaraan prioriteit moeten geven. Dit stelt de Kiesraad in een evaluatieadvies over de Tweede Kamerverkiezing van 17 maart. Het is van belang dat het vertrouwen in het verkiezingsproces ook in de toekomst wordt gewaarborgd. Daarom zijn aanpassingen nodig: verbetering van het hele proces van kandidaatstelling tot de vaststelling van de uitslag, grotere transparantie, en meer mogelijkheden om eventuele fouten in het telproces te onderzoeken en te herstellen. Samen met andere betrokkenen bij de organisatie van het verkiezingsproces (BZK, VNG, NVVB) moet hier sterk op worden ingezet, met een gerichte verkiezingsagenda voor de komende jaren.

Spoedadvies Kiesraad over wijziging instructie vooropening briefstemmen

De Kiesraad staat positief tegenover een nieuw kiesstelsel waarbij de kiezer kan stemmen op de lijst van de partij (lijststem) of op een kandidaat op die lijst (kandidaatsstem). Doel van dit kiesstelsel is de band tussen kiezer en gekozene versterken. Wel wijst de Raad erop dat als de kandidaatsstem meer gewicht krijgt het belangrijk is de financiering van individuele campagnes te reguleren. Verder worden in het advies kanttekeningen geplaatst bij de voorgestelde verhoging van het aantal ondersteuningsverklaringen.

De Kiesraad heeft een advies uitgebracht over een wijziging van de tijdelijke regeling voor coronamaatregelen bij de Tweede Kamerverkiezing. De conceptregeling bevat een uitwerking van de hygiënemaatregelen in het stemlokaal. Ook bevat het een uitwerking van de procedure rondom het briefstemmen.